Preventie

Publicatiedatum: 23-09-2026

Beoordeeld op geldigheid: 23-09-2026

Uitgangsvraag

Welke interventies zijn er om extravasatie te voorkomen?

Aanbeveling

Implementeer een preventieprogramma voor het reduceren van extravasaties. Deze dient tenminste de educatie en training van zorgverleners en patiënten te omvatten.

De inhoud van een mogelijk preventieprogramma wordt beschreven in de tabel met maatregelen. Het dient op basis van de haalbaarheid in de praktijk vastgesteld te worden.

Preventieprogramma

Doorlopende scholing van betrokken zorgverleners over de beleidslijnen en protocollen.

Monitoringsafspraken over het optreden van extravasaties.

Specifieke afspraken over registratie en het analyseren van (de ernstige) extravasaties.

Educatie en training

Geef voorlichting aan de patiënt. Adviseer de patiënt om elke mate van pijn, branderigheid, tinteling of jeuk te melden, wat kan wijzen op extravasatie.

Een getrainde, bekwame verpleegkundige is de sleutel tot het voorkomen van extravasatie. Het is belangrijk dat de zorgverlener de vroege tekenen en symptomen van extravasatie kan herkennen.

Vasculaire toegang

Stem de locatie van de katheter af op de therapieduur- en soort:

maak een afweging tussen centraal en perifeer waarbij perifeer een grotere kans geeft op extravasatie;
punctie ter hoogte van gewrichten en handrug hebben niet de voorkeur vanwege de grotere kans op dislocatie en daarmee extravasatie.

Kies de naaldlengte die past bij de toediening (kort bij palpeerbare zichtbare venen, lang bij dieper gelegen venen).

Kies een diameter die past bij het bloedvat.

Inbrenghoek van 45 graden geeft minder kans op dislocatie t.o.v. kleinere hoek.

Fixeer de veneuze toegang met verbandmateriaal die de punctieplaats zichtbaar houdt.

Kies fixatiemethode op basis van kathetertype, locatie, huidconditie en patiëntmobiliteit.

Minimaliseer trekkracht op de katheter.

Monitor de punctieplaats zowel om de doorlaatbaarheid te beoordelen als voor de snelle visualisatie van mogelijke reacties van vaatbeschadigingen of extravasatie

Beoordeel voortdurend het risico op perifere veneuze extravasatie en pas de frequentie en het moment van de controles hierop aan, bijvoorbeeld na activiteiten zoals verzorging, toiletbezoek of lopen.

Controleer de bloedstroom na punctie en spoel vervolgens met basisvloeistof en controleer op tekenen van extravasatie.

Detectiemethoden

Overweeg het gebruik van aanvullende detectiemethoden. In de praktijk zijn klinische inspectie en echografie de meest gangbare methoden.

Risicofactoren

Houd rekening met of voorkom waar mogelijk patient- en infusiegerelateerde risicofactoren.

Infusiegerelateerde risicofactoren hebben betrekking op:

geneesmiddeleigenschappen (voorkom extreme pH of osmolaliteit);
het volume van de toediening;
toedieningstijd.

Patientgerelateerde risicofactoren hebben betrekking op:

toegangspoort (meerdere eerdere veneuze puncties);
vaatkenmerken (intraveneuze perifere katheterisatie van dunne en/of fragiele aderen);
co-morbiditeiten (obesitas);
bewustzijn/cognitie van de patiënt (i.v.m. het niet kunnen aangeven van pijn bij toediening);
specifieke patiëntcategorieën (neonaten).

Vermijd punctie in ledematen met verlies van gevoel, chirurgisch gemanipuleerde gebieden en eerder bestraalde ledematen.

Overwegingen

Balans tussen gewenste en ongewenste effecten

Er is een brede search verricht naar extravasaties, om een overzicht te kunnen geven van beschikbare interventies voor preventie, behandeling van extravasaties en lokaal beleid. Er zijn 32 studies met betrekking tot de preventie van extravasaties in het overzicht opgenomen. De gevonden studies zijn heterogeen in onderzochte interventies, studiepopulaties en eigenschappen van het toegediende middel. Er is gekozen om een overkoepelend overzicht te geven en geen specifieke PICO over één preventieve maatregel uit te werken. De gevonden studies worden beschouwend beschreven en gecombineerd met klinische ervaringen.

Kwaliteit van bewijs

Er is een brede, overkoepelende search uitgevoerd naar alle mogelijke interventies. Er is geen beschrijving van de bewijskracht per uitkomstmaat (per studie, per interventie, per toegediend middel).

De geincludeerde studies betreffen voornamelijk observationele studies met lage incidentie en grote heterogeniteit. Gezien de acute aard van deze complicatie, wat het uitvoeren van grootschalige, gecontroleerde studies bemoeilijkt was dit in de lijn der verwachting. Hierdoor is de huidige evidentie grotendeels gebaseerd op observationeel onderzoek en klinische ervaring (en volgt de uitwerking niet de structuur van tabel).

Aanvullende literatuur

In de systematische review van Melo (2020) is een uitgebreide search uitgevoerd naar preventieve maatregelen voor het voorkomen van extravasaties (Melo, 2020). Hieronder worden de categorieën (Preventieprogramma; educatie en training; vasculaire toegang; detectiemethoden en risicofactoren) in paragrafen uitgewerkt. Per categorie wordt een tabel met specifieke maatregelen gegeven uit Melo et al. aangevuld met andere bronnen. De overlappende maatregelen zijn samengevoegd. Niet alle maatregelen uit de literatuur werden relevant geacht voor de Nederlandse praktijk en zijn derhalve verwijderd. Bij de tabellen dient de kanttekening te worden gemaakt dat de preventieve maatregelen die worden genoemd, het voorkomen van een (ernstige) extravasatie als belangrijkste doel hebben, in de praktijk kunnen andere overwegingen een rol spelen om de maatregel al dan niet uit te voeren.

Preventieprogramma

Een preventieprogramma is een gestructureerde aanpak voor het beheren van een reeks samenhangende projecten en activiteiten die gericht zijn op het realiseren van strategische organisatiedoelen, namelijk het reduceren van het aantal en de ernst van extravasaties. In de sub paragrafen hierna wordt dieper ingegaan op de maatregelen die in een preventieprogramma opgenomen kunnen worden. Specifieke voorbeelden zijn training en educatie van personeel op herkenning en/of het maken van werkafspraken over de plaatsing van (perifere) katheters. Om de effectiviteit op de uitkomst te vervolgen dienen afspraken gemaakt te worden over de registratie van een extravasatie, meer hierover volgt in module 4. Aan de hand van deze registratie kunnen maatregelen worden op- of afgeschaald. In de literatuur wordt een positief effect gevonden van een preventieprogramma (Sakaida, 2014; Tofani, 2012; Antúnez-Blancat, 2023). Het effect van een enkele specifieke maatregel kan niet gemeten worden omdat er vaak een pakket aan maatregelen geïmplementeerd wordt. Hieronder worden de twee grootste studies en een systematische review verder toegelicht.

In de Japanse retrospectieve studie van Sakaida et al. werd het effect van een gestandaardiseerd toedieningsprotocol bij chemotherapie onderzocht met diverse maatregelen waaronder het trainen van verpleging, het niet toestaan van een vlindernaald en controle van de toedieningsplek na toiletbezoek. Implementatie van deze maatregelen resulteerde in een jaarlijks dalende incidentie van extravasaties: respectievelijk 0.11% in 2007, 0.11% in 2008, 0.1% in 2009, 0.08% in 2010, 0.07% in 2011 en 0.01% in 2012 (Sakaida, 2014).

In een grote studie Tofani et al. in een Amerikaans kinderziekenhuis is het effect van een preventieprogramma op extravasaties bij kinderen met een perifere katheter onderzocht. Hierbij is onder andere gebruik gemaakt van posters en training. De incidentie daalde na implementatie in geval van graad 2-3 van 4.2 naar 1.8 per 1000 katheterdagen. Dit effect hield echter geen stand omdat één van de maatregelen, het elk uur controleren van katheter, niet haalbaar bleek. De onderzoekers concludeerden dat verder onderzoek nodig is naar effectieve, haalbare maatregelen voor een blijvend effect (Tofani, 2012).

Een systematische review van Antúnez-Blancat (2023) onderzocht onder andere de rol van verpleegkundigen bij extravasaties en factoren in effectieve preventieprogramma’s. Er werden 9 artikelen geïncludeerd en de auteurs concludeerden dat er een cruciale rol is voor de verpleegkundigen in het hele proces van toedienen tot preventie en educatie. (Antúnez-Blancat, 2023). Mohammed et al. is een praktisch voorbeeld van een klinische studie hoe training direct invloed kan hebben op het aantal extravasaties. De incidentie van extravasaties op de oncologieafdeling van het geïncludeerde ziekenhuis daalde significant na de training (van 20% naar 8%). Alhoewel de situatie mogelijk niet representatief is voor de Nederlandse situatie geeft het wel een praktisch voorbeeld van een effectief preventieprogramma (Mohammed, 2023).

Het implementeren van een preventieprogramma voor het reduceren van extravasaties lijkt effectief te zijn.

Tabel 3. Adviezen: preventieprogramma

Preventieprogramma

Doorlopende scholing van betrokken zorgverleners over de beleidslijnen en protocollen.

Monitoringsafspraken over het optreden van extravasaties.

Specifieke afspraken over registratie en het analyseren van (de ernstige) extravasaties.

Educatie en training

Educatie en training van zorgverleners is een belangrijke preventieve maatregel om extravasaties te verminderen en tevens het aantal ernstige complicaties te verminderen. Door toepassing van de juiste maatregelen en vroege herkenning kan schade voorkomen worden. Lokaal beleid moet een team in staat stellen een veilige intraveneuze toediening te verzorgen met handvaten voor de benodigde controlestappen. Hiervoor is kennis nodig van risicofactoren, herkenning van signalen van extravasatie, vasculaire toegang en preventieve maatregelen (Kreidieh, 2016).

Onder educatie valt ook het informeren en instrueren van patiënten. Dit kan een bijdrage leveren aan vroege herkenning omdat een zorgverlener niet constant bij een patiënt is. Er zijn geen studies bekend naar het effect hiervan op uitkomsten, echter het instrueren van patiënten komt terug in verschillende preventieprogramma’s (Melo, 2020). Patiënten kunnen geïnstrueerd worden om te melden als de toediening oncomfortabel voelt, pijn doet, of als er roodheid of zwelling ontstaat rondom de toedienplek, zodat een zorgverlener actie kan ondernemen.

Tabel 4. Adviezen educatie en training

Educatie en training

Geef voorlichting aan de patiënt. Adviseer de patiënt om elke mate van pijn, branderigheid, tinteling of jeuk te melden, wat kan wijzen op extravasatie.

Een getrainde, bekwame verpleegkundige is de sleutel tot het voorkomen van extravasatie. Het is belangrijk dat de zorgverlener de vroege tekenen en symptomen van extravasatie kan herkennen.

Vasculaire toegang

De keuze en plaatsingsaspecten van de toegangspoort speelt een belangrijke rol in het optreden van extravasaties. De toegang kan in hoofdlijnen onderverdeeld worden in perifere of centrale katheters op basis van de locatie van de kathetertip in het veneuze bloedvat en verder getypeerd op basis van inbrenglocatie en type. Het voorkomen van extravasaties kan niet los worden gezien van andere plaatsing- en toedieningsaspecten. De SRI richtlijn intravasculaire katheters licht dit uitgebreid toe en beantwoordt in verschillende modules vragen die samenhangen met deze richtlijn Extravasaties waarbij de focus ligt op microbiële aspecten.

In verschillende handboeken en richtlijnen zoals INS (No authors listed, 2021) WHO (No authors listed, 2024) CDC (O’Grady, 2017) worden meer overwegingen over de toegangspoort gedeeld dan in de Nederlandse SRI richtlijnen aan bod komen. Perifeer veneuze katheters zijn de meest gebruikte katheters, onder andere vanwege de eenvoud en snelheid van plaatsing ten opzichte van een centrale katheter. De WHO schat in dat zo’n 70% van de klinische patiënten tijdens een ziekenhuisopname deze geplaatst krijgt, het aantal centrale katheters is veel kleiner (no authors listed, 2024). In de praktijk blijken extravasaties meer voor te komen bij perifere katheters. Er dient vroegtijdig afgestemd te worden welk type katheter past bij de patiënt, de behandeling en de therapieduur om de kans op complicaties zoals extravasatie te verkleinen. Maak een afweging tussen centraal en perifeer waarbij perifeer een grotere kans geeft op extravasatie. Tevens heeft punctie ter hoogte van gewrichten en handrug niet de voorkeur vanwege de grotere kans op dislocatie en daarmee extravasatie.

Een screeningstool, zoals A-DIVA, kan gebruikt worden om een geschikte wijze van inbrengen van de katheter te identificeren die rekening houdt met individuele patiëntaspecten (van Loon, 2019). Voor de ideale locatiebepaling kan gebruik gemaakt worden van de Zone Insertion Method (ZIM) (Dawson, 2011). Voor neonaten zijn andere tools beschikbaar zoals Neo-INS of IEGS PIVIE (No authors listed, 2021). In zichtbare en palpeerbare venen kunnen katheters met naaldlengte van 25 en 32 mm geplaatst worden. Bij dieper gelegen bloedvaten die echogeleide gepuncteerd worden, moet men minimaal 45 mm naaldlengte hebben. (Hoekendijk, 2024). Kies een naalddiameter (Gauge) die past bij het bloedvat, in geval van snelle toediening van grotere volumina kan overwogen worden om voor de grotere naalddiameter te kiezen: katheter-vene ratio advies in de literatuur ligt doorgaans tussen 1:3 en 1:4,5. Specifieke details en adviezen voor m.b.t. de vasculaire toegang worden in de tabel benoemd.

In de literatuursearch zijn meerdere studies gevonden die de plaats van de katheter controleren. De klinische controle door de verpleegkundige is van oudsher de gouden standaard. Andere methodes die beschreven worden zijn de o.a. (Color flow) Doppler ultrasound, IVwatch, en het inspuiten van een vloeistof waarna beoordeling. Vaak zijn (technische) hulpmiddelen nodig. De literatuur is onvoldoende overtuigend om dit soort methodes breed in te zetten. Wel kan het voor specifieke patiëntengroepen als extra hulpmiddel worden toegepast.

Preventieve maatregelen moeten een correcte plaatsing waarborgen en de kans op extravasatie verkleinen. De standaardprocedure bestaat altijd uit klinische detectie, waaronder visuele inspectie (denk hierbij ook aan links-rechts vergelijking) en palpitatie. Indien sprake is van een hoog risico patiënt voor moeilijke intraveneuze plaatsing (bv. geïndentifeerd met de A-DIVA schaal) kan gebruik gemaakt worden van: echogeleide plaatsing; Near-infrared (NIR) vein finders (bijv. VeinViewer met CathCompass) of een transilluminator (bijv. de Veinlite). De kans op een succesvolle eerste poging is onder echogeleide plaatsing 78,9%, onder infrarood licht 58,9% en bij standaardprocedure 62,2% (Poulsen, 2023, Yalçınlı, 2021). Het is echter onduidelijk in hoeverre dit ook daadwerkelijk invloed heeft op het extravasatierisico.

Tabel 5. Adviezen vasculaire toegang

Vasculaire toegang

Stem de locatie van de katheterplaatsing af op de duur en het type therapie:

Maak een afweging tussen centraal en perifeer waarbij perifeer een grotere kans geeft op extravasatie.
Punctie ter hoogte van gewrichten en handrug hebben niet de voorkeur vanwege de grotere kans op dislocatie en daarmee extravasatie.

Kies de naaldlengte die past bij de toediening (kort bij palpeerbare zichtbare venen, lang bij dieper gelegen venen).

Kies een naalddiameter die past bij het bloedvat.

Inbrenghoek van 45 graden geeft minder kans op dislocatie t.o.v. kleinere hoek.

Fixeer de veneuze toegang met verbandmateriaal die de punctieplaats zichtbaar houdt.

Kies fixatiemethode op basis van kathetertype, locatie, huidconditie en patiëntmobiliteit.

Minimaliseer trekkracht op de katheter.

Monitor de punctieplaats zowel om de doorlaatbaarheid te beoordelen als voor de snelle visualisatie van mogelijke reacties van vaatbeschadigingen of extravasatie

Beoordeel voortdurend het risico op perifere veneuze extravasatie en pas de frequentie en het moment van de controles hierop aan, bijvoorbeeld na activiteiten zoals verzoerging, toiletbezoek of lopen.

Controleer de bloedstroom na punctie en spoel vervolgens met basisvloeistof en controleer op tekenen van extravasatie.

Detectiemethoden

Detectie is het herkennen van een extravasatie zodra deze optreedt, waarna er actie kan worden ondernomen om verdere schade te beperken. Dit verschilt van preventie, waarbij juist wordt geprobeerd extravasatie te voorkomen door een correcte plaatsing.

Voor de detectie van extravasatie tijdens de toediening zijn verschillende methodes beschikbaar, elk met hun eigen technische benadering en toepassingsgebied. De meeste van deze methodes zijn gericht op het gebruik bij perifere katheters. Deze technieken worden in Nederland beperkt toegepast.

In de volgende tabel worden de meest beschreven technieken besproken, variërend van traditionele klinische inspectie tot meer geavanceerde technologieën zoals bio-impedantie, infraroodthermografie en AI-gestuurde monitoring (Hirata, 2023). De praktische toepasbaarheid van deze methodes is mede afhankelijk van de beschikbaarheid van technologie en middelen binnen de zorginstelling.

Enkele experimentele methoden die verder onderzoek behoeven zijn: microgolf monitoring, optische sensor, colorflow injectie, flow-rate variability en AI-videomonitoring. Twee andere methoden voor het detecteren van extravasatie bestaan uit het monitoren van de bultjes en zwellingen van de huid van de patiënt rondom de katheterisatieplaats door gebruik te maken van rek- of scintillatiesensoren. Het gebruik van laatstgenoemden is echter beperkt vanwege de radioactieve media die gebruikt moeten worden.

Tabel 6. Detectiemethoden van een extravasatie

Methode	Werkingsprincipe	Voordelen	Nadelen
Klinische inspectie	Observeren van huidveranderingen en palpitatie	Simpel, goedkoop	Subjectief, late detectie
Echografie	Directe visualisatie van subcutaan vocht, weefselschade	Non-invasief	Vereist deskundigheid, beschikbaarheid
Drukmeting	Stijging van infusiedruk (na initiële daling)	Eenvoudige integratie	Niet altijd specifiek, detecteert niet uitsluitend extravasatie. Indirecte detectie
Optische/NIR sensoren (bijv. ivWatch )	Lichtverstrooiing/ weefselveranderingen	Mogelijk zeer nauwkeurig	Wordt nog niet universeel toegepast
Bio-impedantie (bijv. Bracco)	Meet weefselweerstand	Continu, objectief, sensitiviteit 93.3-100%	Kosten, kan afhankelijk zijn van injectiesnelheid
Temperatuursensoren/IR-thermografie	Lokale temperatuurverandering	Non-invasief, sensitiviteit 85%	Omgevingsgevoelig
Radiofrequentiesensoren	Detectie via verandering in elektrische eigenschappen	Vroege detectie, sensitiviteit 99,8%, specificiteit 99,97%	Beschikbaarheid, niet breed toepasbaar

Tabel 7. Adviezen detectiemethoden

Detectiemethoden

Overweeg het gebruik van aanvullende detectiemethoden. In de praktijk zijn klinische inspectie en echografie de meest gangbare methoden.

Risicofactoren

Risicofactoren voor het optreden van extravasaties kunnen in grote lijnen onderverdeeld worden in infusievloeistof gerelateerd en patiëntfactoren gerelateerd. Deze overlappen deels met de risicofactoren op een ernstig beloop na optreden van een extravasatie, die in module Specifieke geneesmiddelgroepen op basis van fysisch-chemische en farmacologische kenmerken bij extravasaties worden behandeld.

Met betrekking tot de infusiegerelateerde risico’s zijn de geneesmiddeleigenschappen, het volume en de toedieningstijd (al dan niet in relatie tot elkaar) van belang. Een hoge flow over een katheter met een kleine diameter zorgt voor meer schuifspanning (shear stress) op de veneuze vaatwand, waardoor er endotheel dysfunctie kan optreden en daardoor dus complicaties als extravasatie. In geval van een lange toedieningstijd zal er meer kans op complicaties zijn. Het is onduidelijk of een hoge flow/korte toedieningstijd of lage flow/lange toedieningstijd veiliger is met betrekking tot extravasatierisico. Wanneer de pH of osmolaliteit van het geneesmiddel sterk verschilt van bloed, is de kans op flebitis en irritatie groter, met mogelijk extravasatie tot gevolg. Er zijn geen harde grenzen gedefinieerd waarbinnen de pH en osmolaliteit van geneesmiddelen moet liggen om perifeer intraveneus toegediend te kunnen worden. Over het algemeen kan aangehouden worden dat pH > 5 en < 9 en osmolaliteit < 600 mOsmol/kg perifeer mag worden toegediend. Bloed heeft een pH tussen 7,35 -7,45 en een osmolaliteit van ca. 290 mOsmol/kg (Pittiruti, 2023). Hier wordt in module Specifieke geneesmiddelgroepen verder op ingegaan.

Met betrekking tot de patiënt gerelateerde risico’s zijn van belang: de toegangspoort, vaatkenmerken, co-morbiditeit, bewustzijn/cognitie en specifieke patiëntcategorieën. Belangrijke voorbeelden hierbij zijn respectievelijk: meerdere eerdere veneuze puncties of intraveneuze perifere katheterisatie van dunne en/of fragiele aderen; obesitas); beweging van de patiënt en het kunnen aangeven van pijn bij toediening; neonaten. In de INS wordt het vrouwelijk geslacht ook als risicofactor genoemd evenals als infectie, ziektes die invloed hebben op het vaatstelsel of verminderde bloedsomloop (kanker, diabetes mellitus, lymfoedeem, systemische lupus, Raynaud syndroom, perifere neuropathie, perifeer vaatlijden) (No authors listed, 2021).

In een case-serie van Sakaida (2014) onder 43557 patiënten met cytostaticatoedieningen werd bij 35 (0.08%) patiënten een extravasatie vastgesteld. Hierbij is een associatie gelegd met een langere infusieduur. In 80% van de extravasaties betrof het een infusieduur van meer dan 2 uur. Daarnaast ontstond de extravasatie bij ruim 30% van de patiënten na een toiletbezoek. Hieruit werd de conclusie getrokken dat er verbetering nodig was met betrekking tot het fixeren van de katheter en de instructie dat patiënten zoveel mogelijk stil moeten blijven zitten (Sakaida, 2014).

In de retrospectieve studie Park et al. zijn risicofactoren bij kinderen onderzocht onder 1174 klinisch opgenomen kinderen. Hierin bleek een incidentie van infiltraties 7,8% waarbij de volgende risicofactoren waren geïdentificeerd: toediening via onderste ledemaat, fenytoïne toediening evenals glucose 10%, steroïden, vancomycine, hoog geconcentreerde elektrolyten en ampicilline/sulbactam. Het wordt uit de studie niet duidelijk welke extravasaties geregistreerd worden en wat de verdeling is over de graderingen. Of er een causale relatie is met deze geneesmiddelen en het ontstaan van extravasatie is onduidelijk. Deze middelen hebben veelal een extreme pH of osmolaliteit. Een extreme pH zorgt voor instabiliteit van eiwitten en de osmolaliteit voor het verplaatsen van vloeistoffen naar interstitium. De auteurs suggereren dat gebruik van extreme pH en/of osmolaliteit de functionaliteit van de vaatwand zou kunnen aantasten waardoor er sneller een extravasatie plaatsvindt. (Park, 2015)

Een retrospectieve studie onderzocht de ernst van extravasaties bij verschillende patiëntengroepen in een Chinees ziekenhuis. De onderzoekers observeerden dat vooral jonge kinderen en ouderen met comorbiditeiten, zoals diabetes, significant vaker een ernstiger beloop van een extravasaties ontwikkelden. De studie benadrukte ook het belang van vroege detectie en preventieve maatregelen, zoals centrale katheters bij risicopatiënten (Zhang, 2017).

Bij patiënten met een verhoogd risico op extravasatie (zoals ouderen, obesitas, neuropathie, oedeem, oncologische patiënten, verwarde patiënten en neonaten) (Becker 2011; Vademecum Hematologie, 2023) is extra alertheid aan te bevelen. Voorbeelden hiervan zijn frequentere inspectie van de insteekplaats, echogeleide plaatsing bij moeilijke veneuze toegang, en het overwegen van alternatieve infuusstrategieën, zoals midline- of centrale katheters. In de tabel wordt een samenvatting gegeven van risicogroepen en mogelijke preventieve maatregelen.

Tabel 8: risicogroepen met mogelijke preventieve maatregelen

Risicogroep	Risico’s voor ernstiger beloop	Mogelijke preventieve maatregelen
Ouderen	Fragiele huid, slechte circulatie, verminderde tonus	Gebruik van flexibele infuusnaalden (geen metalen naald) Keuze voor onderarm of bovenarm en het vermijden van hand/pols Frequente(re) klinische inspectie
Obese patiënten	Moeilijke veneuze toegang, diepe bloedvaten, verminderde zichtbaarheid	Gebruik van echogeleide infuusplaatsing Vermijden van huidplooien en drukpunten Frequente(re) klinische inspectie – Gebruik van midline/PICC
Patiënten met oedeem/lymfoedeem	Slechte zichtbaarheid van insteekplaats, risico op late detectie	Keuze voor de extremiteit zonder oedeem indien mogelijk Keuze voor grote, goed voelbare bloedvaten Frequente(re) klinische inspectie
Oncologische patiënten	Fragiele bloedvaten door chemotherapie	Gebruik van een centrale toegang (PICC of poortkatheter) Direct handelen bij enige zwelling of pijn Volgen van een specifiek cytostaticaprotocol
Patiënten met neuropathie (bv. bij diabetes)	Geen of vertraagde pijnervaring bij extravasatie	Frequente(re) klinische inspectie – Gericht vragen naar gevoelssensaties Keuze voor goed zichtbare bloedvaten
Verwarde/niet-coöperatieve patiënten	Trekken aan katheter, geen betrouwbare klachtenrapportage	Gebruik van infuusbescherming (bv spalk) Frequente(re) klinische inspectie – Controle van katheter op trekbelasting en fixatie
Neonaten en jonge kinderen	Kwetsbare huid, kleine bloedvaten, onvermogen signalering	Frequente(re) klinische inspectie – Gebruik van een medicatiepomp met drukalarm

Waarden en voorkeuren van patiënten (en eventueel hun naasten/verzorgers)

De werkgroep heeft geen specifieke literatuursearch uitgevoerd naar de waarden en voorkeuren van patiënten in verband met de preventie van extravasaties. Preventie hiervan zal vanwege het discomfort en mogelijk vertraging van medicamenteuze behandeling gewenst zijn. De preventieve maatregelen zijn niet invasief en wegen vanuit patiëntperspectief op tegen de complicatie. Voor preventie van extravasatie en vroegtijdige detectie is het voor patiënten (naasten en verzorgers) van belang om een goede en heldere uitleg te krijgen over het aanleggen van een infuus (katheter).

Kostenaspecten

De werkgroep heeft geen specifieke literatuursearch uitgevoerd naar de kostenaspecten van de preventie van extravasaties.

Over het algemeen kan gesteld worden dat de preventie van extravasaties gepaard gaat met meer zorgkosten omdat het tijd van zorgpersoneel vraagt. Het voorkomen ervan door standaardisatie en de naleving van aanbevelingen over preventie resulteert naar verwachting in minder extravasaties en andere complicaties, wat vervolgens weer tijd van verschillende zorgverleners (zaalarts, achterwacht specialist, (ziekenhuis)apotheker, (plastisch) chirurg) oplevert omdat er geen extra consulten zijn.

Het artikel "Cost effectiveness of a vascular access education and training program for hospitalized emergency department patients" onderzoekt de kosteneffectiviteit van een opleidingsprogramma voor personeel wat perifere veneuze toegangen plaatst in een ziekenhuisomgeving. Hoewel het artikel op meer dan alleen extravasaties in gaat, zijn de bevindingen relevant voor het verbeteren van de zorgkwaliteit en het verminderen van complicaties zoals extravasaties. Conclusie was dat de investeringen in onderwijs en training aanzienlijke financiële voordelen kunnen opleveren en tegelijkertijd de uitkomsten van vasculaire toegang verbeteren (Bahl, 2024).

Gelijkheid ((health) equity/equitable)

De werkgroep voorziet geen bezwaren met betrekking tot gelijkheid bij de preventie van extravasaties. Wanneer een zorginstelling de keuze maakt een groot deel van de preventie bij de patiënt neer te leggen, kan er ongelijkheid ontstaan tussen patiënten: bijvoorbeeld bij patiënten die geen pijn kunnen aangeven (sedatie, veel pijnstilling etc.) of bij patienten die laaggeletterd zijn of een taalbarrière hebben waardoor ze de uitleg niet begrijpen.

Aanvaardbaarheid

Bij de preventie van extravasaties spelen duurzaamheidsaspecten een rol. Er is een spanningsveld tussen het voorkomen van een extravasatie en de maatregelen die mogelijk zijn om dit te minimaliseren. Als voorbeeld: frequente controles door een zorgverlener. De bewijslast is beperkt, maar er zijn veel maatregelen mogelijk die tijd kosten. Het is aan de praktijk hier een afweging over te maken lokaal beleid voor op te stellen.

Haalbaarheid

De werkgroep acht educatie als de belangrijkste preventieve maatregel tegen extravasaties haalbaar en ziet geen belemmeringen voor de implementatie.

Rationale van de aanbeveling: weging van argumenten voor en tegen de interventies

Aanbevelingen met betrekking tot algemeen beleid zijn met name gebaseerd op observationele, retrospectieve studies en ervaringen uit de praktijk. Neonaten en kinderen vallen binnen de scope, maar vereisen populatie-specifieke interpretatie van aanbevelingen.

Het voorkomen van extravasatie is van belang voor het waarborgen van de veiligheid en het minimaliseren van de risico’s voor patiënten die intraveneuze geneesmiddelen toegediend krijgen. Hierbij is de keuze van de toedieningsweg en -plaats en de juiste techniek bij het inbrengen van infuus of katheter zeer belangrijk. Educatie van zorgprofessionals is cruciaal, zij dienen goed op de hoogte te zijn van (patiëntgebonden) risicofactoren, monitoren de infusieplaats en informeren de patiënten over signalen waarop zij alert moeten zijn.

Ontwikkel een preventieprogramma dat gericht is op het voorkomen van extravasaties. Educatie en training van zorgverleners en patiënten is een belangrijke preventieve maatregel die hierin terug zou moeten komen. De preventieve maatregelen zijn uitgebreid en veelal tijdsintensief, maar zullen het optreden van extravasaties niet geheel voorkomen. Derhalve verdient het de aanbeveling om naar haalbaarheid in de eigen praktijk vast te stellen welke maatregelen ingevoerd dienen te worden.

Eindoordeel:

Sterke aanbeveling voor.

Onderbouwing

The occurrence of extravasation can have both short- and long-term consequences for the patient. Therefore, it is important to organize care in such a way that extravasation occurs as little as possible. In current practice, it is unclear which actions contribute to preventing extravasation. This module provides an overview of possible interventions. Prevention of extravasation leads to health benefits for the patient.

Summary of Findings

The level of evidence regarding the outcomes was not graded, as no systemic literature synthesis was performed.

Description of studies

No elaborate literature summary was performed. A total of 33 studies were described in Table 2. These studies address various aspects of the prevention of extravasation. Information about the study design, number of participants, type of patients, substance, intervention and control condition, outcome measure(s) en the author conclusion is provide.

Table 2. Characteristics of included studies for the prevention of extravasations

Reference	Study design	N	Population	Substance	Intervention	Control	Outcome	Author conclusion
Guideline/protocol for prevention of extravasation
Park SM, Jeong IS, Kim KL, Park KJ, Jung MJ, Jun SS. The Effect of Intravenous Infiltration Management Program for Hospitalized Children. J Pediatr Nurs. 2016 Mar-Apr;31(2):172-8. doi: 10.1016/j.pedn.2015.10.013. Epub 2015 Nov 19. PMID: 26608556.	Quasi-experimental study	N=6545	Children	IV therapy	Preventive programme	Routine usual care	Infiltration incidence rate	IV Infiltration management program was founded to be effective in reducing the IV infiltration incidence rate and increasing early detection of IV infiltration.
Tofani BF, Rineair SA, Gosdin CH, Pilcher PM, McGee S, Varadarajan KR, Schoettker PJ. Quality improvement project to reduce infiltration and extravasation events in a pediatric hospital. J Pediatr Nurs. 2012 Dec;27(6):682-9. doi: 10.1016/j.pedn.2012.01.005. Epub 2012 Feb 16. PMID: 22342260.	Prospective quality improvement study	36288 PIV line days	Children	IV therapy	Implementation improvement project	NA	Reduction extravasation events, effectiveness of interventions (clinical adherence, patient safety improvement)	In conclusion, assessing PIV sites every 60 minutes and following a standardized process for these checks may help reduce the occurrence of Grades 2–4 infiltration/extravasation events. However, at our hospital, education and components of the PIV bundle alone did not ensure consistent reliability in site assessments. To achieve sustainable low rates of PIV I/E, further strategies must be identified and validated to support caregivers in maintaining awareness of the potential harm.
Pluschnig U, Haslik W, Bayer G, Soleiman A, Bartsch R, Lamm W, Steger GG, Zielinski CC, Mader RM. Outcome of chemotherapy extravasation in a large patient series using a standardised management protocol. Support Care Cancer. 2015 Jun;23(6):1741-8. doi: 10.1007/s00520-014-2535-2. Epub 2014 Nov 30. PMID: 25433440.	Longitudinal observational study	N=169	Adults	Cytotoxic	Structured interdisciplinary management	NA	Successful treatment, remission after surgery, symptom resolution time, chemotherapy delay	In a routine setting, the standardized management of cytotoxic extravasations by an interdisciplinary task force resulted in a satisfactory outcome. When surgical intervention was indicated, complete remission of the lesions within a median of 14 days reduced the delay in the administration of further chemotherapy to a minimum. The proposed approach is therefore considered as suitable to manage extravasations in cancer chemotherapy in a large number of subjects and to ensure patient adherence to cytotoxic treatment.
Watanabe H, Ikesue H, Yoshida M, Yamamoto N, Sakamoto S, Koga T, Oishi R. Protection against the extravasation of anticancer drugs by standardization of the management system. Hosp Pharm. 2008;43(7):571-576.	Retrospective study	N=7059	Children/Adults	NA	Protocol (before/after implementation)	After implementation	Extravasation rates	The present results suggest that the standardization of protection and treatment for extravasation of anticancer drugs, including the preparations of a venipuncture kit and an extravasation kit is effective to secure the safety of chemotherapy. Pharmacists can provide much information to health care professionals and contribute to the management for extravasation by various means.
Sakaida E, Sekine I, Iwasawa S, Kurimoto R, Uehara T, Ooka Y, Akanuma N, Tada Y, Imai C, Oku T, Takiguchi Y. Incidence, risk factors and treatment outcomes of extravasation of cytotoxic agents in an outpatient chemotherapy clinic. Jpn J Clin Oncol. 2014 Feb;44(2):168-71. doi: 10.1093/jjco/hyt186. Epub 2013 Dec 2. PMID: 24302758.	Retrospective analysis	N=43557	Adults	Cytotoxic agents	in-house chemotherapy guideline	NA	Incidence of extravasation	The incidence of extravasation is as low as 0.08%, using our in-house chemotherapy guideline. Extravasation from implanted ports tends to be severe.
Fabick AC, Hawn JM, Barwick KW, Weeda ER, Goodwin AJ, Bell CM. Comparison of extravasation events related to the peripheral administration of vasopressors prior to and following implementation of an institutional protocol. J Am Coll Clin Pharm. 2023;6(7):709-717.	Single-center, retrospective, observational study	N=3430	Adults	Vasopressors (norepinephrine, epinephrine, phenylephrine, dopamine, and vasopressin)	Prior implementation of a protocol	Following implementation of protocol	Extravasation events	Following the implementation of an institutional protocol, there was a reduction in extravasation events, an improvement in ultrasound-guided PIV placement, and the use of peripheral infusion practices associated with increased safety. Additional studies are needed to determine the optimal peripheral vasopressor protocol to reduce CVC use and maintain reduced extravasation events.
Chan KM, Chau JPC, Choi KC, Fung GPG, Lui WW, Chan MSY, Lo SHS. Clinical practice guideline on the prevention and management of neonatal extravasation injury: a before-and-after study design. BMC Pediatr. 2020 Sep 23;20(1):445. doi: 10.1186/s12887-020-02346-9. PMID: 32967637; PMCID: PMC7510280.	Retrospective analysis	N=213	Neonates	NA	Evidence-based clinical practice guideline (before/after implementation)	No guideline	Extravasation rates, nurses knowledge and adherence	These findings suggest that the implementation of an evidence-based clinical practice guideline significantly reduced the rate of peripheral intravenous extravasation and extravasation from a central line in neonates. However, to maintain nurses’ knowledge and adherence to the evidence-based practice, the educational program will have to be conducted periodically and incorporated into the nurses’ induction program.
Hade AD, Beckmann LA, Basappa BK. A checklist to improve the quality of central venous catheter tip positioning. Anaesthesia. 2019 Jul;74(7):896-903. doi: 10.1111/anae.14679. Epub 2019 May 6. PMID: 31062348.	Retrospective analysis	N=84	Adults	NA	Post-intervention audit: standardized bundle of care and a peri-operative central venous catheter insertion checklist	Pre-intervention audit	Malpositioning	Our quality improvement project, which implemented a standardized bundle of care and a checklist with cognitive aids, led to a reduction in central venous catheter (CVC) tip malpositioning and improved rates of optimal tip placement.
Risk factors
David V, Christou N, Etienne P, Almeida M, Roux A, Taibi A, Mathonnet M. Extravasation of Noncytotoxic Drugs. Ann Pharmacother. 2020 Aug;54(8):804-814. doi: 10.1177/1060028020903406. Epub 2020 Feb 13. PMID: 32054312.	SR	80 studies	Not specified	Non cytotoxic drugs	NA	NA	Identify risk factors	Extravasations still contribute to significant morbidity and mortality. A good knowledge of risk factors and the implementation of easily and quickly accessible standardized care protocols are 2 key elements in both prevention and treatment of extravasations.
Chin LY, Walsh TA, Van Haltren K, Hayden L, Davies-Tuck M, Malhotra A. Elective replacement of intravenous cannula in neonates-a randomised trial. Eur J Pediatr. 2018 Nov;177(11):1719-1726. doi: 10.1007/s00431-018-3234-7. Epub 2018 Sep 6. PMID: 30191302.	RCT	N=113	Neonates	NA	Electively resited every 72 to 96 h or earlier if complication arose	Clinically indicated by presence of complications (standard group)	Rate of extravasation	Elective replacement of PIVC in neonates is not associated with reduction in extravasation rates.
Mecoli MD, Ding L, Yang G, McSoley JW, Doellman DA, Rineair SA, Subramanyam R. Factors associated with intraoperative intravenous catheter extravasation in children. Anaesth Intensive Care. 2022 Jul;50(4):306-311. doi: 10.1177/0310057X211062614. Epub 2022 Mar 11. PMID: 35277085.	Retrospective analysis	N=56777	Children	NA	Factors related to the placement of PIVCs	NA	Peripheral intravenous extravasation	The overall incidence recorded in the database of clinically significant perioperative PIVE in children is 1 in 1620 PIVs. The factors associated with PIVE can be used to identify patients who may be at increased risk of extravasation.
Gong Z, Zhang J, Hou J, Chen S, Hu Z, Kong X, Ma G, Luo L. Drug Extravasation in a Large General Hospital in Hunan, China: A Retrospective Survey. Risk Manag Healthc Policy. 2021 Dec 11;14:4931-4938. doi: 10.2147/RMHP.S318832. PMID: 34924775; PMCID: PMC8674494.	Retrospective survey	N=263	Adults	Antineoplastic agents, inotropic agents, hypotonic or hypertonic agents, contrast media, other drugs	Risk factors for extravasation	NA	Extravasation rate	To prevent the occurrence of drug extravasation and reduce its severity, the nurses should strengthen the learning of emergency plans related drug extravasation, strengthen inspections of high-risk patients. Besides, the managers should strengthen the risk warning management of high-risk extravasated drugs.
Tagashira H, Izushi Y, Ikuta T, Koike Y, Kitamura Y, Yamamoto H. Regimen of 5-Fluorouracil and Cisplatin Increases the Incidence of Extravasation in Patients Undergoing Chemotherapy. In Vivo. 2021 Mar-Apr;35(2):1147-1150. doi: 10.21873/invivo.12361. PMID: 33622913; PMCID: PMC8045088.	Retrospective study	N=22	Adults	Cytotoxic agents	Assessment of chemotherapy regimen-associated factors related to extravasation	NA	Chemotherapy regimens	Treatment with 5-fluorouracil combined with cisplatin increases the incidence of extravasation. Ensuring suitable vascular access and increasing awareness regarding the symptoms and timing of extravasation among patients and medical staff can improve extravasation prevention and diagnosis.
Melo JMA, Oliveira PP, Souza RS, Fonseca DFD, Gontijo TF, Rodrigues AB. Prevention and conduct against the Extravasation of antineoplastic chemotherapy: a scoping review. Rev Bras Enferm. 2020 Jun 17;73(4):e20190008. English, Portuguese. doi: 10.1590/0034-7167-2019-0008. PMID: 32578734.	Scoping review	18 studies	Adults	Antineoplastic agents	Overview of treatments methods	NA	Overview of protocols and strategies for the prevention and management	The implementation of protocols based on scientific evidence on prevention and management of extravasation of antineoplastic agents is paramount in order to provide patient safety and support to the nursing staff.
Detection method/ intravascular placement
Martínez JA, Piazuelo M, Almela M, Blecua P, Gallardo R, Rodríguez S, Escalante Z, Robau M, Trilla A. Evaluation of add-on devices for the prevention of phlebitis and other complications associated with the use of peripheral catheters in hospitalised adults: a randomised controlled study. J Hosp Infect. 2009 Oct;73(2):135-42. doi: 10.1016/j.jhin.2009.06.031. Epub 2009 Aug 27. PMID: 19712998.	RCT	N=683	Adults	NA	Add-on devices	No add-on device	Incidence of extravasation	In conclusion, add-on devices do not reduce the incidence of phlebitis but may have a preventive effect on the incidence of possible mechanical complications, particularly extravasation and inadvertent withdrawal.
van Rens MF, Vijlbrief D, Braun S, Hugill K, van Loon FH, van de Hoogen A. Peripheral intravenous therapy infiltration/extravasation (PIVIE) risks and the potential for earlier notification of events using a novel sensor technology in a neonatal population. J Vasc Access. 2024 Nov;25(6):1801-1807. doi: 10.1177/11297298231185536. Epub 2023 Jul 3. PMID: 37395292; PMCID: PMC11539516.	Prospective cohort	N=3476	Neonates	IV therapy	ivWatch model (echo) for continuous monitoring of peripheral IV catheters	Intermittent observation alone	Events, sensitivity of the system and prevalence of risk factors	Prevailing risk factors for PIVIE in the unit were comparable to those published. Continuous infusion site monitoring using the ivWatch suggests this technology offers the potential to detect PIVIE events earlier than relying on intermittent observation alone (i.e. the current standard of care). However, large-scale study with neonatal populations is required to ensure the technology is optimally configured to meet their needs.
Riveros-Perez E, Albo C, Guzzo E, Sanchez MG, Yang N, Rocuts A. Utility of color flow Doppler ultrasound to identify peripheral intravenous catheter position in adult surgical patients. SAGE Open Med. 2020 Mar 7;8:2050312120912123. doi: 10.1177/2050312120912123. PMID: 32215209; PMCID: PMC7065278.	Prospective cohort	N=174	Adults	NA	Color flow Doppler ultrasound	Standard clinical techniques	Intravascular position	Color flow Doppler is a specific tool complementary to sensitive clinical indicators to detect peripheral venous catheter infiltration. The ability of color flow Doppler to accurately determine the position of a peripheral venous catheter depends on experience and familiarity with the tool by providers, who can master the technique with education and training.
Gautam NK, Bober KR, Cai C. Introduction of color-flow injection test to confirm intravascular location of peripherally placed intravenous catheters. Paediatr Anaesth. 2017 Aug;27(8):821-826. doi: 10.1111/pan.13188. Epub 2017 Jun 15. PMID: 28618193.	Prospective study	N=100	Children	NA	Color-flow injection test	Standard test	Feasibility of the color-flow injection test	We were able to confirm intravascular location of peripheral intravenous catheters using the color-flow injection test in pediatric patients. The test can lead to early recognition of malfunctioning peripheral intravenous catheters and decrease rate of infiltration-extravasation injuries associated with their use.
Good RJ, Diaz E, Thomas R, Wathen B, Carpenter TC. Ultrasound assessment of peripheral intravenous catheters by nurses in the pediatric intensive care unit. J Vasc Access. 2023 Jan;24(1):71-75. doi: 10.1177/11297298211024805. Epub 2021 Jun 12. PMID: 34121499.	Prospective observational cohort study	N=85	Children	NA	nurse-directed ultrasound assessment	traditional assessment	Extravasation rate	Nurses can perform UA of PIV status in PICU patients and express greater confidence in the findings of UA than TA. Further study is necessary to determine the impact of UA on the rate of PIV complications.
D'Andrea V, Prontera G, Carlino R, Di Trani H, Carlettini I, Pittiruti M, Vento G. Optical detection of infiltration during peripheral intravenous infusion in neonates. J Vasc Access. 2024 Nov;25(6):1780-1785. doi: 10.1177/11297298231177723. Epub 2023 Jul 13. PMID: 37439226.	Prospective, cohort study	N=50	Neonates	NA	Novel optical detection device for early detection of infiltration	Clinical detection of infiltration (standard method)	Extravasation rate	Continuous monitoring of the insertion site, as automatically ensured by this novel optical device, may play a complementary role in early detection of infiltration, even if the percentage of false positives and false negatives suggests that periodic clinical assessment by expert nurses cannot be omitted.
Keidan I, Ben-Menachem E, Berkenstadt H, Toren A. A Simple Diagnostic Test to Confirm Correct Placement of Dysfunctional Central Venous Catheters Before Chemotherapy in Children. J Pediatr Hematol Oncol. 2016 Jan;38(1):78-80. doi: 10.1097/MPH.0000000000000448. PMID: 26491855.	Cohort study	N=22	Children	IV therapy	Dilute sodium bicarbonate injection	NA	Correct intravascular placement	Injection of 1 mL/kg (maximum 20 mL) of 4.2% dilute sodium bicarbonate is a quick, simple, bedside test allowing confirmation of intravascular location of dysfunctional CVC.
Risicofactoren
Park SM, Jeong IS, Jun SS. Identification of Risk Factors for Intravenous Infiltration among Hospitalized Children: A Retrospective Study. PLoS One. 2016 Jun 28;11(6):e0158045. doi: 10.1371/journal.pone.0158045. PMID: 27351488; PMCID: PMC4924835.	Retrospective study	N=1174	Children	IV therapy	Preventive efforts	NA	Extravasation rate, risk factors (ORs) by different drugs	Nurses working at children’s hospitals should consider the risk of IV infiltration for children receiving IV infusion therapy and make a preventive effort to identify IV infiltration in high-risk children at an early stage.
Optimal parenteral administration
de Lemos ML. Vinorelbine and venous irritation: optimal parenteral administration. J Oncol Pharm Pract. 2005 Jun;11(2):79-81. doi: 10.1191/1078155205jp146oa. PMID: 16460608.	Literature review	2 studies	Adults	Vinorelbine	Optimal parenteral administration	NA	Extravasation	In the absence of specifics described in recent phase III trials and comparative data between different regimens, it is reasonable to continue following the current manufacturer’s recommendation to flush /75/125 mL of IV fluid after vinorelbine infusion. Similarly, IV push over 1/2 min does not seem to offer significant improvement over the current manufacturer’s recommendation of rapid IV infusion over 6/10 min.
Preventive measures
Tjon JA, Ansani NT. Transdermal nitroglycerin for the prevention of intravenous infusion failure due to phlebitis and extravasation. Ann Pharmacother. 2000 Oct;34(10):1189-92. doi: 10.1345/aph.18188. PMID: 11054989.	Literature review	2 RCTs	Not specified	NA	Transdermal nitroglycerin	NA	Prevention of intravenous infusion failures due to phlebitis or extravasation	Use of transdermal nitroglycerin as a prophylactic measure for intravenous infusion failures is a therapeutic option for patients requiring long-term intravenous therapy (i.e., >50 h).
Dalal SS, Chawla D, Singh J, Agarwal RK, Deorari AK, Paul VK. Limb splinting for intravenous cannulae in neonates: a randomised controlled trial. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed. 2009 Nov;94(6):F394-6. doi: 10.1136/adc.2008.147595. Epub 2009 May 12. PMID: 19439433.	RCT	N=54	Neonates	IV therapy	Splint	No splint	Extravasation	Joint immobilization with splint at cannula site did not improve the functional duration of peripheral IV cannula.
Catheter
Marsh N, Webster J, Ullman AJ, Mihala G, Cooke M, Chopra V, Rickard CM. Peripheral intravenous catheter non-infectious complications in adults: A systematic review and meta-analysis. J Adv Nurs. 2020 Dec;76(12):3346-3362. doi: 10.1111/jan.14565. Epub 2020 Oct 5. PMID: 33016412.	SR	103 studies 70 observational studies, 33 RCTs	Adults	NA	Peripheral IV catheter	NA	Complication (extravasation)	This extensive review of world-wide data has identified that non-infectious PVC related complications are a substantial global problem. This requires urgent attention and action by clinical leaders and policy makers to improve not only patient, but hospital and healthcare delivery outcomes.
Pu YL, Li ZS, Zhi XX, Shi YA, Meng AF, Cheng F, Ali A, Li C, Fang H, Wang C. Complications and Costs of Peripherally Inserted Central Venous Catheters Compared with Implantable Port Catheters for Cancer Patients: A Meta-analysis. Cancer Nurs. 2020 Nov/Dec;43(6):455-467.	SR	15 studies	Not specified	Chemotherapy	Peripherally inserted central venous catheters	Implantable port catheters	Complication and costs	Implantable port catheter has advantages over PICC in reducing cancer patients’ complications and less cost in terms of long-term cancer chemotherapy.
Capozzi VA, Monfardini L, Sozzi G, Armano G, Butera D, Scarpelli E, Barresi G, Benegiamo A, Berretta R. Peripherally Inserted Central Venous Catheters (PICC) versus totally implantable venous access device (PORT) for chemotherapy administration: a meta-analysis on gynecological cancer patients. Acta Biomed. 2021 Nov 3;92(5):e2021257. doi: 10.23750/abm.v92i5.11844. PMID: 34738565; PMCID: PMC8689318.	SR	N=1320	Female adults	Chemotherapy	PORT	Peripherally inserted central catheter (PICC)	Complications	PORT had fewer thrombotic complications and fewer malfunction problems than PICC devices. Unless specific contraindications, PORTs can be preferred for systemic treatment in gynecological cancer patients.
Everitt NJ, McMahon MJ. Influence of fine-bore catheter length on infusion thrombophlebitis in peripheral intravenous nutrition: a randomised controlled trial. Ann R Coll Surg Engl. 1997 May;79(3):221-4. PMID: 9196346; PMCID: PMC2502878.	RCT	N=41	Adults	IV nutrition	Fine-bore catheters inserted 5cm	Fine-bore catheters inserted 15 cm	Incidence of thrombophlebitis or extravasation	The length to which fine-bore catheters were inserted did not influence the overall incidence of thrombophlebitis or extravasation. The daily risk of thrombophlebitis was similar for catheters inserted to 5 cm and 15 cm and was in accordance with previous reports (3-5). The incidence of thrombophlebitis and extravasation appeared to be influenced by the vein into which the catheters were directed.
Singh KR, Agarwal G, Nanda G, Chand G, Mishra A, Agarwal A, Verma AK, Mishra SK, Goyal P. Morbidity of chemotherapy administration and satisfaction in breast cancer patients: a comparative study of totally implantable venous access device (TIVAD) versus peripheral venous access usage. World J Surg. 2014 May;38(5):1084-92. doi: 10.1007/s00268-013-2378-x. PMID: 24305930.	Prospective study	N=273	Female adults	Chemotherapy	Totally implantable venous access device (TIVAD)	Peripheral intravenous access (PIVA)	Complications	Breast cancer chemotherapy via TIVAD is safe and convenient and results in high satisfaction levels, although it involves additional expenditure. Chemotherapy via PIVA is acceptable, albeit with lower satisfaction, more so in those receiving more than six chemotherapy cycles.
Shahroor M, Maarouf AM, Yang J, Yankanah R, Shah PS, Mohamed A. Complications Associated with Low Position versus Good Position Umbilical Venous Catheters in Neonates of ≤32 Weeks' Gestation. Am J Perinatol. 2022 Feb;39(3):259-264. doi: 10.1055/s-0040-1715117. Epub 2020 Aug 9. PMID: 32772356.	Retrospective cohort study	N=1638	Neonates	IV therapy	UVC tip in a low-lying	UVC tip in good position	Incidence of umbilical venous catheter associated infection (UVCAI)	Low-lying UVC are at higher risk of UVCAI. Presence of UVC in situ for > 7 days carries higher risk of UVCAI. There was a higher risk of UVC extravasation with low UVCs.
Seo H, Altshuler D, Dubrovskaya Y, Nunnally ME, Nunn C, Ello N, Papadopoulos J, Chen XJC. The Safety of Midline Catheters for Intravenous Therapy at a Large Academic Medical Center. Ann Pharmacother. 2020 Mar;54(3):232-238. doi: 10.1177/1060028019878794. Epub 2019 Sep 30. PMID: 31565960.	Retrospective cohort study	132 catheters	Adults	IV therapy	Midline catheters	Peripherally inserted central catheters	Safety/complications	Our results suggest that intravenous therapy with MCs is generally safe for prolonged courses that do not exceed 14 days as compared with PICC lines, which can be placed for months. There is still limited evidence for the use of MCs between 14 and 28 days of therapy. This study can help guide our selection of intravenous catheters for the purpose of outpatient antimicrobial therapy.
Harraz MM, Abouissa AH, Kamr WH. Closed versus conventional IV catheter in performing coronary CT angiography. Egypt J Radiol Nucl Med. 2020;51:1-5.	Retrospective study	N=54	Adults	Coronary CT angiography	Closed IV catheter system	Conventional IV catheters	Contrast enhancement and associated complications.	Although the CICS has a small lumen, it allows a high flow rate; therefore, IV access required for CCTA can be secured with higher vascular attenuation and fewer complications. It is encouraged to use the CIVC system for CT angiographic studies, in particular CCTA.

_{Abbreviations: IV = intravenous; PIV = peripheral intravenous; PIVC = peripheral intravenous catheter; CVC = central venous catheter; PICC = peripherally inserted central catheter; PORT/TIVAD = totally implantable venous access device; UVC = umbilical venous catheter; NA = not applicable; RCT = randomized controlled trial; SR = systematic review}

Results

As no studies were included in the literature summary, no elaborate result section is available. Studies reporting about the treatment of extravasation, are presented in Table 2.

A systematic review of the literature was performed to answer the following question(s):

What is the effect of [intervention x] versus [intervention y or standard of care] on the incidence of extravasation, grade of extravasation (including symptoms according to grade), successful intended treatment, patient satisfaction and health professional satisfaction in patients in whom an extravasation of medication occurs?

Table 1. PICO

Patients	Patient that receive intravenous medication
Intervention	Intervention X
Control	Intervention Y or standard of care
Outcomes	Incidence of extravasation, grade of extravasation (including symptoms according to grade), successful intended treatment, patient satisfaction, health professional satisfaction
Other selection criteria	Study design: Systematic reviews and randomized controlled trials Observational studies (cross-sectional studies, case-control studies and cohort studies)

Relevant outcome measures

The guideline panel considered incidence of extravasation as a critical outcome measure for decision making; and grade of extravasation (including symptoms according to grade), successful intended treatment, patient satisfaction and health professional satisfaction as an important outcome measure for decision making.

A priori, the guideline panel did not define the outcome measures listed above but used the definitions used in the studies.

Search and select (Methods)

A systematic literature search was performed by a medical information specialist using the following bibliographic databases: Embase.com and Ovid/Medline. Both databases were searched from 1996 to July 9th, 2024, for systematic reviews, RCTs and observational studies. Systematic searches were completed using a combination of controlled vocabulary/subject headings (e.g., Emtree-terms, MeSH) wherever they were available and natural language keywords. The overall search strategy was derived from one primary search concept: (1) extravasation. Duplicates were removed using EndNote software.

The detailed search strategy is depicted under the tab Methods. The systematic literature search resulted in 6831 hits. Titles and abstracts were screened using the ASReview software. The settings TF-IDF and Naïve bayes were used [Ly, 2017; Marsh, 2020; Gopalakrishnan, 2017; Thomas, 1997; Sagheb, 2022; Corbett, 2019; Corbet, 2018; Roy, 2022; Dionyssiou, 2011; Molas-Ferrer, 2015; Hermitte-Gandoliere, 2018; Plum, 2017; Ye, 2022; Mu, 1999] was used as prior knowledge for inclusion [Lee, 2018; Cvetkovic, 1999; Julka, 2014; Sabe, 2009; Vadi, 2022] was used as prior knowledge for exclusions. The first 10% of hits were screened by the working group and the guideline methodologist. The remaining articles were subsequently screened by the guideline methodologist, using the following stopping rule: stop after 200 subsequent exclusions.

Studies were thereafter screened for 1) intervention aiming prevention or treatment of extravasation, or local policy 2) primarily investigating extravasation. Based on title and abstract, 612 articles were initially selected. After screening the full-text articles, a total of 64 studies were included, and 530 studies were excluded. The complete overview of excluded studies from ASReview is available upon request from the Knowledge Institute.

During the screening, the types of publications and interventions were considered. Due to the broad clinical question, it is relevant to mention all identified interventions. The module was deliberately kept broad in order to provide an overview, rather than elaborating on individual PICOs. Studies are presented in the table. No level of evidence is described. The considerations provide a deeper analysis of the results and place them in the context of Dutch healthcare.

Amit Bahl, Yuying Xing, S Matthew Gibson, Emily DiLoreto. Cost effectiveness of a vascular access education and training program for hospitalized emergency department patients. PLoS One. 2024 Oct 1;19(10):e0310676. doi: 10.1371/journal.pone.0310676.
Becker ML, Paes EC, van der Sijs IH, van Nieuwenhoven CA. De behandeling van extravasaties van geneesmiddelen. Ned Tijdschr Geneeskd. 2011; 155: A2839.Antonio Antúnez-Blancat, Francisco-Javier Gago-Valiente, Juan-Jesús García-Iglesias, Dolores Merino-Navarro. The Role of Nursing in the Management of Chemotherapy Extravasation: A Systematic Review Regarding Public Health. Healthcare (Basel). 2024 Jul 22;12(14):1456. doi: 10.3390/healthcare12141456.
Capozzi VA, Monfardini L, Sozzi G, Armano G, Butera D, Scarpelli E, Barresi G, Benegiamo A, Berretta R. Peripherally Inserted Central Venous Catheters (PICC) versus totally implantable venous access device (PORT) for chemotherapy administration: a meta-analysis on gynecological cancer patients. Acta Biomed. 2021 Nov 3;92(5):e2021257. doi: 10.23750/abm.v92i5.11844. PMID: 34738565; PMCID: PMC8689318.
Chan KM, Chau JPC, Choi KC, Fung GPG, Lui WW, Chan MSY, Lo SHS. Clinical practice guideline on the prevention and management of neonatal extravasation injury: a before-and-after study design. BMC Pediatr. 2020 Sep 23;20(1):445. doi: 10.1186/s12887-020-02346-9. PMID: 32967637; PMCID: PMC7510280.
Chin LY, Walsh TA, Van Haltren K, Hayden L, Davies-Tuck M, Malhotra A. Elective replacement of intravenous cannula in neonates-a randomised trial. Eur J Pediatr. 2018 Nov;177(11):1719-1726. doi: 10.1007/s00431-018-3234-7. Epub 2018 Sep 6. PMID: 30191302.
Corbett M, Marshall D, Harden M, Oddie S, Phillips R, McGuire W. Treatment of extravasation injuries in infants and young children: a scoping review and survey. Health Technol Assess. 2018Aug;22(46):1-112. doi: 10.3310/hta22460. PMID: 30175709; PMCID: PMC6139478.
Corbett M, Marshall D, Harden M, Oddie S, Phillips R, McGuire W. Treating extravasation injuries in infants and young children: a scoping review and survey of UK NHS practice. BMC Pediatr. 2019 Jan 7;19(1):6. doi: 10.1186/s12887-018-1387-1. PMID: 30616600; PMCID: PMC6323695.
Cvetkovic D, Dragan M, Leith SJ, Mir ZM, Leong HS, Pampillo M, Lewis JD, Babwah AV, Bhattacharya M. KISS1R induces invasiveness of estrogen receptor-negative human mammary epithelial and breast cancer cells. Endocrinology. 2013 Jun;154(6):1999-2014. doi: 10.1210/en.2012-2164. Epub 2013 Mar 24. PMID: 23525242.
Dalal SS, Chawla D, Singh J, Agarwal RK, Deorari AK, Paul VK. Limb splinting for intravenous cannulae in neonates: a randomised controlled trial. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed. 2009 Nov;94(6):F394-6. doi: 10.1136/adc.2008.147595. Epub 2009 May 12. PMID: 19439433.
D'Andrea V, Prontera G, Carlino R, Di Trani H, Carlettini I, Pittiruti M, Vento G. Optical detection of infiltration during peripheral intravenous infusion in neonates. J Vasc Access. 2024 Nov;25(6):1780-1785. doi: 10.1177/11297298231177723. Epub 2023 Jul 13. PMID: 37439226.
David V, Christou N, Etienne P, Almeida M, Roux A, Taibi A, Mathonnet M. Extravasation of Noncytotoxic Drugs. Ann Pharmacother. 2020 Aug;54(8):804-814. doi: 10.1177/1060028020903406. Epub 2020 Feb 13. PMID: 32054312.
de Lemos ML. Vinorelbine and venous irritation: optimal parenteral administration. J Oncol Pharm Pract. 2005 Jun;11(2):79-81. doi: 10.1191/1078155205jp146oa. PMID: 16460608.
Dionyssiou D, Chantes A, Gravvanis A, Demiri E. The wash-out technique in the management of delayed presentations of extravasation injuries. J Hand Surg Eur Vol. 2011 Jan;36(1):66-9. doi: 10.1177/1753193410379553. Epub 2010 Aug 3. PMID: 20682583.
Everitt NJ, McMahon MJ. Influence of fine-bore catheter length on infusion thrombophlebitis in peripheral intravenous nutrition: a randomised controlled trial. Ann R Coll Surg Engl. 1997 May;79(3):221-4. PMID: 9196346; PMCID: PMC2502878.
Fabick AC, Hawn JM, Barwick KW, Weeda ER, Goodwin AJ, Bell CM. Comparison of extravasation events related to the peripheral administration of vasopressors prior to and following implementation of an institutional protocol. J Am Coll Clin Pharm. 2023;6(7):709-717.
Fredericus H J van Loon, Loes W E van Hooff, Hans D de Boer, Seppe S H A Koopman, Marc P Buise, Hendrikus H M Korsten, Angelique T M Dierick-van Daele, Arthur R A Bouwman. The Modified A-DIVA Scale as a Predictive Tool for Prospective Identification of Adult Patients at Risk of a Difficult Intravenous Access: A Multicenter Validation Study. J Clin Med. 2019 Jan 26;8(2):144. doi: 10.3390/jcm8020144.
Gautam NK, Bober KR, Cai C. Introduction of color-flow injection test to confirm intravascular location of peripherally placed intravenous catheters. Paediatr Anaesth. 2017 Aug;27(8):821-826. doi: 10.1111/pan.13188. Epub 2017 Jun 15. PMID: 28618193.
Gong Z, Zhang J, Hou J, Chen S, Hu Z, Kong X, Ma G, Luo L. Drug Extravasation in a Large General Hospital in Hunan, China: A Retrospective Survey. Risk Manag Healthc Policy. 2021 Dec 11;14:4931-4938. doi: 10.2147/RMHP.S318832. PMID: 34924775; PMCID: PMC8674494.
Good RJ, Diaz E, Thomas R, Wathen B, Carpenter TC. Ultrasound assessment of peripheral intravenous catheters by nurses in the pediatric intensive care unit. J Vasc Access. 2023 Jan;24(1):71-75. doi: 10.1177/11297298211024805. Epub 2021 Jun 12. PMID: 34121499.
Gopalakrishnan PN, Goel N, Banerjee S. Saline irrigation for the management of skin extravasation injury in neonates. Cochrane Database Syst Rev. 2017 Jul 19;7(7):CD008404. doi: 10.1002/14651858.CD008404.pub3. PMID: 28724193; PMCID: PMC6483149.
Gorski LA. The 2016 Infusion Therapy Standards of Practice. Home Healthc Now. 2017 Jan;35(1):10-18. doi: 10.1097/NHH.0000000000000481. PMID: 27922994.
Hade AD, Beckmann LA, Basappa BK. A checklist to improve the quality of central venous catheter tip positioning. Anaesthesia. 2019 Jul;74(7):896-903. doi: 10.1111/anae.14679. Epub 2019 May 6. PMID: 31062348.
Harraz MM, Abouissa AH, Kamr WH. Closed versus conventional IV catheter in performing coronary CT angiography. Egypt J Radiol Nucl Med. 2020;51:1-5.
Heba Sayed Mohammed, Zienab Abd-El-Lateef Mohammad, Sahra Zaki Azer, Salah
Hoekendijk-Beukers M.A.W., A.M. Beukers, N.H.J. Elstgeest, W.B. Mostert, W.E. Westerhuis. Handboek vascular access: Toepassing van echografie in kathetermanagement. Boom, juni 2024.
Hermitte-Gandoliere A, Petitpain N, Lepelley M, Thomas L, Le Beller C, Astoul JP, Gillet P. Pigmentation cutanée liée à l’extravasation de fer injectable. Analyse de la base française de pharmacovigilance de 2000 à 2016 [Cutaneous pigmentation related to intravenous iron extravasation: Analysis from the French pharmacovigilance database]. Therapie. 2018 May-Jun;73(3):193-198. French. doi: 10.1016/j.therap.2017.10.005. Epub 2017 Nov 16. PMID: 29221863.
Ikue Hirata, Arianna Mazzotta, Pooyan Makvandi, Ilaria Cesini, Chiara Brioschi, Andrea Ferraris, Virgilio Mattoli. Sensing Technologies for Extravasation Detection: A Review. ACS Sens. 2023 Mar 24;8(3):1017-1032. doi: 10.1021/acssensors.2c02602. Epub 2023 Mar 13.
Jeong IS, Lee EJ, Kim JH, Kim GH, Hwang YJ, Jeon GR. Detection of intravenous infiltration using impedance parameters in patients in a long-term care hospital. PLoS One. 2019 Mar 21;14(3):e0213585. doi: 10.1371/journal.pone.0213585. PMID: 30897178; PMCID: PMC6428251.
J. Melo, et al. Prevention and conduct against the Extravasation of antineoplastic chemotherapy: a scoping review. Rev Bras Enferm. 2020 Jun 17;73(4):e20190008. doi: 10.1590/0034-7167-2019-0008.
Julka A, Tolhurst SR, Srinivasan RC, Graziano GP. Functional outcomes and height restoration for patients with multiple myeloma-related osteolytic vertebral compression fractures treated with kyphoplasty. J Spinal Disord Tech. 2014 Aug;27(6):342-6. doi: 10.1097/BSD.0b013e318260a076. PMID: 22668752.
Khallaf, Mabrouk. Impact of In-Service Training Program on Nurses' Performance for Minimizing Chemotherapy Extravasation. Asian Pac J Cancer Prev. 2023 Oct 1;24(10):3537-3542. doi: 10.31557/APJCP.2023.24.10.3537.
Keidan I, Ben-Menachem E, Berkenstadt H, Toren A. A Simple Diagnostic Test to Confirm Correct Placement of Dysfunctional Central Venous Catheters Before Chemotherapy in Children. J Pediatr Hematol Oncol. 2016 Jan;38(1):78-80. doi: 10.1097/MPH.0000000000000448. PMID: 26491855.
Kreidieh FY, Moukadem HA, El Saghir NS. Overview, prevention and management of chemotherapy extravasation. World J Clin Oncol. 2016 Feb 10;7(1):87-97. doi: 10.5306/wjco.v7.i1.87. PMID: 26862492; PMCID: PMC4734939.
Lee H, Han J, Shin H, Han H, Na K, Kim H. Combination of chemotherapy and photodynamic therapy for cancer treatment with sonoporation effects. J Control Release. 2018 Aug 10;283:190-199. doi: 10.1016/j.jconrel.2018.06.008. Epub 2018 Jun 6. PMID: 29885415.
Ly C. Prise en charge thérapeutique des lésions cutanées après extravasation de solutés en perfusion veineuse périphérique [The care of skin lesions caused by extravasation of intravenous fluids in peripheral venous perfusion]. Arch Pediatr. 2017 Sep;24(9):884-893. French. doi: 10.1016/j.arcped.2017.06.011. Epub 2017 Aug 16. PMID: 28822735.
Marsh N, Webster J, Ullman AJ, Mihala G, Cooke M, Chopra V, Rickard CM. Peripheral intravenous catheter non-infectious complications in adults: A systematic review and meta-analysis. J Adv Nurs. 2020 Dec;76(12):3346-3362. doi: 10.1111/jan.14565. Epub 2020 Oct 5. PMID: 33016412.
Martínez JA, Piazuelo M, Almela M, Blecua P, Gallardo R, Rodríguez S, Escalante Z, Robau M, Trilla A. Evaluation of add-on devices for the prevention of phlebitis and other complications associated with the use of peripheral catheters in hospitalised adults: a randomised controlled study. J Hosp Infect. 2009 Oct;73(2):135-42.
Mauro Pittiruti, Ton Van Boxtel, Giancarlo Scoppettuolo, Peter Carr, Evangelos Konstantinou, Gloria Ortiz Miluy, Massimo Lamperti, Godelieve Alice Goossens, Liz Simcock, Christian Dupont, Sheila Inwood, Sergio Bertoglio, Jackie Nicholson, Fulvio Pinelli, Gilda Pepe. European recommendations on the proper indication and use of peripheral venous access devices (the ERPIUP consensus): A WoCoVA project. J Vasc Access. 2023 Jan;24(1):165-182. doi: 10.1177/11297298211023274. Epub 2021 Jun 4.
Mecoli MD, Ding L, Yang G, McSoley JW, Doellman DA, Rineair SA, Subramanyam R. Factors associated with intraoperative intravenous catheter extravasation in children. Anaesth Intensive Care. 2022 Jul;50(4):306-311. doi: 10.1177/0310057X211062614. Epub 2022 Mar 11. PMID: 35277085.
Molas-Ferrer G, Farré-Ayuso E, doPazo-Oubiña F, deAndrés-Lázaro A, Guell-Picazo J, Borrás-Maixenchs N, Corominas-Bosch L, Valverde-Bosch M, Creus-Baró N. Level of adherence to an extravasation protocol over 10 years in a tertiary care hospital. Clin J Oncol Nurs. 2015 Apr;19(2):E25-30. doi: 10.1188/15.CJON.E25-E30. PMID: 25840394.
Mu SC, Lin CH, Sung TC. Calcinosis cutis following extravasation of calcium gluconate in neonates. Acta Paediatr Taiwan. 1999 Jan-Feb;40(1):34-5. PMID: 10910583.
No authors listed. 2021 Infusion Therapy Standards of Practice Updates. J Infus Nurs. 2021 Jul-Aug 01;44(4):189-190. doi: 10.1097/NAN.0000000000000436. PMID: 34197345.
No authors listed. Guidelines for the prevention of bloodstream infections and other infections associated with the use of intravascular catheters: Part 1: peripheral catheters [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024. PMID: 38810002.
O'Grady NP, Alexander M, Burns LA, Dellinger EP, Garland J, Heard SO, Lipsett PA, Masur H, Mermel LA, Pearson ML, Raad II, Randolph AG, Rupp ME, Saint S; Healthcare Infection Control Practices Advisory Committee (HICPAC). Guidelines for the prevention of intravascular catheter-related infections, 2011. Update 2017. 2017. ( https://www.cdc.gov/infection-control/media/pdfs/Guideline-BSI-H.pdf, accessed November 1, 2024).
Park SM, Jeong IS, Jun SS. Identification of Risk Factors for Intravenous Infiltration among Hospitalized Children: A Retrospective Study. PLoS One. 2016 Jun 28;11(6):e0158045. doi: 10.1371/journal.pone.0158045. PMID: 27351488; PMCID: PMC4924835.
Park SM, Jeong IS, Kim KL, Park KJ, Jung MJ, Jun SS. The Effect of Intravenous Infiltration Management Program for Hospitalized Children. J Pediatr Nurs. 2016 Mar-Apr;31(2):172-8. doi: 10.1016/j.pedn.2015.10.013. Epub 2015 Nov 19. PMID: 26608556.
Plum M, Moukhachen O. Alternative Pharmacological Management of Vasopressor Extravasation in the Absence of Phentolamine. P T. 2017 Sep;42(9):581-592. PMID: 28890646; PMCID: PMC5565133.
Pluschnig U, Haslik W, Bayer G, Soleiman A, Bartsch R, Lamm W, Steger GG, Zielinski CC, Mader RM. Outcome of chemotherapy extravasation in a large patient series using a standardised management protocol. Support Care Cancer. 2015 Jun;23(6):1741-8. doi: 10.1007/s00520-014-2535-2. Epub 2014 Nov 30. PMID: 25433440.
Poulsen E, Aagaard R, Bisgaard J, Sørensen HT, Juhl-Olsen P. The effects of ultrasound guidance on first-attempt success for difficult peripheral intravenous catheterization: a systematic review and meta-analysis. Eur J Emerg Med. 2023 Apr 1;30(2):70-77. doi: 10.1097/MEJ.0000000000000993. Epub 2023 Jan 20. PMID: 36727865.
Pu YL, Li ZS, Zhi XX, Shi YA, Meng AF, Cheng F, Ali A, Li C, Fang H, Wang C. Complications and Costs of Peripherally Inserted Central Venous Catheters Compared with Implantable Port Catheters for Cancer Patients: A Meta-analysis. Cancer Nurs. 2020 Nov/Dec;43(6):455-467.
Riveros-Perez E, Albo C, Guzzo E, Sanchez MG, Yang N, Rocuts A. Utility of color flow Doppler ultrasound to identify peripheral intravenous catheter position in adult surgical patients. SAGE Open Med. 2020 Mar 7;8:2050312120912123. doi: 10.1177/2050312120912123. PMID: 32215209; PMCID: PMC7065278.
Robert B. Dawson et al. PICC Zone Insertion MethodTM (ZIMTM): A Systematic Approach to Determine the Ideal Insertion Site for PICCs in the Upper Arm. Journal of the Association for Vascular Access. Volume 16, Issue 3, 2011, Pages 156-160, 162-165.
Roy J, Rakesh N, Das K, Kurien AJ. A Clinical Study of Iatrogenic Cutaneous Manifestations in Neonates in Intensive Care Unit in a Tertiary Care Hospital. International Journal of Pharmaceutical and Clinical Research. 2022;14(12):647-56.
Sabe AA, Claridge JA, Rosenblum DI, Lie K, Malangoni MA. The effects of splenic artery embolizationon nonoperative management of blunt splenic injury: a 16-year experience. J Trauma. 2009 Sep;67(3):565-72; discussion 571-2. doi: 10.1097/TA.0b013e3181b17010. PMID: 19741401.
Sakaida E, Sekine I, Iwasawa S, Kurimoto R, Uehara T, Ooka Y, Akanuma N, Tada Y, Imai C, Oku T,Takiguchi Y. Incidence, risk factors and treatment outcomes of extravasation of cytotoxic agents in an outpatient chemotherapy clinic. Jpn J Clin Oncol. 2014 Feb;44(2):168-71. doi: 10.1093/jjco/hyt186. Epub 2013 Dec 2. PMID: 24302758.
Sagheb S, Mohseni SO, Lamsehchi A. A new approach to skin extravasation injury management during the neonatal period. BMC Pediatr. 2022 Jul 26;22(1):451. doi: 10.1186/s12887-022-03511-y. PMID: 35883040; PMCID: PMC9317491.
Seo H, Altshuler D, Dubrovskaya Y, Nunnally ME, Nunn C, Ello N, Papadopoulos J, Chen XJC. The Safety of Midline Catheters for Intravenous Therapy at a Large Academic Medical Center. Ann Pharmacother. 2020 Mar;54(3):232-238. doi: 10.1177/1060028019878794. Epub 2019 Sep 30. PMID: 31565960.
Shahroor M, Maarouf AM, Yang J, Yankanah R, Shah PS, Mohamed A. Complications Associated with Low Position versus Good Position Umbilical Venous Catheters in Neonates of ≤32 Weeks' Gestation. Am J Perinatol. 2022 Feb;39(3):259-264. doi: 10.1055/s-0040-1715117. Epub 2020 Aug 9. PMID: 32772356.
Singh KR, Agarwal G, Nanda G, Chand G, Mishra A, Agarwal A, Verma AK, Mishra SK, Goyal P. Morbidity of chemotherapy administration and satisfaction in breast cancer patients: a comparative study of totally implantable venous access device.
Tagashira H, Izushi Y, Ikuta T, Koike Y, Kitamura Y, Yamamoto H. Regimen of 5-Fluorouracil and Cisplatin Increases the Incidence of Extravasation in Patients Undergoing Chemotherapy. In Vivo. 2021 Mar-Apr;35(2):1147-1150. doi: 10.21873/invivo.12361. PMID: 33622913; PMCID: PMC8045088.
Thomas S, Rowe HN, Keats J, Morgan RJH. The management of extravasation injury in neonates. World Wide Wounds. 1997.
Tjon JA, Ansani NT. Transdermal nitroglycerin for the prevention of intravenous infusion failure due to phlebitis and extravasation. Ann Pharmacother. 2000 Oct;34(10):1189-92. doi: 10.1345/aph.18188. PMID: 11054989.
Tofani BF, Rineair SA, Gosdin CH, Pilcher PM, McGee S, Varadarajan KR, Schoettker PJ. Quality improvement project to reduce infiltration and extravasation events in a pediatric hospital. J Pediatr Nurs. 2012 Dec;27(6):682-9. doi: 10.1016/j.pedn.2012.01.005. Epub 2012 Feb 16. PMID: 22342260.
Vaddi VK, Goyal M, Mascarenhas D, Haribalakrishna A. Successful management of a cutaneous abscess caused by Candida albicans in a very low birth weight neonate. Journal of Clinical Neonatology. 2022;11(4):219-221.
Vademecum Hematologie. Extravasatie bij chemotherapie. (2023). Geraadpleegd van https://www.vademecumhematologie.nl.
van Rens MF, Vijlbrief D, Braun S, Hugill K, van Loon FH, van de Hoogen A. Peripheral intravenous therapy infiltration/extravasation (PIVIE) risks and the potential for earlier notification of events using a novel sensor technology in a neonatal population. J Vasc Access. 2024 Nov;25(6):1801-1807. doi: 10.1177/11297298231185536. Epub 2023 Jul 3. PMID: 37395292; PMCID: PMC11539516.
Watanabe H, Ikesue H, Yoshida M, Yamamoto N, Sakamoto S, Koga T, Oishi R. Protection against the extravasation of anticancer drugs by standardization of the management system. Hosp Pharm. 2008;43(7):571-576.
Yalçınlı S, Karbek Akarca F, Can Ö, Uz İ, Konakçı G. Comparison of Standard Technique, Ultrasonography, and Near-Infrared Light in Difficult Peripheral Vascular Access: A Randomized Controlled Trial. Prehosp Disaster Med. 2022 Feb;37(1):65-70. doi: 10.1017/S1049023X21001217. Epub 2021 Dec 6. PMID: 34865664.
Ye X, Li M. Comparison of Ultrasound Guided and Conventional Techniques for Peripheral Venous Catheter Insertion in Pediatric Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Front Pediatr. 2022 Feb 7;9:797705. doi: 10.3389/fped.2021.797705. PMID: 35198520; PMCID: PMC8859100.
Zhang J, Li J, Huang Q. Management of Extravasation Injuries: A Retrospective Study at Hunan Provincial People's Hospital. Journal of Clinical Nursing. 2017; 26(21-22), 3589–3598.

Risk of Bias tables

No studies were included in the literature summary.

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum : 23-09-2026

Beoordeeld op geldigheid : 23-09-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:

Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers

Geautoriseerd door:

Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie
Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers
Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland

Algemene gegevens

De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd door de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS).

De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2024 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met extravasaties.

Werkgroep

Drs. K. (Kelly) Niggebrugge-Mentink, ziekenhuisapotheker HagaZiekenhuis, NVZA - voorzitter richtlijnwerkgroep
Dr. M.P.H. (Marcel) van den Broek, ziekenhuisapotheker – klinisch farmacoloog St. Antoniusziekenhuis, Nieuwegein/Utrecht, NVZA
Drs. A. (Ala) Keyany, apotheker, klinisch farmacoloog, Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis, NVZA
Dr. C.A. (Christianne) van Nieuwenhoven, plastisch chirurg Erasmus MC, NVPC
Drs. J.N. (Nick) Brinkman, plastisch chirurg, HagaZiekenhuis en LUMC, NVPC
T. (Tamara) Remijn- Rentmeester, MSc, verpleegkundig specialist Admiraal de Ruyterziekenhuis, V&VN
Drs. I. (Inge) Ertugrul-van der Graaf, verplegingswetenschapper/ verpleegkundige Noordwest Ziekenhuisgroep, V&VN

Klankbordgroep

Drs. F. (Floor) Derkx-Verhagen, SEH arts Máxima MC, NVSHA
J. (Jeanine) van der Lans – Bruijn, verpleegkundige Spaarne Gasthuis, V&VN
Drs. J. (Jennilee) Nahar – anesthesioloog – Intensivist IJsselland Ziekenhuis, NVIC
Dr. L. (Linda) Timmer-de Mik, dermatoloog Isala, NVDV
Dr. M. (Mirjam) Crul, ziekenhuisapotheker Amsterdam UMC, NVZA
Dr. R. (Robin) van der Lee, kinderarts-neonatoloog, Radboudumc Amalia Kinderziekenhuis, NVK
Drs. R. (Roland) van den Berg, ziekenhuisapotheker Groene Hart ziekenhuis, NVZA
Drs. R.. (Roland) van Rens, verpleegkundig expert vasculaire toegang in neonatologie, PhD student Radboud University Nijmegen
Dr. S.K. (Simone) van der Velden, dermatoloog en mohs-arts MohsA Huidcentrum en Erasmus MC, NVDV

Met ondersteuning van

Dr. L.M.P. (Linda) Wesselman, senior adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
Dr. L.P.M. (Lotte) Weijdijk, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
A. (Alies) Oost, Medisch informatiespecialist, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.

Gemelde (neven)functies en belangen werkgroep

Naam	Hoofdfunctie	Neven werkzaamheden	Persoonlijke financiële belangen	Persoonlijke relaties	Extern gefinancierd onderzoek	Intellectuele belangen en reputatie	Overige belangen	Datum	Restrictie
Kelly Niggebrugge-Mentink, (voorzitter)	Ziekenhuisapotheker, HagaZiekenhuis	Lid SIG oncologie NVZA, voorzitter Arboexpertgroep NVZA; onbetaald	Geen	Niet van toepassing	Geen	Geen	Geen	23-12-2025	Geen restricties
Ala Keyany	Apotheker, klinisch farmacoloog, Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis	KNMP werkgroep obesitas en bariatrie	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	29-08-2024	Geen restricties
Marcel van den Broek	Ziekenhuisapotheker – klinisch farmacoloog, St. Antoniusziekenhuis Nieuwegein/Utrecht	Specialisten Registratie Commissie Ziekenhuisfarmacie (SRC-ZF), KNMP Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO), VWS	Niet van toepassing	Niet van toepassing	Geen	Beheerder extravasatie ‘app’ onbezodigd	Niet van toepassing	25-07-2024	Geen restricties
Christianne van Nieuwenhoven	Plastisch Chirurg, Erasmuc MC	Geen	Geen	Geen	Geen	Publicatie extravasaties	Geen	08-07-2024	Geen restricties
Nick Brinkman	Plastisch Chirurg, HagaZiekenhuis en LUMC	Consulent bij Prisma, meedenk consulten voor huisartsen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	07-09-2025	Geen restricties
Tamara Remijn- Rentmeester	Verpleegkundig Specialist AGZ, ADRZ: klinische en poliklinische werkzaamheden voor de chirurgische patiënt, vascular access, organisatie en geven van scholing, onderzoeker voor patiënt veiligheidscommissie.	Office Manager, RMA-Techniek BV: werkzaamheden in bedrijf echtgenoot. Werkzaamheden variëren van inkoopboekhouding, HR tot contentmarketing.	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	24-03-2025	Geen restricties
Inge Ertugrul-van der Graaf	Beleidsmedewerker afdeling Kwaliteit (22 uur p.w.) Verpleegkundige specialistische zorg (dialyse) (18 uur p.w.) Werkgever: Noordwest Ziekenhuisgroep in loondienst.	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	23-03-2025	Geen restricties

Inbreng patiëntenperspectief

De conceptrichtlijn is voor commentaar voorgelegd aan patiëntenfederatie Nederland en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijnmodule voerde de werkgroep conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).

Module	Uitkomst raming	Toelichting
Preventie	Geen financiële gevolgen	Hoewel uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) breed toepasbaar zijn (>40.000 patiënten), volgt ook uit de toetsing dat het overgrote deel (±90%) van de zorgaanbieders en zorgverleners al aan de norm voldoet en/of het geen nieuwe manier van zorgverlening of andere organisatie van zorgverlening betreft, het geen toename in het aantal in te zetten voltijdsequivalenten aan zorgverleners betreft en het geen wijziging in het opleidingsniveau van zorgpersoneel betreft. Er worden daarom geen substantiële financiële gevolgen verwacht.

Werkwijze

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze.

Zoekverantwoording

Algemene informatie

Cluster/richtlijn: NVZA Extravasaties
Uitgangsvraag/modules: Overkoepelende search
Database(s): Embase.com, Ovid/Medline	Datum: 9 juli 2024
Periode: vanaf 1996	Talen: geen restrictie
Literatuurspecialist: Alies Oost	Rayyan review
BMI-zoekblokken: voor verschillende opdrachten wordt (deels) gebruik gemaakt van de zoekblokken van BMI-Online https://blocks.bmi-online.nl/ Deduplication: voor het ontdubbelen is gebruik gemaakt van http://dedupendnote.nl/
Toelichting: Voor deze vraag is gezocht op de elementen: extravasatie
Te gebruiken voor richtlijntekst: In de databases Embase.com en Ovid/Medline is op 9 juli 2024 systematisch gezocht naar systematische reviews, RCTs en observationele studies vanaf 1996 over extravasatie. De literatuurzoekactie leverde 6831 unieke treffers op.

Zoekopbrengst

	EMBASE	OVID/MEDLINE	Ontdubbeld
SR	384	249	414
RCT	1084	794	1464
Observationele studies	4357	2548	4953
Totaal	5825	3591	6831*

_{*in Rayyan}

Zoekstrategie

Embase.com

No.	Query	Results
#1	'extravasation'/de OR extravasation*:ti,ab,kw	31555
#2	#1 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)	15512
#3	#2 AND [1996-2024]/py	12950
#4	'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly:ti,ab OR 'meta analy':ti,ab OR metanaly:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview)):ti,ab) OR ((systemic NEAR/1 review):ti,ab) OR (((systemati OR literature OR database* OR 'data base') NEAR/10 search):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic) NEAR/3 search):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review):ti,ab) AND (search:ti,ab OR database:ti,ab OR 'data base':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes)):ti) OR ((((critical OR rapid) NEAR/3 (review OR overview* OR synthes)):ab) AND (search:ab OR database:ab OR 'data base':ab)) OR metasynthes:ti,ab OR 'meta synthes':ti,ab	1043857
#5	'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo:ab,ti	4065855
#6	'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'case control study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'comparative study'/de OR 'cohort analysis'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti)	8310051
#7	'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo:ti,ab,kw OR 'sham-control':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom:ti,ab,kw OR 'non-random':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control)):ti,ab,kw) OR ((match NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor OR match)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal:ti,ab,kw OR prospective:ti,ab,kw OR retrospective:ti,ab,kw OR observational:ti,ab,kw OR 'cross sectional':ti,ab,kw OR cross?ectional:ti,ab,kw OR multicent:ti,ab,kw OR 'multi-cent':ti,ab,kw OR consecutive:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar:ti,ab,kw OR 'odds ratio':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab)))	15226357
#8	#3 AND #4 - SR	384
#9	#3 AND #5 NOT #8 - RCT	1084
#10	#3 AND (#6 OR #7) NOT (#8 OR #9) - observationeel	4357
#11	#8 OR #9 OR #10	5825

Ovid/Medline

#	Searches	Results
1	Extravasation of Diagnostic and Therapeutic Materials/ or extravasation.ti,ab,kf.	20506
2	1 not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/)	13975
3	limit 2 to yr="1996 -Current"	11422
4	meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview)).ti,ab,kf. or (systemic adj1 review).ti,ab,kf. or ((systemati or literature or database* or data-base) adj10 search).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic) adj3 search).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review) and (search or database* or data-base)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review or overview* or synthes)).ti. or (((critical or rapid) adj3 (review or overview* or synthes)) and (search or database* or data-base)).ab. or (metasynthes or meta-synthes*).ti,ab,kf.	758627
5	exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random.ti,ab. or (clinic adj trial).tw. or ((singl or doubl* or treb* or tripl) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo.tw.	2748336
6	Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp cohort studies/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective.tw. or prospective.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ [Onder exp cohort studies vallen ook longitudinale, prospectieve en retrospectieve studies]	4771243
7	Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind or masked)) or nonrandom* or "non-random" or "quasi-experiment" or "parallel group" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case adj6 (matched or control)) or (match adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant)) or (propensity adj6 (scor or match))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust).ti,ab. or (versus or vs or compar).ti. or ((exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent' or consecutive).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar).ti,ab,kf. or ('odds ratio' or 'relative odds' or 'risk ratio' or 'relative risk' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.))	5732104
8	3 and 4 - SR	249
9	(3 and 5) not 8 - RCT	794
10	(3 and (6 or 7)) not (8 or 9) - observationeel	2548
11	8 or 9 or 10	3591

Extravasaties

Extravasaties

Uitgangsvraag

Aanbeveling

Overwegingen

Onderbouwing

Achtergrond

Conclusies / Summary of Findings

Samenvatting literatuur

Zoeken en selecteren

Referenties

Evidence tabellen

Verantwoording