Terug naar zoekresultaten

Hoofd-halstumoren

Volgen
Initiatief: NVKNO Aantal modules: 80
Bijlagen
Download richtlijn

Preventie radiatieschade

Publicatiedatum: 28-01-2026
Beoordeeld op geldigheid: 28-01-2026

Uitgangsvraag

Wat is de drempel-bestralingsdosis (Gy, cGy) bij patiënten met hoofd-halskanker om gebitselementen profylactisch te moeten gaan verwijderen ter preventie van osteoradionecrose?

Aanbeveling

Maak binnen het hoofd-halscentrum duidelijke afspraken over de keuze tussen het handhaven van de bestaande drempeldosis van 40 Gy voor profylactische tandextracties, conform het schema van Schuurhuis (2018), of het conformeren aan de drempeldosis van 50 Gy zoals aanbevolen in de ISOO-MASCC-ASCO-richtlijn.

 

Maak per patiënt een individuele inschatting rekening houdend met diverse factoren, zoals:

  • Tandheelkundige factoren: volgens het schema van Schuurhuis (2018).
  • Patiëntfactoren: hogere leeftijd, hogere BMI, gebruik van steroïden, rookgedrag, mondhygiëne, motivatie en mate van coöperatie, wensen van patiënt.
  • Beschikbare tijd tot de start van de radiotherapie.
  • Gebruik van een chemotherapie.

Nauw overleg tussen de radiotherapeut en het mondzorgteam is essentieel om een optimaal behandelplan te realiseren, gericht op behoud van een zo goed mogelijke kauwfunctie. Dit mondzorgteam bestaat bij voorkeur uit:

  • Een tandarts- maxillofaciale prothetiek (MFP).
  • Een mondhygiënist met expertise in hoofd-halsoncologie.
  • Een MKA-chirurg.

Samenwerking tussen deze disciplines biedt de beste kans op een plan dat zowel het risico op osteoradionecrose minimaliseert als de functionele en kwalitatieve uitkomsten voor de patiënt optimaliseert.

 

Informeer de patiënt over de afweging tussen het minimaliseren van het risico op osteoradionecrose en het behoud van een zo optimaal mogelijke kauwfunctie, zodat in samenspraak met de patiënt een weloverwogen beslissing kan worden genomen (zie ook Module Prothetisch herstel Prothetisch herstel bij hoofdhals-oncologische behandeling).

Overwegingen

Voor- en nadelen van de interventie en de kwaliteit van het bewijs

Voor deze module is systematisch gezocht in de wetenschappelijke literatuur. Er werden echter geen studies gevonden die voldeden aan de PICO criteria.

 

Dit komt overeen met de conclusie van de op 1 mei 2024 gepubliceerde internationale richtlijn: "Prevention and Management of Osteoradionecrosis in Patients With Head and Neck Cancer Treated With Radiation Therapy: ISOO-MASCC-ASCO Guideline" (Peterson, 2024; Saunders, 2024). Voor de ISOO-MASCC-ASCO-richtlijn is gezocht naar studies waarin volwassen patiënten met hoofd-halskanker werden bestraald met een voorgeschreven tumordosis van minimaal 50 Gy. Bij een voorgeschreven tumordosis van minder dan 50 Gy wordt de dosis op de kaak als beperkt beschouwd, en daarom worden hierover in deze internationale richtlijn geen uitspraken gedaan. Er werden geen gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken geïdentificeerd. Wel zijn diverse retrospectieve studies gevonden met uiteenlopende voorspellende dosimetrische variabelen voor het optreden van ORN. Op basis hiervan concludeerde de ISOO-MASCC-ASCO-richtlijn “by extrapolating the best available data and incorporating expert consensus”, dat patiënten met een stralingsdosis van 50 Gy of meer op de kaak een verhoogd risico lopen op het ontwikkelen van ORN (Dekker, 2018; Kojima, 2017; Caparrotti, 2017; Chang, 2022; Chang, 2007; Chin, 2024; Chopra, 2011; Dekker, 2020; DeLuke 2022; Liao, 2023; Studer, 2004; Treister, 2022).

 

In de eerdere Oncoline-richtlijnen “Mondholte- en orofarynxcarcinoom, Hypofarynxcarcinoom, en Larynxcarcinoom” werd in het onderdeel Mondzorg het focusonderzoek beschreven conform de studie van Bruins (1998) In deze studie werden de ‘Malignancy-related risk factors' (MRRF) geanalyseerd. Naast bestralingsvelden waarin de tanden een dosis van meer dan 55 Gy zouden ontvangen, werd ook gekeken naar bestralingsvelden met een dosis tussen 40 en 55 Gy. Uit een vervolgstudie van Bruins (1999) bleek dat de deelnemende behandelaren bij de aanbevolen tandheelkundige condities zelfs bij een dosis tussen 40 en 55Gy vaak kozen voor extractie. Deze bevinding sluit beter aan bij de drempeldosis van 40 Gy, zoals gerapporteerd in de studies van Schuurhuis (2018) en Spijkervet (2021).

 

Er is slechts een beperkt aantal studies beschikbaar die de stralingsdosis op de ORN-specifieke locatie hebben onderzocht (Owosho, 2017; Kubota, 2021; Gomes-Silva, 2021; Iqbal, 2020). Deze studies tonen aan dat de gemiddelde dosis op de locatie voor ORN varieert van 24,4 tot 74,6 Gy, terwijl de maximale dosis varieert van 44,3 tot 80,9 Gy. Een observationele studie uit 2013 (Tsai, 2013) richtte zich uitsluitend op ORN van graad 4. Daaruit bleek dat de gemiddelde dosis op de ORN-specifieke locatie varieerde van 57 tot 73 Gy.

 

Deze bevindingen komen overeen met een cohortonderzoek uit 2020 (Patel, 2020), dat de relatie onderzocht tussen de stralingsdosis en de resulterende hypovascularisatie van het bot. Afname van de microvascularisatie blijkt al op te treden bij een stralingsdosis (intensiteits-gemoduleerde radiotherapie (IMRT)) boven de 30 Gy.

 

Daarnaast hebben enkele studies gekeken naar het dosisvolume in relatie tot het ontstaan van ORN (van Dijk, 2021; Aarup-Kristensen, 2019; Lee, 2022; Yang, 2022; de Felice, 2016).Hoewel deze studies waardevolle inzichten bieden voor de optimalisatie van RT-planning om het risico op ORN te minimaliseren, verschaffen ze weinig informatie over de exacte drempeldosis voor profylactische tandextracties.

 

Een hogere drempeldosis kan bijdragen aan het behoud van meer tanden en kiezen gedurende en na RT. Dit leidt tot een betere kauwfunctie, wat een positief effect heeft op de slikfunctie en de algehele kwaliteit van leven (de Groot, 2019; Parahoo, 2019; Brahm, 2021; Clough, 2018; Kanatas, 2013; Rogers, 2020; Matsuo, 2020; Tonosaki (a), 2021; Tonosaki (b), 2021). Bovendien wordt gesuggereerd dat een betere kauwfunctie kan bijdragen aan een beter gewichtsbehoud (Buurman, 2022; Willemsen, 2020).

 

De richtlijnwerkgroep constateert dat er een gebrek is aan wetenschappelijk bewijs om de huidige drempeldosis van 40 Gy te verhogen. Echter, uit de internationale literatuur lijkt consensus te bestaan over een drempeldosis van 50 Gy, in ieder geval om de ernstige vormen van ORN te voorkomen. Ook in de ISOO-MASCC-ASCO-richtlijn wordt een drempeldosis van 50 Gy aanbevolen. Bij het ontbreken van overtuigend bewijs is het raadzaam de aanbevelingen van een internationale consensusrichtlijn te volgen. Tegelijkertijd erkent de richtlijnwerkgroep dat er geen bewijs is dat de huidige lokale of nationale praktijk aangepast moet worden.

 

Het advies van de richtlijnwerkgroep is daarom om op centrumniveau duidelijke afspraken te maken. Daarbij blijft het essentieel om per patiënt een individuele afweging te maken, rekening houdend met factoren zoals hogere leeftijd, hogere body mass index (BMI), gebruik van steroïden, roken, hoge stralingsdosis, concomitante chemotherapie, het bestraalde volume van de onderkaak en de maximale doseringen in de nabijheid van het bot (stralingsvelden), hyperfractionering, gebruik van stralingsimplantaatbronnen in de nabijheid van het bot en gecombineerde interstitiële en externe bundelbestraling (Spijkervet, 2019). Een nauwe samenwerking tussen de radiotherapeut en het mondzorgteam, bij voorkeur bestaande uit een tandarts-maxillofaciale prothetiek (MFP), een mondhygiënist met ervaring in de hoofd-hals oncologie en mondziekten, kaak- en aangezichtschirurg, maakt het mogelijk om in samenspraak met de patiënt een optimaal behandelplan op te stellen, gericht op behoud van een zo goed mogelijke kauwfunctie.

 

Waarden en voorkeuren van patiënten (en evt. hun naasten en/of verzorgers)

Het verwijderen van tanden en kiezen ter voorbereiding op bestraling vormt veelal de eerste ingrijpende fase van zorg binnen het behandeltraject van hoofd-halskanker.

 

Profylactisch tandverlies bij patiënten met hoofd-halskanker heeft een aanzienlijke impact op hun vermogen om te eten en spreken, evenals op hun sociale en intieme leven. Patiënten die worden behandeld met primaire RT ervaren dat de periode tussen het informeren over de noodzaak van tandheelkundige extracties en de daadwerkelijke extracties kort is (Parahoo, 2019). Zij geven aan dat hun informatiebehoeften over het verwijderen van tanden en kiezen voorafgaand aan de bestraling onvoldoende worden geadresseerd en dat de keuzemogelijkheden beperkt zijn. Deze negatieve ervaringen worden versterkt wanneer ‘gezonde’, asymptomatische tanden worden verwijderd die niet in de directe omgeving van de kanker liggen (Clough, 2018). Op individueel niveau hebben patiënten professionele ondersteuning nodig om de uitdagingen van tandheelkundige behandelingen, waaronder extracties, te kunnen aangaan (Brahm, 2021). Ook na de hoofd-halsoncologische behandeling blijven patiënten regelmatig kauwproblemen en problemen met de dentale gezondheid rapporteren (Kanatas, 2013; Rogers, 2020).

 

Patiënten zijn afhankelijk van de informatie en expertise van (mondzorg)professionals om weloverwogen beslissingen te kunnen nemen. Het is daarom van belang dat deze informatie wordt verstrekt door een tandarts-MFP in samenwerking met een mondhygiënist met expertise in de hoofd-halskanker. Deze mondzorgverleners wegen niet alleen de tandheelkundige factoren mee, maar ook de motivatie van patiënt voor tandheelkundige zorg en de mate waarin de patiënt in staat is een goede mondhygiëne te handhaven.

 

Kosten (middelenbeslag)

Nauw overleg tussen de radiotherapeut en het mondzorgteam is cruciaal om, waar mogelijk, meer tanden en kiezen te behouden. Dit leidt niet alleen tot behoud van de kauwfunctie, maar ook tot kostenbesparingen, aangezien er minder extracties nodig zijn en er minder vaak prothetisch herstel plaats hoeft te vinden. De kosten voor tandheelkundige behandelingen die gericht zijn op het ontstekingsvrij maken voorafgaand aan de bestraling vallen onder de bijzondere tandheelkunde, zoals beschreven in artikel 2.7 lid 1c van Besluit zorgverzekering: Medisch gecompromitteerde verzekerden. Het daaropvolgende herstel van de tandheelkundige functie valt eveneens onder de bijzondere tandheelkunde en komt daardoor niet voor rekening van de patiënt.

 

Het behoud van tanden en kiezen kan echter wel leiden tot extra kosten na het herstel van de tandheelkundige functie. Het gezond houden van tanden en kiezen in een kwetsbare mond na bestraling vereist doorgaans om intensievere begeleiding door de mondhygiënist en tandarts. Deze kosten worden niet automatisch vergoed vanuit de basisverzekering en komen vaak voor eigen rekening van de patiënt of worden gedekt via een aanvullende tandartsverzekering.

 

Aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie

Om een effectief overleg tussen de radiotherapeut en het mondzorgteam te realiseren, zijn korte communicatielijnen tussen deze professionals essentieel. Bij voorkeur vindt dit overleg plaats tussen de radiotherapeut en een tandarts-MFP. In verschillende hoofd-halscentra in Nederland is dit al bestaand beleid, waarmee de uitvoerbaarheid van een dergelijke aanpak is aangetoond. Daarnaast wijkt het hanteren van een kritische drempeldosis van 40 Gy niet af van het huidige beleid. De ISOO-MASCC-ASCO-richtlijn biedt bovendien ruimte om de drempeldosis te verhogen tot 50 Gy, waarmee hoofd-halscentra de mogelijkheid hebben om centrum-specifieke afspraken te maken.

 

Rationale van de aanbeveling: weging van argumenten voor en tegen de interventies

Momenteel hanteren de meeste hoofd-halscentra in Nederland een kritische drempeldosis van 40 Gy om te bepalen of tanden met een matige of slechte prognose profylactisch verwijderd moeten worden ter preventie van ORN tijdens en na RT. Deze praktijk is gebaseerd op de publicaties van Schuurhuis (2018) en Spijkervet (2020). Voor deze module is gezocht in de wetenschappelijke literatuur. Er zijn echter geen studies gevonden die voldeden aan de PICO criteria. De richtlijnwerkgroep ziet daarom geen aanleiding om af te wijken van het huidige beleid. Tegelijkertijd biedt de internationale literatuur, alsook de ISOO-MASCC-ASCO-richtlijn, ruimte om op centrumniveau te overwegen 50 Gy als drempeldosis te hanteren.

Onderbouwing

Teeth with a poor prognosis (oral foci) are generally recommended for extraction before the start of (chemo)radiotherapy ((C)RT) for head and neck cancer to minimize the risk of osteoradionecrosis (ORN), although some controversies exist in the literature. A recent systematic review, supported by moderate-certainty evidence, confirmed that dental extractions should be performed before the start of (C)RT for head and neck cancer to minimize this risk of ORN (Normando, 2022; Almeida-Silva, 2024).

 

Currently, most Comprehensive Cancer Centers in the Netherlands use a threshold dose of 40 Gy to consider prophylactic removal of teeth with a moderate or poor prognosis to prevent ORN during and after RT. This practice is based on the findings of Schuurhuis (2018) and Spijkervet (2020). These studies represent the most up-to-date evidence, building upon the previous Oncoline-guidelines for “Mondholte- en orofarynxcarcinoom, Hypofarynxcarcinoom, en Larynxcarcinoom”, and are integrated into the NVMKA guideline “Focus Onderzoek” (NKI, richtlijn Hypofarynxcarcinoom, 2010; Larynxcarcinoom, 2010; Mondholte- en orofarnynxcarcinoom, 2004). Table 1 presents the definitions and recommended treatment options for identified oral foci prior to the initiation of RT. The treatment options are categorized according to whether the anticipated cumulative RT dose is below or above the 40 Gy threshold.

 

Nevertheless, there is insufficient evidence supporting the 40 Gy threshold, and higher threshold doses are commonly used in international practice. Moreover, this relatively low threshold dose may result in the unnecessary extraction of numerous teeth, thereby reducing the number of functional units and impairing masticatory function. A functional unit is a functional tooth, bridge pontic or crown (on implants) capable of making contact with an opposing (prosthetic) tooth. Consequently, a scientifically validated threshold dose for prophylactic tooth extractions is needed.

 

Table 1. Assessment and treatment of oral foci within or outside the radiation field

From: Patients with advanced periodontal disease before intensity-modulated radiation therapy are prone to develop bone healing problems: a 2-year prospective follow-up study (Schuurhuis 2018)

Assessed tooth problems

Treatment if cumulative dose > 40 Gya

Treatment if cumulative dose < 40 Gy or outside the radiation portala

Caries profunda

Tooth extraction

Restoration, if necessary combined with endodontic treatment, or tooth extraction

Periapical pathosis (on radiographs) without symptoms and/or additional problems

In teeth without root canal filling: endodontic treatment and/or apexification

In teeth with root canal filling: endodontic re-treatment, apexification, or tooth extraction (needed in case of pre-radiotherapy time limitations)

In teeth without root canal filling: endodontic treatment

In teeth with root canal filling: endodontic re-treatment, apexification, or tooth extraction

Treatment can be postponed until after radiotherapy

Extensive periapical pathosis (on radiographs) combined with periodontal disease, in afunctional teeth or with symptoms

Tooth extraction

In teeth without root canal filling: endodontic treatment combined with initial periodontal treatment

In teeth with root canal filling: endodontic re-treatment, apexification, or tooth extraction depending on the prognosis

Avital pulp with symptoms without periapical radiolucency on radiographs

Endodontic treatment or tooth extraction (which might be necessary in case of pre-radiotherapy time limitations)

Endodontic treatment or tooth extraction depending on the prognosis

Avital pulp without symptoms and without periapical radiolucency on radiographs

Endodontic treatment or tooth extraction (needed in case of pre-radiotherapy time limitations)

Endodontic treatment (which can be postponed until after radiotherapy)

Periodontal disease with: Pockets 4–5 mm

Pockets ≥ 6 mm

Gingival recessions ≥ 6 mm

Initial periodontal therapy

Tooth extraction

Tooth extraction

Initial periodontal therapy

Initial periodontal therapy

Only recession requires no treatment

Impacted teeth or roots fully covered by bone without radiographic abnormalities

No treatment

If problems are expected in the future: tooth extraction

No treatment

Impacted teeth or roots not fully covered by bone or with radiographic abnormalities (e.g., cysts, apical radiolucency)

Tooth extraction

No treatment or, in case of symptoms, surgical removal

Roots with periapical radiolucency might be worth preserving by endodontic treatment and restoration (which can be postponed until after radiotherapy)

Cysts

Surgical removal

Surgical removal

Internal or external root resorption

Tooth extraction

Endodontic treatment or tooth extraction depending on the prognosis

No

GRADE

No evidence was found regarding the effect of a threshold RT-dose for prophylactic tooth extraction, on the outcome measure ORN in adult patients scheduled to be treated for head and neck cancer.

 

Source: -

Description of studies

Not applicable.

 

Results

Not applicable.

 

Level of evidence of the literature

Not applicable.

A systematic review of the literature was performed to answer the following question:

What is the optimal threshold RT-dose (Gy, cGy) whether tooth extraction is necessary in patients with head and neck cancer before the start of RT?

P: Patients scheduled to receive RT, with or without a chemotherapy, for head and neck cancer
I: Tooth extraction at a dose of X
C: Tooth extraction at a dose of Y
O: ORN

Relevant outcome measures

The guideline development group considered ORN as a critical outcome measure for decision making.

 

A priori, the guideline development group did not predefine the outcome measure listed above but instead used the definitions of the outcome measure ORN employed in the included studies.

 

The guideline development group defined a 10% relative difference as the minimal clinically important difference for the outcome measure ORN (ORN present/absent)(RR < 0.9 or > 1.1).

 

Search and select (Methods)

The databases Medline (via OVID) and Embase (via Embase.com) were searched with relevant search terms form 2000 until 6th June 2024. The detailed search strategy is available on request (info@richtlijnendatabase.nl). The systematic literature search resulted in 192 hits.

Studies were selected based on the following criteria:

  • Randomized controlled trials (RCTs), systematic reviews (SRs) or observational studies published after 2000.
  • Studies meeting the PICO criteria.

Forty-nine studies were initially selected based on title and abstract screening. After reading the full text, all 49 studies were excluded (see the Table with reasons for exclusion under the tab Methods), and no studies were included.

 

Results

After applying the inclusion criteria of the current guideline's literature review no studies were included.

  1. Aarup-Kristensen S, Hansen CR, Forner L, Brink C, Eriksen JG, Johansen J. Osteoradionecrosis of the mandible after radiotherapy for head and neck cancer: risk factors and dose-volume correlations. Acta Oncol. 2019;58(10):1373-7. Epub 20190731. doi: 10.1080/0284186X.2019.1643037. PubMed PMID: 31364903.
  2. Brahm CO, Borg C, Malm D, Fridlund B, Lewin F, Zemar A, et al. Patients with head and neck cancer treated with radiotherapy: Their experiences after 6 months of prophylactic tooth extractions and temporary removable dentures. Clin Exp Dent Res. 2021;7(5):894-902. Epub 20210323. doi: 10.1002/cre2.418. PubMed PMID: 33754493; PubMed Central PMCID: PMC8543473.
  3. Bruins HH, Jolly DE, Koole R. Preradiation dental extraction decisions in patients with head and neck cancer. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 1999;88(4):406-12. doi: 10.1016/s1079-2104(99)70053-3. PubMed PMID: 10519746.
  4. Bruins HH, Koole R, Jolly DE. Pretherapy dental decisions in patients with head and neck cancer. A proposed model for dental decision support. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 1998;86(3):256-67. doi: 10.1016/s1079-2104(98)90169-x. PubMed PMID: 9768412.
  5. Buurman DJM, Willemsen ACH, Speksnijder CM, Baijens LWJ, Hoeben A, Hoebers FJP, et al. Tooth extractions prior to chemoradiation or bioradiation are associated with weight loss during treatment for locally advanced oropharyngeal cancer. Support Care Cancer. 2022;30(6):5329-38. Epub 20220312. doi: 10.1007/s00520-022-06942-6. PubMed PMID: 35278135; PubMed Central PMCID: PMC9046292.
  6. Caparrotti F, Huang SH, Lu L, Bratman SV, Ringash J, Bayley A, et al. Osteoradionecrosis of the mandible in patients with oropharyngeal carcinoma treated with intensity-modulated radiotherapy. Cancer. 2017;123(19):3691-700. Epub 20170613. doi: 10.1002/cncr.30803. PubMed PMID: 28608925.
  7. Chang CT, Liu SP, Muo CH, Liao YF, Chiu KM, Tsai CH, Huang YF. The impact of dental therapy timelines and irradiation dosages on osteoradionecrosis in oral cancer patients: A population-based cohort study. Oral Oncol. 2022;128:105827. Epub 20220329. doi: 10.1016/j.oraloncology.2022.105827. PubMed PMID: 35364549.
  8. Chang DT, Sandow PR, Morris CG, Hollander R, Scarborough L, Amdur RJ, Mendenhall WM. Do pre-irradiation dental extractions reduce the risk of osteoradionecrosis of the mandible? Head Neck. 2007;29(6):528-36. doi: 10.1002/hed.20538. PubMed PMID: 17230555.
  9. Chin D, Mast H, Verduijn GM, Moring M, Petit SF, Rozema FR, et al. Personalizing dental screening and prevention protocols in dentulous patients with oropharyngeal cancer undergoing radiotherapy: A retrospective cohort study. Clin Transl Radiat Oncol. 2024;46:100759. Epub 20240307. doi: 10.1016/j.ctro.2024.100759. PubMed PMID: 38495648; PubMed Central PMCID: PMC10940125.
  10. Chopra S, Kamdar D, Ugur OE, Chen G, Peshek B, Marunick M, et al. Factors predictive of severity of osteoradionecrosis of the mandible. Head Neck. 2011;33(11):1600-5. Epub 20110411. doi: 10.1002/hed.21654. PubMed PMID: 21484922.
  11. Clough S, Burke M, Daly B, Scambler S. The impact of pre-radiotherapy dental extractions on head and neck cancer patients: a qualitative study. Br Dent J. 2018;225(1):28-32. Epub 20180622. doi: 10.1038/sj.bdj.2018.442. PubMed PMID: 29930400.
  12. de Almeida-Silva LA, Lupp JDS, Sobral-Silva LA, Dos Santos LAR, Marques TO, da Silva DBR, et al. The incidence of osteoradionecrosis of the jaws in oral cavity cancer patients treated with intensity-modulated radiotherapy: a systematic review and meta-analysis. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2024;138(1):66-78. Epub 20240418. doi: 10.1016/j.oooo.2024.04.008. PubMed PMID: 38772792.
  13. De Felice F, Thomas C, Patel V, Connor S, Michaelidou A, Sproat C, et al. Osteoradionecrosis following treatment for head and neck cancer and the effect of radiotherapy dosimetry: the Guy's and St Thomas' Head and Neck Cancer Unit experience. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2016;122(1):28-34. Epub 20160114. doi: 10.1016/j.oooo.2016.01.007. PubMed PMID: 27039003.
  14. de Groot RJ, Wetzels JW, Merkx MAW, Rosenberg A, de Haan AFJ, van der Bilt A, et al. Masticatory function and related factors after oral oncological treatment: A 5-year prospective study. Head Neck. 2019;41(1):216-24. Epub 20181215. doi: 10.1002/hed.25445. PubMed PMID: 30552819; PubMed Central PMCID: PMC6590803.
  15. Dekker H, Bravenboer N, van Dijk D, Bloemena E, Rietveld DHF, Ten Bruggenkate CM, Schulten E. The irradiated human mandible: A quantitative study on bone vascularity. Oral Oncol. 2018;87:126-30. Epub 20181102. doi: 10.1016/j.oraloncology.2018.10.030. PubMed PMID: 30527227.
  16. Dekker H, Schulten E, van Ruijven L, van Essen HW, Blom GJ, Bloemena E, et al. Bone microarchitecture and turnover in the irradiated human mandible. J Craniomaxillofac Surg. 2020;48(8):733-40. Epub 20200609. doi: 10.1016/j.jcms.2020.05.015. PubMed PMID: 32591131.
  17. DeLuke D, Carrico C, Ray C, Stilianoudakis S, Holler S, Padilla L, Song S. Is Dose Volume a Better Predictor of Osteoradionecrosis Risk Than Total Dose for Patients Who Have Received Head and Neck Radiation? J Oral Maxillofac Surg. 2022;80(9):1557-63. Epub 20220425. doi: 10.1016/j.joms.2022.04.009. PubMed PMID: 35594907.
  18. Gomes-Silva W, Morais-Faria K, Rivera C, Najas GF, Marta GN, da Conceicao Vasconcelos KGM, et al. Impact of radiation on tooth loss in patients with head and neck cancer: a retrospective dosimetric-based study. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2021;132(4):409-17. Epub 20210710. doi: 10.1016/j.oooo.2021.06.021. PubMed PMID: 34366269.
  19. Iqbal Z, Kyzas P. Analysis of the critical dose of radiation therapy in the incidence of Osteoradionecrosis in head and neck cancer patients: a case series. BDJ Open. 2020;6:18. Epub 20200924. doi: 10.1038/s41405-020-00044-3. PubMed PMID: 33042578; PubMed Central PMCID: PMC7515872.
  20. Kanatas A, Ghazali N, Lowe D, Udberg M, Heseltine J, O'Mahony E, Rogers SN. Issues patients would like to discuss at their review consultation: variation by early and late stage oral, oropharyngeal and laryngeal subsites. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2013;270(3):1067-74. Epub 20120629. doi: 10.1007/s00405-012-2092-6. PubMed PMID: 22743645.
  21. Kojima Y, Yanamoto S, Umeda M, Kawashita Y, Saito I, Hasegawa T, et al. Relationship between dental status and development of osteoradionecrosis of the jaw: a multicenter retrospective study. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2017;124(2):139-45. Epub 20170504. doi: 10.1016/j.oooo.2017.04.012. PubMed PMID: 28606831.
  22. Kubota H, Miyawaki D, Mukumoto N, Ishihara T, Matsumura M, Hasegawa T, et al. Risk factors for osteoradionecrosis of the jaw in patients with head and neck squamous cell carcinoma. Radiat Oncol. 2021;16(1):1. Epub 20210105. doi: 10.1186/s13014-020-01701-5. PubMed PMID: 33402192; PubMed Central PMCID: PMC7786900.
  23. Lee CT, Litwin S, Yao C, Liu JC, Ridge JA, Galloway TJ. Osteoradionecrosis rate in oropharynx cancer treated with dose volume histogram based constraints. Radiother Oncol. 2022;176:215-21. Epub 20221015. doi: 10.1016/j.radonc.2022.10.011. PubMed PMID: 36252636.
  24. Liao PH, Lin C, Huang JY, Lin HM, Kuo TJ. Association between tooth extraction during radiotherapy and the risk of osteoradionecrosis in patients with head and neck cancers. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2023;280(6):2945-52. Epub 20230309. doi: 10.1007/s00405-023-07885-2. PubMed PMID: 36892614.
  25. Matsuo K, Fujishima I. Textural Changes by Mastication and Proper Food Texture for Patients with Oropharyngeal Dysphagia. Nutrients. 2020;12(6). Epub 20200530. doi: 10.3390/nu12061613. PubMed PMID: 32486264; PubMed Central PMCID: PMC7352363.
  26. NKI. Nederlandse werkgroep Hoofd-Hals tumoren. Hypofarynxcarcinoom, landelijke richtlijn versie: 2.0 2010 [04-11-2024]. Available from: http://www.med-info.nl/Richtlijnen/Oncologie/Hoofdhalstumoren/Hypofarynxcarcinoom.pdf.
  27. NKI. Nederlandse werkgroep Hoofd-Hals tumoren. Larynxcarcinoom, landelijke richtlijn versie: 3.0 2010 [04-11-2024]. Available from: http://www.med-info.nl/Richtlijnen/Oncologie/Hoofdhalstumoren/Larynxcarcinoom.pdf.
  28. NKI. Nederlandse werkgroep Hoofd-Hals tumoren. Mondholte- en orofarynxcarcinoom, landelijke richtlijn versie: 1.4 2004 [04-11-2024]. Available from: http://www.med-info.nl/Richtlijnen/Oncologie/Hoofdhalstumoren/Mondholte-%20en%20orofarynxcarcinoom.pdf.
  29. Normando AGC, Perez-de-Oliveira ME, Guerra ENS, Lopes MA, Rocha AC, Brandao TB, et al. To extract or not extract teeth prior to head and neck radiotherapy? A systematic review and meta-analysis. Support Care Cancer. 2022;30(11):8745-59. Epub 20220617. doi: 10.1007/s00520-022-07215-y. PubMed PMID: 35713725.
  30. Owosho AA, Tsai CJ, Lee RS, Freymiller H, Kadempour A, Varthis S, et al. The prevalence and risk factors associated with osteoradionecrosis of the jaw in oral and oropharyngeal cancer patients treated with intensity-modulated radiation therapy (IMRT): The Memorial Sloan Kettering Cancer Center experience. Oral Oncol. 2017;64:44-51. Epub 20161203. doi: 10.1016/j.oraloncology.2016.11.015. PubMed PMID: 28024723; PubMed Central PMCID: PMC5560021.
  31. Parahoo RS, Semple CJ, Killough S, McCaughan E. The experience among patients with multiple dental loss as a consequence of treatment for head and neck cancer: A qualitative study. J Dent. 2019;82:30-7. Epub 20190130. doi: 10.1016/j.jdent.2019.01.010. PubMed PMID: 30710651.
  32. Patel V, Di Silvio L, Kwok J, Burns M, Henley Smith R, Thavaraj S, Veschini L. The impact of intensity-modulated radiation treatment on dento-alveolar microvasculature in pharyngeal cancer implant patients. J Oral Rehabil. 2020;47(11):1411-21. Epub 20200907. doi: 10.1111/joor.13084. PubMed PMID: 32841377.
  33. Peterson DE, Koyfman SA, Yarom N, Lynggaard CD, Ismaila N, Forner LE, et al. Prevention and Management of Osteoradionecrosis in Patients With Head and Neck Cancer Treated With Radiation Therapy: ISOO-MASCC-ASCO Guideline. J Clin Oncol. 2024;42(16):1975-96. Epub 20240501. doi: 10.1200/JCO.23.02750. PubMed PMID: 38691821.
  34. Rogers SN, Alvear A, Anesi A, Babin E, Balik A, Batstone M, et al. Variations in concerns reported on the patient concerns inventory in patients with head and neck cancer from different health settings across the world. Head Neck. 2020;42(3):498-512. Epub 20191213. doi: 10.1002/hed.26027. PubMed PMID: 31833121; PubMed Central PMCID: PMC7079080.
  35. Saunders D, Koyfman SA, Ismaila N, Futran ND, Mowery YM, Watson E, et al. Prevention and Management of Osteoradionecrosis in Patients With Head and Neck Cancer Treated With Radiation Therapy: ISOO-MASCC-ASCO Guideline Clinical Insights. JCO Oncol Pract. 2024:OP2400182. Epub 20240501. doi: 10.1200/OP.24.00182. PubMed PMID: 38691818.
  36. Schuurhuis JM, Stokman MA, Witjes MJH, Reintsema H, Langendijk JA, Vissink A, Spijkervet FKL. Patients with advanced periodontal disease before intensity-modulated radiation therapy are prone to develop bone healing problems: a 2-year prospective follow-up study. Support Care Cancer. 2018;26(4):1133-42. Epub 20171031. doi: 10.1007/s00520-017-3934-y. PubMed PMID: 29090383; PubMed Central PMCID: PMC5847027.
  37. Spijkervet FKL, Brennan MT, Peterson DE, Witjes MJH, Vissink A. Research Frontiers in Oral Toxicities of Cancer Therapies: Osteoradionecrosis of the Jaws. J Natl Cancer Inst Monogr. 2019;2019(53). doi: 10.1093/jncimonographs/lgz006. PubMed PMID: 31425599.
  38. Spijkervet FKL, Schuurhuis JM, Stokman MA, Witjes MJH, Vissink A. Should oral foci of infection be removed before the onset of radiotherapy or chemotherapy? Oral Dis. 2021;27(1):7-13. Epub 20200601. doi: 10.1111/odi.13329. PubMed PMID: 32166855; PubMed Central PMCID: PMC7818265.
  39. Studer G, Gratz KW, Glanzmann C. Osteoradionecrosis of the mandibula in patients treated with different fractionations. Strahlenther Onkol. 2004;180(4):233-40. doi: 10.1007/s00066-004-1171-z. PubMed PMID: 15057434.
  40. Tonosaki K (a), Yonenaga K, Ono S, Itai S, Oyama S, Mizuno T, et al. Swallowing evaluation by the Kuchikara Taberu Balance Chart and videoendscopic examination reveals that respiratory conditions, chewing, and position are strongly related to dysphagia. Odontology. 2021;109(2):448-52. Epub 20201027. doi: 10.1007/s10266-020-00561-5. PubMed PMID: 33108554.
  41. Tonosaki K (b), Yonenaga K, Ono S, Itai S, Oyama S, Mizuno T, et al. Correction to: Swallowing evaluation by the Kuchikara Taberu Balance Chart and videoendscopic examination reveals that respiratory conditions, chewing, and position are strongly related to dysphagia. Odontology. 2021;109(2):453-4. doi: 10.1007/s10266-020-00575-z. PubMed PMID: 33346895.
  42. Treister NS, Brennan MT, Sollecito TP, Schmidt BL, Patton LL, Mitchell R, et al. Exposed bone in patients with head and neck cancer treated with radiation therapy: An analysis of the Observational Study of Dental Outcomes in Head and Neck Cancer Patients (OraRad). Cancer. 2022;128(3):487-96. Epub 20211019. doi: 10.1002/cncr.33948. PubMed PMID: 34665873; PubMed Central PMCID: PMC8776577.
  43. Tsai CJ, Hofstede TM, Sturgis EM, Garden AS, Lindberg ME, Wei Q, et al. Osteoradionecrosis and radiation dose to the mandible in patients with oropharyngeal cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2013;85(2):415-20. Epub 20120712. doi: 10.1016/j.ijrobp.2012.05.032. PubMed PMID: 22795804.
  44. van Dijk LV, Abusaif AA, Rigert J, Naser MA, Hutcheson KA, Lai SY, et al. Normal Tissue Complication Probability (NTCP) Prediction Model for Osteoradionecrosis of the Mandible in Patients With Head and Neck Cancer After Radiation Therapy: Large-Scale Observational Cohort. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2021;111(2):549-58. Epub 20210610. doi: 10.1016/j.ijrobp.2021.04.042. PubMed PMID: 33965514; PubMed Central PMCID: PMC8906058.
  45. Willemsen ACH, Hoeben A, Lalisang RI, Van Helvoort A, Wesseling FWR, Hoebers F, et al. Disease-induced and treatment-induced alterations in body composition in locally advanced head and neck squamous cell carcinoma. J Cachexia Sarcopenia Muscle. 2020;11(1):145-59. Epub 20190919. doi: 10.1002/jcsm.12487. PubMed PMID: 31536685; PubMed Central PMCID: PMC7015232.
  46. Yang Y, Muller OM, Shiraishi S, Harper M, Amundson AC, Wong WW, et al. Empirical Relative Biological Effectiveness (RBE) for Mandible Osteoradionecrosis (ORN) in Head and Neck Cancer Patients Treated With Pencil-Beam-Scanning Proton Therapy (PBSPT): A Retrospective, Case-Matched Cohort Study. Front Oncol. 2022;12:843175. Epub 20220303. doi: 10.3389/fonc.2022.843175. PubMed PMID: 35311159; PubMed Central PMCID: PMC8928456.

Table of excluded studies

Reference

Reason for exclusion

Berger A, Bensadoun RJ. Dose de tolérance des tissus sains: la mandibule [Normal tissue tolerance to external beam radiation therapy: the mandible]. Cancer Radiother. 2010 Jul;14(4-5):295-300. French. doi: 10.1016/j.canrad.2010.03.011. Epub 2010 Jul 1. PMID: 20594892.

Article in French

de Almeida-Silva LA, Lupp JDS, Sobral-Silva LA, Dos Santos LAR, Marques TO, da Silva DBR, Caneppele TMF, Bianchi-de-Moraes M. The incidence of osteoradionecrosis of the jaws in oral cavity cancer patients treated with intensity-modulated radiotherapy: a systematic review and meta-analysis. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2024 Jul;138(1):66-78. doi: 10.1016/j.oooo.2024.04.008. Epub 2024 Apr 18. PMID: 38772792.

Wrong I/C (does not compare tooth extraction in combination with different radiation doses)

Nabil S, Samman N. Incidence and prevention of osteoradionecrosis after dental extraction in irradiated patients: a systematic review. Int J Oral Maxillofac Surg. 2011 Mar;40(3):229-43. doi: 10.1016/j.ijom.2010.10.005. Epub 2010 Nov 5. PMID: 21115324.

Wrong I/C (does not compare tooth extraction in combination with different radiation doses)

Dekker H, Bravenboer N, van Dijk D, Bloemena E, Rietveld DHF, Ten Bruggenkate CM, Schulten EAJM. The irradiated human mandible: A quantitative study on bone vascularity. Oral Oncol. 2018 Dec;87:126-130. doi: 10.1016/j.oraloncology.2018.10.030. Epub 2018 Nov 2. PMID: 30527227.

Wrong I/C

Kojima Y, Yanamoto S, Umeda M, Kawashita Y, Saito I, Hasegawa T, Komori T, Ueda N, Kirita T, Yamada SI, Kurita H, Senga Y, Shibuya Y, Iwai H. Relationship between dental status and development of osteoradionecrosis of the jaw: a multicenter retrospective study. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2017 Aug;124(2):139-145. doi: 10.1016/j.oooo.2017.04.012. Epub 2017 May 4. PMID: 28606831.

Wrong I/C (does not compare tooth extraction at different dosages)

van Dijk LV, Abusaif AA, Rigert J, Naser MA, Hutcheson KA, Lai SY, Fuller CD, Mohamed ASR; on behalf on the MD Anderson Symptom Working Group. Normal Tissue Complication Probability (NTCP) Prediction Model for Osteoradionecrosis of the Mandible in Patients With Head and Neck Cancer After Radiation Therapy: Large-Scale Observational Cohort. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2021 Oct 1;111(2):549-558. doi: 10.1016/j.ijrobp.2021.04.042. Epub 2021 Jun 10. PMID: 33965514; PMCID: PMC8906058.

Wrong study type (prediction model)

Verdonck HW, de Jong JM, Granzier ME, Nieman FH, de Baat C, Stoelinga PJ. Intensity-modulated radiation therapy for oropharyngeal cancer: radiation dosage constraint at the anterior mandible. Oral Oncol. 2009 Jun;45(6):511-4. doi: 10.1016/j.oraloncology.2008.07.007. Epub 2008 Sep 18. PMID: 18804413.

Wrong I/C (does not compare different dosages)

Aarup-Kristensen S, Hansen CR, Forner L, Brink C, Eriksen JG, Johansen J. Osteoradionecrosis of the mandible after radiotherapy for head and neck cancer: risk factors and dose-volume correlations. Acta Oncol. 2019 Oct;58(10):1373-1377. doi: 10.1080/0284186X.2019.1643037. Epub 2019 Jul 31. PMID: 31364903.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Ben-David MA, Diamante M, Radawski JD, Vineberg KA, Stroup C, Murdoch-Kinch CA, Zwetchkenbaum SR, Eisbruch A. Lack of osteoradionecrosis of the mandible after intensity-modulated radiotherapy for head and neck cancer: likely contributions of both dental care and improved dose distributions. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2007 Jun 1;68(2):396-402. doi: 10.1016/j.ijrobp.2006.11.059. Epub 2007 Feb 22. PMID: 17321069; PMCID: PMC2702207.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Caparrotti F, Huang SH, Lu L, Bratman SV, Ringash J, Bayley A, Cho J, Giuliani M, Kim J, Waldron J, Hansen A, Tong L, Xu W, O'Sullivan B, Wood R, Goldstein D, Hope A. Osteoradionecrosis of the mandible in patients with oropharyngeal carcinoma treated with intensity-modulated radiotherapy. Cancer. 2017 Oct 1;123(19):3691-3700. doi: 10.1002/cncr.30803. Epub 2017 Jun 13. PMID: 28608925.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Chang CT, Liu SP, Muo CH, Liao YF, Chiu KM, Tsai CH, Huang YF. The impact of dental therapy timelines and irradiation dosages on osteoradionecrosis in oral cancer patients: A population-based cohort study. Oral Oncol. 2022 May;128:105827. doi: 10.1016/j.oraloncology.2022.105827. Epub 2022 Mar 29. PMID: 35364549.                                                                                              

Wrong I/ C (bundles tooth extraction pre- and post RT)

Chang DT, Sandow PR, Morris CG, Hollander R, Scarborough L, Amdur RJ, Mendenhall WM. Do pre-irradiation dental extractions reduce the risk of osteoradionecrosis of the mandible? Head Neck. 2007 Jun;29(6):528-36. doi: 10.1002/hed.20538. PMID: 17230555.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Chin D, Mast H, Verduijn GM, Möring M, Petit SF, Rozema FR, Wolvius EB, Jonker BP, Heemsbergen WD. Personalizing dental screening and prevention protocols in dentulous patients with oropharyngeal cancer undergoing radiotherapy: A retrospective cohort study. Clin Transl Radiat Oncol. 2024 Mar 7;46:100759. doi: 10.1016/j.ctro.2024.100759. PMID: 38495648; PMCID: PMC10940125.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Chopra S, Kamdar D, Ugur OE, Chen G, Peshek B, Marunick M, Kim H, Lin HS, Jacobs J. Factors predictive of severity of osteoradionecrosis of the mandible. Head Neck. 2011 Nov;33(11):1600-5. doi: 10.1002/hed.21654. Epub 2011 Apr 11. PMID: 21484922.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

De Felice F, Thomas C, Patel V, Connor S, Michaelidou A, Sproat C, Kwok J, Burke M, Reilly D, McGurk M, Simo R, Lyons A, Oakley R, Jeannon JP, Lei M, Urbano TG. Osteoradionecrosis following treatment for head and neck cancer and the effect of radiotherapy dosimetry: the Guy's and St Thomas' Head and Neck Cancer Unit experience. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2016 Jul;122(1):28-34. doi: 10.1016/j.oooo.2016.01.007. Epub 2016 Jan 14. PMID: 27039003.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Dekker H, Schulten EAJM, van Ruijven L, van Essen HW, Blom GJ, Bloemena E, Ten Bruggenkate CM, Kullaa AM, Bravenboer N. Bone microarchitecture and turnover in the irradiated human mandible. J Craniomaxillofac Surg. 2020 Aug;48(8):733-740. doi: 10.1016/j.jcms.2020.05.015. Epub 2020 Jun 9. PMID: 32591131.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Delpon G, Renouf M, Langé M, Blery P, Dupas C, Longis J, Thariat J, Doré M. Systematic dosimetric evaluation of risk of osteoradionecrosis (DERO): First results of dose reporting for preventing teeth osteoradionecrosis after head and neck irradiation. Cancer Radiother. 2023 Apr;27(2):103-108. doi: 10.1016/j.canrad.2022.08.003. Epub 2023 Feb 3. PMID: 36739196.

Wrong study type (builds a model)

DeLuke D, Carrico C, Ray C, Stilianoudakis S, Holler S, Padilla L, Song S. Is Dose Volume a Better Predictor of Osteoradionecrosis Risk Than Total Dose for Patients Who Have Received Head and Neck Radiation? J Oral Maxillofac Surg. 2022 Sep;80(9):1557-1563. doi: 10.1016/j.joms.2022.04.009. Epub 2022 Apr 25. PMID: 35594907.

Wrong I/C (tooth extraction after RT)

Dziegielewski PT, Bernard S, Mendenhall WM, Hitchock KE, Parker Gibbs C, Wang J, Amdur RJ, Silver NL, Hardeman J, Seikaly H, Reschly WJ, Danan D, Sawhney R. Osteoradionecrosis in osseous free flap reconstruction: Risk factors and treatment. Head Neck. 2020 Aug;42(8):1928-1938. doi: 10.1002/hed.26118. Epub 2020 Mar 5. PMID: 32134160.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Embring A, Onjukka E, Mercke C, Lax I, Berglund A, Bornedal S, Wennberg B, Dalqvist E, Friesland S. Re-Irradiation for Head and Neck Cancer: Cumulative Dose to Organs at Risk and Late Side Effects. Cancers (Basel). 2021 Jun 25;13(13):3173. doi: 10.3390/cancers13133173. PMID: 34202135; PMCID: PMC8269009.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Glas HH, Kraeima J, Tribius S, Leusink FKJ, Rendenbach C, Heiland M, Stromberger C, Rashad A, Fuller CD, Mohamed ASR, Lai SY, Witjes MJH. Three-Dimensional Evaluation of Isodose Radiation Volumes in Cases of Severe Mandibular Osteoradionecrosis for the Prediction of Recurrence after Segmental Resection. J Pers Med. 2022 May 20;12(5):834. doi: 10.3390/jpm12050834. PMID: 35629256; PMCID: PMC9143211.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Gomes-Silva W, Morais-Faria K, Rivera C, Najas GF, Marta GN, da Conceição Vasconcelos KGM, de Andrade Carvalho H, de Castro G Jr, Brandão TB, Epstein JB, Santos-Silva AR. Impact of radiation on tooth loss in patients with head and neck cancer: a retrospective dosimetric-based study. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2021 Oct;132(4):409-417. doi: 10.1016/j.oooo.2021.06.021. Epub 2021 Jul 10. PMID: 34366269.

Wrong I/C (post-radiation extracted teeth)

Gomez DR, Estilo CL, Wolden SL, Zelefsky MJ, Kraus DH, Wong RJ, Shaha AR, Shah JP, Mechalakos JG, Lee NY. Correlation of osteoradionecrosis and dental events with dosimetric parameters in intensity-modulated radiation therapy for head-and-neck cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2011 Nov 15;81(4):e207-13. doi: 10.1016/j.ijrobp.2011.02.003. Epub 2011 May 11. PMID: 21570202.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Hentz C, Diaz AZ, Borrowdale RW, Emami B, Kase M, Choi M. Establishing a targeted plan for prophylactic dental extractions in patients with laryngeal cancer receiving adjuvant radiotherapy. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2016 Jul;122(1):43-9. doi: 10.1016/j.oooo.2016.01.021. Epub 2016 Feb 13. PMID: 27068679.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Iqbal Z, Kyzas P. Analysis of the critical dose of radiation therapy in the incidence of Osteoradionecrosis in head and neck cancer patients: a case series. BDJ Open. 2020 Sep 24;6:18. doi: 10.1038/s41405-020-00044-3. PMID: 33042578; PMCID: PMC7515872.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Jumeau R, Nguyen-Tan PF, Bahig H, Liem X, Lambert L, Schmittbuhl M, Simard D, Filion E. Pre-irradiation dental care: Ready-to-use templates for oropharyngeal cancers. Rep Pract Oncol Radiother. 2018 Jul-Aug;23(4):270-275. doi: 10.1016/j.rpor.2018.06.007. Epub 2018 Jul 26. PMID: 30090026; PMCID: PMC6078107.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Karaca Y, Beauvois S, Paesmans M, Mokhtari Z, Dequanter D, Wardi CA, Evrard L, Van Gestel D. Retrospective study evaluating dental side effects of radiotherapy in patients treated for head and neck cancer. J Stomatol Oral Maxillofac Surg. 2024 Jun;125(3S):101858. doi: 10.1016/j.jormas.2024.101858. Epub 2024 Mar 30. PMID: 38556165.

Wrong study type (prediction model)

Kovarik PDE, Patil R, Cvek J, Kelly C, Jackson M, Mackenzie L, West N, Willis N, Kovarik JP, Banks R, Kennedy M, Adams J, Iqbal MS. Extra-mandibular Osteoradionecrosis after the Treatment of Head and Neck Cancer. Clin Oncol (R Coll Radiol). 2023 Sep;35(9):e498-e505. doi: 10.1016/j.clon.2023.06.013. Epub 2023 Jun 27. PMID: 37433701.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Kubota H, Miyawaki D, Mukumoto N, Ishihara T, Matsumura M, Hasegawa T, Akashi M, Kiyota N, Shinomiya H, Teshima M, Nibu KI, Sasaki R. Risk factors for osteoradionecrosis of the jaw in patients with head and neck squamous cell carcinoma. Radiat Oncol. 2021 Jan 5;16(1):1. doi: 10.1186/s13014-020-01701-5. PMID: 33402192; PMCID: PMC7786900.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Lang K, Held T, Meixner E, Tonndorf-Martini E, Ristow O, Moratin J, Bougatf N, Freudlsperger C, Debus J, Adeberg S. Frequency of osteoradionecrosis of the lower jaw after radiotherapy of oral cancer patients correlated with dosimetric parameters and other risk factors. Head Face Med. 2022 Feb 26;18(1):7. doi: 10.1186/s13005-022-00311-8. PMID: 35219324; PMCID: PMC8881856.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Lee CT, Litwin S, Yao CMKL, Liu JC, Ridge JA, Galloway TJ. Osteoradionecrosis rate in oropharynx cancer treated with dose volume histogram based constraints. Radiother Oncol. 2022 Nov;176:215-221. doi: 10.1016/j.radonc.2022.10.011. Epub 2022 Oct 15. PMID: 36252636.

Wrong study type (prediction model)

Lee IJ, Koom WS, Lee CG, Kim YB, Yoo SW, Keum KC, Kim GE, Choi EC, Cha IH. Risk factors and dose-effect relationship for mandibular osteoradionecrosis in oral and oropharyngeal cancer patients. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2009 Nov 15;75(4):1084-91. doi: 10.1016/j.ijrobp.2008.12.052. Epub 2009 Mar 26. PMID: 19327914.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Liao PH, Lin C, Huang JY, Lin HM, Kuo TJ. Association between tooth extraction during radiotherapy and the risk of osteoradionecrosis in patients with head and neck cancers. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2023 Jun;280(6):2945-2952. doi: 10.1007/s00405-023-07885-2. Epub 2023 Mar 9. PMID: 36892614.

Wrong I (tooth extraction during radiotherapy)

MD Anderson Head and Neck Cancer Symptom Working Group. Dose-volume correlates of mandibular osteoradionecrosis in Oropharynx cancer patients receiving intensity-modulated radiotherapy: Results from a case-matched comparison. Radiother Oncol. 2017 Aug;124(2):232-239. doi: 10.1016/j.radonc.2017.06.026. Epub 2017 Jul 18. PMID: 28733053; PMCID: PMC5572506.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Musha A, Shimada H, Kubo N, Kawamura H, Okano N, Sato H, Kaminuma T, Okada K, Anakura M, Adachi A, Shirai K, Saitoh JI, Yokoo S, Chikamatsu K, Ohno T. Clinical features and dosimetric evaluation of carbon ion radiation-induced osteoradionecrosis of mandible in head and neck tumors. Radiother Oncol. 2021 Aug;161:205-210. doi: 10.1016/j.radonc.2021.06.022. Epub 2021 Jun 18. PMID: 34147522.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Naseer A, Goode F, Doyle T. Osteoradionecrosis - an old problem with new consequences. Curr Opin Support Palliat Care. 2024 Mar 1;18(1):39-46. doi: 10.1097/SPC.0000000000000690. Epub 2024 Dec 22. PMID: 38170197.

Wrong study type (review but not systematic)

Patel V, Di Silvio L, Kwok J, Burns M, Henley Smith R, Thavaraj S, Veschini L. The impact of intensity-modulated radiation treatment on dento-alveolar microvasculature in pharyngeal cancer implant patients. J Oral Rehabil. 2020 Nov;47(11):1411-1421. doi: 10.1111/joor.13084. Epub 2020 Sep 7. PMID: 32841377.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Patel V, Humbert-Vidan L, Thomas C, Sassoon I, McGurk M, Fenlon M, Urbano TG. Dentoalveolar radiation dose following IMRT in oropharyngeal cancer-An observational study. Spec Care Dentist. 2021 May;41(3):319-326. doi: 10.1111/scd.12578. Epub 2021 Feb 12. PMID: 33576541.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Saito I, Hasegawa T, Kawashita Y, Kato S, Yamada SI, Kojima Y, Ueda N, Umeda M, Shibuya Y, Kurita H, Kirita T, Akashi M. Association between dental extraction after radiotherapy and osteoradionecrosis: A multi-centre retrospective study. Oral Dis. 2022 May;28(4):1181-1187. doi: 10.1111/odi.13826. Epub 2021 Mar 14. PMID: 33650256.

Wrong I/c (tooth extraction after RT)

Sasahara G, Koto M, Ikawa H, Hasegawa A, Takagi R, Okamoto Y, Kamada T. Effects of the dose-volume relationship on and risk factors for maxillary osteoradionecrosis after carbon ion radiotherapy. Radiat Oncol. 2014 Apr 3;9(1):92. doi: 10.1186/1748-717X-9-92. PMID: 24708583; PMCID: PMC3992144.

Wrong I/C (Carbon ion RT)

Sijtsema ND, Verduijn GM, Nasserinejad K, van Norden Y, Mast H, van der Lugt A, Hoogeman MS, Petit SF. Development of a local dose-response relationship for osteoradionecrosis within the mandible. Radiother Oncol. 2023 Sep;186:109736. doi: 10.1016/j.radonc.2023.109736. Epub 2023 Jun 12. PMID: 37315578.

Wrong I/c (tooth extraction after RT)

Studer G, Grätz KW, Glanzmann C. Osteoradionecrosis of the mandibula in patients treated with different fractionations. Strahlenther Onkol. 2004 Apr;180(4):233-40. doi: 10.1007/s00066-004-1171-z. PMID: 15057434.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses); Wrong study type (prediction model)

Treister NS, Brennan MT, Sollecito TP, Schmidt BL, Patton LL, Mitchell R, Haddad RI, Tishler RB, Lin A, Shadick R, Hodges JS, Lalla RV. Exposed bone in patients with head and neck cancer treated with radiation therapy: An analysis of the Observational Study of Dental Outcomes in Head and Neck Cancer Patients (OraRad). Cancer. 2022 Feb 1;128(3):487-496. doi: 10.1002/cncr.33948. Epub 2021 Oct 19. PMID: 34665873; PMCID: PMC8776577.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Tsai CJ, Hofstede TM, Sturgis EM, Garden AS, Lindberg ME, Wei Q, Tucker SL, Dong L. Osteoradionecrosis and radiation dose to the mandible in patients with oropharyngeal cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2013 Feb 1;85(2):415-20. doi: 10.1016/j.ijrobp.2012.05.032. Epub 2012 Jul 12. PMID: 22795804.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Vischioni B, Russo S, Meuli M, Bonora M, Ronchi S, Ingargiola R, Camarda AM, Imparato S, Preda L, Ciocca M, Molinelli S, Orlandi E. Dosimetric and Clinical Risk Factors for the Development of Maxillary Osteoradionecrosis in Adenoid Cystic Carcinoma (ACC) Patients Treated With Carbon Ion Radiotherapy. Front Oncol. 2022 Mar 2;12:829502. doi: 10.3389/fonc.2022.829502. PMID: 35311095; PMCID: PMC8924362.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Yang Y, Muller OM, Shiraishi S, Harper M, Amundson AC, Wong WW, McGee LA, Rwigema JM, Schild SE, Bues M, Fatyga M, Anderson JD, Patel SH, Foote RL, Liu W. Empirical Relative Biological Effectiveness (RBE) for Mandible Osteoradionecrosis (ORN) in Head and Neck Cancer Patients Treated With Pencil-Beam-Scanning Proton Therapy (PBSPT): A Retrospective, Case-Matched Cohort Study. Front Oncol. 2022 Mar 3;12:843175. doi: 10.3389/fonc.2022.843175. PMID: 35311159; PMCID: PMC8928456.

Wrong I/C (Photon versus proton)

Yilmaz B, Somay E, Topkan E, Kucuk A, Pehlivan B, Selek U. The predictive value of pretreatment hemoglobin-to-platelet ratio on osteoradionecrosis incidence rates of locally advanced nasopharyngeal cancer patients managed with concurrent chemoradiotherapy. BMC Oral Health. 2023 Apr 20;23(1):231. doi: 10.1186/s12903-023-02937-9. PMID: 37081475; PMCID: PMC10116666.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Zhang W, Zhang X, Yang P, Blanchard P, Garden AS, Gunn B, Fuller CD, Chambers M, Hutcheson KA, Ye R, Lai SY, Radwan MAS, Zhu XR, Frank SJ. Intensity-modulated proton therapy and osteoradionecrosis in oropharyngeal cancer. Radiother Oncol. 2017 Jun;123(3):401-405. doi: 10.1016/j.radonc.2017.05.006. Epub 2017 May 23. PMID: 28549794; PMCID: PMC5779856.

Wrong I/C (no comparison between tooth extraction at different doses)

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum  : 28-01-2026

Beoordeeld op geldigheid  : 28-01-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:
  • Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied
Geautoriseerd door:
  • Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie
  • Nederlandse Internisten Vereniging
  • Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen
  • Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie
  • Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
  • Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland
  • Ergotherapie Nederland
  • Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie
  • Nederlandse Vereniging van Diëtisten
  • Nederlandse Vereniging voor Mond- Kaak- en Aangezichtschirurgie
  • Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot Bevordering der Tandheelkunde
  • Patiëntenvereniging HOOFD HALS
  • Nederlandse Vereniging voor Klinische Arbeidsgeneeskunde

Algemene gegevens

De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd door de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

 

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. Relevante informatie voor de ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule is hieronder weergegeven.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met hoofd-halskanker.

 

Werkgroep

  • Prof. dr. L.W.J. (Laura) Baijens, voorzitter, Nederlandse Vereniging van Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied (NVKNO)
  • A.C.P. (Anne) Kauerz-de Rooij, Ergotherapie Nederland (EN)
  • Dr. C.M. (Caroline) Speksnijder, Koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie (KNGF)         
  • Dr. D.J.M. (Doke) Buurman - Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT)
  • Dr. K.S. (Kathelijn) Versteeg, Nederlandse Internisten Vereniging (NIV)
  • Drs. D. (Desiree) Dona, Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB)
  • Dr. A. (Annemieke) Kok, Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD)
  • Drs. M. (Marieke) Jacobs, Nederlandse Vereniging voor Klinische Arbeidsgeneeskunde (NVKA)
  • Dr L. (Lisette) van der Molen, Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie (NVLF)
  • Dr. L.H.E. (Luc) Karssemakers, Nederlandse Vereniging voor Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie (NVMKA)
  • Dr. J. (Jos) Elbers, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie (NVRO)
  • R.A. (Rob) Burdorf, Patiëntenvereniging HOOFD-HALS (PvHH)
  • P.S. (Petra) Verdouw, Patiëntenvereniging HOOFD-HALS (PvHH)
  • Drs. M. (Michael) Brouwers, Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA)
  • Drs. E. (Ellen) Passchier, Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN)
  • Drs. N. (Narda) Hendriks, Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) 

Klankbordgroep

  • Prof. dr. R. (Remco) de Bree, Nederlandse Vereniging van Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied (NVKNO)
  • Dr. P. (Pim) de Graaf, Nederlandse Vereniging voor Radiologie (NVvR)
  • Dr. D.S.V.M. (Dominique) Clément, Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen (NVMDL)
  • J. (Jesmin) Poelstra, Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk (BPSW)
  • Dr. G. (Gerben) van Hinte, Koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie (KNGF)
  • Drs. A. (Anne) Arens, Nederlandse Vereniging voor Nucleaire Geneeskunde (NVNG)
  • Dr. F. (Femke) Jansen, Nederlandse Vereniging voor Psychosociale Oncologie (NVPO)

Met ondersteuning van

  • Dr. L.M. (Lisette) van Leeuwen, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • Dr. E. (Evelien) Belfroid, senior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.

 

Gemelde (neven)functies en belangen richtlijnwerkgroep

Naam

Hoofdfunctie

Nevenwerkzaamheden

Persoonlijke financiële belangen

Persoonlijke relaties

Extern gefinancierd onderzoek

Intellectuele belangen en reputatie

Overige belangen

Datum

Restrictie

Laura Baijens

KNO-arts/Laryngoloog/Hoofd-hals chirurg

Maastricht Universitair Medisch Centrum (MUMC+)

Consultant for Phagenesis Limited, The Elms Courtyard, Bromesberrow, Ledbury, HR8 1RZ UK. The PhINEST Study – Pharyngeal ICU - Novel Electrical Stimulation Therapy: a prospective, European multi-site, randomised, sham-controlled, single-blind (outcome assessor-blinded) study. August 2018 – 2030 (Consultancy Agreement via the Clinical Trial Center Maastricht)

Consultant for Phagenesis Limited in the PhINEST Study heeft geen betrekking of relaties met de huidige richtlijn. Het is een Europese multicenter studie over dysfagie bij CVA patiënten waarin ik advies geef. De opbrengsten gaan naar het Clinical Trial Center Maastricht.

Neen

Phagenesis Limited

Advies geven in een studie over faryngeale elektrostimulatie bij CVA patiënten, MUMC+ is geen site en betreft geen patiënten met hoofd-halskanker.

 

 

Michel Keijzer Fonds PVHH

Multi-domein screening van hoofd-halskankerpatiënten

Intellectueel eigendom: Ik ben PI in meerdere lopende niet-WMO studies over dysfagie bij hoofd-halskanker. Ik heb vele internationale W1-publicaties over dysfagie bij hoofd-halskanker. De kans is reëel dat deze publicaties terecht zullen komen in de output van systematic literatuur searches voor deze richtlijn. Er is geen sprake van 'vermarkting' of verwerven van een boegbeeldfunctie bij organisaties.

Nee

juli 2025

Geen restricties (extern gefinancierd onderzoek heeft geen relatie met het onderwerp van de richtlijn)

Anne Kauerz

Ergotherapeut UMC Utrecht

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

juli 2025

Geen restricties

Desiree Dona

bedrijfsarts / klinisch arbeidsgeneeskundige oncologie 1.0 fte

Radboudumc

werkzaamheden: arbeidsgeneeskundige begeleiding in behandelteam van oncologiepatienten, projectmanagement, onderzoek en onderwijs. Alle werkzaamheden zijn betaald.

vennoot van DELEN ABC (arbeidsdeskundige advisering en coaching)

generieke module Arbeidsparticipatie voor medisch specialistische richtlijnen (vacatiegelden)

Geen

neen

Prehabilitatie en werkbegeleiding voor borstkankerpatienten (gefinancierd door MOVIR en Stichting Enjoy the ride, unrestricted grant, geen PI)

Ik heb een boegbeeldfunctie bij het Radboudumc (Principal Clinician) op de zorginnovatie arbeidsgerichte zorg. Vanuit die functie heb ik een groot netwerk (zorgprofessionals, politiek, ministeries, beroepsverenigingen, patientorganisaties, richtlijn cie's, NZa, ZiNl).

Ik ben actief betrokken bij het NKC en in de TF cancersurvivorship care werkgroep werk.

We proberen tzt onze innovatie te vermarkten om zodoende de voorinvestering die het Radboudumc doet terug te kunnen verdienen. Dit betreft mn onderwijsmodules.

Ik heb meegeschreven aan de generieke module Arbeidsparticipatie voor in medisch specialistische RL. Ik zal een voortrekkersrol hebben in het vervolgtraject: het maken van ene ziektespecifieke module Arbeidsparticipatie voor oncologische RL.

En ik ben kerngroeplid van de update van de RL kanker en werk voor bedrijfsartsen

Ontwikkelen zorgmodel arbeidsgerichte zorg (Janssen Pharma en Radboudumc, in-kind projectondersteuning van Janssen Pharma)

juli 2025

Geen restricties

Ellen Passchier

Verpleegkundig specialist revalidatie hoofd-hals oncologie tot november 2024 in Antoni van Leeuwenhoek

 

Heden:

- verpleegkundig specialist in de wijk (Buurtzorg  Amsterdam)

- docent aan de Master ANP (Hogeschool inHolland)

- buitenpromovendus afdeling hoofd-hals oncologie (Antoni van Leeuwenhoek)

Geen

Geen

Geen

Met ingang van november 2016 promotieonderzoek (evaluatie van revalidatieprogramma bij patiënten met een HHT - haalbaarheidsonderzoek naar beweeginterventie, analyses op kwaliteit van leven uitkomsten)

Door deze richtlijn zal mijn promotie onderzoek (publicaties) meer belangstelling krijgen.

Geen

juli 2025

Geen restiricties

Jos Elbers

Radiotherapeut-oncoloog Erasmus MC

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

nvt

juli 2025

Geen restricties

Kathelijn Versteeg

internist-oncoloog AmsterdamUMC internist-ouderengeneeskunde AmsterdamUMC

geen

geen

geen

geen

geen

geen

juli 2025

Geen restricties

Lisette van der Molen

logopedist/senior onderzoek aan het NKI-AVL.

Het geven van bij/nascholing met betrekking tot de (logopedische) functionele uitkomsten na een behandeling in het HH gebied. Deze scholing kan zowel onbetaald als betaald zijn.

Geen

nvt

ja

Atos Medical AB Zweden

Unrestricted research grant waardoor er PhD studenten kunnen worden aangenomen

 

De afdeling hoofd-halsoncologie van het AvL krijgt deze unrestricted research grant van Atos Medical (dus niet op persoonlijke titel van dit werkgroeplid). Ik ben in vaste dienst bij het AvL en ook niet afhankelijk van deze grant.

 

 

In 2010 heb ik samen met Prof. Hilgers het hoofd-halsrevalidatieprogramma ontwikkeld, welke als (standaard) nazorg binnen het NKI-AVL wordt aangeboden. Mocht dit ook het advies worden van deze richtlijn, dan zal het NKI-AVL een voorsprong hebben op de andere HH centra mbt implementatie.

 

 

 

Als kartrekker van de onderzoekslijn: survivorship rehabilitation and QoL na Hoofd-Halskanker begeleiden van meerdere PhD studenten met o.a. het onderwerp dysfagie. De kans is aanwezig dat er publicaties uit onze onderzoeksgroep terecht zullen komen in de output van de systematische literatuur searches voor deze richtlijn. Er is geen sprake van vermarkting of verwerven van een boegbeeldfunctie bij organisaties.

nvt

juli 2025

Geen restricties

Luc Karssemakers

Antoni v Leeuwenhoek Ziekenhuis, afdeling hoofd-hals chirurgie

Afdeling Kaakchirurgie Slotervaart

Geen

Geen

zie onderstaand

STW

Craniosafe, ideale implantaat schedelplastieken

TKI

Sternofix, implantaten sternaal voor laryngectomiepatienten

Geen

Geen

juli 2025

Geen restricties (extern gefinancierd onderzoek heeft geen relatie met het onderwerp van de richtlijn)

Marieke Jacobs

Bedrijfsarts / klinisch arbeidsgeneeskundige, Radboudumc

Werkzaam als instituutsopleider bedrijfsartsenopleiding bij de SGBO, Radboudumc

Geen

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet bewust van

Nee

juli 2025

Geen restricties

Narda Hendriks-Brouwer

Medisch Spectrum Twente- plastisch chirurg

Ziekenhuisgroep Twente-plastisch chirurg

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

juli 2025

Geen restricties

Rob Burdorf

Patiëntenvertegenwoordiger. Lid van de Wetenschappelijke Advies Commissie van de PVHH.

Onbetaald

geen

geen

nvt

nvt

nvt

geen

juli 2025

Geen restricties

Caroline Speksnijder

Associate professor

UMC Utrecht

Docent:

*MSc Oncologie Fysiotherapie; Avans+

*MSc Orofaciale Fysiotherapie SOMT Physiotherapy University

Werkgroep Kennisagendaherziening KNO

Bestuurstaken:

*Koninklijk Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF): Bestuurslid Wetenschappelijk College Fysiotherapie (WCF)

*Paramedische Werkgroep Hoofdhalstumoren (PWHHT): voorzitter

*Dutch Association of Supportive Care in Cancer (DASCC): voorzitter

*International Physiotherapy in HIV/Aids, Oncology, and Hospice and Palliative Care (IPT-HOPE part of World Physiotherapy): Vice-president

Geen

Nee

Perioperative nutritional intervention with Fortifit Energy® in combination with exercise versus standard of care in head and neck cancer patients undergoing combined approach resection: a pilot study(gefinancierd door Danone, unrestricted grant, geen PI)

 

Integrating the Knowledge Agenda Physiotherapy into the science policy of the Royal Dutch Association for Physiotherapy (KNGF) (gefinancierd door ZonMw)

 

Prehabilitatie fysieke fitheid vooraf aan totale laryngectomie (gefinancierd door Nederlands Fonds tegen Kanker, unrestricted grant)

nee

nvt

juli 2025

Restricties ten aanzien van het formuleren van aanbevelingen over het onderwerp op UV6 (nutritionele en excerise interventies ter preventie en behandeling)

Petra Verdouw

Patiëntenvereniging HOOFD-HALS

 Directeur

geen

geen

geen

geen

geen

geen

juli 2025

Geen restricties

Annemieke Kok

Diëtist, onderzoeker

secretaris PWHHT

lid Landelijke Werkgroep Diëtisten Oncologie (tot jan 2024)

 

Vice-voorzitter van de Landelijke Werkgroep Diëtisten Oncologie (LWDO) (sinds april 2025).

geen

nee

zie onder

Ontwikkeling PEG keuzehulp voor hoofd-halskankerpatienten (Michel Keijzer Fonds)

Perioperative nutritional intervention with Fortifit Energy® in combination with exercise versus standard of care in head and neck cancer patients undergoing combined approach resection: a pilot study(gefinancierd door Danone, unrestricted grant, geen PI)

nee

nee

juli 2025

Restricties ten aanzien van het formuleren van aanbevelingen over het onderwerp op UV5 (nutritionele en excerise interventies ter preventie en behandeling)

Doke Buurman

Tandarts-MFP bij Maastricht UMC+ (betaald)

Lid Consilium MFP bij de NVGPT (onbetaald)

Lid ROC Mondzorg voor mensen met kanker (in de voorgeschiedenis) van KIMO (vacatieregeling)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

juli 2025

Geen restricties

Michael Brouwers

Revalidatiearts Anthony van Leeuwenhoek Ziekenhuis Amsterdam

geen

geen

geen

geen

geen belangen

geen belangen

juli 2025

 

 

Inbreng patiëntenperspectief

De richtlijnwerkgroep besteedde aandacht aan het patiëntenperspectief door het uitnodigen van Patiëntenvereniging Hoofd-Hals voor de schriftelijke invitational conference, en twee afgevaardigde namens deze patiëntenorganisatie in de werkgroep. Het verslag van de invitational conference (zie aanverwante producten) is besproken in de werkgroep. De verkregen input is meegenomen bij het opstellen van de uitgangsvragen, de keuze voor de uitkomstmaten en bij het opstellen van de overwegingen. De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan de patiëntenvereniging en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.

 

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijnmodule voerde de werkgroep conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).

Module

Uitkomst raming

Toelichting

Preventie radiatieschade

geen financiële gevolgen

Uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) niet breed toepasbaar zijn (<5.000 patiënten) en daarom naar verwachting geen substantiële financiële gevolgen zal hebben voor de collectieve uitgaven.