Terug naar zoekresultaten

Fecale incontinentie

Volgen
Initiatief: NVMDL Aantal modules: 11
Bijlagen
Download richtlijn

Endo-anale echografie

Publicatiedatum: 06-11-2026
Beoordeeld op geldigheid: 06-11-2026

Uitgangsvraag

Wat is de (toegevoegde) waarde van endo-anale echografie als aanvullende diagnostische test bij patiënten met fecale incontinentie?

Aanbeveling

Aanbeveling-1

Gebruik endo-anale echografie niet routinematig als aanvullende diagnostische test bij patiënten met fecale incontinentie.

 

Aanbeveling-2

Overweeg endo-anale echografie om de keuze voor een (chirurgische) behandeling te ondersteunen, indien er behoefte is aan meer pathofysiologisch inzicht van aanhoudende anorectale klachten.

Overwegingen

Balans tussen gewenste en ongewenste effecten

Er is een systematische zoekactie verricht naar de effecten van endo-anale echografie vergeleken met geen endo-anale echografie (of een andere standaard diagnostische test) op therapeutische beslissingen bij volwassen patiënten met fecale incontinentie. Vanwege het gebrek aan bewijs kunnen op basis van deze literatuurstudie geen conclusies getrokken worden over de impact van endo-anale echografie op de gekozen uitkomstmaten.

 

Kwaliteit van bewijs

De overall kwaliteit van bewijs kon niet worden beoordeeld, omdat er geen vergelijkende studies zijn gevonden die over gekozen uitkomstmaten rapporteerden.

 

Waarden en voorkeuren van patiënten

Het inbrengen van een probe in het anaalkanaal kan bij patiënten gevoel van schaamte opleveren en kan daardoor ook als belastend worden gezien. Dit onderzoek wordt echter niet routinematig ingezet en de meerwaarde van het onderzoek zal indidivueel worden afgewogen.

 

Kostenaspecten

Het uitvoeren van aanvullende echografie bij fecale incontinentie (met uitzondering van bovengenoemde subgroep patiënten wanneer het wel wordt gedaan) leidt naar verwachting tot meer kosten ten opzichte van de huidige zorg, omdat er nu meestal geen endo-anale echografie bij patiënten met fecale incontinentie verricht wordt. Er moet een goede afweging worden gemaakt of de te verwachten meerwaarde van het onderzoek voldoende weegt tegen de kosten van het onderzoek. De kosten zullen per ziekenhuis verschillen, daar ook gespecialiseerd personeel nodig is voor het uitvoeren van de onderzoeken en het interpreteren van de bevindingen.

 

Gewenste effecten

Middels het onderzoek kunnen beschadigingen aan de anale kringspier en de aanwezigheid van fistels worden opgespoord.

 

Ongewenste effecten

Endo-anale echografie is een zeer veilige en niet-invasieve beeldvormingstechniek. Het onderzoek kan worden ervaren ongemakkelijk wegens schaamte en angst.

 

Gezondheidsgelijkheid ((health) equity/equitable)

De diagnostiek middels endo-anale echografie leidt niet direct tot een mogelijke verandering van gezondheidsgelijkheid. Wel is het zo dat endo-anale echografie schaars beschikbaar is en dat dit door de reisafstand tot ongelijkheden kan leiden.

 

Aanvaardbaarheid

Ethische aanvaardbaarheid

De werkgroep voorziet geen ethische bezwaren.

 

Duurzaamheid

De werkgroep is van mening dat impact op het  milieu geen doorslaggevende rol speelt in de richting van de aanbeveling.

 

Haalbaarheid

De endo-anale echografie is momenteel geen onderdeel van standaard zorg bij fecale incontinentie. Het kan overwogen worden als er behoefte is aan meer pathofysiologisch inzicht bij een voorgenomen chirurgische ingreep. De werkgroep voorziet geen belemmeringen bij het verwijzen voor dit onderzoek bij voorbereiding op een operatie. Het kan wel voorkomen dat, gezien de beperkte beschikbaarheid van dit onderzoek, patiënt hiervoor naar een ander ziekenhuis moet worden verwezen. Dit zal echter in de praktijk zelden voorkomen, omdat de centra die operatieve behandeling voor fecale incontinentie aanbieden doorgaans ook beschikken over endo-anale echografie.

 

Rationale van aanbeveling-1: weging van argumenten voor en tegen de diagnostische test

Er is geen wetenschappelijk bewijs gevonden dat het verrichten van endo-anale echografie de behandeluitkomsten voor fecale incontinentie zou beïnvloeden.

 

Eindoordeel:

Sterke aanbeveling tegen (Niet doen).

 

Rationale van aanbeveling-2: weging van argumenten voor en tegen de diagnostische test

In specifieke situaties kan endo-anale echografie aanvullende waarde hebben. Met endo-anale echografie kunnen structurele afwijkingen, zoals sfincterschade of fistels, in beeld worden gebracht, wat kan bijdragen aan een beter begrip van de onderliggende pathofysiologie bij aanhoudende klachten. Deze informatie kan relevant zijn wanneer een chirurgische behandeling wordt overwogen, omdat het inzicht kan geven in de aard en locatie van afwijkingen en daarmee de behandelkeuze kan ondersteunen.

 

Zowel anale endoechografie, als (MRI) defecografie kunnen het achterste compartiment in beeld brengen. Zie ook de module ‘Beeldvorming dynamische MRI en defecografie’ van de richtlijn Prolaps.

 

Eindoordeel:

Zwakke aanbeveling voor (Doen).

 

Onderbouwing

Endoanal ultrasound enables visualization of the anatomy and morphology of the anal sphincter. It remains unclear whether morphology is associated with treatment outcomes, or whether morphological findings can be used to predict the most effective therapeutic approach. There is likely substantial variation in clinical practice with respect to the use and interpretation of endoanal ultrasound. Endoanal ultrasound is considered a minimally burdensome diagnostic modality, although it does require a hospital visit. The associated costs are considered acceptable.

Summary of Findings

N.v.t.

Description of studies

The cross-sectional study by Lam (2012) aimed to investigate whether addition of anorectal manometry to endoanal ultrasonography provided additional information to

guide the surgical management of patients with fecal incontinence (FI) who failed conservative treatment. The study included all consecutive patients referred for the evaluation of FI to between 2003 and 2009 at the study site (VU University Medical Center, Amsterdam, The Netherlands). Patients were prospectively assessed by a comprehensive questionnaire regarding their perianal complaints, including the duration of symptoms, frequency of bowel movements, stool consistency and the use of pads. The presence of urinary incontinence, the use of medications and social impact of FI on their lifestyle were assessed. Past obstetric, surgical, and drug history was taken. The severity of incontinence was graded using the Vaizey and Wexner scores.

 

Patients with inflammatory bowel disease, proctitis, pouches, rectal and prostate carcinomas, (chronic) diarrhea were excluded. Patients were classified into three groups: (1) no anal sphincter defects; (2) small sphincter defects; and (3) large sphincter defects.

 

Anorectal manometry and endoanal ultrasonography were performed in all patients.

 

218 patients met the inclusion criteria, 10 patients (5%) were men. Of 208 female patients, 192 had at least one previous vaginal delivery. The mean duration of FI was 4.9 years.

 

There was no follow-up after the diagnostic tests were performed. The reported outcomes included measurements obtained during endoanal ultrasound and anorectal manometry. No information on changes in therapeutic decisions during follow-up was collected.

 

Important study characteristics and results are summarized in table 2. The assessment of the risk of bias is summarized in the risk of bias tables (under the tab ‘Evidence tabellen’).

 

Table 2. Characteristics and methodological quality assessment of included study

Study

Participants

Comparison

Follow-up

Outcome measures

Risk of bias

(per outcome measure)*

Lam, 2012

N at baseline

No sphincter defect:

N=107 (49%)

Small defect:

N=71 (33%)

Large defect:

N=40 (18%)

 

Age (mean)

No sphincter defect:

N=63

Small defect:

N=57

Large defect:

N=49

 

Female Sex

No sphincter defect:

N=98 (92%)

Small defect:

N= 70 (99%)

Large defect:

N=40 (100%)

 

Findings of endoanal ultrasonography:

External sphincter defect

  • no defect n/a
  • small defect 66 (93%)
  • large defect 11 (28%)

Internal sphincter defect

  • no defect n/a
  • small defect 0
  • large defect 0

Combined external and internal defect

  • no defect n/a
  • small defect 5 (7%)
  • large defect 29 (73%)

Sphincter atrophy

  • no defect 34 (32%)
  • small defect 7 (10%)
  • large defect 4 (10%)

 

Findings of anorectal manometry:

MBP1 (mmHg), mean

  • no defect 40
  • small defect 37
  • large defect 35

MSP1 (mmHg), median

  • no defect 30
  • small defect 28
  • large defect 28

SL1 (cm), median

  • no defect 3.1
  • small defect 3.0
  • large defect 2.8

 

RC1 (ml), mean (range)

  • no defect

209 (70–350)

  • small defect

172 (65–300)

  • large defect

172 (90–350)

endoanal ultrasound vs. anorectal manometry in patients divided in groups according to sphincter defect (no defect vs. small defect vs. large defect)

none

Therapeutic decisions

n.a.

 

Frequency of FI

n.a.

 

Quality of life

n.a.

 

Severity of FI:

  • Wexner score, mean

13 (range 6–20)

  • Vaizey score, mean

15 (range 6–22)

 

Some concerns

1. MBP maximum basal pressure, MSP maximum squeeze pressure, SL sphincter length, RC rectal capacity

 

Results

Therapeutic decisions/ clinical utility

This outcome was not reported in the included study.

 

Diagnostic yield

This outcome was not reported in the included study.

 

Frequency of fecal incontinence

This outcome was not reported in the included study.

 

Quality of life

This outcome was not reported in the included study.

 

Severity of fecal incontinence

Vaizey score

The mean Vaizey score was 15 (range 6–22). The Vaizey score did not correlate with the maximum basal pressure (MBP), the maximum squeeze pressure (MSP) or the rectal capacity (RC). A correlation was found between the Vaizey score and the MBP and MSP in patients with soft stool. No correlation was found between Vaizey score and sphincter defects.

 

Wexner score

The mean Wexner score was 13 (range 6–20). The Wexner score did not correlate with the MBP, the MSP or the RC. A significant correlation was found with the MSP in patients with soft stool. No correlation was found between Wexner scores and sphincter defects.

A systematic review of the literature was performed to answer the following question(s):

What are the favorable and unfavorable effects of using endoanal ultrasound compared to not using endoanal ultrasound on clinical utility for therapeutic decision-making and patient-relevant outcomes in adult patients with fecal incontinence?

 

Table 1. PICO

Patients Adult patients with fecal incontinence
Intervention Endoanal ultrasound
Control No endoanal ultrasound or another diagnostic test or usual care (digital rectal examination, clinical examination, physical examination)
Outcomes Clinical utility for therapeutic decision-making (e.g. therapeutic decisions), diagnostic yield (e.g. positively tested patients versus number of patients tested), patient-related outcomes (severity of FI episodes: Vaizey score, Wexner scores; quality of life)
Other selection criteria Study design: systematic reviews, randomized controlled trials, comparative observational studies

Relevant outcome measures

The guideline panel considered clinical utility for therapeutic decision-making, diagnostic yield and severity of fecal incontinence as critical outcome measures for decision making; no important outcome measures were defined.

 

A priori, the guideline panel did not define the outcome measures listed above but used the definitions used in the studies.

 

The guideline panel did not define thresholds of minimal clinically (patient) important difference for clinical utility for therapeutic decision-making and diagnostic yield due to the nature of outcome measures.

 

The guideline panel defined the thresholds of minimal clinically (patient) important difference for severity of fecal incontinence:

  • Vaizey score: mean difference of -3 points.
  • Wexner score: mean difference of -2 points.
  • Quality of life: Faecal Incontinence Quality of Life (FIQoL) questionnaire: > 0.4 point difference.

Search and select (Methods)

A systematic literature search was performed by a medical information specialist using the following bibliographic databases: Embase.com and Ovid/Medline. Both databases were searched from 2005 to the 12th of August 2025 for systematic reviews, RCTs and observational studies. Systematic searches were completed using a combination of controlled vocabulary/subject headings (e.g., Emtree-terms, MeSH) wherever they were available and natural language keywords. The overall search strategy was derived from two primary search concepts: (1) fecal incontinence; (2) endoanal ultrasound. Duplicates were removed using EndNote software. After deduplication a total of 1027 records were imported for title/abstract screening.

 

Studies were selected based on the following criteria: [inclusion criteria]. Titles and abstracts were screened using the ASReview software. The settings ELAS u4 (TF-IDF and SVM) were used. Heitmann (2020) was used as prior knowledge for inclusion. The first 10% of hits were screened by the guideline methodologist in consultation with the working group. The remaining articles were subsequently screened by the guideline methodologist, using the following stopping rule: stop after 10% of the total set subsequent exclusions.

 

Initially, four studies were selected based on title and abstract screening and were assessed in full text: three studies were excluded (see the exclusion table under the tab ‘Evidence tabellen’), and one study was included. However, this study only provided observational data, without a control group, and was insufficient as evidence for the recommendations. A concise summary of this study is provided here to illustrate findings of endo-anal ultrasound seen in patients with fecal incontinence. This level of evidence could not be assessed.

  1. Assmann SL, Keszthelyi D, Kleijnen J, Anastasiou F, Bradshaw E, Brannigan AE, Carrington EV, Chiarioni G, Ebben LDA, Gladman MA, Maeda Y, Melenhorst J, Milito G, Muris JWM, Orhalmi J, Pohl D, Tillotson Y, Rydningen M, Svagzdys S, Vaizey CJ, Breukink SO. Guideline for the diagnosis and treatment of Faecal Incontinence-A UEG/ESCP/ESNM/ESPCG collaboration. United European Gastroenterol J. 2022 Apr;10(3):251-286. doi: 10.1002/ueg2.12213. Epub 2022 Mar 18. Erratum in: United European Gastroenterol J. 2022 Jul;10(6):606-607. doi: 10.1002/ueg2.12258. PMID: 35303758; PMCID: PMC9004250.
  2. Heitmann PT, Rabbitt P, Schloithe AC, Wattchow DA, Scott SM, Dinning PG. The relationships between the results of contemporary tests of anorectal structure and sensorimotor function and the severity of fecal incontinence. Neurogastroenterol Motil. 2020 Nov;32(11):e13946. doi: 10.1111/nmo.13946. Epub 2020 Jul 19. PMID: 32683767.
  3. Lam TJ, Mulder CJ, Felt-Bersma RJ. Critical reappraisal of anorectal function tests in patients with faecal incontinence who have failed conservative treatment. Int J Colorectal Dis. 2012 Jul;27(7):931-7. doi: 10.1007/s00384-012-1415-9. Epub 2012 Feb 18. PMID: 22350189; PMCID: PMC3378831.

Risk of Bias tables (for cohort studies based on risk of bias tool by the CLARITY Group at McMaster University)

Author, year

Selection of participants

 

Was selection of exposed and non-exposed cohorts drawn from the same population?

 

 

 

 

 

 

 

 

Exposure

 

 

Can we be confident in the assessment of exposure?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Outcome of interest

 

 

Can we be confident that the outcome of interest was not present at start of study?

 

 

 

 

 

 

 

Confounding-assessment

 

Can we be confident in the assessment of confounding factors? 

 

Confounding-analysis

 

 

Did the study match exposed and unexposed for all variables that are associated with the outcome of interest or did the statistical analysis adjust for these confounding variables?

 

Assessment of outcome

 

Can we be confident in the assessment of outcome?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Follow up

 

 

Was the follow up of cohorts adequate? In particular, was outcome data complete or imputed?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Co-interventions

 

Were co-tests similar between groups?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Overall Risk of bias

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Low, Some concerns, High

Lam, 2012

Definitely yes

 

Reason: all consecutive patients from a clinic were screened for inclusion

Definitely yes

 

Reason: questionnaire and clinical data were used

Definitely yes

 

Reason: selection criteria were adequately described

Probably yes

 

Reason: data was collected systematically for all participants

Probably no

 

Reason: due to the descriptive analysis of the study no matching was performed; groups were based on the presence and size of anal sphincter defect

Probably yes

 

Reason: measurements of the diagnostic tests were performed by the same specialist/ team

Definitely no

 

Reason: there was no follow-up after the diagnostic tests were performed

Definitely yes

 

Reason: all patients received same tests

Some concerns

 

 

 

 

Table of excluded studies

Reference

Reason for exclusion

Dobben AC, Terra MP, Slors JF, Deutekom M, Gerhards MF, Beets-Tan RG, Bossuyt PM, Stoker J. External anal sphincter defects in patients with fecal incontinence: comparison of endoanal MR imaging and endoanal US. Radiology. 2007 Feb;242(2):463-71. doi: 10.1148/radiol.2422051575. PMID: 17255418.

does not fit the PICO

Faltin DL, Boulvain M, Floris LA, Irion O. Diagnosis of anal sphincter tears to prevent fecal incontinence: a randomized controlled trial. Obstet Gynecol. 2005 Jul;106(1):6-13. doi: 10.1097/01.AOG.0000165273.68486.95. PMID: 15994610.

wrong population: women with OASIS

Sajid MS, Khatri K, Siddiqui MR, Baig MK. Endo-anal ultrasound versus endo-anal magnetic resonance imaging for the depiction of external anal sphincter pathology in patients with faecal incontinence: a systematic review. Magy Seb. 2010 Feb;63(1):9-15. doi: 10.1556/MaSeb.63.2010.1.2. PMID: 20156788.

does not fit the PICO

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum  : 06-11-2026

Beoordeeld op geldigheid  : 06-11-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:
  • Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen
Geautoriseerd door:
  • Stichting Bekkenbodem4All
  • Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie
  • Landelijke vereniging Medische Psychologie
  • Nederlands Instituut van Psychologen
  • Nederlandse Vereniging voor Bekkenfysiotherapie
  • Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen
  • Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • Nederlandse Vereniging voor Seksuologie
  • Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland

Algemene gegevens

Verenso heeft een verklaring van geen bezwaar afgegeven.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2024 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met fecale incontinentie.

 

Werkgroep

  • Prof. dr. D. (Daniël) Keszthelyi, MDL-arts, Maastricht UMC+, voorzitter werkgroep (NVMDL)
  • Dr. T.J. (Tze) Lam (NVMDL), MDL-arts, Rijnstate (NVMDL)
  • Dr. L.A. (Laurens) van der Waaij, MDL-arts, Martini Ziekenhuis (NVMDL)
  • Drs. B.J.T. (Bertram) Haarhuis, MDL-arts, Bernhoven (NVMDL)
  • Dr. S. (Stephanie) Breukink, chirurg, Maastricht UMC+ (NVvH)
  • Dr. C.I.M. (Coen) Baeten, chirurg, MSB Gouda (NVvH)
  • Drs. F.J. (Froukje) Hoogenboom, chirurg, UMC Groninigen (NVvH)
  • Dr. P (Paul) van Houten, specialist ouderengeneeskunde, AMR zorgnetwerk Noord Holland Flevoland; docent ouderengeneeskunde, AMC Amsterdam (Verenso)
  • Dr. D.A. (Daniëlle) van Reijn, bekkenfysiotherapeut, Bekkenfysiotherapie Baarn (NVFB/KNGF)
  • H.A.C. (Caroline) Hagenaars, bekkenfysiotherapeut, Bekkenfysiotherapie Hagenaars (NVFB/KNGF)
  • Drs. E.A.M. (Gidia) Jacobs, gezondheidszorgpsycholoog en seksuoloog, Proctoskliniek te Bilthoven/Amsterdam/Rotterdam en CenSeRe te Voorschoten (NIP/NVVS)
  • K.C.J. (Kim) de Kleijn, stomaverpleegkundige, Sint Jans Gasthuis (V&VN)
  • C.W.L. (Tine) van den Bos, Stichting Bekkenbodem4All (Stichting Bekkenbodem4All)

Klankbordgroep

  • Dr. M.K. (Marian) Kleinpenning-Engberts, gynaecoloog, Isala (NVOG)
  • Dr. L.P.W. (Bart) Witte, uroloog, Isala (NVU)
  • BSc, RD. J.H.M. (Jenny) Brouns, Maastricht UMC+, diëtist (NVD)
  • Drs. D.N. (Danielle) van der Horst, senior projectmanager (Crohn & Colitis NL)
  • Dr. W.L.J. (Walter) Devillé, patiëntonderzoeker (Parkinson Vereniging)
  • Prof. dr. J.W.M. (Jean) Muris, huisarts (NHG)
  • M. (Monica) de Heide, coördinator/ uitvoerend secretaris (Stichting Bekkenbodem4All)
  • M.E. (Michelle) Hoogeveen (MDL-fonds), beleidsadviseur
  • Drs. D.D. (Dyana) Loehr, voorlichter (Prikkelbare Darm Syndroom Belangenorganisatie)

Met ondersteuning van

  • Dr. E. (Ekaterina) Baranova-van Dorp, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • P.G. (Phylisha) Bloemen - van Heemskerken, MSc, junior-adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • E. (Esther) van der Bijl, medisch informatiespecialist, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.

 

Gemelde (neven)functies en belangen werkgroepleden

Naam

Hoofdfunctie

Nevenwerkzaamheden

Persoonlijke financiële belangen

Persoonlijke relaties

Extern gefinancierd onderzoek

Intellectuele belangen en reputatie

Overige belangen

Datum

Restrictie

Bertram Haarhuis

MDL-arts

Bernhoven

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

27-09-2024

 

Caroline Hagenaars

Bekkenfysiotherapeute

Bekkenfysiotherapie Hagenaars, praktijkhouder en bekkenfysiotherapeute 4 dagen per week.

Bekkenfysiotherapeute Amphia ziekenhuis Breda, bekkenbodemcentrum, in dienst werkzaam als bekkenfysiotherapeute 4 uur per week.

Gastdocent Avans+ master bekkenfysiotherapie, incidenteel werkzaam op oproepbasis.

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

10-09-2024

 

Daniël Keszthelyi (Voorzitter)

Maag-darm-leverarts en hoofd afdeling maag-darm-leverziekten, Maastricht UMC+

* Hoogleraar maag-darm-leverziekten, Universiteit Maastricht (onbetaald)

* Associate editor, UEG Journal (betaald, betaling naar werkgever)

* Media Editor, Neurogastroenterology and Motility (betaald, betaling naar werkgever)

* Voorzitter, commissie Neurogastroenterologie en motoriek, NVMDL (onbetaald)

* Voorzitter, sectie Neurogastroenterologie en motoroiek, NVGE (onbetaald)

* Lid wetenschappelijk adviesraad, MLDS (onbetaald)

* Lid, medische adviesraad, Prikkelbare Darmsyndroom Belangenorganisatie

 

Geen

Geen

* ZonMw - Nortriptyline bij functionele dyspepsie - Projectleider

* ZonMw - Online hynptherapie bij prikkelbare darmsyndroom - Projectleider

* ZonMw - Anale plug bij fecale incontinentie - Projectleider

* ESM smartphone applicatie bij behandeling PDS - Projectleider

* ERC (Horizon Europe) - Vagale zenuwstimulatie bij PDS - Projectleider

* Horizon 2020 - Comorbiditeiten bij PDS - Geen projectleider

* Rome Foundation - fMRI voor de studie van viscerale pijn - Projectleider

* Allergan - ESM app voor de studie van linacltide - Projectleider

* Grunenthal - Validatie van ESM app bij PDS - Projectleider

* UEG - Europese richtlijn bij fecale incontinentie - Projectleider

* UEG - Europese richtlijn bij buikklachten na colorectale chirugie - Geen projectleider

Geen

Geen

21-09-2023

 

Danielle van Reijn

Bekkenfysiotherapeut eigenaar

Docent SOMT University of Pelvic Floor Physical therapy

Senior researcher Proctos Kliniek

 

wetenschap LUMC/Proctoskliniek

Docentschap opleiding Bekkenfysiotherapie

Geen

Geen

1 jaar geleden webinar gegeven voor firma Novuquare tav studieresultaten promotieonderzoek. geen vacatie ontvangen

Door bij te dragen aan deze richtlijn zal mijn expertise als bekkenfysiotherapeut gespecialiseerd in het achterste compartiment vergroot worden.

 

door mee te werken aan deze richtlijn geeft dit meer onderbouwing voor de evidentie in ons vakgebied

Nee

 

1,5 jaar geleden een webinar gegeven over mijn studie promotieonderzoek voor firma Novuqare. Het meetinstrument wat gebruikt is in deze studie (niet gefinancierd) is de Maple. Niet gefinancierd

op 10 april 2025 geef ik een nascholing voor continentieverpleegkundigen wat georganiseerd wordt door firma Coloplast. Geen belang. Onkostenvergoeding reis

15-10-2024

 

Froukje Hoogenboom

Chirurg UMCG

-

Geen

Geen

INSPIRE:

Takeda - Registratiestudie gebruik Darvadstrcocel bij Crohnse perianale fistels - Geen projectleider

Geen

Geen

16-10-2024

 

Gidia Jacobs

Proctoskliniek te Bilthoven/Amsterdam/Rotterdam

en CenSeRe te Voorschoten

Docent bij UOI en docent bij RINO en docent bij SOMT

Lid Tuchtrechtcommissie NVVS

2 dagen in Loondienst bij de Proctoskliniek als gezondheidszorgpsycholoog-seksuoloog NVVS

3 dagen vrijgevestigd werk bij Centrum voor psychische, relationele en seksuele gezondheid te Voorschoten.

Neen als het om financieel gewin gaat ; ja, als het gaat om wetenschappelijkeinzichten.

Heb ik niet aan deelgenomen

Er zijn weinig psychologen-seksuologen die zich in dit gebied verdiepen. Maar als er al wetenschappelijk iets te zeggen is over de eventuele positieve bijdragen van een pycholoog-seksuoloog in de zorg voor pt met FI, dan is dan kan ik me niet goed voorstellen dat dat een 'product' is dat je zou kunnen of willen 'vermarkten'.

Neen

11-09-2024

 

Kim de Kleijn

Stoma-/ coloncareverpleegkundige bij Sint Jans Gasthuis

Innovatie team Welland

Community & innovatie V&VN stoma

 

 

Stoma innovatie team Nederland

Europese stoma adviesraad

Innovatie & communicatie team stoma V&VN

Stoma vakgroep Brabant & Limburg

Europese adviesraad Convatec

Stoma vakgroep

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

18-10-2024

 

Laurens van der Waaij

MDL arts in het Martini Ziekenhuis

ik werk, net als mijn hele vakgroep, 1 dag per 2 weken als ZZP-er in de Keizerkliniek (ZBC). Hier verricht ik met name endoscopieen.

Ik heb geen persoonlijke financiele belangen

Neen

Neen, ik verricht momenteel geen wetenschappelijk onderzoek

Ik heb geen intellectueel belang/reputatie bij deze richtlijn

Ik heb geen andere mogelijk conflicterende belangen

15-10-2024

 

Stephanie Breukink

chirurg

dr Breukink

werkgever MUMC

Geen

Geen

Geen

Geen

Laatste auteur van internationale richtlijn fecale incontinentie

Geen

19-09-2024

 

Tine van den Bos

Voorzitter Stichting Bekkenbodem4All

Bekkenfysiotherapeut zzp 2 dgn/wk

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

18-09-2024

 

Tze Lam

MDL-arts Rijnstate

Geen

Geen

Geen

deelgenomen aan studie van anale plug

Geen

Geen

4-10-2024

 

Paul Houten

Specialist Ouderengeneeskunde, AMR zorgnetwerk Noord Holland Flevoland. 8 uur per week, betaald

Gespreksleider Leren van data programma, Amsterdam UMC

Vice voorzitter cie Goed Gebruik Hulpmiddelen Zonmw

Geen

Geen

Geen

Als expert bij Zorg voor Beter (Vilans) kan het zijn dat bepaalde informatie van belang kan zijn voor de website.

Een paar maal per jaar heb ik (onbezoldigd) overleg met mensen van Essity met betrekking tot verdere ontwikkeling slim incontinentie materiaal

28-01-2025

 

Ekaterina Baranova

Adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

05-10-2026

 

Phylisha van Heemskerken

Junior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

05-10-2026

 

 

Gemelde (neven)functies en belangen klankbordgroepleden

Naam

 

Hoofdfunctie

Nevenwerkzaamheden

Persoonlijke Financiële Belangen

Persoonlijke Relaties

Extern gefinancierd onderzoek

Intell. belangen en reputatie

Overige belangen

Datum

Akkoord Ondertekening

Bart Witte

Uroloog, Isala Klinieken

* Secretaris Werkgroep Functionele en Reconstructieve Urologie NVU (onbetaald)

* Lid Wetenschappelijke Commissie NVU (onbetaald)

* Lid Dutch Urological Research Organisation NVU (onbetaald)

Geen

Geen

* ZonMw - RELIEF studie (wat is de optimale katheterduur bij een acute urineretentie?) - Projectleider

* Isala I&W fonds - Stepped vs Matched Care in Overactive Bladder Therapy - Projectleider

* Isala I&W fonds - Ehealth in care for women with recurrent urinary tract infections - Geen projectleider

Geen

Geen

20-11-204

Ja

Jenny Brouns

Diëtist Maastricht UMC+ met specifieke deskundigheid MDL

Geen

Geen

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

18-10-2024

Ja

Marian Kleinpenning-Engberts

Isala, urogynaecoloog

Tutor voor Coloplast/Altis procedure bij stress urine incontinentie

Behoudens bovengenoemde nevenwerkzaamheden geen financieel belang bij de uitkomst van deze richtlijn

Geen

Via het Innovatie en Wetenschapsfonds van Isala heb ik een grant gekregen om onderzoek te kunnen doen naar de behandeling van stress urine incontinentie, maar dit bijt niet met de uitkomst/valt buiten de scope van deze richtlijn

Geen

Geen

26-08-2024

Ja

Danielle van der Horst

Projectmanager Crohn & Colitis NL

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

18-3-2025

 

Jean Muris

hoogleraar huisartsgeneeskunde, Universiteit Maastricht

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

3-04-2025

 

Walter Devillé

Parkinson Vereniging

patientonderzoeker

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

29-4-2025

Ja

Michelle Hoogeveen

Beleidsmedewerker MDL Fonds

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

9-7-2025

Ja

Monica  de Heide

Coördinator Stuchting Bekkenbodem4all

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

28-7-2025

Ja

Dyana Loehr

Vrijwilliger voorlichting bij Prikkelbare Darm Syndroom

24 uur per week betaald werk als projectleider / senior

Communicatieadviseur (niet relevant hiervoor)

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

15-4-2026

Ja

Inbreng patiëntenperspectief

De werkgroep besteedde aandacht aan het patiëntenperspectief door het uitnodigen van patiëntenorganisaties en Patiëntenfederatie Nederland voor de schriftelijke knelpuntenanalyse en het afvaardigen van patiëntvertegenwoordigers in de werkgroep (Stichting Bekkenbodem4All) en klankbordgroep (Prikkelbare Darm Syndroom Belangenorganisatie, Crohn & Colitis NL, Parkinson Vereniging, MDL Fonds). De verkregen input is meegenomen bij het opstellen van de uitgangsvragen, de keuze voor de uitkomstmaten en bij het opstellen van de overwegingen. De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan patiëntenorganisaties(Stichting Bekkenbodem4All, Prikkelbare Darm Syndroom Belangenorganisatie, Crohn & Colitis NL, Parkinson Vereniging, MDL Fonds) en Patiëntenfederatie Nederland. De eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.

 

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijnmodule voerde de werkgroep conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).

Module

Uitkomst raming

Toelichting

Submodule Endo-anale echografie

geen financiële gevolgen

Uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) niet breed toepasbaar zijn (<5.000 patiënten) en daarom naar verwachting geen substantiële financiële gevolgen zal hebben voor de collectieve uitgaven.

Werkwijze

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. Relevante informatie voor de ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule is hieronder weergegeven.

Zoekverantwoording

Zoekstrategie - 12 augustus 2025

Embase.com

No.

Query

Results

#1

'feces incontinence'/exp OR encopresis:ti,ab,kw OR encopresia:ti,ab,kw OR encopresy:ti,ab,kw OR 'incontinentia alvi':ti,ab,kw OR (((bowel* OR rectum OR rectal* OR anal OR anus) NEAR/4 (leak OR leakage OR leaks OR leaking OR seep OR seepage OR seeps OR seeping OR accident* OR escap* OR uncontrolled OR trickl* OR 'lack of control' OR 'no control' OR 'out of control' OR 'not voluntary' OR involuntary OR control* OR incontinen*)):ti,ab,kw) OR (((unable OR inabilit* OR abilit* OR able) NEAR/3 control* NEAR/3 (faeces OR faecal* OR feces OR fecal* OR stool* OR rectum OR rectal* OR bowel* OR anal* OR anus OR diarrh* OR soiling)):ti,ab,kw) OR (((feces OR faeces OR fecal* OR faecal* OR stool OR stools OR defecat* OR soiling) NEAR/4 (leak OR leakage OR leaks OR leaking OR seep OR seepage OR seeps OR seeping OR accident* OR escap* OR escaping OR uncontrolled OR trickl* OR 'not voluntary' OR involuntary OR control* OR incontinen*)):ti,ab,kw) OR (((diarrh* OR pseudodiarrh* OR 'pseudo diarrh*') NEAR/4 (leak OR leakage OR leaks OR leaking OR seep OR seepage OR seeps OR seeping OR accident* OR escap* OR uncontrolled OR trickl* OR 'not voluntary' OR involuntary OR control*)):ti,ab,kw) OR (((bowel* OR rectum OR rectal* OR defecat*) NEAR/4 (disorder* OR malfunction* OR dysfunct* OR evacuat* OR obstruct* OR block*)):ti,ab,kw) OR (('pelvic floor' NEAR/3 (dysfunct* OR disorder* OR syndrome*)):ti,ab,kw)

95977

#2

'endoanal ultrasound'/exp OR 'endoanal ultrasonography'/exp OR 'endoanal echography'/exp OR (('ultrasound'/exp OR 'ultrasound scanner'/exp OR 'echography'/exp OR 'endoscopy'/de OR 'endoscopic ultrasonography'/exp OR ultraso*:ti,ab,kw OR sonograph*:ti,ab,kw OR endosonograph*:ti,ab,kw OR echograph*:ti,ab,kw OR sonogram*:ti,ab,kw OR 'endoscop*':ti,ab,kw OR eus:ti,ab,kw) AND ('anal canal'/exp OR 'endo anal*':ti,ab,kw OR endoanal*:ti,ab,kw OR 'endo anally':ti,ab,kw OR endoanally:ti,ab,kw OR anal:ti,ab,kw OR anally:ti,ab,kw OR analendo*:ti,ab,kw)) OR eaus:ti,ab,kw

11272

#3

#1 AND #2

3159

#4

#3 AND [2005-2025]/py NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it OR 'clinical trial':dtype) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)

1330

#5

'meta analysis'/exp OR 'systematic review'/exp OR 'scoping review'/exp OR 'rapid review'/exp OR 'umbrella review'/exp OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR 'network meta-analysis'/exp OR 'networkmeta analy*':ti,ab,kw OR 'networkmetaanaly*':ti,ab,kw OR metaanaly*:ti,ab,kw OR 'meta analy*':ti,ab,kw OR metanaly*:ti,ab,kw OR prisma:ti,ab,kw OR prospero:ti,ab,kw OR metaanali*:ti,ab,kw OR 'meta anali*':ti,ab,kw OR metanali*:ti,ab,kw OR (((systemati* OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview*)):ti,ab,kw) OR (((structured OR systemic*) NEAR/3 (review* OR overview* OR synth*) NEAR/3 literature):ti,ab,kw) OR ((systemic* NEAR/1 review*):ti,ab,kw) OR (((systemati* OR literature OR database* OR 'data base*') NEAR/10 search*):ti,ab,kw) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic*) NEAR/3 search*):ti,ab,kw) OR (((literature NEAR/3 (review* OR overview*)):ti,ab,kw) AND (search*:ti,ab,kw OR database*:ti,ab,kw OR 'data base*':ti,ab,kw)) OR (('data extraction*':ti,ab,kw OR 'data source*':ti,ab,kw) AND ('study selection*':ti,ab,kw OR 'studies selection*':ti,ab,kw)) OR ('search strateg*':ti,ab,kw AND 'selection criteria*':ti,ab,kw) OR ('data source*':ti,ab,kw AND 'data synth*':ti,ab,kw) OR medline*:ti,ab,kw OR pubmed*:ti,ab,kw OR 'pub med*':ti,ab,kw OR embase:ti,ab,kw OR cochrane*:ti,ab,kw OR (((critical* OR rapid*) NEAR/2 (review* OR overview* OR synth*)):ti) OR ((((critical* OR rapid*) NEAR/3 (review* OR overview* OR synth*)):ab) AND (search*:ab OR database*:ab OR 'data base*':ab)) OR metasynth*:ti,ab,kw OR 'meta synth*':ti,ab,kw OR 'review* of review*':ti,ab,kw

1148591

#6

'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random*:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo*:ab,ti

4876934

#7

'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label*':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat* NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo*:ti,ab,kw OR 'sham-control*':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom*:ti,ab,kw OR 'non-random*':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment*':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group*':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control*)):ti,ab,kw) OR ((match* NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant*)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor* OR match*)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar*:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort*:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal*:ti,ab,kw OR prospective*:ti,ab,kw OR retrospective*:ti,ab,kw OR observational*:ti,ab,kw OR 'cross sectional*':ti,ab,kw OR cross?ectional*:ti,ab,kw OR multicent*:ti,ab,kw OR 'multi-cent*':ti,ab,kw OR consecutive*:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup*:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar*:ti,ab,kw OR 'odds ratio*':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio*':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab)))

18893150

#8

#4 AND #5 - SR

75

#9

#4 AND #6 NOT #8 - RCT

289

#10

#4 AND #7 NOT (#8 OR #9) - OBS

543

#11

#8 OR #9 OR #10 - Totaal

907

Ovid/Medline

#

Searches

Results

1

exp Fecal Incontinence/ or (encopresis or encopresia or encopresy or 'incontinentia alvi').ti,ab,kf. or ((bowel* or rectum or rectal* or anal or anus) adj4 (leak or leakage or leaks or leaking or seep or seepage or seeps or seeping or accident* or escap* or uncontrolled or trickl* or "lack of control" or "no control" or "out of control" or "not voluntary" or involuntary or control* or incontinen*)).ti,ab,kf. or ((unable or inabilit* or abilit* or able) adj3 control* adj3 (faeces or faecal* or feces or fecal* or stool* or rectum or rectal* or bowel* or anal* or anus or diarrh* or soiling)).ti,ab,kf. or ((feces or faeces or fecal* or faecal* or stool or stools or defecat* or soiling) adj4 (leak or leakage or leaks or leaking or seep or seepage or seeps or seeping or accident* or escap* or escaping or uncontrolled or trickl* or "not voluntary" or involuntary or control* or incontinen*)).ti,ab,kf. or ((diarrh* or pseudodiarrh* or 'pseudo diarrh*') adj4 (leak or leakage or leaks or leaking or seep or seepage or seeps or seeping or accident* or escap* or uncontrolled or trickl* or "not voluntary" or involuntary or control*)).ti,ab,kf. or ((bowel* or rectum or rectal* or defecat*) adj4 (disorder* or malfunction* or dysfunction* or evacuat* or obstruct* or block*)).ti,ab,kf. or ('pelvic floor' adj3 (dysfunct* or disorder* or syndrome*)).ti,ab,kf.

57828

2

((exp Ultrasonography/ or exp Ultrasonics/ or exp Endosonography/ or ultraso*.ti,ab,kf. or sonograph*.ti,ab,kf. or endosonograph*.ti,ab,kf. or echograph*.ti,ab,kf. or sonogram*.ti,ab,kf. or 'endoscop*'.ti,ab,kf. or eus.ti,ab,kf.) and (exp Anal Canal/ or 'endo anal*'.ti,ab,kf. or endoanal*.ti,ab,kf. or 'endo anally'.ti,ab,kf. or endoanally.ti,ab,kf. or anal.ti,ab,kf. or anally.ti,ab,kf. or analendo*.ti,ab,kf.)) or eaus.ti,ab,kf.

5505

3

1 and 2

1538

4

limit 3 to yr="2005 -Current"

1066

5

4 not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/)

1039

6

exp Meta-Analysis/ or exp Network Meta-Analysis/ or exp Systematic Review/ or (networkmeta analy* or networkmetaanaly* or metaanaly* or meta analy* or metanaly* or prisma or prospero or metaanali* or meta anali* or metanali*).ti,ab,kf. or ((systemati* or scoping or umbrella or structured literature) adj3 (review* or overview*)).ti,ab,kf. or ((structured or systemic*) adj3 (review* or overview* or synth*) adj3 literature).ti,ab,kf. or (systemic* adj1 review*).ti,ab,kf. or ((systemati* or literature or database* or data base*) adj10 search*).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic*) adj3 search*).ti,ab,kf. or ((literature adj3 (review* or overview*)) and (search* or database* or data base*)).ti,ab,kf. or ((data extraction* or data source*) and (study selection* or studies selection*)).ti,ab,kf. or (search strateg* and selection criteria*).ti,ab,kf. or (data source* and data synth*).ti,ab,kf. or (medline* or pubmed* or pub med* or embase or cochrane*).ti,ab,kf. or cochrane.jw. or ((critical* or rapid*) adj2 (review* or overview* or synth*)).ti. or (((critical* or rapid*) adj3 (review* or overview* or synth*)) and (search* or database* or data base*)).ab. or metasynth*.ti,ab,kf. or meta synth*.ti,ab,kf.

851725

7

exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random*.ti,ab. or (clinic* adj trial*).tw. or ((singl* or doubl* or treb* or tripl*) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo*.tw.

2929236

8

Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label*" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat* adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control*" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind* or masked)) or nonrandom* or "non-random*" or "quasi-experiment*" or "parallel group*" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case* adj6 (matched or control*)) or (match* adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant*)) or (propensity adj6 (scor* or match*))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust*).ti,ab. or (versus or vs or compar*).ti. or exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or ((multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort* or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent*' or consecutive*).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar*).ti,ab,kf. or ('odds ratio*' or 'relative odds' or 'risk ratio*' or 'relative risk*' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.)) or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective*.tw. or prospective*.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/

8133476

9

5 and 6 -SR

38

10

(5 and 7) not 9 - RCT

128

11

(5 and 8) not (9 or 10) - Observationeel

566

12

9 or 10 or 11 - Totaal

732
Volgende:
Behandeling