Follow-up care
Uitgangsvraag
Key question
Who acts as the coordinating physician for patients with spinal metastases after potential surgical and radiotherapeutic interventions, alongside their systemic therapy, and how is this organized?
Aanbeveling
Recommendations
Ensure that at all times during the course of the disease it is clear who the coordinating physician is for patients with spinal metastases.
The coordinating clinician is responsible for the optimal organization of care, with attention to roles and responsibilities within the care pathway regarding the treatment of the disease and/or associated symptoms and problems.
The coordinating clinician should ensure good coordination of care and handover, both within secondary care and to primary care.
Always inform the general practitioner of relevant changes in the patient’s condition. See also Appendix Patient education and communication. Including:
- which vertebrae are affected (based on recent imaging);
- expected symptoms; and
- available therapeutic options.
Provide the patient with clear oral and written information, including instructions on alarm symptoms and contact details (see module Patient education and communication).
Perform repeated imaging of the spine in the follow-up only when clinically indicated (e.g., pain and/or neurological symptoms), to plan locoregional treatment, or to evaluate the effect of systemic therapy.
Overwegingen
Considerations
Patient Values and Preferences (and, if applicable, their relatives/caregivers)
It is essential that one of the treating specialists (e.g., the referring or treating oncologist) acts as the coordinating physician, capable of overseeing investigations and findings, and contacting the relevant specialist if abnormalities arise. Typically, the organ specialist is best suited for this role, as they will likely see and evaluate the patient most frequently from a treatment perspective. Coordination by a responsible specialist is especially important in the palliative phase. It must be clear to all parties - patients, specialists, and general practitioners - who the coordinating specialist is.
Cost Considerations
Costs were not a factor in formulating recommendations for this module, as the question is primarily organizational in nature.
Equity
There is no evidence that inequalities in access to care or coordination affect patients with spinal metastases. The working group assumes that every patient is entitled to the same quality of coordination and follow-up, regardless of background or treatment location.
Acceptability
Ethical Acceptability
The proposed approach aligns with the aim of providing person-centered and integrated care. There are no ethical objections to this organizational recommendation.
Sustainability
No specific sustainability aspects are associated with this recommendation.
Feasibility
Assigning a coordinating physician is organizationally feasible, provided clear agreements are made within the multidisciplinary team. The working group considers it achievable to involve the patient in this decision, taking into account their preferences, care needs, and phase of treatment.
Onderbouwing
Background
There is sometimes uncertainty about which physician is responsible for coordinating followup care for patients with spinal metastases after surgical or radiotherapeutic interventions, in addition to their systemic therapy. For patients, it is desirable to minimize hospital visits for check-ups or investigations. It is sometimes unclear which physician should take this role in the long term. Clarity is also needed regarding the role of the general practitioner in the care of patients with spinal metastases.
Summary of literature
Given the nature of this question, no systematic literature review was conducted.
The recommendations are solely based on expert considerations, developed by the working group based on practical experience and, where possible, supported by non-systematic literature and other guidelines.
Beoordelingsdatum en geldigheid
Publicatiedatum : 05-06-2026
Beoordeeld op geldigheid : 05-06-2026
Algemene gegevens
De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd door de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.
Samenstelling werkgroep
Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met wervelmetastasen.
Werkgroep
- dr. W. (Walter) Taal (voorzitter), neuroloog Erasmuc MC, Nederlandse Vereniging voor Neurologie
- drs. L. (Lena) van Iterson, AIOS-neuroloog Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis, Nederlandse Vereniging voor Neurologie
- drs. R.P.B. (Robin) Boltjes, neuroloog Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, Nederlandse Vereniging voor Neurologie
- Prof. dr. JJ. (Jorrit-Jan) Verlaan, Orthopedisch chirurg UMC Utrecht, Nederlandse Orthopaedische Vereniging
- dr. J. (Jasper) van Tiel, Orthopedisch chirurg UMC Utrecht, Nederlandse Orthopaedische Vereniging
- dr. V. (Vivian) Bongers, Nucleaire geneeskunde Diakonessenhuis Utretch, Nederlandse Vereniging voor Nucleaire Geneeskunde
- Prof. dr. R. (Ronald) Bartels, Neurochirurg Radboudumc, Nederlandse Vereniging voor Neurochirurgie
- dr. S.O. (Selma) Algra, Radioloog UMC Utrecht, Nederlandse Vereniging voor Radiologie
- drs. M.G.A. (Maaike) Schippers, radiotherapeut Instituut Verbeeten, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
- dr. J.M. (Joanne) van der Velden, radiotherapeut UMC Utrecht, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
- dr. M.S. (Marthe) Paats, longarts Erasmus MC, Nederlandse Vereniging voor Artsen voor Longziekten en TBC
- dr. P.F. (Paula) Ypma, Internist hematoloog Haga Ziekenhuis, Nederlandse Internisten Vereniging
- dr. F.Y.F.L. (Filip) de Vos, internist-oncoloog en kaderarts palliatieve zorg UMC Utrecht, Nederlandse Internisten Vereniging
- dr. M. (Marije) Vos- van der Hulst, revalidatiearts Sint Maartenskliniek, Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (vanaf oktober 2025)
- Mevr. S (Silvie) Dronkers†, patiëntvertegenwoordiger, Stichting Darmkanker (tot oktober 2025)
- dr. T.A.R. (Tebbe) Sluis†, Revalidatiearts Rijndam, Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (tot mei 2025)
Klankbordgroep
- Mevr. Manon Immerzeel, Verpleegkundig specialist Reinier de Graaf ziekenhuis, Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland
- drs. A. (Anita) Ophof, anesthesioloog Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie
Met dank aan
- dr. J.H. (Jurgen) Runge, interventieradioloog, UMC Groningen, Nederlandse Vereniging voor Radiologie
Met ondersteuning van
- dr. J. (Josefien) Buddeke, senior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (vanaf juli 2024)
- dr. L. (Linda) Oostendorp, senior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (tot juli 2024)
- drs. B. (Beatrix) Vogelaar, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
- dr. J. (Jing) de Haan-Du, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
- drs. D. (Danique) Middelhuis, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
- drs. A. (Alies) Oost, informatiespecialist, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
Belangenverklaringen
Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.
Gemelde (neven)functies en belangen werkgroep
|
Naam WERKGROEP |
Hoofdfunctie |
Nevenwerkzaamheden |
Persoonlijke Financiele_Belangen |
Persoonlijke Relaties |
Extern Gefinancierd Onderzoek |
Intellectuele Belangen Reputatie |
Overige Belangen |
Datum |
Acties |
|
Jasper van Tiel |
Orthopedisch chirurg UMC Utrecht en Acibadem IMC |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
22-11-2023 |
Geen restrictie |
|
Joanne van der Velden |
Radiotherapeut bij het UMC Utrecht, betaald |
Bestuurslid bij het Landelijk Platform Palliatieve Radiotherapie (NVRO), onbetaald |
Geen |
Geen |
Deelname aan 2 extern gefinancierde onderzoeken, zie onder |
Verwerven van erkenning speelt mee aan mijn deelname aan de werkgroep richtlijn Wervelmetastasen |
Geen overige belangen |
28-12-2023 |
Geen restrictie |
|
Jorrit-Jan Verlaan |
Orthopedisch chirurg, UMC Utrecht (0.4 Fte) |
Lid steering committee AO Spine Knowledge Forum Tumor (onbetaald maar met onkosten vergoeding). |
Hoe de richtlijn wordt vormgegeven staat los van mijn persoonlijke financiële belangen. Er zijn ook geen belangen voor SentryX hoe de richtlijn wordt vormgegeven. |
geen |
Ja. |
Ik heb nationale/internationale expertise/reputatie en een leerstoel op het gebied van de behandeling van wervelmetastasen. Een goed uitgevoerde richtlijn kan helpen deze expertise/reputatie meer exposure te geven maar de impact en eventuele belangenverstrengeling zijn mij onduidelijk. |
geen |
22-11-2023 |
Geen restrictie. Geen penvoerder bij module 'Inschatten overleving'. |
|
Filip de Vos |
Internist-oncoloog en kaderarts palliatieve zorg |
geen |
geen |
geen |
ja |
geen |
BMS Advisory Board; Faculty member ESMO CNS tumors; Quality of Care commission Dutch Society of Medical Oncology; |
20-12-2023 |
Geen restrictie. (In de richtlijn worden geen systemische therapien aanbevolen.) |
|
Maaike Schippers |
Radiotherapeut |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
3-12-2023 |
Geen restrictie |
|
Marthe Paats |
Longarts Erasmus MC |
geen |
Geen relevant voor huidige richtlijn. |
geen |
industrie gesponsorde studies lopend in het Erasmus MC waarbij ik lokale PI ben. |
geen |
geen |
26-02-2024 |
Geen restrictie. In de richtlijn worden geen systemische therapien aanbevolen. |
|
Robin Boltjes |
Neuroloog in Antoni van Leeuwenhoek/NKI |
geen |
geen |
nee |
geen |
geen |
nee |
22-11-2023 |
Geen restrictie |
|
Ronald Bartels |
Neurochirurg |
Medisch Adviseur |
geen |
nee |
geen |
net |
geen |
03-04-2024 |
Restrictie ten aanzien van besluitvorming betreffende 'Inschatten overleving'. Vanuit expertise wel meegediscussierd over inhoud van de module, niet betrokken bij het formuleren van de aanbevelingen. |
|
Tebbe Sluis |
revalidatiearts |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
11-12-2023 |
Geen restrictie |
|
Vivian Bongers |
MSB Domstad, medisch specialist |
Uitgeverij Prelum, Redacteur tijdschrift IMAGO |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
23-11-2023 |
Geen restrictie |
|
Ypma |
internist hematoloog Hagaziekenhuis den Haag |
geen |
geen |
geen |
Alphabet trial |
geen |
nvt |
04-05-2024 |
Geen restrictie |
|
Van Iterson |
AIOS neurologie |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
25-04-2024 |
Geen restrictie |
|
Selma Algra |
Radioloog,St Jansdal Ziekenhuis |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
03-09-2024 |
Geen resctrictie |
|
Silvie Dronkers |
Stichting Darmkanker |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
06-02-2025 |
Geen restrictie |
|
Walter Taal (voorzitter) |
Neuroloog, Erasmus MC, Rotterdam |
Geen |
Geen |
Geen |
Ja. Alleen op het gebied van neurofibromatose type 1 |
Geen |
Geen |
07-06-2023 |
Geen restrictie |
|
Marije Vos-van der Hulst |
Revalidatie arts, Sint Maartenskliniek Nijmegen |
Voorzitter werkgroep revalidatie artsen dwarslaesie (Nederlands Vlaams dwarslaesie genootschap= werkgroep van de vereniging revalidatieartsen nederland (VRA)) |
geen |
geen |
geen |
geen |
geen |
13-10-2025 |
Geen restrictie |
|
Naam KLANKBORDGROEP |
Hoofdfunctie |
Nevenwerkzaamheden |
Persoonlijke Financiele_Belangen |
Persoonlijke Relaties |
Extern Gefinancierd Onderzoek |
Intellectuele Belangen Reputatie |
Overige Belangen |
Datum |
Acties |
|
Manon Immerzeel |
Deelnemer clusterstuurgroep |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
Voorzitter in het bestuur van V&VN pijnverpleegkundigen |
Neen |
22-03-2022 |
Geen restrictie |
|
Anita Ophof |
Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
01-05-2025 |
Geen restrictie |
Inbreng patiëntenperspectief
Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz
Bij de richtlijnmodule voerde de werkgroep conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).
De kwalitatieve raming is toegevoegd aan het einde van elke herziene module.
Werkwijze
Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. Relevante informatie voor de ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule is hieronder weergegeven.