Preventie en vroegsignalering

Publicatiedatum: 09-07-2026

Beoordeeld op geldigheid: 09-07-2026

Uitgangsvraag

Wat zijn effectieve strategieën voor vroegsignalering en geïndiceerde preventie bij een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis?

Aanbeveling

Primaire preventie

Geef aandacht aan een gezonde leefstijl, emotioneel welzijn en coping en sociaal-maatschappelijke stressoren om de ontwikkeling van aanhoudende lichamelijke klachten, een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis te voorkomen.

Secundaire preventie

Zorg voor goede informatie over de relatie tussen lichamelijke klachten en beïnvloedende biopsychosociale factoren (zie module Communicatie).

Denk bij aanhoudende lichamelijke klachten (> 3mnd) aan een somatisch-symptoomstoornis (zie submodule Medisch-specialistische zorg).

Benoem de diagnose functioneel-neurologisch-symptoomstoornis expliciet en geef hier uitleg over (zie submodule Medisch-specialistische zorg).

Wees alert op interfererende psychiatrische comorbiditeit, emotieregulatieproblematiek of tekortschietende coping bij mensen met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis, en verwijs de patiënt zo nodig door voor beschrijvende diagnostiek volgens het biopsychosociale model (zie module Diagnostiek en module Paramedische en psychologische en behandeling van FNS) en behandeling (zie module Samenwerking, module Psychologische behandeling en module Paramedische en psychologische en behandeling van FNS).

Houd er rekening mee dat patiënten eerder te maken kunnen hebben gehad met stigma in de zorg. Geef erkenning voor de emoties in reactie op eerdere - eventuele negatieve - ervaringen die patiënten hebben gehad (zie submodule Medisch-specialistische zorg).

Tertiaire preventie

Voorkom iatrogene schade en complicaties, onder andere door zeer terughoudend te zijn met het voorschrijven van niet-geïndiceerde medicatie en/of deze af te bouwen als er geen effect is (zie module Farmacotherapie).

Stel aan het einde van de behandeling samen met de patiënt een terugvalpreventieplan op en deel deze met de huisarts.

Overwegingen

Voor- en nadelen van de interventie en de kwaliteit van het bewijs

Er is een literatuuronderzoek verricht naar factoren die ernstige prognose voorspellen bij volwassenen met een somatisch-symptoomstoornis (DSM-5), een classificatie uit de sectie somatoforme stoornissen (DSM-IV), een diagnose functioneel-neurologisch-symptoomstoornis (DSM-5), conversiestoornis (DSM-IV) of pysychogene niet-epileptische aanvallen (PNEA), i.e. functionele aanvallen, zoals vastgesteld door een neuroloog, al dan niet bevestigd met (video-)EEG. De DSM-IV classificaties ‘body dysmorphic disorder’ en ‘hypochondrie’ zijn niet meegenomen in het literatuuronderzoek.

Er werden geen gevalideerde predictiemodellen gevonden die ernstig beloop voorspellen in deze patiëntenpopulatie. Een selectie resulteerde in de opname van observationele studies die zich richtten op de effectschattingen van predictoren. Een overzicht van de geïncludeerde studies is weergegeven in Tabel 1. Predictoren die werden gerapporteerd zijn:

Ernst van functioneel-neurologisch-symptoomstoornis: lagere cortisolamplitude
Persistentie van somatisch-symptoomstoornis: hoge psychologische belasting (door lichamelijke klachten), angst
Persistentie van somatoforme stoornissen: een hoger aantal jaren onderwijs, een hogere passieve coping score, en een hogere algemene hypochondrie score.
Het aantal functionele aanvallen: een jongere leeftijd ten tijde van start en diagnose van de aanvallen, hoger opleidingsniveau, het hebben van een begeleider bij het eerste ziekenhuisbezoek, het stellen van de diagnose na aanvals-inductie door middel van suggestie, een comorbide post-traumatische stress-stoornis (PTSS), en lage scores op vragenlijsten over dissociatie, somatisatie, emotieregulatieproblematiek, emotionele geremdheid en dwangmatigheid waren allemaal geassocieerd met een betere uitkomst. Opname op een psychiatrische afdeling en specifieke kenmerken van de aanvallen, zoals incontinentie voor urine, een tongbeet, hyperkinetische aanvallen en bewusteloosheid waren juist geassocieerd met een slechtere prognose.

De overwegingen en aanbevelingen voor de optimale strategieën bij een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis zijn onderverdeeld in de verschillende soorten preventie:

Primaire (of universele) preventie: handelen voordat het probleem ontstaat
Secundaire (of selectieve of geïndiceerde) preventie: vroegtijdig handelen wanneer zich eerste signalen ontwikkelen en de problematiek aan het ontstaan is
Tertiaire preventie (behandeling en terugvalpreventie): behandeling van de aandoening en het voorkomen van verergering van de aandoening, complicaties, of terugval.

Er zijn geen wetenschappelijk onderbouwde primaire, secundaire en tertiaire preventie mogelijkheden voor de somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis. De drie gevonden studies naar prognostische factoren zijn methodologisch beperkt (kleine steekproeven, heterogene populaties, korte follow-up) en bieden daardoor onvoldoende basis om de aanbevelingen in deze module op te funderen.

Omdat er daarom geen bruikbare modellen of predictieve factoren zijn, is de werkgroep uitgeweken naar expert opinion en bestaande preventie-inzichten. Dit leidde tot de volgende overwegingen per preventieniveau:

Primaire preventie

Er is geen bewijs voor het effect van primaire preventie bij een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis. Kwetsbaarheidsfactoren zijn weinig specifiek en niet altijd beïnvloedbaar. Daarnaast is er sprake van heterogeniteit van factoren die bijdragen aan het ontstaan van klachten. Echter, algemene (leefstijl)adviezen kunnen bijdragen aan het voorkomen van uiteenlopende gezondheidsproblemen en chronische somatische- en psychische aandoeningen en daarmee ook aan de preventie van somatisch-symptoomstoornissen en functioneel-neurologisch-symptoomstoornissen.

Onderstaande aspecten kunnen centraal staan bij primaire preventie:

Gezonde leefstijl: voldoende Bewegen, niet Roken, matig gebruik van Alcohol, gezonde Voeding en voldoende Ontspanning (BRAVO) (Meeuwissen, 2015).
Optimaliseren van de slaapkwaliteit: Verbetering van de slaap met bijvoorbeeld adviezen ten aanzien van slaaphygiëne (Lancel, 2000).
Emotioneel welzijn en coping: Ondersteun patiënten bij het herkennen en hanteren van stress, emoties en spanningen.
Sociaal-maatschappelijke stressoren: Breng relevante sociale contexten en levensomstandigheden in kaart die van invloed kunnen zijn op het welzijn van de patiënt. Denk hierbij aan factoren zoals werkbelasting, financiële situatie, sociale relaties en leefomgeving. Indien nodig kan worden verwezen naar passende ondersteuning binnen of buiten de zorg.

Secundaire preventie

Vroege onderkenning van een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis is belangrijk om de ontwikkeling van chronische problematiek te voorkomen en patiënten tijdig te begeleiden naar passende zorg. Bij aanhoudende lichamelijke klachten die langer dan drie maanden bestaan is het belangrijk om te denken aan een somatisch-symptoomstoornis als mogelijke comorbiditeit (zie submodule Medisch-specialistische zorg).

De klinische praktijk laat zien dat vroege diagnostiek, duidelijke uitleg en een snelle start van de behandeling de kans op geheel of gedeeltelijk herstel vergroten. Ook wetenschappelijk onderzoek suggereert dat het tijdig stellen en uitleggen van de diagnose functioneel-neurologisch-symptoomstoornis bijdraagt aan een betere prognose (Brough, 2015; Dworetzky, 2015; Gelauff, 2014). In onderzoek van Gambini (2014) was de prognose gunstiger bij patiënten die de diagnose PNES, i.e. een functioneel-neurologische stoornis met aanvallen, hadden gekregen na aanvalsinductie door middel van suggestie. De auteurs opperen als verklaring dat aanvalsinductie kan bijdragen aan het vertrouwen in de diagnose, en mogelijk een therapeutisch effect heeft doordat de procedure laat zien dat controle over de aanvallen mogelijk is. Deze resultaten dienen gerepliceerd te worden in een grotere patiëntengroep alvorens vastgesteld kan worden of aanvalsinductie een rol kan spelen in secundaire preventie, maar zijn in lijn met de klinische ervaring dat vertrouwen in de diagnose en een gevoel van controle over de symptomen een positief effect hebben op het beloop een functioneel-neurologische stoornis. Duidelijke, transparante uitleg over de diagnose en behandelmogelijkheden lijken dus een belangrijke rol te spelen in secundaire preventie (zie ook module Communicatie). Daarbij is het van belang om oog te hebben voor eerdere ervaringen van patiënten met stigma binnen de zorg, en hier sensitief mee om te gaan (zie module Naasten en module Communicatie)

De aanwezigheid van comorbide psychopathologie lijkt een ongunstig effect te hebben op het beloop van de somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch symptoomstoornis. Een hogere psychologische belasting door lichamelijke klachten en angstklachten (Behm, 2021), passieve coping en een hogere hypochondrie score (McKenzie, 2010) waren geassocieerd met een slechtere uitkomst bij mensen met een somatisch-symptoomstoornis. Het beloop van functionele aanvallen was gunstiger bij mensen die iemand meebrachten naar het eerste ziekenhuisbezoek, en die lager scoorden op vragenlijsten over dissociatie (Reuber, 2005; Grenevald, 2021), somatisatie, emotieregulatieproblematiek, emotionele geremdheid en dwangmatigheid (Reuber, 2005). Grenevald (2021) deed een ogenschijnlijk tegenstrijdige bevinding: de diagnose van een PTSS was in dit onderzoek juist geassocieerd met een afname van functionele aanvallen over de tijd. De onderzoekers vermoeden echter dit komt doordat het vaststellen van de diagnose geleid heeft tot passende behandeling van de PTSS tijdens de follow-up periode.

Hoewel deze onderzoeken methodologische beperkingen hebben en de bevindingen gerepliceerd dienen te worden in grootschaliger onderzoek, suggereren deze wel dat het zinvol is om alert te zijn op psychiatrische comorbiditeit en tekortschietende emotieregulatie- en copingvaardigheden bij patiënten die net de diagnose somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologische stoornis hebben gekregen. In lijn hiermee adviseert de werkgroep om bij mensen met aanhoudende lichamelijke klachten al vroeg in het diagnostisch traject aandacht te besteden aan beïnvloedende biologische, psychologische en sociale factoren (zie module Diagnostiek). Bij mensen met een functioneel-neurologisch symptoomstoornis adviseert de werkgroep beschrijvende diagnostiek volgens het biopsychosociale model wanneer klachtgerichte interventies onvoldoende effect hebben, of wanneer er bij de indicatiestelling al een vermoeden is op belangrijke beïnvloedende factoren of interfererende psychiatrische comorbiditeit (zie module Paramedische en psychologische en behandeling van FNS). Het onderzoek uit deze literatuurstudie suggereert eveneens dat behandeling gericht op relevante psychologische beïnvloedende factoren en psychiatrische comorbiditeit kan bijdragen aan positievere uitkomsten bij mensen met een functioneel-neurologisch symptoomstoornis of somatisch-symptoomstoornis. Voor adviezen ten aanzien van psychologische behandeling verwijzen wij naar de module Psychologische behandeling en de module Paramedische en psychologische en behandeling van FNS.

Een geïntegreerde aanpak vraagt om nauwe samenwerking tussen verschillende disciplines, waaronder huisartsen, medisch specialisten, bedrijfsartsen, verzekeringsartsen, psychologen en fysiotherapeuten. Door deze samenwerking te versterken, kan tijdige en passende zorg worden geboden die aansluit bij de behoeften van de patiënt en bijdraagt aan herstel en het voorkomen van langdurige zorgtrajecten (zie module Samenwerking).

Tertiaire preventie

In de behandeling van een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis moet aandacht besteed worden aan het voorkomen van iatrogene schade en complicaties. Daarnaast moet er aandacht zijn voor terugvalpreventie in de behandeling.

Het voorkomen van iatrogene schade is van belang door een vroege herkenning, beperken van aanvullende diagnostiek zodra de stoornis is vastgesteld, duidelijke communicatie tussen zorgverleners om tegenstrijdige adviezen te voorkomen en een empathische uitleg en afstemming met de patiënt (LaFaver, 2020; Lehn, 2024).

Complicaties kunnen bij beide stoornissen ontstaan, echter kunnen ze verschillen in aard en intensiteit. Bij een functioneel-neurologisch-symptoomstoornis kunnen complicaties ontstaan zoals decubitus of contracturen. Bij zowel de somatisch-symptoomstoornis als de functioneel-neurologisch-symptoomstoornis kan een afhankelijkheid van voorgeschreven medicatie ontstaan, zoals pijnstillers of benzodiazepines (zie module Farmacotherapie). Deze afhankelijkheid kan weer bijdragen aan het in stand houden van klachten en het ontstaan van nieuwe gezondheidsproblemen. Ook maatschappelijke complicaties kunnen optreden, zoals verlies van werk, financiële problemen en sociale isolatie, mede door stigmatisering en onbegrip vanuit de omgeving. De zorgverlener dient hier in de behandeling alert op te zijn en waar nodig preventieve maatregelen of behandeling voor te starten.

Essentieel bij tertiaire preventie is het opstellen van een terugvalpreventieplan aan het einde van de behandeling. Met de patiënt samen kan een plan opgesteld worden wat zich richt op het vroegtijdig herkennen van signalen die kunnen wijzen op een terugval, waarbij er aandacht moet zijn voor zelfregie van de patiënt en het gebruik van adequate coping strategieën. Door deze signalen tijdig te identificeren, kan de patiënt actie ondernemen en kunnen passende interventies worden ingezet om verergering van klachten en maatschappelijke achteruitgang te voorkomen.

Waarden en voorkeuren van patiënten (en evt. hun verzorgers)

Voor patiënten en hun naasten is het belangrijk dat preventieve strategieën aansluiten bij wat voor de patiënt van betekenis is in het dagelijks leven. Voor sommige patiënten is het vertrouwen in de zorg of in zorgverleners laag. Hen de ruimte geven om hun verhaal te doen kan helpen om hen beter te begrijpen (Dworetzky, 2025). Patiënten hebben behoefte aan duidelijke informatie (bijvoorbeeld over het verkrijgen van een persoonlijk verklaringsmodel voor de klachten), transparante communicatie (waarbij in passende mate aandacht is voor biologische, psychologische en sociale factoren) en erkenning van hun klachten, en willen serieus genomen worden door de zorgverlener. Het is van belang om communicatie te gebruiken die vertrouwen opbouwt en schade voorkomt. Dit blijkt een positieve invloed te hebben op de betrokkenheid van patiënten en op behandeluitkomsten (Goldstein, 2024) (zie module Communicatie).

Vroegtijdige signalering en ingrijpen zijn cruciaal, zowel bij risico op als bij aanwezigheid van een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis. Dit voorkomt of beperkt negatieve gevolgen op de lange termijn. Passende zorg vraagt om tijdige verwijzing en zorgvuldige afstemming tussen de betrokken zorgverleners. Daarnaast is het van belang dat in de diagnostiek en uitleg over de klachten ook aandacht is voor mogelijke psychiatrische comorbiditeit en beperkingen in emotieregulatie. Deze factoren komen relatief vaak voor bij patiënten met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologische-symptoomstoornis en kunnen de kwetsbaarheid voor het ontstaan of persisteren van klachten vergroten, evenals de effectiviteit van behandeling beïnvloeden. Door dit expliciet en zorgvuldig te bespreken, kan proactief aandacht worden besteed aan deze comorbide problemen en wordt voor patiënten inzichtelijk gemaakt dat dergelijke factoren hun klachten kunnen beïnvloeden of verergeren.

Kosten (middelenbeslag)

Uit onderzoek blijkt dat de zorgconsumptie en daaraan gerelateerde zorgkosten voor patiënten met een somatisch-symptoomstoornis tot één van de hoogste behoren van alle aandoeningen. Gemiddeld bezoeken patiënten met een somatisch-symptoomstoornis de huisarts 15 keer per jaar, een medisch specialist 8 keer en de fysiotherapeut 14 keer. Gevolg is een jaarlijkse zorguitgave van meer dan drie miljard euro voor deze patiëntencategorie in Nederland, met gemiddelde zorgkosten van ruim €3000 per patiënt per jaar, wat vergelijkbaar is met de kosten voor kankerpatiënten (Zonneveld, 2013). Voor patiënten met een functioneel-neurologisch-symptoomstoornis variëren de zorgkosten van €4250 tot ruim €73.000 per patiënt per jaar. Deze kosten zijn onder andere afhankelijk van het type functioneel-neurologisch-symptoomstoornis en het land en zorgsysteem, maar zijn even hoog of hoger als die voor vergelijkbare neurologische aandoeningen zoals epilepsie (O’Mahony, 2023).

Onderzoek naar de functioneel-neurologisch-symptoomstoornis in de algemene bevolking heeft laten zien dat er soms meerdere jaren tijd zit tussen het ontstaan van de klachten en het vaststellen of bespreken van de diagnose, met hoge zorgkosten en kosten voor de maatschappij, bijvoorbeeld door verminderde arbeidsparticipatie (O’Mahony, 2023; Tinazzi, 2021; Stephen, 2021). Er is vaak sprake van onnodige en langdurige diagnostiek en (niet passende) behandeling, mede door de brede mate van onbekendheid en gebrek aan erkenning van de aandoeningen onder zorgverleners, wat leidt tot vertraging in de diagnose (Dworetzky, 2025).

Hoewel onderzoek naar de invloed van de somatisch-symptoomstoornis en maatschappelijke kosten ontbreekt, laat onderzoek naar mensen met een persisterende somatoforme stoornis of somatisch onvoldoende verklaarde klachten zien dat deze een hoger risico op arbeidsverzuim hadden en vaker een arbeidsongeschiktheidspensioen kregen dan mensen met een somatische aandoening (Rask, 2015).

Aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie
De focus op vroegsignalering en geïndiceerde preventie sluit aan bij bredere preventie-initiatieven binnen de gezondheidszorg. Hoewel het belang van deze aanpak steeds vaker wordt benadrukt, ervaren zorgverleners regelmatig handelingsverlegenheid bij het vroegtijdig herkennen van de aanwezige klachten, passend bij somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis. Dit belemmert het tijdig inzetten van passende preventieve strategieën.

De effectiviteit van preventieve strategieën zal het grootst zijn wanneer zij worden geïntegreerd in bestaande zorgstructuren, zoals reguliere diagnostiek- en behandeltrajecten binnen het ziekenhuis en de ggz. Dit vraagt om duidelijke verwijslijnen, structurele afstemmingsmomenten tussen disciplines, interdisciplinaire samenwerking en adequate digitale ondersteuning. Voor een duurzame implementatie is bovendien structurele financiering essentieel (zie module Samenwerking).

Rationale van de aanbeveling: weging van argumenten voor en tegen de interventies

Er is geen wetenschappelijk bewijs gevonden voor predictieve modellen die kunnen voorspellen of een somatisch-symptoomstoornis, somatoforme stoornissen, functioneel-neurologisch-symptoomstoornis of conversiestoornis langdurig zal persisteren. Omdat er geen bruikbare modellen zijn, is de werkgroep uitgeweken naar expert opinion en bestaande algemenere preventie-inzichten voor chronische somatische en psychische aandoeningen.

De overwegingen zijn onderverdeeld in primaire, secundaire en tertiaire preventie. Hoewel primaire preventie weinig specifiek is, kunnen algemene leefstijladviezen bijdragen aan het voorkomen van somatisch-symptoomstoornissen en functioneel-neurologisch-symptoomstoornissen. Secundaire preventie richt zich op vroege diagnostiek, duidelijke uitleg en een snelle start van de behandeling, wat de kans op geheel of gedeeltelijk herstel vergroot. Het bieden van duidelijkheid aan patiënten en hun naasten bij het vaststellen van de stoornis is hierbij essentieel. Daarnaast draagt tijdige en passende zorg bij aan herstel en het voorkomen van langdurige zorgtrajecten. Onderzoek suggereert dat de aanwezigheid van psychische klachten, emotieregulatieproblematiek en tekortschietende copingvaardigheden een negatief effect heeft op het beloop van een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch symptoomstoornis. Het is daarom van belang dat zorgprofessionals bij een vermoeden hierop uitgebreider beschrijvende diagnostiek volgens het biopsychosociale model (laten) verrichten, en – indien geïndiceerd – de patiënt verwijzen voor passende behandeling voor interfererende psychiatrische comorbiditeit of versterking van emotieregulatie- en copingvaardigheden. Tertiaire preventie focust op het voorkomen van iatrogene schade, het beperken van complicaties en het voorkomen van terugval. Een terugvalpreventieplan, opgesteld samen met de patiënt, ondersteunt het vroegtijdig herkennen van signalen en bevordert zelfregie en het gebruik van adequate coping strategieën.

Onderbouwing

Patients with a somatic symptom disorder and functional neurological symptom disorder experience a significant burden of suffering and high healthcare consumption. Early recognition of risk factors and timely preventive measures could potentially be beneficial in reducing the impact on suffering and duration, as well as improving quality of life. Knowledge about early recognition and prevention is scarce. This module seeks scientific evidence for early detection and prevention.

no GRADE

No validated prediction models were found that predict severe course in people with a somatic symptom disorder classification (DSM-5), a classification in the somatoform disorders section (DSM-IV), a diagnosis of functional neurological symptom disorder (DSM-5) or conversion disorder (DSM-IV).

Source: -

Summary of literature

A total of seven studies was included in the analysis of the literature.

Description of studies

Durrant (2011) performed a systematic review of outcome predictors of psychogenic non-epileptics seizures (PNES), i.e. functional seizures, in children and adults. The international databases Medline, PsycINFO, and EMBASE were searched for both prospective and retrospective observational studies published in English language after 1980. Nonoriginal studies and case reports were excluded. Durrant (2011) included a total of 18 studies. Eventually, only two studies were included in the current literature analysis, because nine studies included children and adolescents (An, 2010; Bhatia & Sapra, 2005; Bodde, 2007; Carton, 2003; Ettinger, 1999; Irwin, 2000; McKenzie, 2010; Meierkord, 1991; Wyllie, 1990; Silva, 2001) or did not report details on the age of the study participants (Kanner, 1999; McDade & Brown, 1992; O’Sullivan, 2007; Riaz, 1998; Selwa, 2002). Characteristics of the included studies and result can be found in Table 1.

Weber (2024) aimed to investigate the prognostic abilities of cortisol regarding clinical outcome in functional neurological disorder (FND). A total of 53 individuals with a diagnosis of FND were included. The FND diagnosis was established by a certified neurologist according to DSM-5 and ICD-10 criteria. Exclusion criteria were: 1) a current severe psychiatric condition, 2) major neurological comorbidities, 3) pregnancy or breastfeeding, 4) alcohol or drug abuse, and 5) inadequate proficiency in the Swiss national languages. Clinical status was assessed at baseline and after eight months of follow-up. To evaluate whether the cortisol awakening response (CAR) could serve as a prognostic marker for clinical outcomes in FND, a predictive model was developed using a general linear regression approach. This model examined whether symptom severity at follow-up (month eight) could be predicted by the CAR or the cortisol amplitude (CAmp) at baseline. Additionally, the prognostic value of several covariates was analysed, including symptom duration, age, sex, BDI, STAI-S, and total CTQ score. Additional study characteristics and results are displayed in Table 2.

Behm (2021) performed a study to investigate the natural course of somatic symptom disorder in a four-year follow-up study in patients from a psychosomatic outpatient clinic. Participants were considered eligible if they were at least 18 years old, had a diagnosis of depression, anxiety, eating disorder or somatoform disorder, provided informed consent, and had the ability to understand German. Exclusion criteria were: 1) a current psychotic disorder, 2) organic brain disease, 3) indications of substance abuse, and 4) active suicidality. Participants were diagnosed with somatic symptom disorder if they fulfilled DSM-5 criteria (n=58). Multivariable logistic regression analyses, adjusted for age and gender, were performed to identify predictors of SSD persistence throughout the study period. Independent variables included somatic symptom burden (SSS-8), associated psychological symptoms (SSD-12), depression (PHQ-8), anxiety (GAD-7), health care utilization in the past six months, and engagement in psychotherapy since baseline. Additional study characteristics and results are presented in Table 2.

Grenevald (2021) conducted a prospective study to identify predictors of the evolution of the number of PNES. Study participants were aged >18 years old and had a confirmed diagnosis of PNES by video-EEG and as diagnosed by a neurologist, with seizures >3 months. Eighty-five individuals were included. Participants underwent at least two structured interviews with an experimented clinician spaced by 6 months during a 24-month follow-up. Demographic (age at inclusion, sex, marital and professional status) and clinical data (comorbidity with epilepsy, PNES duration, number of mental health consultations) were collected. Depression was assessed with the Montgomery-Äsberg Depression Rating Scale (MADRS), anxiety with the Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A), dissociative tendency with the Dissociative Experiences Scale (DES), alexithymia with the Toronto Alexithymia Scale (TAS), and traumatic life experiences with the Clinician Administered PTSD Scale (CAPS-4) and the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ). To evaluate which characteristics were associated with the evolution of the number of seizures, a multivariable linear regression analysis was used. Additional study characteristics and results are presented in Table 2.

Walther (2020) evaluated predictors of PNES status (i.e., PNES cessation) as well as depressive symptoms, psychosocial outcome and quality of life. Study participants had a diagnosis of PNES as conformed by video-EEG or eyewitness descriptions typical of PNES combined with EEG recordings showing no epileptiform activity. Seventy participants were included and contacted by phone 1–16 years after communicating the diagnosis. They underwent a structured interview asking for current PNES status and psychosocial situation, including economic status, marital status, setting of living and driving status. Depression was assessed using the Beck Depression Inventory II (BDI-II) and quality of life with the 10-point Quality of Life in Epilepsy (QOLIE-31). Predictors of PNES status were evaluated using logistic regression analysis. Additional study characteristics and results are presented in Table 2.

McKenzie (2010) conducted a study to examine predicting factors for the persistence of DSM-IV depression, anxiety and somatoform disorders. All patients admitted to the general medical wards of the Monash Medical Centre who were willing and able to participate, took part in a two-stage assessment procedure. Individuals who scored above a 20/21 cutoff-using binary scoring- on the 36-item self-report General Health Questionnaire (GHQ) and who did not meet the exclusion criteria of significant cognitive impairment, severe physical incapacity or poor English, were admitted to the study and proceeded to diagnostic interview. The diagnostic interview was assessed by using the Monash Interview for Liaison Psychiatry (MILP). Following the interview, the Global Assessment of Functioning (GAF) scale and the Karnofsky rating of physical functioning were completed. A total of 83 participants with a diagnosis of somatoform spectrum disorder (DSM-IV) were eventually included. Logistic regression was conducted to identify predictors of persistence at T2 (3 months post-discharge) based on variables from T1 (diagnosis in hospital). To optimize the participant-to-variable ratio, the most theoretically relevant predictors were selected from the available data. These 13 predictors included age, sex, education, Karnofsky rating of physical functioning, past and family psychiatric history, baseline global assessment of functioning (GAF), general hypochondriasis, denial and disease conviction (IBQ), coping mechanisms, avoidance and acceptance–resignation (MCMQ), and the number of close relationships. Additional study characteristics and results are presented in Table 2.

Gambini (2014) conducted a retrospective observational study to evaluate predictors of improvement in seizure frequency in patients PNES. Patients were included if they had an age of 18–60 years, normal IQ, no or mild intellectual disabilities, and a certain diagnosis of PNES defined as the consensus of at least two epilepsy specialists based on the patients' clinical history and video-EEG monitoring. When no episode was registered during the video-EEG monitoring, an induction by suggestion test was performed according to Lancman (1994). Twenty-seven patients were included. They were asked to report their seizure frequency in the month before and after communication of the diagnosis. Mean follow-up duration was 21 months (SD = 12.1 months). The factors gender, education, economic status, interval of time from onset, comorbidity with epilepsy, psychiatric history, mental retardation, psychological therapy, psychiatric therapy, the presence of stressful and traumatic events, and a diagnosis made after the induction of PNES by suggestion were evaluated as predictors using logistic regression analysis. Additional study characteristics and results are presented in Table 2.

Results

No prediction studies that reported on outcome measures regarding model performance were available. To give some direction, a pragmatic selection of observational studies reporting effect estimates of predictors are described here. See Table 1 and 2 for an overview of the results.

Table 1: Characteristics and outcomes of the studies included in Durrant (2011).

Author, year

Study design

Population

Characteristics

Assessed outcome

Follow-up period

Independent variables tested

Results

Arain, 2007

Prospective cohort

PNES as conformed by vEEG

n=48

Age (mean, [range])

39 [20 – 81] years

Sex (% female)

Seizure-freedom in the last 2 months

3 months

* Age

* Gender

* History of abuse

* Spell classification

* Number of recorded attacks,

* Marital status

* Prior employment status

* Educational level

* Evidence of social support

Educational status (univariate OR 0.67, CI = 0.30–1.50), p = 0.03) and being accompanied to the first clinic visit (univariate OR 0.69, CI = 0.30–1.57, p = 0.03) were predictors of a better outcome. Spell classification (motionless vs motor) was a predictor only in univariate analysis; motionless spells had more favorable outcome (OR 0.16, CI = 0.04–0.58, p = 0.01).

Reuber, 2005

Retrospective inception cohort study

PNES as confirmed by vEEG

n=164

Age (mean, (SD))

39 (14)

Sex (% female)

Global outcome, categorized as good (seizure-free and not dependent), intermediate (seizure-free but dependent, or not seizure-free but not dependent), or poor (not seizure-free and dependent)

4.1 years

* Age at PNES onset

* Age at PNES diagnosis

* Gender

* Educational level

* Latency of PNES diagnosis

* Clinical features of PNES

* Psychiatric history

* Comorbidity with epilepsy

* MRI-/EEG-abnormality

* Neuropsychological deficit

* Diagnosis by suggestive placebo injection

* Personality structure (DAPP-BQ)

* Somatization index DSM-IV (SIDSM)

* dissociation tendency (DES)

Patients with younger age at onset (χ2 = 9.25, p = 0.01) and younger age at the time of PNES diagnosis (χ2 = 19.258, p < 0.001) had a better outcome. Poorer education (χ2 = 6.790, p < 0.05), inpatient psychiatry management (U= 1537.0, p < 0.01), and specific PNESs features including loss of consciousness (U = 452.0, P < 0.01), positive motor features (U= 376.5, p < 0.01), incontinence (U= 526.0, p < 0.01) and tongue biting (U= 544.0, p < 0.05) were associated with a poorer outcomes.

Lower scores in emotional dysregulation (F = 8.295; p < 0.001), inhibitedness (F = 8.613; p < 0.001), and compulsivity (F = 2.504; p < = 0.084) as assessed with the DAPP-BQ were associated with a better outcome, as well as a lower somatization (SIDSM) (F = 15.481; p < 0.001) and dissociation tendency (DES) (F = 4.532; p = 0.012).

Abbreviations: CI = confidence interval; CTQ = Childhood Trauma Questionnaire; DAPP-BQ = Dimensional Assessment of Personality Pathology–Basic Questionnaire; DES = Dissociative Experiences Scale; DSM = diagnostic and statistical manual of mental disorders; vEEG = video-electro-encephalogram; MRI = magnetic resonance imaging; OR = odds ratio; PNES = psychogenic non-epileptic seizures; SD = standard deviation; SIDSM = somatisation index of the DSM-IV; SOMS = Screening for Somatoform Symptoms

Table 2: Characteristics and outcomes of the included studies concerning factors predicting prognosis.

Author, year	Study design	Population	Characteristics	Assessed outcome	Follow-up period	Independent variables tested	Results
Weber, 2024 Switzerland	Prospective cohort study	People with an FND diagnosis according to DSM-5 criteria	n=53 Age (mean, SD) 38.1 (14.5) years Sex (% female): 72 Duration of illness (mean, SD) 56.8 (60.5) months Psychotropic medication intake (% yes) 62.3%	Objective clinical outcome, assessed with the Functional Movement Disorder Rating Scale (S-FMDRS), Clinical global impression (CGI) scores for severity (CGI-S) and improvement (CGI-I) and the short-form health survey (SF-36).	8 months	Cortisol Awakening Response (CAR) Cortisol Amplitude (CAmp) Duration of symptoms Age Sex Beck’s Depression Inventory (BDI) score State-Trait-Anxiety Inventory (STAI-S) score Total Childhood Trauma Questionnaire (CTQ) score	Objective clinical outcome at follow-up (8 months) was significantly predicted by CAmp at baseline (β = 1.14, 95%CI 0.15 to 2.13, p = 0.03), with a lower CAmp at baseline predicting lower symptom severity (S-FMDRS) at follow-up. None of the other measures nor any of the covariates individually at baseline significantly predicted clinical outcome at follow-up.
Behm, 2021 Germany	Prospective cohort study	People with SSD diagnosis according to DSM-5 criteria	n=58 Age (mean, SD) 41.8 (14.2) years Sex (% female): 70	SSD persistence	4 years	Somatic symptom burden (SSS-8) Associated psychological symptoms (SSD-12) Depression (PHQ-8) Anxiety (GAD-7) Health care utilization in the last six months Psychotherapy since baseline	Significant predictors for persistence were a high psychological burden through somatic symptoms (OR: 1.13, 95%CI 1.02 to 1.26) and general anxiety (OR: 1.38, 95%CI 1.01 to 1.88) at baseline.
McKenzie, 2010 Australia	Prospective cohort study	People with a diagnosis of somatoform disorder according to DSM-IV criteria	n=83 NR	Persistence of somatoform disorder	3 months	Age Sex Education Karnofsky rating of physical functioning Past psychiatric history Family psychiatric history Baseline global assessment of functioning (GAF) General hypochondriasis Denial and disease conviction (IBQ) Coping mechanisms Avoidance and acceptance-resignation (MCMQ) Number of close friendships	A greater number of years of education (OR: 1.41, 95%CI 1.14 to 1.74, p = 0.001), a higher acceptance–resignation score (MCMQ) (OR: 1.31, 95%CI 1.04 to 1.64. p = 0.02), and a higher general hypochondriasis score (IBQ) (OR: 1.34, 95%CI 1.02 to 1.76, p = 0.036) significantly predicted persistence of somatoform spectrum disorders.
Gambini, 2014 Italy	Retrospective observational study	Diagnosis of PNES	N = 27 Age (mean, SD) 43.9 (12.1) years Sex (% female): 78	Percentage of improvement in seizure frequency	Mean 21 months, SD 12.1	* Gender * Education * Economic status * Time between onset and diagnosis * Comorbidity with epilepsy * Psychiatric history * Mental retardation * Psychological / psychiatric therapy * Presence of stressful and traumatic events * Seizure induction	A diagnosis made after the induction of PNESs by suggestion predicted a better outcome (p= 0.000, χ2 =4.654).
Grenevald, 2021 Germany	Prospective cohort study	Diagnosis of PNES	N = 85 Age (mean) 34.0 Sex (% female): 73	Number of seizures	24 months	* Age * Gender * Economic status * Marital status * Comorbidity with epilepsy * Duration of symptoms * Number of mental health consultations * Depression (MADRS) * Anxiety (HAM-A) * Dissociative tendency (DES) * Alexithymia (TAS), * Diagnosis of PTSD * Traumatic life experiences (CAPS-4, CTQ)	Dissociation tendency (DES) was positively correlated with an increased number of seizures over time (10.5, CI [4.01–16.99], p <0.002). A diagnosis of PTSD at baseline was correlated to a decrease in the number of seizures (201.524, CI [382.10–20.95], p < 0.029).

Abbreviations: CAPS-4 = Clinician Administered PTSD Scale; CI = confidence interval; CTQ = Childhood Trauma Questionnaire; DES = Dissociative Experiences Scale; DSM = diagnostic and statistical manual of mental disorders; FND = functional neurological disorder; GAD-7 = general anxiety disorder; HAM-A= Hamilton Anxiety Rating Scale; IBQ = illness behavior questionnaire; MADRS = Montgomery-Äsberg Depression Rating Scale; MCMQ = medical coping modes questionnaire; NR = not reported; OR = odds ratio; PHQ-8 = patient health questionnaire; PNES = psychogenic non-epileptic seizures; SD = standard deviation; S-FMDRS = Functional Movement Disorder Rating Scale; SSD = somatic symptom disorder; SSD-12 = Somatic Symptom Disorder - B criteria scale; TAS = Toronto Alexithymia Scale.

Level of evidence of the literature

The level of evidence could not be assessed because no studies were included in this literature analysis that reported models predicting severe prognosis in people with a somatic symptom disorder classification (DSM-5), a classification in the somatoform disorders section (DSM-IV), a diagnosis of functional neurological symptom disorder (DSM-5) or conversion disorder (DSM-IV).

Search and select

A systematic review of the literature was performed to answer the following question:

Which factors are predictive of severe prognosis in people with somatic symptom disorder or functional neurological disorder?

P:	Patients with a somatic symptom disorder (DSM-5) classification, a classification in the somatoform disorders section (DSM-IV) (except for hypochondriasis and body dysmorphic disorder), a diagnosis of functional neurological symptom disorder (DSM-5) or conversion disorder (DSM-IV)
I:	Prediction model with possible predicting factors for severe prognosis (e.g. previous anxiety/depression, previous psychopathology, social determinants of health, adverse childhood events (ACE))
C:	Prediction based on coincidence
O:	Model performance (calibration parameters like goodness to fit, or discrimination parameters like area under the ROC-curve (AUC))

Relevant outcome measures

The guideline development group considered area under the curve or assessed predictive value as a critical outcome measure for decision making.

The working group defined performance of the included models as follows:

0.7≤AUC<0.8: acceptable
0.8≤AUC<0.9: excellent
AUC≥0.9: outstanding

Search and select (Methods)

The databases Medline (via OVID), PsycINFO (via OVID), and Embase (via Embase.com) were searched with relevant search terms from 2010 until 4 November 2024. The detailed search strategy is available upon request. The systematic literature search resulted in 1144 hits. Studies were selected based on the following criteria:

Reporting clinical prediction rules, prospective multivariable model(s) or prediction model(s) with severe prognosis as dependent variable and possible predicting factors as independent variables
The described models were at least internally validated (and preferably externally validated)
The researched population were people with a somatic symptom disorder (DSM-5) classification, a classification in the somatoform disorders section (DSM-IV), a diagnosis of functional neurological symptom disorder (DSM-5) or conversion disorder (DSM-IV)
Full-text English language publication.

The systematic literature search was specifically focused on secondary prevention with a focus on early identification and prognostic indicators of adverse clinical trajectories, since no scientific literature is available concerning primary or tertiary prevention strategies for somatic symptom disorder and functional neurological symptom disorder.

No studies were initially selected based on title and abstract screening, because none of the studies reported on outcome measures regarding model performance. Therefore, a pragmatic selection of observational studies reporting effect estimates of predictors was performed.

A total of 23 studies were then selected based on title and abstract screening according to the pragmatic selection criteria. After reading the full text, 16 studies were excluded (see the table with reasons for exclusion under the heading Evidence tables) and seven studies were selected for inclusion.

Arain AM, Hamadani AM, Islam S, and Abou Khalil BW. Predictors of early seizure remission after diagnosis of psychogenic nonepileptic seizures. Epilepsy and Behavior. 2007, vol. 11, no. 3, pp. 409–412.
Behm AC, Hüsing P, Löwe B, Toussaint A. Persistence rate of DSM-5 somatic symptom disorder: 4-year follow-up in patients from a psychosomatic outpatient clinic. Compr Psychiatry. 2021 Oct;110:152265. doi: 10.1016/j.comppsych.2021.152265. Epub 2021 Jul 19. PMID: 34311179.
Brough JL, Moghaddam NG, Gresswell DM, Dawson DL. The impact of receiving a diagnosis of Non-Epileptic Attack Disorder (NEAD): A systematic review. J Psychosom Res. 2015 Nov;79(5):420-7. doi: 10.1016/j.jpsychores.2015.09.009. Epub 2015 Sep 28. PMID: 26526318.
Dworetzky BA. What Are We Communicating When We Present the Diagnosis of PNES? Epilepsy Curr. 2015 Nov-Dec;15(6):353-7. doi: 10.5698/1535-7511-15.6.353. PMID: 26633963; PMCID: PMC4657778.
Dworetzky BA, Baslet G. Functional neurological disorder: Practical management. Neurotherapeutics. 2025 Jul;22(4):e00612. doi: 10.1016/j.neurot.2025.e00612. Epub 2025 May 20. PMID: 40399224; PMCID: PMC12418456.
Durrant J, Rickards H, Cavanna AE. Prognosis and outcome predictors in psychogenic nonepileptic seizures. Epilepsy Res Treat. 2011;2011:274736. doi: 10.1155/2011/274736. Epub 2011 Feb 9. PMID: 22937230; PMCID: PMC3428611.
Gambini O, Demartini B, Chiesa V, Turner K, Barbieri V, Canevini MP. Long-term outcome of psychogenic nonepileptic seizures: the role of induction by suggestion. Epilepsy Behav. 2014 Dec;41:140-3. doi: 10.1016/j.yebeh.2014.09.076. Epub 2014 Oct 23. PMID: 25461206.Gelauff J, Stone J, Edwards M, Carson A. The prognosis of functional (psychogenic) motor symptoms: a systematic review. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2014 Feb;85(2):220-6. doi: 10.1136/jnnp-2013-305321. Epub 2013 Sep 12. PMID: 24029543.J, Stone J, Edwards M, Carson A. The prognosis of functional (psychogenic) motor symptoms: a systematic review. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2014 Feb;85(2):220-6. doi: 10.1136/jnnp-2013-305321. Epub 2013 Sep 12. PMID: 24029543.
Goldstein E, Chokshi B, Melendez-Torres GJ, Rios A, Jelley M, Lewis-O'Connor A. Effectiveness of Trauma-Informed Care Implementation in Health Care Settings: Systematic Review of Reviews and Realist Synthesis. Perm J. 2024 Mar 15;28(1):135-150. doi: 10.7812/TPP/23.127. Epub 2024 Mar 6. PMID: 38444328; PMCID: PMC10940237.
Grenevald L, Gagny M, Maillard L, Chrusciel J, Sanche S, Schwan R, Klemina I, Biberon J, de Toffol B, Thiriaux A, Visseaux JF, Martin ML, Meyer M, El-Hage W, Hingray C. Post-traumatic factors are involved in the evolution of the number of seizures in patients with PNES. Epilepsy Behav. 2021 Feb;115:107544. doi: 10.1016/j.yebeh.2020.107544. Epub 2021 Jan 8. PMID: 33423016.
LaFaver K, Lang AE, Stone J, Morgante F, Edwards M, Lidstone S, Maurer CW, Hallett M, Dwivedi AK, Espay AJ. Opinions and clinical practices related to diagnosing and managing functional (psychogenic) movement disorders: changes in the last decade. Eur J Neurol. 2020 Jun;27(6):975-984. doi: 10.1111/ene.14200. Epub 2020 Apr 2. PMID: 32153070.
Lancel, M., van der Veen, M. M., & Verbeek, H. M. J. C. (2020). Slaap: De basis voor een gezonde leefstijl.Tijdschrift voor Psychiatrie, 62(11), 949-954.
Lancman ME, Asconape JJ, Craven WJ, Howard G, Penry J (1994). Predictive value of induc tion of psychogenic seizures by suggestion. Ann Neurol, 35(3):359–61.
Lehn A. Practical strategies for caring for patients with functional neurological disorder in the ED. Emerg Med Australas. 2024 Oct;36(5):786-788. doi: 10.1111/1742-6723.14489. PMID: 39559837.
McKenzie M, Clarke DM, McKenzie DP, Smith GC. Which factors predict the persistence of DSM-IV depression, anxiety, and somatoform disorders in the medically ill three months post hospital discharge? J Psychosom Res. 2010 Jan;68(1):21-8. doi: 10.1016/j.jpsychores.2009.08.004. PMID: 20004297.
Meeuwissen JAC, Meijel B van, Gool R van, Hamersveld S van, Bakkenes M, Risseeuw AH, Feldmann CT, Wijtsma-van der Kolk A, Rümke M, Sloots-Jongen EMJN, Vuuren I van, Bak M, Dermout K, Piere M van, Kellen D van der, Heij P de, Starmans R, Daatselaar C, Veen C van en Hermens M (Werkgroep Richtlijnontwikkeling Algemene somatische screening & Leefstijl) (2015).
Multidisciplinaire richtlijn Leefstijl bij mensen met een ernstige psychische aandoening. Utrecht: V&VN
O'Mahony B, Nielsen G, Baxendale S, Edwards MJ, Yogarajah M. Economic Cost of Functional Neurologic Disorders: A Systematic Review. Neurology. 2023 Jul 11;101(2):e202-e214. doi: 10.1212/WNL.0000000000207388. Epub 2023 Jun 20. PMID: 37339887; PMCID: PMC10351557.
Rask MT, Rosendal M, Fenger-Grøn M, Bro F, Ørnbøl E, Fink P. Sick leave and work disability in primary care patients with recent-onset multiple medically unexplained symptoms and persistent somatoform disorders: a 10-year follow-up of the FIP study. Gen Hosp Psychiatry. 2015 Jan-Feb;37(1):53-9. doi: 10.1016/j.genhosppsych.2014.10.007. Epub 2014 Oct 22. PMID: 25456975.
Reuber M, Mitchell AJ, Howlett S, Elger CE. Measuring outcome in psychogenic nonepileptic seizures: how relevant is seizure remission? Epilepsia. 2005 Nov;46(11):1788-95. doi: 10.1111/j.1528-1167.2005.00280.x. PMID: 16302859.
Stephen CD, Fung V, Lungu CI, Espay AJ. Assessment of Emergency Department and Inpatient Use and Costs in Adult and Pediatric Functional Neurological Disorders. JAMA Neurol. 2021 Jan 1;78(1):88-101. doi: 10.1001/jamaneurol.2020.3753. PMID: 33104173; PMCID: PMC7589058.
Tinazzi M, Gandolfi M, Landi S, Leardini C. Economic Costs of Delayed Diagnosis of Functional Motor Disorders: Preliminary Results From a Cohort of Patients of a Specialized Clinic. Front Neurol. 2021 Dec 8;12:786126. doi: 10.3389/fneur.2021.786126. PMID: 34956066; PMCID: PMC8692714.
Weber S, Bühler J, Messmer F, Bruckmaier R, Aybek S. Cortisol in functional neurological disorders: State, trait and prognostic biomarkers. J Psychosom Res. 2024 Apr;179:111615. doi: 10.1016/j.jpsychores.2024.111615. Epub 2024 Feb 20. PMID: 38387237.
Zonneveld LN, Sprangers MA, Kooiman CG, van 't Spijker A, Busschbach JJ. Patients with unexplained physical symptoms have poorer quality of life and higher costs than other patient groups: a cross-sectional study on burden. BMC Health Serv Res. 2013 Dec 17;13:520. doi: 10.1186/1472-6963-13-520. PMID: 24344899; PMCID: PMC3878564.

Table of excluded studies

Reference	Reason for exclusion
Jalilianhasanpour R, Ospina JP, Williams B, Mello J, MacLean J, Ranford J, Fricchione GL, LaFrance WC Jr, Perez DL. Secure Attachment and Depression Predict 6-Month Outcome in Motor Functional Neurological Disorders: A Prospective Pilot Study. Psychosomatics. 2019 Jul-Aug;60(4):365-375. doi: 10.1016/j.psym.2018.08.004. Epub 2018 Aug 29. PMID: 30342702.	Wrong outcome (predictors treatment course).
Van der Feltz-Cornelis CM, Allen SF, Van Eck van der Sluijs JF. Childhood sexual abuse predicts treatment outcome in conversion disorder/functional neurological disorder. An observational longitudinal study. Brain Behav. 2020 Mar;10(3):e01558. doi: 10.1002/brb3.1558. Epub 2020 Feb 7. PMID: 32031757; PMCID: PMC7066336.	The study investigated the association between predictive factors and treatment outcome.
Steinbrecher N, Hiller W. Course and prediction of somatoform disorder and medically unexplained symptoms in primary care. Gen Hosp Psychiatry. 2011 Jul-Aug;33(4):318-26. doi: 10.1016/j.genhosppsych.2011.05.002. Epub 2011 Jun 11. PMID: 21762827.	Wrong population (high-risk SFD population).
Puri PR, Dimsdale JE. Health care utilization and poor reassurance: potential predictors of somatoform disorders. Psychiatr Clin North Am. 2011 Sep;34(3):525-44. doi: 10.1016/j.psc.2011.05.011. PMID: 21889677; PMCID: PMC3170079.	Wrong aim (the study evaluated three patterns (over-utilization, poor response to reassurance, poor satisfaction with care) in somatoform patients, to examine if adequate evidence exists to incorporate them into future diagnostic criteria).
Smakowski A, Hüsing P, Völcker S, Löwe B, Rosmalen JGM, Shedden-Mora M, Toussaint A. Psychological risk factors of somatic symptom disorder: A systematic review and meta-analysis of cross-sectional and longitudinal studies. J Psychosom Res. 2024 Jun;181:111608. doi: 10.1016/j.jpsychores.2024.111608. Epub 2024 Feb 12. PMID: 38365462.	Presents no useful results (includes a lot of studies that are not conform our PICO criteria).
van Noorden MS, van Fenema EM, van der Wee NJ, van Rood YR, Carlier IV, Zitman FG, Giltay EJ. Predicting outcomes of mood, anxiety and somatoform disorders: the Leiden routine outcome monitoring study. J Affect Disord. 2012 Dec 15;142(1-3):122-31. doi: 10.1016/j.jad.2012.03.051. Epub 2012 Jul 26. PMID: 22840464.	Wrong population (mood, anxiety and somatoform disorders); no subgroup analyses.
Creed FH, Davies I, Jackson J, Littlewood A, Chew-Graham C, Tomenson B, Macfarlane G, Barsky A, Katon W, McBeth J. The epidemiology of multiple somatic symptoms. J Psychosom Res. 2012 Apr;72(4):311-7. doi: 10.1016/j.jpsychores.2012.01.009. Epub 2012 Feb 2. PMID: 22405227.	Wrong population (patients with somatic symptoms based on Somatic Symptom Inventory).
Hüsing P, Löwe B, Piontek K, Shedden-Mora M. Somatoform disorder in primary care: The influence of co-morbidity with anxiety and depression on health care utilization. J Eval Clin Pract. 2018 Aug;24(4):892-900. doi: 10.1111/jep.12898. Epub 2018 Mar 2. PMID: 29498165.	Wrong population (diagnosis not according to DSM-5/-IV), wrong outcomes (health care utilization).
Kanemoto K, Tadokoro Y, Motooka H, Kawasaki J, Horinouchi T, Tsuji T, Fukuchi T, Tomohiro O. Prospective multicenter cohort study of possible psychogenic nonepileptic seizure cases-Results at 1-year follow-up examinations. Epilepsia Open. 2023 Mar;8(1):134-145. doi: 10.1002/epi4.12683. Epub 2023 Jan 27. PMID: 36509699; PMCID: PMC9978061.	Wrong comparison (patients with possible PNES, clinically established PNES and documented PNES).
McKenzie P, Oto M, Russell A, Pelosi A, Duncan R. Early outcomes and predictors in 260 patients with psychogenic nonepileptic attacks. Neurology. 2010 Jan 5;74(1):64-9. doi: 10.1212/WNL.0b013e3181c7da6a. PMID: 20038774.	Wrong population (children and adolescents included).
Tomenson B, Essau C, Jacobi F, Ladwig KH, Leiknes KA, Lieb R, Meinlschmidt G, McBeth J, Rosmalen J, Rief W, Sumathipala A, Creed F; EURASMUS Population Based Study Group. Total somatic symptom score as a predictor of health outcome in somatic symptom disorders. Br J Psychiatry. 2013 Nov;203(5):373-80. doi: 10.1192/bjp.bp.112.114405. Epub 2013 Sep 26. PMID: 24072756.	Wrong population (patients with self-reported bothersome somatic symptoms).
Carlier IVE, Andree Wiltens DH, van Rood YR, van Veen T, Dekker J, van Hemert AM. Treatment course and its predictors in patients with somatoform disorders: A routine outcome monitoring study in secondary psychiatric care. Clin Psychol Psychother. 2018 Mar 23. doi: 10.1002/cpp.2191. Epub ahead of print. PMID: 29573030.	Wrong outcome (predictors of treatment course).
Heseltine-Carp W, Dale V, van Eck van der Sluijs J, van der Feltz-Cornelis C. Are serum hsCRP and IL-6 prognostic markers in somatic symptom disorder and related disorders? An exploratory analysis in a prospective cohort study. J Psychiatr Res. 2023 Jan;157:88-95. doi: 10.1016/j.jpsychires.2022.11.026. Epub 2022 Nov 25. PMID: 36455378.	The study investigated the relationship between baseline serum hsCRP and IL-6 on clinical outcomes after treatment.
Trumpf J, Margraf J, Vriends N, Meyer AH, Becker ES. Specific phobia predicts psychopathology in young women. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol. 2010 Dec;45(12):1161-6. doi: 10.1007/s00127-009-0159-5. Epub 2009 Nov 4. PMID: 19888542; PMCID: PMC2978319.	Wrong/too broad population (women with a broad range of psychopathology; mental disorders).
Schneider G, Heuft G. Organisch nicht erklärbare somatoforme Beschwerden und Störungen im Alter: ein systematischer Literaturüberblick [Medically unexplained and somatoform complaints and disorders in the elderly: a systematic review of the literature]. Z Psychosom Med Psychother. 2011;57(2):115-40. German. doi: 10.13109/zptm.2011.57.2.115. PMID: 21626477.	No English fulltext available.
Hansen HS, Rosendal M, Oernboel E, Fink P. Are medically unexplained symptoms and functional disorders predictive for the illness course? A two-year follow-up on patients' health and health care utilisation. Journal of psychosomatic research. 2011;71(1):38-44.	Wrong population (somatic symptoms based on SCL-SOM).

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum : 09-07-2026

Beoordeeld op geldigheid : 09-07-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:

Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie

Geautoriseerd door:

Federatie Vaktherapeutische Beroepen
Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie
MIND Landelijk Platform Psychische Gezondheid
Kenniscentrum NALK
Nederlands Instituut van Psychologen
Nederlandse Internisten Vereniging
Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie
Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie
Nederlandse Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde
Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie

Algemene gegevens

Er is een verklaring van geen bezwaar afgegeven door:

Ergotherapie Nederland
Nederlandse Vereniging voor Neurologie
Nederlands Huisartsen Genootschap

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor mensen met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.

Werkgroep

dr. E. (Ella) Bekhuis, psychiater, namens de NVvP
D. (Door) Boxhoorn, patiëntvertegenwoordiger, namens het NALK (tot mei 2025)
K. (Karin) Bruynesteyn, patiëntvertegenwoordiger, namens het NALK (tot april 2024)
dr. E.M.J. (Elisabeth) Foncke, neuroloog, namens de NVN
S. (Sem) Foreman, patiëntvertegenwoordiger, namens het NALK
dr. J. (Jeannette) Gelauff, AIOS neurologie, namens de NVN (vanaf maart 2025)
dr. D.J.C. (Denise) Hanssen, klinisch psycholoog/psychotherapeut, namens het NIP
dr. H. (Hanneke) Kalisvaart, psychomotorisch therapeut, namens Vaktherapie Nederland
drs. M. (Manouk) van de Klundert, patiëntvertegenwoordiger, namens het NALK
prof. dr. R.C. (Richard) Oude Voshaar, psychiater, namens de NVvP
prof. dr. J.G.M. (Judith) Rosmalen, hoogleraar, persoonlijke titel
dr. S. (Sonja) Rutten, psychiater, namens de NVvP
drs. C.A. (Lot) Spiertz, klinisch psycholoog/psychotherapeut, namens het NIP
dr. L.M. (Lineke) Tak (voorzitter), psychiater, namens de NVvP
dr. P.E. (Els) van Westrienen, docent-senior onderzoeker, namens het KNGF
prof. dr. A.P. (André) Wolff, anesthesioloog-pijnspecialist, namens de NVA
dr. L.N.L. (Lyonne) Zonneveld, klinisch psycholoog/psychotherapeut, namens het NIP

Klankbordgroep

drs. M. (Marieke) van Beugen, revalidatiearts, namens de Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA)
drs. B.F. (Bart) van Buchem, fysiotherapeut, namens het KNGF
drs. W.B. (Wouter) Doorn, klinisch geriater, namens de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (NVKG)
H.W.P.C. (Henk) van de Meerendonk, bedrijfsarts, namens de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB)
dr. A.F. (Alex) Muller, internist-endocrinoloog, namens Nederlandse Internisten Vereniging (NIV)
dr. S.L. (Sonja) van Ockenburg, internist, namens de NIV
dr. T.C. (Tim) Olde Hartman, huisarts(-onderzoeker), namens het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
drs. R.F.A. (René) Oosterwijk, revalidatiearts, namens de VRA
E.M. (Ilse) Otten, ergotherapeut, namens Ergotherapie Nederland (EN)
drs. F. (Felice) Tauer, vaktherapeut, namens de Vaktherapie Nederland
dr. K.H.N. (Kristel) Weerdesteijn, verzekeringsarts, namens de Nederlandse Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde (NVVG)
dr. M.S.H. (Margreet) Wortman, senior onderzoeker, namens de Vereniging van Oefentherapeuten Cesar en Mensendieck (VvOCM)

Met ondersteuning van

dr. M.L. (Marja) Molag, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
drs. L.C. (Laura) van Wijngaarden, junior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.

Tabel 1. Gemelde (neven)functies en belangen werkgroep

Werkgroeplid	Functie	Nevenfuncties	Gemelde belangen	Ondernomen actie
E. (Ella) Bekhuis	Psychiater, Dimence, Alkura	Geen	Geen	Geen restricties
D. (Door) Boxhoorn (tot mei 2025)	Ervaringsdeskundige, Dimence Alkura	Geen	Geen	Geen restricties
K. (Karin) Bruynesteyn (tot april 2024)	Lid patiëntenpanel NALK	Geen	Geen	Geen restricties
E.M.J. (Elisabeth) Foncke	Neuroloog, Acibadem International Medical Center, Amsterdam	Geen	Geen	Geen restricties
S. (Sem) Foreman	Lid patiëntenpanel NALK	* Investment manager, Graduate Entrepreneur Fund	Geen	Geen restricties
J. (Jeannette) Gelauff (vanaf maart 2025)	AIOS neurologie, Amsterdam UMC	* Voorzitter landelijke werkgroep FNS van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie. * Deelname werkgroep zorgstandaard FNS (Akwa GGZ).	Extern gefinancierd onderzoek: Zonmw; National Plan Hoofdzaken: BEGRIP studie naar educatie over FNS. ProjectLeidersrol, nee	Geen restricties
D.J.C. (Denise) Hanssen	* Klinisch psycholoog/psychotherapeut, UMC Groningen * Senior wetenschappelijk onderzoeker ouderenpsychiatrie, UMC Groningen	* Hoofddocent somatiek binnen de GZ-opleiding	Extern gefinancierd onderzoek: * ZonMW, Haalbaarheidsstudie Acceptance and Commitment Therapy bij kwetsbare ouderen EU, Horizon 2020 * Kennis vergroten over Functionele Stoornissen (labeling, multidisciplinaire samenwerking)	Geen restricties
H. (Hanneke) Kalisvaart	Psychomotorisch therapeut, vrijgevestigd	* Trainer/supervisor in sensorimotor psychotherapy. * Freelance senior onderzoeker (Tilburg University) * Gast-docent Master PMT Hogeschool Windesheim. * Deelname werkgroep zorgstandaard FNS (Akwa GGZ).	Extern gefinancierd onderzoek: * Stichting tot steun VCVGZ. Het effect van sensorimotor psychotherapie bij cliënten met persoonlijkheidsstoornissen.	Geen restricties
M. (Manouk) van de Klundert	Lid patiëntenpanel NALK	* Office manager NALK * Project manager/junior consultant Ftrprf	Geen	Geen restricties
R.C. (Richard) Oude Voshaar	* Psychiater, UMC Groningen * Hoogleraar ouderenpsychiatrie, Rijksuniversiteit Groningen	Geen	Geen	Geen restricties
J.G.M. (Judith) Rosmalen	Hoogleraar Psychosomatiek, UMC Groningen, Rijksuniversiteit Groningen	* Voorzitter Netwerk Aanhoudende Lichamelijke Klachten (NALK) tot okt 2024. * Vice-president European Association of Psychosomatic Medicine (EAPM) tot September 2025	Persoonlijke belangen: Ontwikkelaar van een eLearning op het gebied van ALK. Deelnemen aan de elearning is betaald voor sommige groepen; inkomsten gaan naar het UMCG en hiervan wordt de accreditatie betaald. Ontwikkelaar van Grip, een eHealth systeem dat zich richt op ALK. Momenteel is Grip niet beschikbaar buiten studiedoeleinden. Ik heb en had nooit persoonlijke financiële belangen bij Grip. Extern gefinancierd onderzoek: * ZonMw: ME/CFS Lines – A multidisciplinary consortium and biobank for unravelling ME/CFS aetiology in Lifelines, projectleider * EU: Decision support for prediction and management of Long Covid Syndrome, geen projectleider * NIMH: An Integrative Approach to the Etiology of Internalizing Disorders in the Lifelines Cohort, geen projectleider * ZonMw: Persistent symptoms after COVID-19: perspective from the population, the patient, and the care system, projectleider * SBOH Innovatiefonds Huisartsopleiding: Ontwikkeling, implementatie en evaluatie van onderwijsprogramma voor somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten (SOLK) in de huisartsopleiding, geen projectleider * NIMH: An Integrative Approach to the Etiology of Internal Sex and gender inequalities in COVID * Regionaal ALK netwerk Salland. Sex and gender inequalities in medical trajectories of patients with common somatic symptoms. Master Your symptoms: personalized e-health for Self-management of somatic symptom disorder (MYSelf), projectleider * EU: Encompassing Training in functional Disorders across Europe (ETUDE), projectleider * EU: Towards evidence-based tailored implementation strategies for eHealth (ImpleMentAll), geen projectleider	Geen restricties
S. (Sonja) Rutten	* Psychiater, Amsterdam UMC * Senior-onderzoeker, Amsterdam UMC	Geen	Extern gefinancierd onderzoek: ZonMW: Meer BEkendheid en GRIP voor mensen met FNS middels een online educatiemodule (BEGRIP)	Geen restricties
C.A. (Lot) Spiertz	Klinisch-psycholoog, behandelcoördinator en teamleider, Dimence, Deventer	* Gastdocent Psychology master, Universiteit Twente (t/m 2024). * Gastdocentschap Psychology master, Radboud Universiteit (t/m 2025).	Geen	Geen restricties
L.M. (Lineke) Tak	Psychiater, Dimence, Deventer	* Bestuurslid NALK, sinds okt 2024 voorzitter * Kernredactielid Tijdschrift voor Psychiatrie	* EU: Encompassing Training in functional Disorders across Europe (ETUDE), * Collaborative care networks for Functional Disorders	Geen restricties
P.E. (Els) van Westrienen	* Docent-senior onderzoeker, Fontys Hogeschool * Docent, Hogeschool Utrecht	Geen	* SIA RAAK publiek - PARASOL studie * SIA RAAK top-up - vervolg PARASOL studie * SIA RAAK MKB - van sensoren naar zorg * SIA RAAK publiek Evaluatie van een proactief interventie ter preventie van chroniciteit bij mensen met matige SOLK * SIA RAAK MKB Het toepassen van stressmetingen met wearables in de praktijk	Geen restricties
A.P. (André) Wolff	* Anesthesioloog-pijnspecialist, UMC Groningen * Hoogleraar Rijksuniversiteit Groningen	* Medisch hoofd UCG pijncentrum	Extern gefinancierd onderzoek: * Philips, DANI studie, geen projectleider * KWR, Chordotomie studie, projectleider * Interreg, Chronische pijn in Noord-Nederland/Niedersachsen * QPS, verrichtingen voor derden, geen projectleider * Grunenthal, Prince studie, projectleider	Geen restricties
L.N.L. (Lyonne) Zonneveld	Klinisch-psycholoog, Amsterdam UMC	Geen	* ZonMW Stimuleringssubsidie * Doelmatigheidsonderzoek	Geen restricties

Tabel 2. Gemelde (neven)functies en belangen klankbordgroep

Klankbordgroeplid	Functie	Nevenfuncties	Gemelde belangen	Ondernomen actie
M. (Marieke) van Beugen	Revalidatiearts bij Heliomare Wijk aan Zee	Geen	Geen	Geen restricties
B.F. (Bart) van Buchem	Eigenaar praktijk voor fysiotherapie Praktijk Noorder Spaarne	Geen	Nascholing voor fysiotherapeuten, het organiseren en doseren van cursussen. Aandeel in Noigroup Publications (Australia) Royalties van het boek Begrijp de Pijn (Explain Pain)	Geen restricties
W.B. (Wouter) Doorn	Klinisch Geriater te Altrecht	Secretaris en vice-voorzitter Stichting Buddho, onbetaald.	Geen	Geen restricties
H.W.P.C. (Henk) van de Meerendonk	VDM Medisch Consult: zelfstandig bedrijfsarts.	Lid CROW NVAB	Geen	Geen restricties
A.F. (Alex) Muller	Internist Diakonessenziekenhuis Utrecht 1.0 fte	Geen	Geen	Geen restricties
S.L. (Sonja) van Ockenburg	Internist-endocrinoloog in het UMCG (bezoldigd 1.0 fte)	Geen	Ja, Lifelines long covid studie ZonMw Pathofysiologisch onderzoek naar 'long covid' in de Lifelines populatie (werkpakket 2). Geen hoofdonderzoeker.	Geen restricties
T.C. (Tim) Olde Hartman	Huisarts-onderzoeker, hoofd van de onderzoeksgroep Huisartsgeneeskunde Afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Radboudumc (afgevaardigde vanuit het Nederlands Huisartsen Genootschap - NHG)	Praktijkhoudend huisarts	ZonMw Mental Health Verbindt - digitaal platform voor zoeken juiste zorg EU (Horizon ITN) ETUDE: Encompassing Training in fUnctional Disorders across Europe - Stigma - symptom diagnoses ZonMw GRIP3: General practice Research Infrastructure Pandemic Preparedness Program ZonMw ACTION: Aanhoudende Klachten na COVID-19: perspectief vanuit de populatie, patiënt, en zorg ZonMw Inzicht in aanhoudende klachten na Covid-19 besmetting: Een mixed methods benadering.	Geen restricties
R.F.A. (René) Oosterwijk	Revalidatiearts-medisch directeur, CIR , Clinics In Revalidatie. Loondienstverband. Het betreft 0.6 fte patiëntenzorg voor patiënten met chronische pijn en 0.4 fte medisch manager.	Onbezoldigd lid van het bestuur van het NALK	Geen	Geen restricties
E.M. (Ilse) Otten	Ergotherapeut in dienst bij Klimmendaal revalidatie. 24 uur/w	Ergotherapeut ZZP bij Care2change 2-6 uur/w	Geen	Geen restricties
F. (Felice) Tauer	1. Beeldend therapeut bij Altrecht GGZ (16u), behandeling van patiënten met psychosomatische klachten in een multidisciplinair team, betaald 2. docent beeldende therapie bij Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (20u), methodieklessen, onderzoek coördinatie bacheloronderzoek, docentonderzoeker lectoraat. betaald	Geen	Geen	Geen restricties
K. (Kristel) Weerdesteijn	Verzekeringsarts en opleider bij UWV	Betaald docent	Gepromoveerd in 2022 KCVG Work-related functioning among long-term sick-listed workers with persistent subjective health complaints	Geen restricties
M.S.H. (Margreet) Wortman	Senior onderzoeker Hogeschool van Amsterdam, 0.5 fte, betaald	Curriculum ontwikkelaar en docent Hogeschool Windesheim, 0.5 fte, betaald	ZonMw Oefentherapie voor gezond beweeggedrag in de leefomgeving van cliënten	Geen restricties

Inbreng patiëntenperspectief

De werkgroep besteedde aandacht aan het patiëntenperspectief door afgevaardigden van het patiëntenpanel NALK te betrekken in de werkgroep. De verkregen input is meegenomen bij het opstellen van de uitgangsvragen, de keuze voor de uitkomstmaten en bij het opstellen van de overwegingen (zie kop ‘Waarden en voorkeuren van patiënten’). De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan NALK en MIND en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijnmodule voerde de werkgroep conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).

Module	Uitkomst raming	Toelichting
Module Preventie en vroegsignalering	Geen financiële gevolgen	Hoewel uit de toetsing volgt dat de aanbevelingen breed toepasbaar zijn (>40.000 patiënten), volgt ook uit de toetsing dat het geen nieuwe manier van zorgverlening of andere organisatie van zorgverlening betreft.

Werkwijze

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. Relevante informatie voor de ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule is hieronder weergegeven.

Zoekverantwoording

Literature search strategy

Cluster/richtlijn: NVvP Akwa GGZ Somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis
Uitgangsvraag/modules: Wat is de optimale strategie voor vroegsignalering en geïndiceerde preventie bij een somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis?
Database(s): Embase.com, Ovid/Medline, Ovid/PsycInfo	Datum: 4 november 2024
Periode: vanaf 2010	Talen: geen restrictie
Literatuurspecialist: Alies Oost	Rayyan: https://new.rayyan.ai/reviews/1215421/screening
BMI-zoekblokken: voor verschillende opdrachten wordt (deels) gebruik gemaakt van de zoekblokken van BMI-Online https://blocks.bmi-online.nl/ Deduplication: voor het ontdubbelen is gebruik gemaakt van http://dedupendnote.nl/
Toelichting: Voor deze vraag is gezocht op de elementen: somatisch-symptoomstoornis (ernstig) beloop prognostisch filter à De sleutelartikelen worden niet gevonden met deze search. Ze komen beide niet door het prognostisch filter. In overleg met de adviseur is besloten dat de sleutelartikelen als achtergrondartikel kunnen worden beschouwd.
Te gebruiken voor richtlijntekst: In de databases Embase.com, Ovid/Medline en Ovid/PsycInfo is op 4 november 2024 systematisch gezocht naar systematische reviews, RCTs en observationele studies vanaf 2010 over het voorspellen van/ risicofactoren voor (ernstig) beloop bij patiënten met een somatisch-symptoomstoornis. De literatuurzoekactie leverde 1144 unieke treffers op.

Zoekopbrengst

	EMBASE	OVID/MEDLINE	OVID/PSYCINFO	Ontdubbeld
SR	45	17	79	123
RCT	222	62	72	298
Observationele studies	569	172	114	723
Totaal	836	251	265	1144*

*in Rayyan

Zoekstrategie

Embase.com

No.	Query	Results
#1	'somatoform disorder'/exp OR ((('somatic symptom' OR somatoform OR somatization OR somatisation) NEAR/3 disorder):ti,ab,kw) OR 'conversion disorder'/exp OR ((conversion NEAR/3 (disorder* OR syndrome)):ti,ab,kw) OR 'functional neurological disorder'/exp OR (('functional neurologic' NEAR/3 disorder):ti,ab,kw) OR 'pain disorder':ti,ab,kw	43731
#2	'prognosis'/de OR 'predictor variable'/exp OR 'disease course'/de OR 'deterioration'/exp OR 'illness trajectory'/exp OR 'disease severity'/de OR 'patient acuity'/exp OR 'treatment response'/exp OR 'treatment outcome'/de OR 'outcome assessment'/de OR 'treatment failure'/de OR 'clinical outcome'/exp OR 'prognostic factor':ti,ab,kw OR (((predict OR prognos) NEAR/3 (persist OR course* OR respons* OR wors* OR decline OR deteriorat* OR outcome)):ti,ab,kw) OR (((negative OR poor) NEAR/3 (outcome* OR course* OR respons)):ti,ab,kw) OR nonrespons:ti,ab,kw OR 'non respons*':ti,ab,kw	4614189
#3	'area under the curve'/exp OR 'brier score'/exp OR 'computer prediction'/exp OR 'c statistic'/exp OR 'c statistics'/exp OR 'integrated discrimination improvement'/exp OR 'net reclassification improvement'/exp OR 'net reclassification index'/exp OR 'prediction'/exp OR 'predictive model'/exp OR 'predictive modeling'/exp OR 'predictive validity'/exp OR 'predictive value'/exp OR 'regression analysis'/exp OR 'statistical model'/exp OR 'area under the curve':ti,ab,kw OR 'brier score':ti,ab,kw OR 'c statistic' OR 'computer prediction':ti,ab,kw OR 'decision curve anal':ti,ab,kw OR (('net reclassification' NEAR/2 (improvement OR index)):ti,ab,kw) OR (((predict OR statistical) NEAR/3 (model OR validity OR value)):ti,ab,kw) OR 'proportional hazards model':ti,ab,kw OR 'r square':ti,ab,kw OR regression:ti,ab,kw OR predict:ti OR multivariate:ti,ab,kw OR multivariab:ti,ab,kw	3599972
#4	#1 AND #2 AND #3 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp) NOT (('adolescent'/exp OR 'child'/exp OR adolescent:ti,ab,kw OR child:ti,ab,kw OR schoolchild:ti,ab,kw OR infant:ti,ab,kw OR girl:ti,ab,kw OR boy:ti,ab,kw OR teen:ti,ab,kw OR teens:ti,ab,kw OR teenager:ti,ab,kw OR youth:ti,ab,kw OR pediatr:ti,ab,kw OR paediatr:ti,ab,kw OR puber:ti,ab,kw) NOT ('adult'/exp OR 'aged'/exp OR 'middle aged'/exp OR adult:ti,ab,kw OR man:ti,ab,kw OR men:ti,ab,kw OR woman:ti,ab,kw OR women:ti,ab,kw)) AND [2010-2025]/py	884
#5	'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly:ti,ab OR 'meta analy':ti,ab OR metanaly:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview)):ti,ab) OR ((systemic NEAR/1 review):ti,ab) OR (((systemati OR literature OR database* OR 'data base') NEAR/10 search):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic) NEAR/3 search):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review):ti,ab) AND (search:ti,ab OR database:ti,ab OR 'data base':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes)):ti) OR ((((critical OR rapid) NEAR/3 (review OR overview* OR synthes)):ab) AND (search:ab OR database:ab OR 'data base':ab)) OR metasynthes:ti,ab OR 'meta synthes':ti,ab	1075326
#6	'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo:ab,ti	4136728
#7	'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'case control study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'comparative study'/de OR 'cohort analysis'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti)	8477803
#8	'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo:ti,ab,kw OR 'sham-control':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom:ti,ab,kw OR 'non-random':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control)):ti,ab,kw) OR ((match NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor OR match)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal:ti,ab,kw OR prospective:ti,ab,kw OR retrospective:ti,ab,kw OR observational:ti,ab,kw OR 'cross sectional':ti,ab,kw OR cross?ectional:ti,ab,kw OR multicent:ti,ab,kw OR 'multi-cent':ti,ab,kw OR consecutive:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar:ti,ab,kw OR 'odds ratio':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab)))	15512994
#9	#4 AND #5 - SR	45
#10	#4 AND #6 NOT #9 - RCT	222
#11	#4 AND (#7 OR #8) NOT (#9 OR #10) - observationeel	569
#12	#9 OR #10 OR #11	836

Ovid/Medline

#	Searches	Results
1	exp Somatoform Disorders/ or (('somatic symptom' or somatoform or somatization or somatisation) adj3 disorder).ti,ab,kf. or exp Conversion Disorder/ or (conversion adj3 (disorder* or syndrome)).ti,ab,kf. or ('functional neurologic' adj3 disorder).ti,ab,kf. or 'pain disorder'.ti,ab,kf.	27087
2	Prognosis/ or Disease Progression/ or Clinical Deterioration/ or exp Patient Acuity/ or Treatment Outcome/ or Patient Outcome Assessment/ or exp Treatment Failure/ or 'prognostic factor'.ti,ab,kf. or ((predict or prognos) adj3 (persist or course* or respons* or wors* or decline or deteriorat* or outcome)).ti,ab,kf. or ((negative or poor) adj3 (outcome* or course* or respons)).ti,ab,kf. or nonrespons.ti,ab,kf. or 'non respons*'.ti,ab,kf.	2467626
3	Area Under Curve/ or exp Forecasting/ or "Predictive Value of Tests"/ or exp Multivariate Analysis/ or exp Regression Analysis/ or exp Models, Statistical/ or area under the curve.ti,ab,kf. or brier score.ti,ab,kf. or c statistic.ti,ab,kf. or computer prediction.ti,ab,kf. or decision curve anal.ti,ab,kf. or (net reclassification adj2 (improvement or index)).ti,ab,kf. or ((predict or statistical) adj3 (model or validity or value)).ti,ab,kf. or proportional hazards model.ti,ab,kf. or r square.ti,ab,kf. or regression.ti,ab,kf. or predict.ti. or multivaria.ti,ab,kf.	2662893
4	(1 and 2 and 3) not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/) not ((Adolescent/ or Child/ or Infant/ or adolescen.ti,ab,kf. or child.ti,ab,kf. or schoolchild.ti,ab,kf. or infant.ti,ab,kf. or girl.ti,ab,kf. or boy.ti,ab,kf. or teen.ti,ab,kf. or teens.ti,ab,kf. or teenager.ti,ab,kf. or youth.ti,ab,kf. or pediatr.ti,ab,kf. or paediatr.ti,ab,kf. or puber.ti,ab,kf.) not (Adult/ or adult.ti,ab,kf. or man.ti,ab,kf. or men.ti,ab,kf. or woman.ti,ab,kf. or women.ti,ab,kf.))	503
5	limit 4 to yr="2010 -Current"	305
6	meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview)).ti,ab,kf. or (systemic adj1 review).ti,ab,kf. or ((systemati or literature or database* or data-base) adj10 search).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic) adj3 search).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review) and (search or database* or data-base)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review or overview* or synthes)).ti. or (((critical or rapid) adj3 (review or overview* or synthes)) and (search or database* or data-base)).ab. or (metasynthes or meta-synthes*).ti,ab,kf.	786636
7	exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random.ti,ab. or (clinic adj trial).tw. or ((singl or doubl* or treb* or tripl) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo.tw.	2799343
8	Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp cohort studies/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective.tw. or prospective.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ [Onder exp cohort studies vallen ook longitudinale, prospectieve en retrospectieve studies]	4870750
9	Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind or masked)) or nonrandom* or "non-random" or "quasi-experiment" or "parallel group" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case adj6 (matched or control)) or (match adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant)) or (propensity adj6 (scor or match))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust).ti,ab. or (versus or vs or compar).ti. or ((exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent' or consecutive).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar).ti,ab,kf. or ('odds ratio' or 'relative odds' or 'risk ratio' or 'relative risk' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.))	5824694
10	5 and 6 - SR	17
11	(5 and 7) not 10 - RCT	62
12	(5 and (8 or 9)) not (10 or 11) - observationeel	172
13	10 or 11 or 12	251

Ovid/PsycInfo

#	Searches	Results
1	exp Somatoform Disorders/ or exp Somatic Symptom Disorder/ or (('somatic symptom' or somatoform or somatization or somatisation) adj3 disorder).ti,ab,id. or (conversion adj3 (disorder* or syndrome)).ti,ab,id. or ('functional neurologic' adj3 disorder).ti,ab,id. or exp Somatoform Pain Disorder/ or 'pain disorder'.ti,ab,id.	18461
2	Prognosis/ or Disease Course/ or Disease Progression/ or Treatment Outcomes/ or Psychotherapeutic Outcomes/ or "Treatment Process and Outcome Measures"/ or 'prognostic factor'.ti,ab,id. or ((predict or prognos) adj3 (persist or course* or respons* or wors* or decline or deteriorat* or outcome)).ti,ab,id. or ((negative or poor) adj3 (outcome* or course* or respons)).ti,ab,id. or nonrespons.ti,ab,id. or 'non respons*'.ti,ab,id.	152092
3	1 and 2	849
4	limit 3 to yr="2010 -Current"	463
5	((literature review or systematic review or meta analysis).md. or "literature review"/ or meta analysis/ or (((meta adj2 analy) or metaanaly or (synthes* adj2 (literature* or research* or studies or data)) or (pooled and analys) or ((data adj1 pool) and studies) or medline or medlars or embase or cinahl or scisearch or psychlit or psyclit or cinhal or cancerlit or cochrane or bids or pubmed or ovid or ((hand or manual or database* or computer) adj1 search) or (electronic adj1 (database* or data base or data bases))).ti,ab,id. or (review* or overview).ti. or (bibliograph* or relevant journals or ((review* or overview) adj9 (systematic or methodologic* or quantitativ* or research* or literature* or studies or trial* or effective))).ab.)) not (((retrospective or record* or case* or patient) adj1 review) or ((patient* or review) adj1 chart)).ti,ab,id.	504471
6	exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random.ti,ab. or (clinic adj trial).tw. or ((singl or doubl* or treb* or tripl) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo.tw.	309252
7	Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp Cohort Analysis/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective.tw. or prospective.tw. or consecutive.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/	498459
8	4 and 5 - SR	79
9	(4 and 6) not 8 - RCT	72
10	(4 and 7) not (8 or 9) - observationeel	114
11	8 or 9 or 10	265

Somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis

Somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis

Uitgangsvraag

Aanbeveling

Overwegingen

Onderbouwing

Achtergrond

Conclusies / Summary of Findings

Samenvatting literatuur

Zoeken en selecteren

Referenties

Evidence tabellen

Verantwoording