Toedieningssysteem en expertise
Infusietechnologie is een van de meest gebruikte technologieën binnen de moderne gezondheidszorg. Dagelijks worden talloze patiënten behandeld met behulp van intraveneuze therapieën, met als doel om op een effectieve manier, veilig en met een zo groot mogelijk patiëntcomfort vloeistoffen parenteraal toe te dienen. Wat op het eerste gezicht een standaard handeling lijkt, is in werkelijkheid een technologisch complex proces dat vraagt om specialistische kennis, zorgvuldige afwegingen en nauwkeurige uitvoering.
Binnen de wereld van infusietechnologie vormen pompen, lijnen, spuiten en intravasculaire katheters de kern van een veilig en effectief toedieningssysteem*. Deze onderdelen zijn niet los van elkaar te beschouwen: ze functioneren in nauwe samenhang en beïnvloeden gezamenlijk de kwaliteit en veiligheid van de infusietherapie. Een goed begrip van hun eigenschappen en onderlinge compatibiliteit is daarom essentieel voor zorgprofessionals die betrokken zijn bij intraveneuze behandelingen.
*In deze leidraad wordt bedoeld met toedieningssysteem: Het totale systeem van onderdelen die het middel naar de patiënt vervoeren met behulp van een pomp, inclusief de intravasculaire katheter of drukzakken.
Door de grote diversiteit aan merken en mogelijkheden van pompen, lijnen en spuiten is het voor zorgprofessionals vaak lastig om in te schatten welke impact bepaalde keuzes kunnen hebben op de kwaliteit en veiligheid van de infusietherapie.
Hoewel deze modules zich richten op pompen, lijnen en spuiten als gezamenlijk systeem voor parenterale toediening, is het belangrijk te benoemen dat intravasculaire katheters fysiek onderdeel uitmaken van het totale toedieningssysteem en invloed hebben op de infusietechnologie. Maatregelen rondom het inbrengen, verzorgen en verwijderen van deze katheters evenals maatregelen voor infectiepreventie vallen buiten deze modules en worden behandeld in de separate richtlijn Intravasculaire katheters.
Deze module biedt praktische handvatten en achtergrondinformatie om zorgprofessionals te ondersteunen bij het maken van onderbouwde keuzes. De submodules gaan in op de technische kenmerken, risico’s en aandachtspunten bij het gebruik van pompen, lijnen en spuiten, en geven handvatten voor het creëren van een goed afgestemd en veilig toedieningssysteem. Daarbij is er ook aandacht voor de benodigde expertise bij de keuze voor het type infusietechnologie wanneer er bij een patiënt intraveneuze therapie wordt gestart.
Deze module bevat de volgende submodules:
Beoordelingsdatum en geldigheid
Publicatiedatum : 06-07-2026
Beoordeeld op geldigheid : 06-07-2026
Algemene gegevens
De ontwikkeling van deze leidraad werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd door de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de leidraad.
Samenstelling werkgroep
Voor het ontwikkelen van de leidraad is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten die worden behandeld met infusietechnologie.
Werkgroep
- Dr. ir. A. M. D.E. (Annemoon) Timmerman (voorzitter), Klinisch Fysicus, UMC Utrecht, NVKF
- Ing. M.G.B.M. (Marc) Van Hauwe, Medisch Technoloog, Catharina Ziekenhuis, VZI
- Dr. ir. M.J.A. (Maurice) Janssen, Klinisch Fysicus, Zuyderland MC, NVKF
- Dr. V.C. (Verena) Mulder, Apotheker, Franciscus Gasthuis & Vlietland, NVZA
- Drs. K. (Kelly) Niggebrugge-Mentink, Ziekenhuisapotheker, HagaZiekenhuis, NVZA
- Ir. S.E. (Sanne) Vaartjes, Klinisch Fysicus, ZGT, NVKF
- L.H. (Linda) van de Werken, IC Verpleegkundige, UMC Utrecht, V&VN
- R. (Renze) Jongstra, IC Verpleegkundige, LUMC, V&VN (vanaf januari 2026)
Klankbordgroep
- Dr. M.J.L. (Martin) Bucx, Anesthesioloog, RadboudUMC, NVA
- Dr. H. (Hanneke) Buter, Intensivist, Frisius Ziekenhuis, NVIC
- Dr. ir. S.J.P.M. (Susanne) van Engelen, Adviseur Medische Technologie, LUMC, BMTZ
- Ir. ing. G.B.L. (Guido) Hendricks, Adviseur Medische Technologie, RadboudUMC, VZI
- B. (Britt) Ketelaars MSc, LLM, PF
- B. (Hugo) Versluis, Informatiemanager infuustechnologie, Erasmus MC, WIBAZ
- A. (Anne) ten Wolde, Biomedisch Technoloog, Prinses Máxima Centrum voor Kinderoncologie, BMTZ
Met ondersteuning van
- Drs. E. (Esther) van der Bijl, Informatiespecialist, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
- Drs. P. (Phylisha) van Heemskerken, Junior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
- Dr. L.C. (Lotte) Houtepen, Adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
- Dr. J.C. (José) Maas, Adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
Belangenverklaringen
Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.
|
Lid |
Functie |
Neven-werkzaamheden |
Gemelde belangen |
Ondernomen actie |
|
Janssen |
Zuyderland MC klinisch fysicus in dienstverband |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
Jongstra |
IC verpleegkundige Volwassenen en Kinderen Circulation Practitioner Leiden Universitair Medisch Centrum |
*Voorzitter V&VN afdeling IC *IC verpleegkundige MICU ZuidWest Nederland |
Geen |
Geen restricties |
|
Mulder |
Apotheker Franciscus Gasthuis & Vlietland |
*Eigenaar Zicht op Kwaliteit; *Apotheker Ceban Clinic Services; *Deelnemer congres EAHP 2024, gedeeltelijk gefinancierd door Bayer (farmaceut) |
Geen |
Geen restricties |
|
Niggebrugge-Mentink |
Ziekenhuisapotheker, HagaZiekenhuis |
*NVZA (Nederlandse Vereniging voor Ziekenhuisapothekers): SIG Oncologie, voorzitter Expertgroep Arbo *Gastdocent Fontys Hogeschool (verpleegkundig specialist opleiding) |
* De richtlijn heeft betrekking op mijn werkveld (ziekenhuis), gedane kennis zal gebruikt kunnen worden om de processen in het HagaZiekenhuis te optimaliseren. Daarnaast gezien mandaat vanuit beroepsvereniging: kennis overdragen binnen de NVZA is denkbaar.Betrokken bij herziening WIP richtlijnen: SRI richtlijn intra-arteriele en veneuze katheters (als schrijver). Kennis kan over en weer toegepast worden. |
Geen restricties |
|
Timmerman |
Klinisch Fysicus - UMC Utrecht |
*Lid Raad van Advies School of Medical Physics Eindhoven (tot 31-01-2025) *Co-auteur position paper veilig gebruik infuuspompen t.b.v. BECTON, DICKINSON SWITZERLAND SÀRL *Gastdocent TU Eindhoven (infusie, ioniserende straling) *Lid NEN normcommissie infusie transfusie (tot 31-1-2025) |
* Vergoeding ontvangen in de 2022 en mrt 2023 (totaal €1416) t.b.v. Co-auteur position paper veilig gebruik infuuspompen van BECTON, DICKINSON SWITZERLAND SÀRL (BD). Bijbehorende raamovereenkomst voor consultancy van mei 2022 - mei 2024. Geen verdere lopende financiële contracten. Ik heb BD geïnformeerd de consultancy per direct te staken en een toezegging van BD dat deze raamovereenkomst z.s.m. wordt ontbonden. * EUROPEAN METROLOGY PROGRAMME FOR INNOVATION AND RESEARCH (EMPIR) 18HLT08 MeDDII Metrology for drug delivery II, €150000 (2019-2022) Geen belangenconflict op gebied van extern gefinancierd onderzoek van toepassing met betrekking tot het onderwerp medische technologie. Alle onderzoeksresultaten zijn Open Access en toegankelijk via Zenodo.org (toegevoegd per 27-11-2025: https://zenodo.org/communities/medd2/records?q=&l=list&p=1&s=10&sort=newest) * EU, EURAMET - Multi-infusie - Geen projectleider (toegevoegd per 27-11-2025) Wel verantwoordelijk voor een Work Package (Work Package Leader WP4) |
Geen restricties |
|
Vaartjes |
Klinisch Fysicus, ZGT |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
Van de Werken |
UMC Utrecht, |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
Van Hauwe |
Medisch Technoloog Catharina Ziekenhuis Eindhoven |
Regiocoördinator VZI Medisch Coördinator Kennedymars Someren
Per 24-11-2025: Geen |
*Operationeel, bekend bij de twee grootste leveranciers van infuuspompen. Er loopt op dit moment een oriëntatie vervanging infuuspompen. Ben ik onafhankelijk, ja, beide hebben een doordacht concept, integrale keuze noodzakelijk, ben hierin geen projectleider. * Onderzoek binnen CZE naar toepasbaarheid van Ready-to-Administer spuiten. Uitkomst: grote voordelen, maar niet altijd veilig toepasbaar. Plannen om CZE productie-apotheek te verzelfstandigen, waarbij ik binnen het CZE blijf - Geen projectleider
Per 1 april 2025 aanvulling op bovenstaande: * Samenwerkingsverband Catharina Ziekenhuis met PharmaHelder t.a.v. op de markt brengen van voorgevulde spuiten
Per 24-11-2025 herformulering belangen: *Onderzoek binnen Catharina Ziekenhuis naar toepasbaarheid van Ready-to-Administer spuiten. * M.b.t. samenwerkingsverband Catharina Ziekenhuis met PharmaHelder t.a.v. op de markt brengen van voorgevulde spuiten: reductie belangenbehartiging, impact is tijdens het schrijven al gereduceerd. De samenwerking met de apotheek heeft weinig vervolg meer gekregen. |
Gezien de potentiële belangen ten aanzien van voorgevulde spuiten worden de aanbevelingen van module spuiten kritisch nagelezen door de werkgroep. Daarnaast wordt in de commentaarfase de NVKF gevraagd om een onafhankelijk reviewer kritisch naar de module spuiten te laten kijken. |
|
Van Reijen (tot 19-12-2024) |
Technisch Thuiszorg Verpleegkundige, Stichting tanteLouise |
Bestuurslid bij de TTV van de V&VN |
Geen |
Geen restricties |
|
Bucx |
Anesthesioloog, Radboudumc |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
Buter |
Intensivist Medisch Centrum Leeuwarden |
Bestuurslid NVIC |
Geen |
Geen restricties |
|
Hendricks |
Adviseur medische technologie - Radboudumc Nijmegen |
Geen
Aanvulling per 2-12-2025: *Gastdocent INTOP zorgsector - Elektriciteitsleer en Medische-elektrische apparatuur |
Geen |
Geen restricties |
|
Ketelaars |
Adviseur patiëntbelang bij Patiëntenfederatie Nederland, full time, betaald. |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
Ten Wolde |
Biomedisch technoloog, Prinses Máxima Centrum voor Kinderoncologie |
Communicatiecommissie BMTZ |
*Innovatief karakter Prinses Máxima Centrum. Voortrekkersrol ziekenhuis op het gebied van stille alarmering, closed-loop medicatie. *Initiator kennisdeelsessies BMTZ-infusietechnologie. |
Geen restricties |
|
Van Engelen |
LUMC, adviseur medische technologie |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
Versluis |
Informatiemanager Infuustechnologie Erasmus MC |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
Inbreng patiëntenperspectief
Inbreng patiëntenperspectief
De werkgroep besteedde aandacht aan het patiëntenperspectief door uitnodigen van Patiëntenfederatie Nederland voor de schriftelijke knelpuntenanalyse en door deelname van een afgevaardigde van deze patiëntenorganisatie in de klankbordgroep. De verkregen input is meegenomen bij het opstellen van de uitgangsvragen, en bij het opstellen van de overwegingen van de modules. De conceptleidraad is tevens voor commentaar voorgelegd aan de Patiëntenfederatie Nederland en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.
Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz
Bij de leidraad voerde de werkgroep conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de leidraad per module op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).
Werkwijze
Voor meer details over de gebruikte methodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. Relevante informatie voor de ontwikkeling/herziening van deze leidraad is hieronder weergegeven.