Terug naar zoekresultaten

Hoofd-halstumoren

Volgen
Initiatief: NVKNO Aantal modules: 80
Bijlagen
Download richtlijn

Werkhervatting

Publicatiedatum: 28-01-2026
Beoordeeld op geldigheid: 28-01-2026

Uitgangsvraag

Hoe dient de samenwerking en communicatie tussen enerzijds de specialisten arbeid en gezondheid, medisch specialistische revalidatiegeneeskunde en anderzijds de hoofd-halsoncologie gerelateerde medisch specialisten te worden vormgegeven om arbeidsparticipatie (eerst terugkeer naar werk) van hoofd-halsoncologische patiënten te bevorderen?

 

De uitgangsvraag omvat de volgende deelvragen:

  • Wat zijn belemmerende en bevorderende factoren voor terugkeer naar werk voor patiënten met een hoofd-halstumor?
  • Hoe dient samenwerking en communicatie m.b.t. arbeidsgerichte zorg te worden vormgegeven voor patiënten met een hoofd-halstumor?

Aanbeveling

Aanbeveling-1

Maak gebruik van de bevorderende en belemmerende factoren zoals beschreven in tabel 2A en 2B om reeds bij de diagnose en vóór de start van de oncologische behandeling verdiepende vragen te stellen aan de patiënt over factoren die van invloed kunnen zijn op de terugkeer naar werk. Dit stelt zorgverleners in staat om tijdig de juiste zorg in te zetten.

 

Aanbeveling-2

Voor samenwerking met betrekking tot arbeidsgerichte zorg, zie: Module Organisatie van arbeidsgerichte zorg van de richtlijn Arbeidsparticipatie voor medisch specialistische richtlijnen. Voor een juiste uitwerking hiervan is het van belang dat:

  • Bespreek als medisch specialist (hoofdbehandelaar) proactief de participatie, het beroep en de werkzaamheden met de patiënt.
  • Rapporteer in de informatieoverdracht naar bedrijfs- en verzekeringsartsen de specifieke behoeften en belastbaarheid van de patiënt. Dit omvat een duidelijke beschrijving van de medische adviezen in de ontslagbrief die relevant zijn voor de belastbaarheid en de terugkeer naar werk.
  • Communiceer via de patiënt, aangezien dit vooralsnog de meest eenvoudige en efficiënte route is (bij voorkeur per brief). Direct contact opnemen met de bedrijfsarts kan ook indien de patiënt hiermee schriftelijk instemt.
  • Bespreek als medisch specialist (hoofdbehandelaar) proactief arbeidsparticipatie en verbind de patiënt met relevante professionals op het gebied van arbeid en gezondheid.

Overwegingen

Voor- en nadelen van de interventie en de kwaliteit van het bewijs

Een exploratieve analyse van de internationale literatuur is uitgevoerd om de belemmerende en bevorderende factoren voor terugkeer naar werk bij overlevenden van hoofd-halskanker in kaart te brengen.

 

Geïdentificeerde factoren voor terugkeer naar werk betreffen persoonlijke, biologische, psychologische, werk-gerelateerde en kanker(behandeling)-gerelateerde factoren. Deze conclusies zijn in lijn met andere studies (Zecena, 2023; Jansen, 2025). Naast de bekende algemene factoren werden er ook hoofd-halskanker-specifieke factoren voor terugkeer naar werk geïdentificeerd. Toegang tot revalidatieprogramma’s en hulpmiddelen, zoals stemprotheses, blijken een bevorderende factoren voor werkhervatting. Daarentegen vormen functionele problemen zoals slik- en spraakstoornissen, vermoeidheid, pijn, en zichtbare esthetische veranderingen, evenals het hebben van een tracheostoma of afhankelijkheid van sondevoeding, aanzienlijke belemmeringen voor terugkeer naar werk. Op basis van praktijkervaring van de richtlijnwerkgroepleden blijkt dat patiënten niet alleen zichtbare beperkingen ondervinden, maar ook minder zichtbare beperkingen of verborgen handicaps ervaren. Voorbeelden hiervan zijn:

  • Spreken: stoornissen in de motorische aansturing van de spieren die betrokken zijn bij spraak of het afhankelijk zijn van een tracheacanule met spraakklep, kunnen leiden tot verminderde spraakverstaanbaarheid, trage of zachte spraak, en de noodzaak om zinnen herhaaldelijk uit te spreken om zich voldoende verstaanbaar te maken. Dit veroorzaakt vermoeidheid, en patiënten ervaren vaak onbegrip vanuit hun omgeving, wat het risico op sociaal isolement vergroot.
  • Kauwen en slikken: door veranderde anatomie en/of verminderde kauw-, slik- en speekselklierfunctie kunnen er problemen met eten ontstaan, zowel in fysieke zin als ook in termen van eettempo. Schaamte bij de betrokkene over het eetgedrag kan ook een rol spelen. Bovendien is gelijktijdig eten en praten met collega’s, zoals tijdens de lunch, vaak lastig. Dit kan gevolgen hebben voor de sociale inbedding op de werkvloer. Reguliere pauzetijden zijn soms te kort om voldoende te eten, waardoor een werkaanpassing in de vorm van langere pauzes overwogen zou moeten worden.
  • Vermoeidheid: als gevolg van de ziekte en de behandeling kan er sprake zijn van vermoeidheid, waardoor algemene dagelijkse activiteiten meer energie kosten dan voorheen en er een verhoogde herstelbehoefte ontstaat, ook tijdens het werk. Multifactoriële vermoeidheid komt in de praktijk veel voor.
  • Psychische problemen: leven met angst voor terugkeer van hoofd-halskanker kan beperkingen geven in het functioneren op de werkvloer.
  • Veranderd uiterlijk: mutilerende behandelingen in het hoofd-halsgebied zijn vaak zichtbaar en/of hoorbaar. Schaamte en stigma kunnen maatschappelijke- en arbeidsparticipatie belemmeren.
  • Langetermijneffecten en late gevolgen: onbekendheid met en daardoor gebrek aan blijvende aandacht bij werkenden en werkgevers voor langetermijneffecten en late gevolgen van hoofd-halskanker en de oncologische behandeling kan onnodig verlies van werk met zich meebrengen. Structurele aandacht en tijdig nemen van maatregelen bevorderen werkbehoud.
  • Niet zichtbare beperkingen of handicaps: patiënten die hoofd-halskanker overleven worden vaak overschat in hun belastbaarheid omdat zij vaak onzichtbare beperkingen of handicaps hebben. Bijvoorbeeld: een operatie waarbij een tongtumor aan de laterale tongrand is verwijderd kan blijvende beperkingen veroorzaken die nauwelijks zichtbaar zijn, zoals problemen met spreken en slikken, wat kan leiden tot vermoeidheidsklachten.
  • Nek- en schouderklachten: na de oncologische behandeling (operatie, bestraling en/of chemotherapie) kunnen patiënten beperkingen ervaren in de beweeglijkheid van de nek-, schouder- en armspieren. Dit kan de functie van deze lichaamsdelen beïnvloeden en mogelijk structurele beperkingen voor het werk veroorzaken, met name in beroepen waarbij besturing van voertuigen zoals auto’s, vrachtwagens en heftrucks, of waarbij orderpicken vereist is.
  • Pijn: chronische pijn kan beperkingen voor het werk geven.
  • Problemen met de ademhaling: hoofd-halskanker en de behandeling ervan kunnen kortademigheid en een benauwd gevoel veroorzaken. Bij aanwezigheid van een tracheostoma geldt bovendien een medische indicatie om niet (meer) te werken in de nabijheid van open water (zoals rivieren, meren, plassen of kanalen) vanwege het risico op verdrinking bij een val in het water.

In de richtlijn Kanker en Werk (NVAB, 2019) voor bedrijfs- en verzekeringsartsen zijn de belangrijkste voorspellende factoren (positief en negatief) voor werkhervatting en arbeidsparticipatie bij mensen met kanker benoemd. Tabel 2A en B geven een samenvatting van de factoren uit de literatuuranalyse, de richtlijn Kanker en Werk (NVAB, 2019), en de expertise van de richtlijnwerkgroep weer die van belang zijn voor werkhervatting bij patiënten met hoofd-halskanker.

 

Tabel 2A. Positieve factoren voor werkhervatting bij hoofd-halskanker

Factoren die werkhervatting/arbeidsparticipatie POSITIEF beïnvloeden

Werk-gerelateerd

Persoonsgebonden (biologisch, sociaal demografisch en psychisch)

Ziekte-gerelateerd (kanker en behandel factoren)

praten met leidinggevende

jonge leeftijd

lagere niveaus van angst en depressieve symptomen

medewerking van de werkgever m.b.t. werkaanpassingen, flexibele werkafspraken (zoals eigen invulling van uren),een terugkeer naar werk bijeenkomst, etc.

hoger opleidingsniveau

geen of minder invasieve (uitgebreide) chirurgie;

specifiek voor hoofd-halskanker is (mono-modale) chirurgie een positieve factor

openheid over kanker naar collega’s

vrouwelijk geslacht

minder fysieke klachten en symptomen

positieve houding van collega’s

de aanwezigheid van sociale steun

continuïteit van zorg

plezier in het werk, autonomie en positieve perceptie van werk

positieve inschatting van de eigen mogelijkheden

korter verzuim

trainingsdiensten

behoud van inkomen

advies van de behandelaars over werk

job replacement diensten

Het hebben een levenspartner

 

ondersteuning bij werk zoeken en behouden

negatieve gevoelens die verband houden met niet werken (bijvoorbeeld schuldgevoel of schaamte)

 

 

wens om terug te keren naar werk

positieve coping

 

mate van bereidheid om terug te keren naar werk

hoge kwaliteit van leven (QoL)

 

angst voor baanverlies

 

 

voor de diagnose werkzaam zijn

 

 

Tabel 2B. Negatieve factoren voor werkhervatting bij hoofd-halskanker

Factoren die werkhervatting/arbeidsparticipatie NEGATIEF beïnvloeden

Werk-gerelateerd

Persoonsgebonden (biologisch, sociaal demografisch en psychisch)

Ziekte-gerelateerd (kanker en behandel factoren)

niet-steunende werkomgeving

hogere leeftijd

kankertype: hoofd-halskanker (dit geldt ook voor lever, longen, vergevorderde maligniteiten van het bloed of lymfe, kanker van de hersenen en centraal zenuwstelsel, gastro-intestinale kanker, alvleesklierkanker)

zwaar lichamelijk werk: Blue-collar banen met fysieke inspanning

lager opleidingsniveau

vergevorderd stadium primaire tumor

pink-collar banen die afhankelijk zijn van communicatie

laag inkomen

primaire tumor locatie: hypofarynx en larynx

laaggeschoold werk

geen partner ofrelatie hebben

invasieve of uitgebreide chirurgie

manueel werk

roken

slaapproblemen

werkstress

risicovol alcoholgebruik

uitgebreide ziekte (‘extensive disease’)

hoge werkdruk of een hoog werktempo

 

Intensief traject met chemotherapie en/of radiotherapie

een veranderde, negatievere houding ten opzichte van werk

 

co-morbiditeit

discriminatie door werkgever vanwege de kanker(behandeling)

 

cognitieve beperkingen: problemen met concentratie en geheugen

negatieve houding over proces van terugkeer naar werk

 

fysieke klachten en symptomen:

-orale disfunctie: spraak-, slik-, eetproblemen, droge mond

-lichamelijk disfunctie: schouderstoornis, vermoeidheid, pijn, slechte mobiliteit en ademhaling

-veranderd uiterlijk

zorgen over werkprestaties en werkrelaties

 

vermoeidheid, fysieke uitputting en verslechtering van de gezondheid

zorgen over interacties met anderen op het werk

 

aanwezigheid van een tracheostoma en van een voedingssonde

 

 

slechte algemene gezondheid

 

 

negatieve houding over de ziekte

Arbeidsgerichte zorg voor de (hoofd)behandelaar

In lijn met de conclusie van Miller (2020), is de huidige kennis over werkhervatting na hoofd-halskanker beperkt en grotendeels gebaseerd op observationele studies. Er is gebrek aan concrete data. Wel is er inzicht in de werk-gerelateerde zorgbehoeften van patiënten: duidelijk en continu proces, inhoudelijke begeleiding, ondersteunende houding en gedrag in de hele keten en maatwerk (verwijzing artikel hagendijk).

 

Om terugkeer naar werk mogelijk te maken en arbeidsparticipatie te bevorderen, is het belangrijk om belemmerende factoren aan te pakken en bevorderende factoren optimaal te benutten. Klinische zorgprofessionals spelen een cruciale rol bij het identificeren en bespreken van (problemen bij) werkhervatting en het verbinden van patiënten met relevante professionals op het gebeid van arbeid en gezondheid. Aandacht voor terugkeer naar werk dient een vast onderdeel te zijn van de revalidatie van patiënten met hoofd-halskanker. De richtlijnwerkgroep benadrukt het belang om vanaf het moment van de diagnose aandacht te besteden en alert te zijn op bevorderende en belemmerende factoren voor werkbehoud en/of terugkeer naar werk. Deze factoren dienen bespreekbaar te worden gemaakt, zodat de patiënt goed geïnformeerd en samen met de zorgprofessional beslissingen kan nemen overdiagnostiek en behandeling met betrekking tot zowel hoofd-halskanker als revalidatie.

 

Samenwerking en communicatie, handvatten voor de (hoofd)behandelaar

Behandelaars hebben een belangrijke signalerende, ondersteunende en empowerende rol, maar de begeleiding bij terugkeer naar werk voor werkenden met een werkgever ligt bij arbo- professionals. Het is belangrijk om te realiseren dat voor ongeveer de helft van de werkende bevolking in Nederland, waaronder zelfstandigen, flexwerkers en uitkeringsgerechtigden, de beschikbaarheid en toegankelijkheid van goede bedrijfsgezondheidszorg niet goed geregeld is. Zij zijn voor behoud van en terugkeer naar werk bij ziekte vaak op zichzelf aangewezen.

 

Voor aanbevelingen met betrekking tot de samenwerking en communicatie tussen enerzijds de specialisten arbeid en gezondheid, medisch specialistische revalidatiegeneeskunde en anderzijds de medisch specialisten hoofd-halskanker om arbeidsparticipatie bij patiënten met hoofd-halskanker te bevorderen, verwijst de richtlijnwerkgroep naar de generieke module “Arbeidsparticipatie voor medisch specialistische richtlijnen“ (mei 2024).De module beveelt aan om bij zorgen over en/of problemen met werk(behoud) tijdig en laagdrempelig door te verwijzen naar de bedrijfs- of verzekeringsarts of (arbeids)revalidatie, ook wanneer er nog geen sprake is van verzuim. De medisch specialist (hoofdbehandelaar) geeft hersteladviezen en voorziet patiënt en diens huisarts over leefregels met betrekking tot belasting en (dagelijkse) activiteiten. De richtlijnwerkgroep onderschrijft deze adviezen. Deze hersteladviezen en leefregels zijn ook voor het werk en, indien de patiënt een bedrijfsarts heeft, voor de bedrijfsarts relevant. Aangezien hoofd-halskanker relatief zeldzaam is binnen de oncologische diagnosegroepen, hebben bedrijfsartsen vaak beperkte ervaring met de specifieke problemen, behoeften en belastbaarheid van deze patiëntengroep. Het is daarom van groot belang dat de medisch specialist (hoofdbehandelaar) duidelijke hersteladviezen en leefregels meegeeft. Deze kunnen worden opgenomen in de ontslagbrief aan de huisarts, vervolgens kan de patiënt deze brief meenemen naar de bedrijfsarts. Met deze informatie kan de bedrijfsarts de vertaalslag maken naar (beperkingen in) belastbaarheid, adviezen over eventuele aanpassingen voor werkhervatting geven en een werkhervattingsplan opstellen. De bedrijfsarts kan naar aanleiding van de hersteladviezen en leefregels in de brief ook contact zoeken met de (hoofd)behandelaar bij vragen, voor afstemming en samenwerking. Op deze manier wordt de arbocuratieve samenwerking op relatief eenvoudige wijze ondersteund en vormgegeven.

 

Waarden en voorkeuren van patiënten (en evt. hun naasten en/of verzorgers)

Voor patiënten is het belangrijk dat wanneer zij weer willen of moeten terugkeren naar werk ze daar zo goed mogelijk bij ondersteund worden. Door de specifieke beperkingen die deze patiëntengroep ervaart (moeite met spreken, - eten, - schouderfunctie, vermoeidheid, pijn, schaamte en stigma door veranderd uiterlijk) is terugkeer naar werk niet vanzelfsprekend en is daarbij specifieke ondersteuning nodig (zie Module Screening & monitoring voor zorgondersteuning, Module Stem- en spraakfunctiebehoud via prehabilitatie en revalidatie, Module Slikfunctiebehoud via prehabilitatie en revalidatie, Module Glim criteria en Module Gecombineerde beweeg- en voedingsinterventie).

 

Kosten (middelenbeslag)

In verband met de complexiteit van de kosten en baten met betrekking tot arbeidsgerichte zorg kan de richtlijnwerkgroep geen uitspraak doen over de verhouding tussen de kosten en baten. De kosten van arbeidsgerichte zorg verlopen via een breed scala aan geldstromen. Ook met betrekking tot de baten is het nu nog niet mogelijk om deze te kwantificeren.

 

Aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie

De richtlijnwerkgroep is van mening dat de aanbevelingen uit de generieke module arbeidsparticipatie ook gelden voor patiënten met hoofd-halskanker. De generieke module arbeidsparticipatie is eind mei 2024 geautoriseerd. Op het moment van het schrijven van de huidige richtlijn is bekend dat de implementatie van de generieke richtlijn nog onvoldoende is, vooral op het vlak van samenwerking tussen medisch specialisten en arbeidsgerichte zorg.

 

Bij medisch specialisten speelt mogelijk de onbekendheid met de module arbeidsparticipatie een grote rol (link generieke module arbeidsparticipatie opnieuw toevoegen).

 

Rationale van aanbeveling-1: weging van argumenten voor en tegen de interventie

De richtlijnwerkgroep onderstreept het belang om vanaf het moment van de diagnose hoofd-halskanker aandacht te besteden en alert te zijn op bevorderende en belemmerende factoren voor werkbehoud en/of terugkeer naar werk, deze bespreekbaar te maken, zodat de patiënt goed geïnformeerd en samen met de zorgprofessional beslissingen kan nemen over diagnostiek en oncologische behandeling.

 

Rationale van aanbeveling-2: weging van argumenten voor en tegen de interventies

Medisch specialisten (hoofdbehandelaar) en andere klinische zorgprofessionals spelen een cruciale rol bij het identificeren en bespreken van (problemen in) terugkeer naar werk en het verbinden van patiënten met relevante professionals op het gebeid van arbeid en gezondheid (zie tevens triagegesprek Module Screening & monitoring voor zorgondersteuning). Aandacht voor terugkeer naar werk dient een vast onderdeel te worden van revalidatie bij patiënten met hoofd-halskanker. Gezien hoofd-halskanker een laag prevalente ziekte is binnen de oncologische diagnosegroepen, hebben bedrijfsartsen vaak beperkte ervaring met de specifieke behoeften en belastbaarheid van deze patiëntengroep. Het is daarom van groot belang dat er duidelijke (herstel)adviezen en leefregels worden meegegeven door de medisch specialist. Deze adviezen voor het optimale herstel van weefsel en de functionaliteit van organen en structuren kunnen in de ontslagbrief naar de huisarts worden opgenomen, zodat de patiënt deze mee kan nemen naar de bedrijfsarts. De bedrijfsarts kan deze adviezen vervolgens vertalen naar de belastbaarheid en inzetbaarheid voor werk.

Enkele voorbeelden van relevante adviezen en leefregels:

  • Het bestraalde gebied mag niet worden blootgesteld aan direct zonlicht.
  • Het geopereerde en bestraalde gebied blijft blijvend kwetsbaar voor traumatische schade aan de huid.
  • Etc.

Onderbouwing

In 2023, the incidence of head and neck cancer among the working population (15-75 years) in the Netherlands was 1,203 cases, with 82% (993 cases) occurring in the age group of 50 to 65 years. Although people are living longer after head and neck cancer treatment, this does not always equate to a high quality of life. Fewer survivors of head and neck cancer return to work (RTW) compared to patients with other types of cancer (Miller, 2020). For individuals of working age, job retention is crucial for quality of life (van Genabeek, 2014; CBO, 2014; van der Lucht 2010; van Dijk, 2020; Klabbers, 2014; RIVM, 2014). Disease-related, personal, and work-related factors can all influence RTW outcomes. Therefore, addressing RTW and/or (societal) participation in a timely manner is important during aftercare and the oncological follow-up of survivors of head and neck cancer.

 

To identify patient needs and provide appropriate guidance, it is important to understand the factors that facilitate or hinder RTW and/or (societal) participation for survivors of head and neck cancer (Hagendijk, 2024).

Not applicable.

Description of studies

Zhang (2024) conducted a scoping review to provide an overview of the existing literature on RTW among survivors of head and neck cancer. The search was conducted in April 2022 and targeted articles published between 2010 and April 2022. A total of 27 studies were included in the review, comprising cross-sectional (n=15), longitudinal (n=3), qualitative (n=3), mixed methods (n=2), cohort (n=2), retrospective (n=1), and review studies (n=1).

 

Miller (2022) conducted a narrative review to address the lack of evidence on factors influencing RTW among survivors of head and neck cancer. No information was provided on search strategy regarding search syntax, date, and number of included articles.

 

Results

A summary of the identified barriers and facilitators is presented in Table 1.

 

Table 1. Facilitating and hindering factors influencing RTW among survivors of head and neck cancer

FacilitatorBarrier

Biological factors

Female gender 1,2

Clinical comorbidity 1

Socio-demographic factors

Younger age 1

Older age 1

Higher educational level 1

 

Maintaining income and

financial constraint 1,2

 

Marital status: married 1

 

Psychological factors

Lower anxiety and depression levels 1

Negative attitude about the disease 1

Positive mental adjustment/attitudes 1,2

Negative attitude about the process of return to work (RTW) 1

Desire to return to normal 1,2

 

Negative feelings associated with not working (e.g., guilt or embarrassment) 1,2

 

Fear of job loss 2

 

High quality of life (QoL) 1

 

Psychiatric factors

Social support 1

Smoking 1

 

Hazardous alcoholconsumption 1

Work-related factors

Level of readiness to return 1,2

Concerns about work performance and relationships 2

Being employed prediagnosis 1

Perceived worries about interactions with others at work 2

Flexibility in workplace adjustments, hours, workload or duties 1,2

Blue-collar (harder physical workload) or pink-collar (service-oriented and depended on ability to communicate) jobs 1

Cancer and treatment related factors

Treatment type: surgery 1

Presence of tracheostomy 1

 

Presence of feeding tube 1

 

Cancer site: hypophar­ynx and larynx 1

 

Oral dysfunction

  • Speech impairment 1,2
  • Dysphagia 1
  • Dry mouth 1
  • Eating difficulties 2

 

Facial appearance 1

 

Physical dysfunction

  • Shoulder impairment 1
  • Fatigue 1
  • Poor mobility 1,2
  • Pain 1
  • Breathing difficulties 2

 

Difficulties with concentration and memory 1

 

Sleeping problems 1,2

1 Zhang y, Wang Y, Wu A, Tao X, Li M, Yan D, Wen F, Hou L. The prevalence and Determinants of Return to Work in Head and Neck Cancer Survivors: A Scoping Review. J Occup Rehabil. 2023 Sep;33(3):418-431. doi: 10.1007/s10926-022-10090-3. Epub 2023 Jan 23. PMID: 36689058.

2 Miller A. Returning to work after head and neck cancer. Curr Opin Otolaryngol Head Neck Surg. 2020 Jun;28(3):155-160. doi:10.1097/MOO.0000000000000628. PMID:32345920.

Level of evidence of the literature

Not applicable.

A formal systematic search for prognostic factors influencing RTW was considered impractical due to the limited availability of relevant literature and the fact that studies from other countries are generally not directly applicable to the Dutch labor market and cultural- and societal context. Consequently, the guideline development group opted for an exploratory search to identify key factors that facilitate or hinder RTW specifically for this patient population.

 

In addition to the exploratory search, two relevant generic guidelines were identified. Prognostic factors and recommendations were extracted from these guidelines and subsequently used to develop recommendations tailored to survivors of head and neck cancer:

Literature search

A search of the literature was performed to answer the following question:

What are the barriers and facilitators for RTW for survivors of head and neck cancer?

P: Patients with head and neck cancer
I: Return to work (RTW)
C: -
O: Barriers and facilitators

Relevant outcome measures

Not applicable.

 

Search and select (Methods)

The databases Medline (via OVID), APA PsycINFO (via OVID), and Embase (via Embase.com) were searched with relevant search terms until 30th of April 2024. The detailed search strategy is available on request (info@richtlijnendatabase.nl). The exploratory literature search resulted in 403 hits. Studies were selected based on the following criteria: systematic review or meta-analysis, randomized controlled trial or other studies that met the PICO (patient intervention comparison outcome) criteria. Twenty studies were initially selected based on title and abstract screening. After reading the full text, eighteen studies were excluded (see the Table with reasons for exclusion under the tab Methods), and two studies were included.

 

Results

Two studies were included in the analysis of the literature.

  1. CBO Quality Institute for Healthcare. Guidance on the employment rate of the chronically ill. CBO care module work 10: CBO; 2014. https://werkenchronischziek.nl/wp-content/uploads/2016/ 02/Zorgmodule-Arbeid.pdf.
  2. Hagendijk ME, Zipfel N, Melles M, van der Wees PJ, Hulshof CTJ, Zwaan E, van der Burg-Vermeulen SJ, Hoving JL. Patients' Needs Regarding Work-Focused Healthcare: A Qualitative Evidence Synthesis. J Occup Rehabil. 2024 Jul 25. doi: 10.1007/s10926-024-10225-8. Epub ahead of print. PMID: 39052178.
  3. Jansen F, Eerenstein SEJ, Arman S, Lissenberg-Witte BI, Hardillo JA, Takes RP, Brakenhoff RH, de Bree R, Lamers F, Langendijk JA, Leemans CR, Verdonck-de Leeuw IM. Return to Work Up to 5 Years After the End of Treatment Among Patients With Head and Neck Cancer. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg. 2025 Apr 1;151(4):297-310. doi: 10.1001/jamaoto.2024.4991. PMID: 39913126; PMCID: PMC11803513.
  4. Klabbers G, Rooijackers B, Goertz Y, de Rijk A. Powerful and vulnerable: research into the experiences with labor participation and social participation of people with chronic diseases and disabilities. Maastricht: Maastricht University; 2014.
  5. Lucht F van der, Polder JJ. Towards better health. The Dutch 2010 public health status and forecasts report. National Institute for Public Health. RIVM-report: 270061005. https://www.rivm.nl/ bibliotheek/rapporten/270061005.pdf.
  6. Miller A. Returning to work after head and neck cancer. Curr Opin Otolaryngol Head Neck Surg. 2020 Jun;28(3):155-160. doi:10.1097/MOO.0000000000000628. PMID:32345920.
  7. National Institute for Public Health and the Environment. Health and societal participation. Theme report Public Health Future Exploration 2014 RIVM. Report No.: ISBN: 978 90 6960 999 7 Contract No.: 010003001/2013.
  8. van Genabeek J, Noben C, Rooijackers B, Bakhuys Roozeboom M, Huijs J, Oude Hengel K, et al. Does insight offer a view? Report of an investigation into the use of the intervention ‘Wijzer met Welder’ by a group of members of CNV Publieke Zaak.: TNO; 2014. Report No.: R10770 TNO 2014.
  9. van Dijk E. Advances for higher employment rates. Coincide 2020;21(7):32–3. https://coincide.nl/online-magazine/nummer21-artikel-11/.
  10. Zecena Morales C, Lisy K, McDowell L, Piper A, Jefford M. Return to work in head and neck cancer survivors: a systematic review. J Cancer Surviv. 2023 Apr;17(2):468-483. doi: 10.1007/s11764-022-01298-6. Epub 2022 Nov 17. PMID: 36396907.
  11. Zhang y, Wang Y, Wu A, Tao X, Li M, Yan D, Wen F, Hou L. The prevalence and Determinants of Return to Work in Head and Neck Cancer Survivors: A Scoping Review. J Occup Rehabil. 2023 Sep;33(3):418-431. doi: 10.1007/s10926-022-10090-3. Epub 2023 Jan 23. PMID: 36689058.

Table of excluded studies

Reference

Reason for exclusion

Buckwalter, Andrea E. and Karnell, Lucy Hynds and Smith, Russell B. and Christensen, Alan J. and Funk, Gerry F. Patient-reported factors associated with discontinuing employment following head and neck cancer treatment. Archives of otolaryngology--head & neck surgery. 2007; 133 (5) :464-70

Focusing on discontinue work not RTW.

Chang, Ya-Lan and Huang, Bing-Shen and Lin, Chien-Yu and Chung, Ching-Fang and Chen, Shu-Ching Effects of a return to work program on the health and barriers to returning to work in head and neck cancer patients: A randomized controlled trial. Asia-Pacific journal of oncology nursing. 2023; 10 (12) :100320

Focusing on work program not on RTW.

Chen, S. C. and Huang, B. S. and Hung, T. M. and Lin, C. Y. and Chang, Y. L. Impact of physical and psychosocial dysfunction on return to work in survivors of oral cavity cancer. Psycho-Oncology. 2019; 28 (9) :1910-1917

Already included in Zhang article.

Chiu, Su-Erh and Cho, Kuei-An and Huang, Bing-Shen and Lin, Chien-Yu and Chung, Ching-Fang and Chang, Ya-Lan and Chen, Shu-Ching Factors Facilitating or Creating Barriers to Returning to Work in Head and Neck Cancer Patients Within the First 6 Months After Treatment. Clinical nursing research. 2023; 32 (1) :197-208

No additional information.

Granström, B. and Tiblom Ehrsson, Y. and Holmberg, E. and Hammerlid, E. and Beran, M. and Tano, K. and Laurell, G. Return to work after oropharyngeal cancer treatment—Highlighting a growing working-age population. Head and Neck. 2020; 42 (8) :1893-1901

Already included in Zhang article.

Rangabashyam, M. and Koh, S. Q. and Sultana, R. and Tan, N. C. and Iyer, N. G. and Soo, K. C. and Fenwick, E. and Lamoureux, E. and Tan, H. K. Factors associated with returning to work in head and neck cancer survivors in Singapore: A preliminary exploratory mixed-methods approach study. Head and Neck. 2021; 43 (5) :1451-1464

Already included in Zhang article.

Baxi, Shrujal S. and Salz, Talya and Xiao, Han and Atoria, Coral L. and Ho, Alan and Smith-Marrone, Stephanie and Sherman, Eric J. and Lee, Nancy Y. and Elkin, Elena B. and Pfister, David G. Employment and return to work following chemoradiation in patient with HPV-related oropharyngeal cancer. Cancers of the head & neck. 2016; 1 :4

Already included in Miller article/ already included in Zhang article.

Chen, Y. J. and Lai, Y. H. and Lee, Y. H. and Tsai, K. Y. and Chen, M. K. and Hsieh, M. Y. Impact of illness perception, mental adjustment, and sociodemographic characteristics on return to work in patients with head and neck cancer. Supportive Care in Cancer. 2021; 29 (3) :1519-1526

Already included in Zhang article.

Costa, Jose Miguel and Lopez, Montserrat and Garcia, Jacinto and Leon, Xavier and Quer, Miquel Impact of total laryngectomy on return to work. Impacto de la laringectomia total en la situacion laboral. 2018; 69 (2) :74-79

Already included in Miller article/ already included in Zhang article.

Dewa, C. S. and Trojanowski, L. and Tamminga, S. J. and Ringash, J. and McQuestion, M. and Hoch, J. S. Work-related experiences of head and neck cancer survivors: an exploratory and descriptive qualitative study. Disability and rehabilitation. 2018; 40 (11) :1252-1258

Already included in Miller article.

Giuliani, M. and Papadakos, J. and Broadhurst, M. and Jones, J. and McQuestion, M. and Le, L. W. and Beck, L. and Waldron, J. and Ringash, J. The prevalence and determinants of return to work in head and neck cancer survivors. Supportive Care in Cancer. 2019; 27 (2) :539-546

Already included in Miller article/ already included in Zhang article.

Handschel, Jorg and Gellrich, Nils-Claudius and Bremerich, Andreas and Kruskemper, Gertrud Return to work and quality of life after therapy and rehabilitation in oral cancer. In vivo (Athens, Greece). 2013; 27 (3) :401-7

Already included in Miller article/ already included in Zhang article.

Lee, L. H. and Yang, C. I. and Chen, M. K. and Hsieh, M. Y. and Chen, Y. J. Exploring return to work for patients with head and neck cancer. Work (Reading, Mass.). 2024; 77 (1) :231-241

No additional information.

Lee, Y. H. and Chang, K. H. and Escorpizo, R. and Chi, W. C. and Yen, C. F. and Liao, H. F. and Huang, S. W. and Liou, T. H. Accuracy of the World Health Organization Disability Assessment Schedule 2.0 (WHODAS 2.0) score as an objective assessment tool for predicting return-to-work status after head and neck cancer in male survivors. Supportive Care in Cancer. 2019; 27 (2) :433-441

Not focusing on barriers and facilitators.

Morales, C. Z. and McDowell, L. and Lisy, K. and Piper, A. and Jefford, M. Return to Work in Survivors of Human Papillomavirus–Associated Oropharyngeal Cancer: An Australian Experience. International Journal of Radiation Oncology Biology Physics. 2020; 106 (1) :146-156

Already included in Zhang article.

Tsai, P. L. and Wang, C. P. and Fang, Y. Y. and Chen, Y. J. and Chen, S. C. and Chen, M. R. and Ko, J. Y. and Lin, J. J. and Lou, P. J. and Lai, Y. H. Return to work in head and neck cancer survivors: its relationship with functional, psychological, and disease-treatment factors. Journal of cancer survivorship: research and practice. 2023; 17 (6) :1715-1724

No additional information.

Verdonck-de Leeuw, Irma M. and van Bleek, Willem-Jan and Leemans, C. Rene and de Bree, Remco Employment and return to work in head and neck cancer survivors. Oral oncology. 2010; 46 (1) :56-60

Already included in Miller article/ already included in Zhang article.

Tiblom Ehrsson Y, Kisiel MA, Yang Y, Laurell G. Predicting Return to Work after Head and Neck Cancer Treatment Is Challenging Due to Factors That Affect Work Ability. Cancers (Basel). 2023; 15(19):4705.

No additional information.

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum  : 28-01-2026

Beoordeeld op geldigheid  : 28-01-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:
  • Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied
Geautoriseerd door:
  • Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie
  • Nederlandse Internisten Vereniging
  • Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen
  • Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie
  • Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
  • Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland
  • Ergotherapie Nederland
  • Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie
  • Nederlandse Vereniging van Diëtisten
  • Nederlandse Vereniging voor Mond- Kaak- en Aangezichtschirurgie
  • Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot Bevordering der Tandheelkunde
  • Patiëntenvereniging HOOFD HALS
  • Nederlandse Vereniging voor Klinische Arbeidsgeneeskunde

Algemene gegevens

De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd door de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

 

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. Relevante informatie voor de ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule is hieronder weergegeven.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met hoofd-halskanker.

 

Werkgroep

  • Prof. dr. L.W.J. (Laura) Baijens, voorzitter, Nederlandse Vereniging van Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied (NVKNO)
  • A.C.P. (Anne) Kauerz-de Rooij, Ergotherapie Nederland (EN)
  • Dr. C.M. (Caroline) Speksnijder, Koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie (KNGF)         
  • Dr. D.J.M. (Doke) Buurman - Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT)
  • Dr. K.S. (Kathelijn) Versteeg, Nederlandse Internisten Vereniging (NIV)
  • Drs. D. (Desiree) Dona, Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB)
  • Dr. A. (Annemieke) Kok, Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD)
  • Drs. M. (Marieke) Jacobs, Nederlandse Vereniging voor Klinische Arbeidsgeneeskunde (NVKA)
  • Dr L. (Lisette) van der Molen, Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie (NVLF)
  • Dr. L.H.E. (Luc) Karssemakers, Nederlandse Vereniging voor Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie (NVMKA)
  • Dr. J. (Jos) Elbers, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie (NVRO)
  • R.A. (Rob) Burdorf, Patiëntenvereniging HOOFD-HALS (PvHH)
  • P.S. (Petra) Verdouw, Patiëntenvereniging HOOFD-HALS (PvHH)
  • Drs. M. (Michael) Brouwers, Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA)
  • Drs. E. (Ellen) Passchier, Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN)
  • Drs. N. (Narda) Hendriks, Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) 

Klankbordgroep

  • Prof. dr. R. (Remco) de Bree, Nederlandse Vereniging van Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied (NVKNO)
  • Dr. P. (Pim) de Graaf, Nederlandse Vereniging voor Radiologie (NVvR)
  • Dr. D.S.V.M. (Dominique) Clément, Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen (NVMDL)
  • J. (Jesmin) Poelstra, Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk (BPSW)
  • Dr. G. (Gerben) van Hinte, Koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie (KNGF)
  • Drs. A. (Anne) Arens, Nederlandse Vereniging voor Nucleaire Geneeskunde (NVNG)
  • Dr. F. (Femke) Jansen, Nederlandse Vereniging voor Psychosociale Oncologie (NVPO)

Met ondersteuning van

  • Dr. L.M. (Lisette) van Leeuwen, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • Dr. E. (Evelien) Belfroid, senior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.

 

Gemelde (neven)functies en belangen richtlijnwerkgroep

Naam

Hoofdfunctie

Nevenwerkzaamheden

Persoonlijke financiële belangen

Persoonlijke relaties

Extern gefinancierd onderzoek

Intellectuele belangen en reputatie

Overige belangen

Datum

Restrictie

Laura Baijens

KNO-arts/Laryngoloog/Hoofd-hals chirurg

Maastricht Universitair Medisch Centrum (MUMC+)

Consultant for Phagenesis Limited, The Elms Courtyard, Bromesberrow, Ledbury, HR8 1RZ UK. The PhINEST Study – Pharyngeal ICU - Novel Electrical Stimulation Therapy: a prospective, European multi-site, randomised, sham-controlled, single-blind (outcome assessor-blinded) study. August 2018 – 2030 (Consultancy Agreement via the Clinical Trial Center Maastricht)

Consultant for Phagenesis Limited in the PhINEST Study heeft geen betrekking of relaties met de huidige richtlijn. Het is een Europese multicenter studie over dysfagie bij CVA patiënten waarin ik advies geef. De opbrengsten gaan naar het Clinical Trial Center Maastricht.

Neen

Phagenesis Limited

Advies geven in een studie over faryngeale elektrostimulatie bij CVA patiënten, MUMC+ is geen site en betreft geen patiënten met hoofd-halskanker.

 

 

Michel Keijzer Fonds PVHH

Multi-domein screening van hoofd-halskankerpatiënten

Intellectueel eigendom: Ik ben PI in meerdere lopende niet-WMO studies over dysfagie bij hoofd-halskanker. Ik heb vele internationale W1-publicaties over dysfagie bij hoofd-halskanker. De kans is reëel dat deze publicaties terecht zullen komen in de output van systematic literatuur searches voor deze richtlijn. Er is geen sprake van 'vermarkting' of verwerven van een boegbeeldfunctie bij organisaties.

Nee

juli 2025

Geen restricties (extern gefinancierd onderzoek heeft geen relatie met het onderwerp van de richtlijn)

Anne Kauerz

Ergotherapeut UMC Utrecht

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

juli 2025

Geen restricties

Desiree Dona

bedrijfsarts / klinisch arbeidsgeneeskundige oncologie 1.0 fte

Radboudumc

werkzaamheden: arbeidsgeneeskundige begeleiding in behandelteam van oncologiepatienten, projectmanagement, onderzoek en onderwijs. Alle werkzaamheden zijn betaald.

vennoot van DELEN ABC (arbeidsdeskundige advisering en coaching)

generieke module Arbeidsparticipatie voor medisch specialistische richtlijnen (vacatiegelden)

Geen

neen

Prehabilitatie en werkbegeleiding voor borstkankerpatienten (gefinancierd door MOVIR en Stichting Enjoy the ride, unrestricted grant, geen PI)

Ik heb een boegbeeldfunctie bij het Radboudumc (Principal Clinician) op de zorginnovatie arbeidsgerichte zorg. Vanuit die functie heb ik een groot netwerk (zorgprofessionals, politiek, ministeries, beroepsverenigingen, patientorganisaties, richtlijn cie's, NZa, ZiNl).

Ik ben actief betrokken bij het NKC en in de TF cancersurvivorship care werkgroep werk.

We proberen tzt onze innovatie te vermarkten om zodoende de voorinvestering die het Radboudumc doet terug te kunnen verdienen. Dit betreft mn onderwijsmodules.

Ik heb meegeschreven aan de generieke module Arbeidsparticipatie voor in medisch specialistische RL. Ik zal een voortrekkersrol hebben in het vervolgtraject: het maken van ene ziektespecifieke module Arbeidsparticipatie voor oncologische RL.

En ik ben kerngroeplid van de update van de RL kanker en werk voor bedrijfsartsen

Ontwikkelen zorgmodel arbeidsgerichte zorg (Janssen Pharma en Radboudumc, in-kind projectondersteuning van Janssen Pharma)

juli 2025

Geen restricties

Ellen Passchier

Verpleegkundig specialist revalidatie hoofd-hals oncologie tot november 2024 in Antoni van Leeuwenhoek

 

Heden:

- verpleegkundig specialist in de wijk (Buurtzorg  Amsterdam)

- docent aan de Master ANP (Hogeschool inHolland)

- buitenpromovendus afdeling hoofd-hals oncologie (Antoni van Leeuwenhoek)

Geen

Geen

Geen

Met ingang van november 2016 promotieonderzoek (evaluatie van revalidatieprogramma bij patiënten met een HHT - haalbaarheidsonderzoek naar beweeginterventie, analyses op kwaliteit van leven uitkomsten)

Door deze richtlijn zal mijn promotie onderzoek (publicaties) meer belangstelling krijgen.

Geen

juli 2025

Geen restiricties

Jos Elbers

Radiotherapeut-oncoloog Erasmus MC

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

juli 2025

Geen restricties

Kathelijn Versteeg

internist-oncoloog AmsterdamUMC internist-ouderengeneeskunde AmsterdamUMC

geen

geen

geen

geen

geen

geen

juli 2025

Geen restricties

Lisette van der Molen

logopedist/senior onderzoek aan het NKI-AVL.

Het geven van bij/nascholing met betrekking tot de (logopedische) functionele uitkomsten na een behandeling in het HH gebied. Deze scholing kan zowel onbetaald als betaald zijn.

Geen

nvt

ja

Atos Medical AB Zweden

Unrestricted research grant waardoor er PhD studenten kunnen worden aangenomen

 

De afdeling hoofd-halsoncologie van het AvL krijgt deze unrestricted research grant van Atos Medical (dus niet op persoonlijke titel van dit werkgroeplid). Ik ben in vaste dienst bij het AvL en ook niet afhankelijk van deze grant.

 

 

In 2010 heb ik samen met Prof. Hilgers het hoofd-halsrevalidatieprogramma ontwikkeld, welke als (standaard) nazorg binnen het NKI-AVL wordt aangeboden. Mocht dit ook het advies worden van deze richtlijn, dan zal het NKI-AVL een voorsprong hebben op de andere HH centra mbt implementatie.

 

 

 

Als kartrekker van de onderzoekslijn: survivorship rehabilitation and QoL na Hoofd-Halskanker begeleiden van meerdere PhD studenten met o.a. het onderwerp dysfagie. De kans is aanwezig dat er publicaties uit onze onderzoeksgroep terecht zullen komen in de output van de systematische literatuur searches voor deze richtlijn. Er is geen sprake van vermarkting of verwerven van een boegbeeldfunctie bij organisaties.

nvt

juli 2025

Geen restricties

Luc Karssemakers

Antoni v Leeuwenhoek Ziekenhuis, afdeling hoofd-hals chirurgie

Afdeling Kaakchirurgie Slotervaart

Geen

Geen

zie onderstaand

STW

Craniosafe, ideale implantaat schedelplastieken

TKI

Sternofix, implantaten sternaal voor laryngectomiepatienten

Geen

Geen

juli 2025

Geen restricties (extern gefinancierd onderzoek heeft geen relatie met het onderwerp van de richtlijn)

Marieke Jacobs

Bedrijfsarts / klinisch arbeidsgeneeskundige, Radboudumc

Werkzaam als instituutsopleider bedrijfsartsenopleiding bij de SGBO, Radboudumc

Geen

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet bewust van

Nee

juli 2025

Geen restricties

Narda Hendriks-Brouwer

Medisch Spectrum Twente- plastisch chirurg

Ziekenhuisgroep Twente-plastisch chirurg

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

juli 2025

Geen restricties

Rob Burdorf

Patiëntenvertegenwoordiger. Lid van de Wetenschappelijke Advies Commissie van de PVHH.

Onbetaald

geen

geen

nvt

nvt

nvt

geen

juli 2025

Geen restricties

Caroline Speksnijder

Associate professor

UMC Utrecht

Docent:

*MSc Oncologie Fysiotherapie; Avans+

*MSc Orofaciale Fysiotherapie SOMT Physiotherapy University

Werkgroep Kennisagendaherziening KNO

Bestuurstaken:

*Koninklijk Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF): Bestuurslid Wetenschappelijk College Fysiotherapie (WCF)

*Paramedische Werkgroep Hoofdhalstumoren (PWHHT): voorzitter

*Dutch Association of Supportive Care in Cancer (DASCC): voorzitter

*International Physiotherapy in HIV/Aids, Oncology, and Hospice and Palliative Care (IPT-HOPE part of World Physiotherapy): Vice-president

Geen

Nee

Perioperative nutritional intervention with Fortifit Energy® in combination with exercise versus standard of care in head and neck cancer patients undergoing combined approach resection: a pilot study(gefinancierd door Danone, unrestricted grant, geen PI)

 

Integrating the Knowledge Agenda Physiotherapy into the science policy of the Royal Dutch Association for Physiotherapy (KNGF) (gefinancierd door ZonMw)

 

Prehabilitatie fysieke fitheid vooraf aan totale laryngectomie (gefinancierd door Nederlands Fonds tegen Kanker, unrestricted grant)

nee

nvt

juli 2025

Restricties ten aanzien van het formuleren van aanbevelingen over het onderwerp op UV6 (nutritionele en excerise interventies ter preventie en behandeling)

Petra Verdouw

Patiëntenvereniging HOOFD-HALS

 Directeur

geen

geen

geen

geen

geen

geen

juli 2025

Geen restricties

Annemieke Kok

Diëtist, onderzoeker

secretaris PWHHT

lid Landelijke Werkgroep Diëtisten Oncologie (tot jan 2024)

 

Vice-voorzitter van de Landelijke Werkgroep Diëtisten Oncologie (LWDO) (sinds april 2025).

geen

nee

zie onder

Ontwikkeling PEG keuzehulp voor hoofd-halskankerpatienten (Michel Keijzer Fonds)

Perioperative nutritional intervention with Fortifit Energy® in combination with exercise versus standard of care in head and neck cancer patients undergoing combined approach resection: a pilot study(gefinancierd door Danone, unrestricted grant, geen PI)

nee

nee

juli 2025

Restricties ten aanzien van het formuleren van aanbevelingen over het onderwerp op UV5 (nutritionele en excerise interventies ter preventie en behandeling)

Doke Buurman

Tandarts-MFP bij Maastricht UMC+ (betaald)

Lid Consilium MFP bij de NVGPT (onbetaald)

Lid ROC Mondzorg voor mensen met kanker (in de voorgeschiedenis) van KIMO (vacatieregeling)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

juli 2025

Geen restricties

Michael Brouwers

Revalidatiearts Anthony van Leeuwenhoek Ziekenhuis Amsterdam

geen

geen

geen

geen

geen belangen

geen belangen

juli 2025

 

 

Inbreng patiëntenperspectief

De richtlijnwerkgroep besteedde aandacht aan het patiëntenperspectief door het uitnodigen van Patiëntenvereniging Hoofd-Hals voor de schriftelijke invitational conference, en twee afgevaardigde namens deze patiëntenorganisatie in de werkgroep. Het verslag van de invitational conference (zie aanverwante producten) is besproken in de werkgroep. De verkregen input is meegenomen bij het opstellen van de uitgangsvragen, de keuze voor de uitkomstmaten en bij het opstellen van de overwegingen. De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan de patiëntenvereniging en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.

 

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijnmodule voerde de werkgroep conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).

Module

Uitkomst raming

Toelichting

Werkhervatting

geen financiële gevolgen

Uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) niet breed toepasbaar zijn (<5.000 patiënten) en daarom naar verwachting geen substantiële financiële gevolgen zal hebben voor de collectieve uitgaven.