Welke expertise is minimaal nodig bij de keuze voor het type infusietechnologie wanneer er bij een patiënt intraveneuze therapie wordt gestart?

Balans tussen gewenste en ongewenste effecten

Met infusietechnologie wordt het gehele systeem bedoeld van infuuspomp inclusief aansluiting op een elektronisch patiëntendossier (EPD), medicatiebibliotheek, dockingstation tot aan de verschillende materialen voor eenmalig gebruik, hierna te noemen verbruiksartikelen. Fabrikanten bieden veelal een breed assortiment aan verbruiksartikelen aan. Om het systeem op te bouwen dient allereerst een infuuscanule geplaatst te worden in het bloedvat. Daaraan kunnen, afhankelijk van de beoogde toedieningsvorm, driewegkranen, inline filters, terugslagkleppen, infuuslijnen, zijlijnen, spuiten, infuuszakken etc. geplaatst worden, al dan niet in combinatie met een specifiek type infuuspomp, bijvoorbeeld een spuitenpomp, een volumetrische pomp of een cassettepomp. Het samenspel van deze elementen bepaalt uiteindelijk de kwaliteit van de therapie die de patiënt ontvangt. Het is dus noodzaak kennis te hebben van hoe deze elementen elkaar beïnvloeden. Daarbij is van belang wat de invloed is van het materiaal op het geneesmiddel, de nauwkeurigheid van toediening en het beoogde doeleinde.

Voor deze module werd geen systematisch literatuuronderzoek verricht. De expertise die minimaal nodig is bij de keuze voor het type infusietechnologie wanneer er bij een patiënt intraveneuze therapie wordt gestart, is niet in een PICO-geformuleerde onderzoeksvraag te vatten.

Expertise ten aanzien van infusietechnologie

De werkgroep heeft de gebieden waarop expertise minimaal benodigd is, gebaseerd op de aspecten zoals geformuleerd in de submodule Pomp, submodule Infuuslijnen en submodule Spuiten en expert opinion. Welke disciplines hiervoor het beste betrokken kunnen worden kan per ziekenhuis verschillend zijn (afhankelijk van de lokale verdeling van expertisegebieden). Een overzicht van de expertise die benodigd is om de aspecten die van belang zijn om mee te nemen bij de keuze voor de verschillende onderdelen van een infusietechnologie opstelling bij het starten van een intraveneuze therapie, is opgenomen in tabel 1. Specifieke expertise die bij zorgprofessionals minimaal nodig is om een medicatiebibliotheek en multi-infusie veilig toe te passen, is in de module Medicatiebibliotheken en module Multi-infusie verder uitgediept.

De uitvraag onder zorgprofessionals gaf een verdere aanvulling op de suggesties voor disciplines die betrokken kunnen worden. In de enquête is eerst de vraag gesteld hoe de keuze voor het type toediening gemaakt wordt. Wanneer het antwoord hierop was dat dit protocollair is vastgelegd, is vervolgens de vraag gesteld hoe dit protocollair is vastgelegd. Wanneer hierop het antwoord was dat dit door een multidisciplinair team is bewerkstelligd, is de vraag gesteld welke disciplines hierbij betrokken zijn. 15 respondenten hebben deze laatste vraag beantwoord. Meest genoemde disciplines zijn daarbij de (ziekenhuis) apotheker (14x), verpleegkundige (14x) en arts/medisch specialist (14x), gevolgd door de medisch technicus (8x), klinisch fysicus (6x), assortimentsbeheerder (6x) en kwaliteitsmedewerker (6x). Relevante aanvullingen zijn opgenomen in tabel 1.

Aan de hand van het Risicoprofiel Infusietechnologie (Vaartjes, 2008) is getoetst of er, naast bovengenoemde expertise, nog expertise ontbreekt die van belang is bij de keuze voor het type infusietechnologie wanneer intraveneuze therapie gestart wordt. Aanvullingen zijn integraal opgenomen in tabel 1.

Tabel 1. Overzicht van de expertise die benodigd is bij de keuze voor het type infusietechnologie bij het starten van intraveneuze therapie

_{*Afhankelijk van lokale afspraken, beschikbaarheid en infrastructuur binnen de zorginstelling}

De werkgroep is van mening dat het bij elkaar brengen van de expertises in een multidisciplinair team nodig is om een effectief een duurzaam proces op te zetten. Daarmee komt kennis samen en kunnen betrokken disciplines elkaar aanvullen.

De werkgroep is van mening dat wanneer de benodigde expertise niet betrokken wordt, onvoldoende invulling gegeven kan worden aan de aspecten uit de submodule Pomp, submodule Infuuslijnen en submodule Spuiten die van belang zijn om een goede keuze te maken voor het type infusietechnologie wanneer er bij een patiënt een intraveneuze therapie wordt gestart.

Kwaliteit van bewijs

De kwaliteit van het bewijs kon niet worden vastgesteld.

Waarden en voorkeuren van patiënten (en eventueel hun naasten/verzorgers)

Voor de patiënt is het vooral belangrijk dat toediening van geneesmiddelen op een veilige en comfortabele wijze, zonder complicaties gebeurt. Het betrekken van de juiste expertise draagt naar verwachting bij aan het verminderen van de kans op infectieuze complicaties en een nauwkeurigere toediening. Daarnaast draagt de juiste keuze van infuustechnologie bij aan mogelijkheden tot vroege mobilisatie van de patiënt. Het meewegen van de voorkeuren en waarden van de patiënt en het zorgvuldig uitleggen van de keuze aan de patiënt draagt bij aan de adaptatie van de behandeling. In het algemeen kan gezegd worden dat standaardisatie en naleving van aanbevelingen over de juiste expertise om het type infusietechnologie te bepalen wanneer intraveneuze therapie wordt gestart, past binnen de huidige maatstaven voor passende zorg.

Kostenaspecten

Inzet van de juiste expertise kan leiden tot kosteneffectieve inzet van middelen, te denken aan minder inzet van infuuspompen wanneer een infuus op zwaartekracht ook mogelijk is, minder verspilling van verbruiksartikelen en geneesmiddelen omdat initieel de juiste verbruiksartikelen werden gekozen, een lager infectierisico, minder complicaties, een effectievere behandeling door nauwkeurigere toediening. De grootte van het te behalen positieve effect is afhankelijk van de huidige werkwijze in individuele zorginstellingen en in hoeverre de aanbevolen expertise al betrokken is. De benodigde expertise is primair voorwaardenscheppend en op instellingsniveau georganiseerd, en impliceert geen structuele of routinematige betrokkenheid bij elke individuele patiënt of afzonderlijke intraveneuze therapie. Alleen indien bepaalde expertise nog niet in een zorginstelling aanwezig is kan het betrekken hiervan leiden tot extra personeelskosten. De verwachting is dat alle benodigde expertise in de Nederlandse ziekenhuizen aanwezig is. Voor andere zorginstellingen (niet zijnde een ziekenhuis, maar bijvoorbeeld een Zelfstandig Behandelcentrum (ZBC)) is het mogelijk niet vanzelfsprekend dat alle benodigde expertise binnen de instelling aanwezig is.

(Gezondheids)gelijkheid ((health) equity/equitable)

De werkgroep voorziet ten aanzien van de inzet van de expertise die minimaal nodig is bij de keuze voor het type infusietechnologie wanneer er bij een patiënt intraveneuze therapie wordt gestart, geen aanleiding voor verschillen in gezondheidsgelijkheid.

Aanvaardbaarheid

Ethische aanvaardbaarheid

De werkgroep voorziet ten aanzien van de inzet van de expertise die minimaal nodig is bij de keuze voor het type infusietechnologie wanneer er bij een patiënt intraveneuze therapie wordt gestart, geen ethische bezwaren. 

Duurzaamheid

Effectief en efficiënt gebruik van middelen leidt tot minder verspilling van pompen, verbruiksartikelen en geneesmiddelen. Echter het te behalen positieve effect is afhankelijk van de huidige werkwijze in individuele zorginstellingen en in hoeverre de aanbevolen expertise al betrokken is.

Haalbaarheid

De werkgroep voorziet geen belemmeringen in de uitvoerbaarheid van het betrekken van de benodigde expertise door zorginstellingen. Tevens ziet de werkgroep geen organisatorische belemmeringen in het vormen van een multidisciplinair team op het gebied van infusietechnologie. 

Rationale van de aanbeveling: weging van argumenten voor en tegen de interventies

Bij het benoemen van de benodigde expertise is uitgangspunt geweest dat er kennis aanwezig moet zijn van alle aspecten zoals benoemd in de submodule Pomp, submodule Infuuslijnen en submodule Spuiten om de risico’s te kunnen identificeren en beheersen en de juiste keuze te kunnen maken rondom de inzet van infusietechnologie. Wanneer niet de juiste expertise betrokken wordt is er een verhoogd risico op onnauwkeurige toediening, infectieuze complicaties, minder mogelijkheden tot mobilisatie van de patiënt, hogere kosten en suboptimaal gebruik van middelen. De werkgroep ziet geen sterke argumenten om de benodigde expertise niet te betrekken bij de keuze voor het type infusietechnologie bij het starten van intraveneuze therapie bij de patiënt. De benodigde expertise is primair voorwaardenscheppend en op instellingsniveau georganiseerd, en impliceert geen structuele of routinematige betrokkenheid bij elke individuele patiënt of afzonderlijke intraveneuze therapie.

Eindoordeel:

Sterke aanbeveling voor doen.