Acne Vulgaris

Initiatief: NVDV Aantal modules: 12

Therapeutische trap voor kinderen met acne

Publicatiedatum: 03-02-2025
Beoordeeld op geldigheid: 16-12-2024

Uitgangsvraag

Wat is de therapeutische trap voor kinderen (<12 jaar) met acne?

Aanbeveling

Opties voor eerste-keuzebehandeling voor kinderen (<12 jaar)

  • Bied één van de volgende behandelingen aan gedurende 12 weken, rekening houdend met de ernst van de acne en de voorkeuren van de patiënt na bespreking van de risico's en voordelen van elke optie (zie tabel 3).
    • Vanaf 9 jaar: topicaal combinatiepreparaat adapaleen/benzoylperoxide voor milde tot matig ernstige acne.
    • Off-label <12 jaar: topicaal combinatiepreparaat tretinoïne/clindamycine voor milde tot matig ernstige acne.
    • Off-label <12 jaar: topicaal combinatiepreparaat benzoylperoxide/clindamycine voor milde tot matig ernstige acne.
    • Vanaf 9 jaar: topicaal combinatiepreparaat adapaleen/benzoylperoxide samen met macroliden, bijvoorbeeld erytromycine 10-20 mg/kg/dg in 2 doses (max 1000mg/dg) voor matig ernstige tot ernstige acne. Deze lage dosering erytromycine is gebaseerd op expert opinion en wijkt -vanwege een andere indicatie- af van het Kinderformularium.In uitzonderlijke gevallen wanneer andere behandelingen geen optie zijn, kan trimethoprim overwogen worden.
    • Off-label <12 jaar: op indicatie oraal isotretinoïne voor matig ernstige tot ernstige acne. Deze indicaties zijn onder andere risico op littekenvorming, risico op hyperpigmentatie, grote lijdensdruk en therapieresistente acne.
  • Overweeg topicaal benzoylperoxide monotherapie als alternatief voor de opties in tabel 3, rekening houdend met de ernst van de acne.
  • Overweeg een topicaal retinoïd als monotherapie als alternatief voor opties in tabel 3, rekening houdend met de ernst van de acne.

Tabel 3. Behandelkeuzes voor kinderen (<12 jaar) met milde tot matig ernstige en matig ernstige tot ernstige acne

 

Milde tot matig ernstige acne

Matig ernstige tot ernstige acne

Therapieresistente matig ernstige tot ernstige acne

Behandeling

Vanaf 9 jaar: topicaal combinatiepreparaat adapaleen/benzoylperoxide, 1dd ‘s avonds aanbrengen.

Off-label <12 jaar: topicaal combinatiepreparaat tretinoïne/clindamycine, 1dd ‘s avonds aanbrengen.

Off-label <12 jaar: topicaal combinatiepreparaat benzoylperoxide/clindamycine, 1dd ‘s avonds aanbrengen.

Vanaf 9 jaar: topicaal combinatiepreparaat adapaleen/benzoylperoxide

1dd ‘s avonds aanbrengen + oraal erytromycine1 10-20mg/kg/dg in 2 doses (max 1000mg/dg).

 

Off-label <12 jaar): oraal isotretinoïne op indicatie.

Voordelen

Topicaal

Bevat geen antibiotica.

Topicaal

Topicaal

 

De orale component kan effectief zijn in geval van topicaal moeilijk te bereiken plekken, zoals de rug.

Bevat geen antibiotica.

De orale component kan effectief zijn in geval van topicaal moeilijk te bereiken plekken, zoals de rug.

Nadelen

Kan huidirritatie en fotosensitiviteit veroorzaken.

Kan een blekende werking hebben op haar en textiel.

Kan huidirritatie en fotosensitiviteit veroorzaken.

Kan huidirritatie en fotosensitiviteit veroorzaken.

Kan een blekende werking hebben op haar en textiel.

Topicaal adapaleen + topicaal benzoylperoxide kan huidirritatie en fotosensitiviteit veroorzaken.

Topicaal adapaleen + topicaal benzoylperoxide kan een blekende werking hebben op haar en textiel.

Orale antibiotica kunnen systemische bijwerkingen hebben en kunnen antimicrobiële resistentie veroorzaken.

Orale tetracyclines kunnen fotosensitiviteit veroorzaken.

Oraal isotretinoïne kan fotosensitiviteit veroorzaken.

Gelijktijdig gebruik met tetracyclines is gecontra-indiceerd.

Zie overwegingen voor mogelijke bijwerkingen.

1. Deze dosering wijkt af van het Kinderformularium (alhier staat het middel vermeld voor andere indicaties). Dit is gebaseerd op expert opinion, waarbij een lagere dosering bij acne vulgaris wordt gebruikt omwille van het ontstekingsremmende effect. De lagere dosering is daarmee geschikter voor langdurige behandeling en kent minder bijwerkingen.

 

Factoren om tijdens het consult rekening te houden:

  • Acne van welke ernst dan ook kan psychische problemen veroorzaken.
  • Bespreek het belang van het voltooien van de behandeling; het kan 6 tot 8 weken duren voordat een positief effect merkbaar wordt.

Factoren om rekening mee te houden bij het kiezen van een behandeloptie:

  • Het risico op littekens neemt toe met de ernst en duur van de acne.
  • Begin met behandeling om de dag of korte contactapplicatie (bijvoorbeeld afwassen na een uur), om het risico op huidirritatie bij topicale behandelingen met benzoylperoxide of retinoïden te verminderen. Als dat goed wordt verdragen, ga dan over op de standaard applicatie van het gehele aangedane gebied, niet alleen op de zichtbare laesies.
  • Voor patiënten die worden behandeld voor acne en die hormonale anticonceptiva willen gebruiken, heeft de gecombineerde orale anticonceptiepil de voorkeur boven een pil met alleen progesteron. Zie de NHG-Standaard Anticonceptie

De volgende behandelingen worden niet aanbevolen:

  • Monotherapie met topicale antibiotica.
  • Monotherapie met orale antibiotica.
  • Een combinatie van topicale en orale antibiotica.

Factoren waarmee bij controle(s) of follow-up rekening moet worden gehouden:

  • Evalueer een eerste-keuzebehandeling na 12 weken en:
    • Onderzoek of de acneklachten zijn verminderd en of er bijwerkingen zijn.
    • Overweeg bij patiënten die een behandeling krijgen waar orale antibiotica deel van uit maken, indien de acne voldoende is verbeterd, te stoppen met orale antibiotica en de topicale behandeling te continueren.
    • Overweeg bij patiënten die behandeld worden met o.a. orale antibiotica en die enig effect hebben op de orale antibiotica nog 12 weken te continueren, naast de topicale behandeling.
  • Als de acne niet voldoende reageert op een 12 weken durende kuur van een eerste-keuzebehandeling, beoordeel dan nogmaals de ernst van de klachten en:
    • Overweeg bij milde tot matig ernstige acne een alternatief uit de behandelopties genoemd in tabel 3.
    • Overweeg bij matig ernstige tot ernstige acne waarbij tot nu nog geen orale antibiotica zijn gebruikt om een alternatieve behandeling aan te bieden waar orale antibiotica deel van uitmaken (zie tabel 3).
  • Behandel alleen langer dan 6 maanden met een antibioticum (topicaal of oraal) in uitzonderlijke omstandigheden. Beoordeel de huid om de 3 maanden en stop het antibioticum zo snel mogelijk.
  • Wees ervan bewust dat het gebruik van antibiotische behandeling geassocieerd is met een risico op antibioticaresistentie.

Orale behandeling met isotretinoïne

  • Overweeg off-label gebruik van oraal isotretinoïne voor patiënten jonger dan 12 jaar op indicatie. Deze indicaties zijn onder andere risico op littekenvorming, risico op hyperpigmentatie, grote lijdensdruk en therapieresistente acne.
  • Houd bij het overwegen van oraal isotretinoïne rekening met het psychisch welzijn van de patiënt. 
  • Bij meisjes in de vruchtbare leeftijd:
    • Leg uit dat isotretinoïne ernstige schade kan toebrengen aan het ongeboren kind bij gebruik tijdens de zwangerschap;
    • Informeer hen over het te volgen zwangerschapspreventieprogramma (zie DHPC update retinoïden bijlage bij de Nederlandse richtlijn acne vulgaris 2022).
    • Het type anticonceptie is afhankelijk van verschillende factoren, waaronder de medische voorgeschiedenis, leefstijl en individuele voorkeuren. Er dient voor passende anticonceptie te worden gekozen in overleg met de arts.
  • Schrijf oraal isotretinoïne in principe voor in een dagelijkse dosis van 0,5 tot 1 mg/kg. Zie het Kinderformularium voor actuele doseringen. De werkgroep adviseert om bij kinderen <12 jaar laagdrempelig een lagere dagelijkse dosering (0,1-0,3 mg/kg) te starten i.v.m. bijwerkingen en ter bevordering van therapietrouw.
  • Wanneer isotretinoïne wordt gegeven als kuur voor acne, ga dan in principe door totdat een totale cumulatieve dosis van 120 tot 150 mg/kg is bereikt, tenzij:
    • Het huidbeeld nog niet volledig in remissie is en langdurigere behandeling nodig is.
    • De acne al voor die tijd grotendeels is verdwenen en er geen nieuwe laesies verschijnen gedurende 4 tot 8 weken. Overweeg dan om de behandeling eerder te stoppen.
  • Beoordeel tijdens de behandeling het psychisch welzijn bij patiënten die oraal isotretinoïne gebruiken en wees bedacht op tekenen van depressie. 
  • Informeer patiënten voor het starten van de behandeling over de mogelijke bijwerkingen en evalueer deze tijdens behandeling.

Gebruik van orale corticosteroïden als aanvulling op oraal isotretinoïne

Gebruik van intralaesionale corticosteroïden

Overweeg om ernstige inflammatoire cystes te behandelen met intralaesionale injecties met triamcinolonacetonide.

Overwegingen

Kwaliteit van het bewijs

De NICE guideline acne vulgaris (2021) heeft geen specifieke zoekactie uitgevoerd voor kinderen. De geïncludeerde studies in de NICE guideline acne vulgaris (2021) omvatten gemengde leeftijdsgroepen, waarbij de minimale leeftijd 12 jaar was. De effectiviteit van de verschillende behandelopties was niet specifiek onderzocht bij kinderen. Ondanks het gebrek aan studies (van hoge kwaliteit) die specifiek gericht zijn op kinderen onder de 12 jaar, heeft de werkgroep aanbevelingen geformuleerd op basis van de NICE guideline acne vulgaris (2021) en de Nederlandse richtlijn acne vulgaris (2022), aangevuld met expert opinion.

 

Balans van gewenste en ongewenste effecten

Bij de keuze voor een topicaal dan wel systemisch medicament moet het gewenste effect (verbetering van de acne) opwegen tegen de potentiële bijwerkingen en nadelen van de ingestelde therapie. Het voordeel van topicale therapie is dat de bijwerkingen vaak mild en reversibel zijn, echter vergt het aanbrengen van de topicale middelen meer tijd en moeite (van meestal zowel het kind als de ouders/verzorgers) dan het innemen van een tablet. Daarnaast kan er sprake zijn van lokale bijwerkingen als branderigheid of een prikkend gevoel op de huid.

Systemische medicatie is vaak effectief, echter kan het innemen van de tabletten of capsules (door grootte of smaak) een probleem zijn voor het kind en is er een grotere kans op bijwerkingen dan bij de topicale middelen. Bij isotretinoïne moeten laboratoriumcontroles worden uitgevoerd, hetgeen een invasief onderzoek betreft en bij kinderen met prikangst een extra barrière kan vormen. Bij het gebruik van doxycycline bestaat er een risico op beschadiging van groeiend bot en tandweefsel, evenals 1-10% kans op (irreversibele) tandverkleuring. Het gebruik van doxycycline bij kinderen <8 jaar is om deze reden gecontra-indiceerd. In het geval van kinderen van 8-12 jaar kan toepassing worden overwogen als andere geneesmiddelen (zoals erytromycine) niet effectief, gecontra-indiceerd of niet beschikbaar zijn.

 

Voor een overzicht van de mogelijke bijwerkingen van isotretinoïne verwijst de werkgroep naar het Farmacotherapeutisch Kompas en de NVDV richtlijn acne vulgaris (vanaf 12 jaar) (2022).

 

Professioneel perspectief

De werkgroep is van mening dat zorg en behandeling op maat noodzakelijk is bij kinderen met acne. Bij het maken van een keuze uit de verschillende behandelopties dienen de volgende factoren in beschouwing te worden genomen: de ernst van de acne, de leeftijd van de patiënt, de psychische impact van acne op de patiënt, (mogelijke) littekenvorming, alsook mogelijke ongunstige aspecten van de behandeling (zoals prikangst, frequente ziekenhuisbezoeken, comedicatie/comorbiditeit).

Indien er sprake is van littekenvorming of een verhoogd risico daarop, kan er eerder overwogen worden om te kiezen voor een agressievere behandeling, zoals isotretinoïne.

 

Waarden en voorkeuren van patiënten

Het is belangrijk om de patiënt en de ouder(s) volledig te informeren over de diverse behandelopties, waarbij de voor- en nadelen van elk behandeloptie en de mogelijke bijwerkingen worden besproken. De patiënt/ouders moeten ook actief worden betrokken bij het maken van de beslissing omtrent de meest geschikte behandeloptie.

 

Aanvaardbaarheid en haalbaarheid

Geïndividualiseerde zorg is van belang bij het afwegen van diverse behandelopties voor acne bij kinderen. Zie tabel 3 voor de behandelopties/keuzes.

 

Vanwege het risico op potentiële bijwerkingen van isotretinoïne is periodieke laboratorium monitoring, zoals bij volwassenen wordt uitgevoerd, vereist. Bijzondere aandacht dient te worden besteed aan patiënten met een voorgeschiedenis van stemmingsproblematiek en alle patiënten dienen gecontroleerd te worden op tekenen van depressie en indien noodzakelijk, verwezen te worden voor een passende therapie. Eventuele prikangst dient in overweging te worden genomen, evenals de frequente ziekenhuisbezoeken, die zowel voor het kind als de ouder(s) haalbaar en acceptabel moet zijn.

 

Bij topicale behandeling is de therapietrouw van het kind en/of de ouder(s) van belang, evenals het correct opvolgen van de smeerinstructies.

Onderbouwing

De kindermodules zijn gevormd om diverse richtlijnen te ondersteunen met antwoorden op veel voorkomende vragen specifiek voor de kinderleeftijd. Vanwege beperkt bewijs zijn de aanbevelingen voornamelijk gebaseerd op expert opinion. Bij onvoldoende ervaring wordt geadviseerd door te verwijzen naar een gespecialiseerd centrum voor kinderen of expertisecentrum.

 

Acne vulgaris is een veelvoorkomende huidziekte die doorgaans optreedt vanaf de puberteit; ongeveer 80% van de mensen tussen 11 en 30 jaar oud is aangedaan. Het komt in de praktijk regelmatig voor dat kinderen <12 jaar al in meer of mindere mate last hebben van acne vulgaris (niet te verwarren met acne infantum dat meestal op de peuterleeftijd optreedt en een ander beloop kent). Het ziektebeeld acne vulgaris bij kinderen <12 jaar kent geen wezenlijke verschillen ten opzichte van acne vulgaris bij adolescenten en volwassenen. De behandeling van acne vulgaris in deze jonge patiëntenpopulatie kent echter enkele belangrijke aandachtspunten, die in deze module aan bod zullen komen.

Voor het beantwoorden van de uitgangsvraag zijn de NICE guideline acne vulgaris (2021) en de Nederlandse richtlijn acne vulgaris (2022) gebruikt. Het literatuuronderzoek werd hierop aangevuld. De NICE guideline acne vulgaris (2021) heeft een literatuursearch verricht vanaf het jaartal 1947 t/m 07-05-2020. Er werd een aanvullende systematische zoekstrategie uitgevoerd in de elektronische databases van Embase en Medline vanaf het jaartal 2020 t/m 17-07-2023. De zoekstrategie is toegevoegd in bijlage 2. De volgende PICO en uitkomstmaten zijn gehanteerd voor de zoekstrategie:

 

P: Kinderen van 0 tot 18 jaar met acne vulgaris
I: Topicale therapie, orale therapie (antibiotica, isotretinoïne, orale anticonceptieve middelen en hormoonmodificerende middelen, fysische behandelingen)
C: Geen behandeling, op de wachtlijst, placebo of andere behandelopties
O: Zie onderstaand

 

Uitkomstmaten

De werkgroep definieerde de uitkomstmaten als volgt en hanteerde de in de studies gebruikte definities.

 

Primair (cruciaal):

  • Effectiviteit
  • Door de behandelaar gerapporteerde verbetering aan het einde van de behandeling
    • % verandering in het aantal acne laesies t.o.v. het beginpunt
    • Verandering/eindscore op een gevalideerde schaal voor de ernst van acne
  • Door de patiënt gerapporteerde verbetering aan het einde van de behandeling:
    • Verandering in de ernst van acne of symptomen
  • Preventie van littekens bij elke follow-up afspraak
    • Verandering in het aantal littekens t.o.v. het beginpunt
    • Incidentie van littekens

Secundair (belangrijk):

  • Verdraagbaarheid
  • Staken van behandeling om welke reden dan ook
  • Veiligheid 
  • Behandeling stoppen vanwege bijwerkingen 

De volgende in- en exclusie werden gehanteerd voor de systematische zoekstrategie:

 

Inclusie:

  • Humane studies: (systematische reviews of meta-analyse van) RCT’s
  • Engelstalige studies

Exclusie:

  • Studies gepubliceerd vóór 07-05-2020
  • N<30

Er werden in totaal 11 studies geïncludeerd op basis van beoordeling van titel en abstract. Uiteindelijk zijn alle studies na de full tekst screening geëxcludeerd. Op basis van het literatuuronderzoek zijn er geen nieuwe studies geïncludeerd.

  1. Het Farmacotherapeutische Kompas. Geraadpleegd op 23-05-2024 via https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/
  2. Het Kinderformularium. Geraadpleegd op 23-05-2024 via https://www.kinderformularium.nl/
  3. National Institute for Health and Care Excellence. (2021). Acne Vulgaris: management Guideline 2021. Geraadpleegd op 10-10-2023 via https://www.nice.org.uk/guidance/ng198
  4. NVDV richtlijn Constitutioneel eczeem (2022): Monitoring en dosering van conventionele systemische immunosuppressieve therapie bij kinderen met CE. Geraadpleegd op 24-05-2024 via https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/constitutioneel_eczeem/constitutioneel_eczeem_-_korte_beschrijving.html

Overzicht van geëxcludeerde studies

 

Exclusies na full tekst screening

Artikel

Reden van exclusie

Ahn 2020

Voldoet niet aan PICO: gehele patiëntenpopulatie >18

Abdullah 2022

Gemengde populatie, geen subanalyse kinderen

Diogo 2021

Gemengde populatie, geen subanalyse kinderen

Eichenfield 2021

Soort studie

Eid 2021

Voldoet niet aan PICO: gehele patiëntenpopulatie >18

Green 2021

Tazarotene niet verkrijgbaar in Nederland

Stein Gold 2022

Tazarotene niet verkrijgbaar in Nederland

Kircik 2022

Tazarotene niet verkrijgbaar in Nederland

Ma 2022

Voldoet niet aan PICO: gehele patiëntenpopulatie >18

Moftah 2022

Voldoet niet aan PICO: gehele patiëntenpopulatie >18

 

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum  : 03-02-2025

Beoordeeld op geldigheid  : 16-12-2024

Voor het beoordelen van de actualiteit van deze richtlijn is de werkgroep grotendeels in stand gehouden. Op modulair niveau is een onderhoudsplan beschreven. Bij het opstellen van de richtlijn heeft de werkgroep per module een inschatting gemaakt over de maximale termijn waarop herbeoordeling moet plaatsvinden en eventuele aandachtspunten geformuleerd die van belang zijn bij een toekomstige herziening (update).

 

De Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) is regiehouder van deze richtlijn Kindermodules en eerstverantwoordelijke op het gebied van de actualiteitsbeoordeling van de richtlijn. De andere aan deze richtlijn deelnemende wetenschappelijke verenigingen of gebruikers van de richtlijn delen de verantwoordelijkheid en informeren de regiehouder over relevante ontwikkelingen binnen hun vakgebied.

Initiatief en autorisatie

Initiatief:
  • Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie
Geautoriseerd door:
  • Nederlands Huisartsen Genootschap
  • Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie
  • Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde
  • Stichting Kind en Zorg (voorheen Stichting Kind en Ziekenhuis)
  • Nederlandse Vereniging voor Allergologie en Klinische Immunologie

Algemene gegevens

Aanleiding en afbakening onderwerp

Op initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie is de richtlijn kindermodules ontwikkeld, vanwege de frequent voorkomende beperkte informatie in de NVDV richtlijnen met betrekking tot de zorg voor kinderen. Deze ontwikkeling omvat de modules over behandelopties voor vitiligo, acne vulgaris, condylomata acuminata en hyperhidrosis, evenals de diagnostiek voor chronische spontane urticaria bij kinderen.

 

Financiering
De ontwikkeling van deze richtlijn is gefinancierd door de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De SKMS ondersteunt medisch-specialistische beroepsverenigingen bij het bevorderen van de kwaliteit van zorg. De financiering heeft geen invloed gehad op de inhoudelijke totstandkoming van de richtlijn. De werkgroep heeft onafhankelijk gewerkt conform de geldende methodologische standaarden.

Doel en doelgroep

Doel

Deze richtlijn is een document met aanbevelingen ter ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering. De richtlijn berust op de resultaten van wetenschappelijk onderzoek en aansluitende meningsvorming gericht op het vaststellen van goed medisch handelen. De richtlijn geeft aanbevelingen over behandeling van kinderen met vitiligo, acne vulgaris, condylomata acuminata, hyperhidrosis, evenals de diagnostiek voor chronische spontane urticaria bij kinderen.

 

Doelgroep

De richtlijn is bestemd voor leden van de medische en paramedische beroepsgroepen die hebben meegewerkt aan deze richtlijn.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijn werd een multidisciplinaire werkgroep ingesteld. Bij het samenstellen van de werkgroep werd rekening gehouden met de geografische spreiding van de werkgroepleden en met een evenredige vertegenwoordiging van academische en niet-academische achtergrond. De werkgroepleden hebben onafhankelijk gehandeld en geen enkel lid ontving gunsten met het doel de richtlijnen te beïnvloeden. Naast de afgevaardigden van de verschillende beroepsgroepen is er ook een patiëntenvertegenwoordiger betrokken geweest bij de ontwikkeling van de richtlijn.

 

Werkgroepleden

Vereniging

Mw. Drs. E.J. Mendels, dermatoloog (voorzitter)

NVDV

Mw. Dr. M. de Graaf, dermatoloog

NVDV

Mw. Dr. M.A. Middelkamp-Hup, dermatoloog

NVDV

Mw. Dr. R. Driessen, dermatoloog

NVDV

Mw. Drs. E. de Jonge, dermatoloog

NVDV

Mw. Dr. F.M. Garritsen, dermatoloog

NVDV

Dhr. Dr. A.A. Meesters, dermatoloog

NVDV

Mw. Drs. C.J.A. van Eijsden, dermatoloog

NVDV

Mw. Drs. I.M.L. Majoie, dermatoloog

NVDV

Mw. Dr. J.A.M. Emons, kinderarts-allergoloog

NVvAKI

Mw. Dr. W. van Dorp, gynaecoloog

NVOG

Mw. Drs. S. van Vugt, huisarts

NHG

Mw. Drs. A.S. Pahalwankhan, physician assistant dermatologie

NAPA

Mw. M. van Diepenbeek, secretaris Huid Nederland

Huid Nederland

Mw. E. Doganer, patiëntvertegenwoordiger

Stichting Kind & Ziekenhuis

Mw. Drs. A. Horikx, apotheker

KNMP

Mw. Drs. T. van der Zanden, operationeel directeur

Kinderformularium

Ondersteuning werkgroep

Vereniging

Mw. Drs. T.M. Nlgisang, arts-onderzoeker (vanaf juli 2023)

NVDV

Mw. Drs. L.J. van den Oord, arts-onderzoeker (vanaf april 2024)

NVDV

Dhr. Drs. M.O. Hoogeveen, arts-onderzoeker

NVDV

Dhr. Drs. D. van Loon, arts-onderzoeker

NVDV

Mw. Drs. A. de Waal, arts-onderzoeker

NVDV

Mw. Drs. S. Wanders, arts-onderzoeker

NVDV

Mw. Dr. W.A. van Enst, klinisch epidemioloog & directeur NVDV

NVDV

Belangenverklaringen

De KNMG-Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling is gevolgd. Alle werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of ze in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, onderzoeksfinanciering) of indirecte belangen (persoonlijke relaties, reputatie management, kennisvalorisatie) hebben gehad. Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie.

 

 

Werkgroeplid

Hoofdfunctie(s)

Nevenfunctie(s)

Persoonlijke financiële belangen

Persoonlijke relaties

Extern gefinancierd onderzoek

Intellectuele belangen en reputatie

Overige belangen

Getekend op

Acties (voorstel)

Mw. Drs. E.J. Mendels, (voorzitter)

Kinderdermatoloog, Erasmus MC-Sophia Kinderziekenhuis Rotterdam

  • Voorzitter domeingroep kinderdermatologie NVDV (onbetaald)
  • Medisch bestuur patiënten vereniging Lichen Sclerosus kinderen (onbetaald)
  • Lid werkgroep Genodermatosen en Kinderdermatologie (onbetaald)
  • Expertisecentrum werkgroep vasculaire anomalieën Rotterdam- Erasmus MC (onbetaald)

Geen

Geen

Project B- lange termijn gevolgen B-blookers infantiele hemangiomen (Pierre Fabre), mede-auteur van dit stuk. Echter de richtlijn infantiele hemangiomen is reeds gemaakt.

Geen

Geen

25-01-2021

Geen

Mw. Dr. M. de Graaf

Dermatoloog met aandachtsgebied kinderen (kinderdermatoloog), Utrecht UMC

Geen

Geen

Geen

Deelname aan onderzoek met JAK-remmers en biologicals bij behandeling van constitutioneel eczeem

Geen

Geen

23-09-2022

Geen

Mw. Dr. M.A. Middelkamp-Hup

Dermatoloog, 0,4 fte Amsterdam UMC en 0,2 fte Acibadem International Medical Center

  • Lid domeingroep Kinderdermatologie (onbetaald)
  • Lid domeingroep Allergie en eczeem (onbetaald)
  • Lid werkgroep genodermatosen (onbetaald)

Adviesraad Sanofi en adviesraad LeoPharma

Geen

Onderzoeker TREAT NL registry en BIOMAP (atopisch eczeem)

Onderzoeker op gebied van atopisch eczeem

  • Dermatoloog in expertisecentrum aangeboren vasculaire afwijkingen (AMC) en dermatoloog in expertisecentrum ernstige morphea en SLE (AMC)

Geen

26-10-2022

Geen

Mw. Dr. R. Driessen

Dermatoloog ,Radboudumc

  • Domeingroep Inflammatoire dermatosen
  • Cursorisch Onderwijs Commissie (COCOM))
  • Commissie Dure Geneesmiddelen
  • Richtlijnwerkgroep Hidradenitis suppurativa

Geen

Geen

Galderma (vergoeding werden rechtstreeks aan de instelling betaald)

Geen

Spreker/ medisch adviseur: Abbvie, Janssen, Galderma, Novartis (vergoeding werden rechtsstreeks aan de instelling betaald)

21-03-2023

Geen

Mw. Drs. E. de Jonge

Dermatoloog, Diakonessenhuis Utrecht

  • Lid domeingroep  Kinderdermatologie (onbetaald)
  • Afgevaardigde domeingroep Kinderdermatologie t.b.v. redactie NtvDV

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

26-03-2023

Geen

Mw. Dr. F.M. Garritsen

Dermatoloog, HagaZiekenhuis en Juliana Kinderziekenhuis Den Haag

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Presentaties/ nascholingen op congressen en aanwezig bij adviesraden o.a. Abbvie, Sanofi, Novartis en LeoPharma, meestal over eczeem

13-05-2024

Geen

Dhr. Dr. A.A. Meesters

Dermatoloog, Amsterdam UMC en Noordwest Ziekenhuisgroep Alkmaar

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

16-05-2024

Geen

Mw. Drs. C.J.A. van Eijsden

Dermatoloog, Erasmus MC en Dermahaven

  • Lid domeingroep Dermatochirurgie en Lasers (onbetaald)

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

21-03-2023

Geen

Mw. Drs. I.M.L. Majoie

Dermatoloog, Meander Medisch Centrum

Geen

Geen

Geen

Geen

Meander Medisch Centrum multidisciplinair expertise team hyperhidrosis

Geen

28-04-2023

Geen

Mw. Dr. J.A.M. Emons

Kinderarts-allergoloog, Erasmus MC-Sophia

  • Redactieraad NTvAAKI
  • Lid commissie communicatie NVvAKI
  • Visiteur Kwaliteitsvisitatie Kindergeneeskunde

Geen

Geen

Geen extern gefinancieerd onderzoek gerelateerd aan deze richtlijn

Geen

Geen

09-05-2023

Geen

Mw. Dr. W. van Dorp

Gynaecoloog, Erasmus MC

  • Bestuurslid NVOG werkgoep Kinder- & adolescentengynaecologie (onbetaald)

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

17-05-2024

Geen

Mw. Drs. S. van Vugt

Huisarts en praktijkhouder in Doorn

  • Lid van de NAS (NHG-Adviesraad Standaarden) waarvoor vergoeding per vergadering

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

21-03-2023

Geen

Mw. Drs. A.S. Pahalwankhan

Physician assistant dermatologie, HagaZiekenhuis

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

22-09-2022

Geen

Mw. M. van Diepenbeek

Student Gezondheidswetenschappen (specialisatie GGZ) bij Universiteit Maastricht

Secretaris bij Huid Nederand (vrijwilligersbijdrage)

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

12-10-2022

Geen

Mw. Drs.E. Çingir – Doganer

Junior projectmanager/ beleidsmedewerker, Stichting Kind en Ziekenhuis

 

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

22-09-2022

Geen

Mw. Drs. A. Horikx

Apotheker, teamleider helpdesk Geneesmiddelen informatie centrum, KNMP

  • Commissie interacterende medicaties Vitamine K-Antagonisten (VKA)
  • Werkgroep kritische en kwetsbare geneesmiddelen (NVZA-LCG)
  • Lid praktijkteam palliatieve zorg
  • Werkgroep Afbouwen Antidepressiva (NVVP/KNMP/NHG/MIND)

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

23-02-2024

Geen

Mw. Drs. T. van der Zanden

Operationeel directeur Kinderformularium- Stichting Nederlands Kenniscentrum voor Farmacotherapie bij Kinderen (NKFK)

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

09-08-2024

Geen

Inbreng patiëntenperspectief

Er is aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door de zitting neming van Huid Nederland en Stichting Kind en Ziekenhuis. De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan Huid Nederland en Stichting Kind en Ziekenhuis.

 

Wkkgz & Kwalitatieve raming van mogelijke substantiële financiële gevolgen

Bij de richtlijn is conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uitgevoerd of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling zijn richtlijnmodules op verschillende domeinen getoetst (gebaseerd op het stroomschema ontwikkeld door FMS).

 

Uit de kwalitatieve raming blijkt dat er waarschijnlijk geen substantiële financiële gevolgen zijn, zie onderstaande tabel.

 

Module

Uitkomst Raming

Toelichting

Submodule “Aanbevelingen therapeutische trap voor kinderen met acne”

Geen substantiële financiële gevolgen

Hoewel uit de toetsing volgt dat de aanbevelingen breed toepasbaar zijn (>40.000 patiënten), volgt uit de toetsing dat het geen nieuwe manier van zorgverlening of andere organisatie van zorgverlening betreft, het geen toename in het aantal in te zetten voltijdsequivalenten aan zorgverleners betreft en het geen wijziging in het opleidingsniveau van zorgpersoneel betreft. Er worden daarom geen financiële gevolgen verwacht.

 

Implementatie

In de verschillende fasen van de richtlijnontwikkeling is rekening gehouden met de implementatie van de richtlijn(module) en de praktische uitvoerbaarheid van de aanbevelingen. Daarbij is uitdrukkelijk gelet op factoren die de invoering van de richtlijn in de praktijk kunnen bevorderen of belemmeren. De richtlijn wordt via het internet verspreid onder alle relevante beroepsgroepen en ziekenhuizen en er zal in verschillende specifieke vaktijdschriften aandacht worden besteed aan de richtlijn. Tevens zal een samenvatting worden gemaakt. De voorlichtingsfolder van de NVDV zal worden afgestemd op de richtlijn. Het volledige implementatieplan is opgenomen in het bijlagedocument.

Werkwijze

AGREE

Deze richtlijn is opgesteld conform de eisen vermeld in het rapport Medisch Specialistische Richtlijnen 2.0 van de adviescommissie Richtlijnen van de Raad Kwaliteit. Dit rapport is gebaseerd op het AGREE II instrument (Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation II; Brouwers, 2010), dat een internationaal breed geaccepteerd instrument is. Onderstaand is de methode stapsgewijs beschreven.

 

Knelpuntenanalyse

In de voorbereidingsfase heeft een bijeenkomst plaatsgevonden waarvoor alle belanghebbenden zijn uitgenodigd. In deze bijeenkomst zijn knelpunten aangedragen door de werkgroepleden en gemandateerde van verschillende (wetenschappelijke) verenigingen en stakeholders. Voor een volledig overzicht wordt verwezen naar tabel 1.  

 

Tabel 1: Overzicht betrokken partijen- richtlijn Kindermodules 2024

Overzicht betrokken partijen Kindermodules 2024*

Zitting neming in werkgroep

Knelpunten analyse

Commentaarfase

Autorisatie

Opmerkingen

Wetenschappelijke verenigingen

Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV)

X

X

X

X

 

Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK)

X

X

X

X

 

Nederlandse Vereniging voor Allergologie en Klinische Immunologie (NVvAKI)

X

X

X

X

 

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG)

X

X

X

 

Geen knelpunten aangeleverd

Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM)

 

 

X

 

 

Overige organisaties

 

 

 

 

 

 

Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)

X

X

X

X

Geen knelpunten aangeleverd

Nederlandse Associatie Physician Assistants (NAPA)

X

X

X

 

 

Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)

 

 

X

 

 

Meelezers (Condylomata acuminata)

 

 

 

 

 

Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharamacie (KNMP)

X

 

X

 

 

Kinderformularium

X

 

X

 

 

Patiëntenverenigingen

Huid Nederland (HN)

X

X

X

 

 

Stichting Kind & Ziekenhuis

X

X

X

X

 

Stakeholders

Nederlandse Vereniging Ziekenhuizen (NVZ)

 

X

X

 

Knelpunten schriftelijk aangeleverd

Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU)

 

X

X

 

Geen knelpunten aangeleverd

Zorgverzekeraars Nederland (ZN)

 

X

X

 

Geen knelpunten aangeleverd

Zorginstituut Nederland (ZiN)

 

X

X

 

Knelpunten schriftelijk aangeleverd

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)

 

X

X

 

Geen knelpunten aangeleverd

*alle partijen werden uitgenodigd voor de knelpuntenanalyse (invitational conference) en de commentaarfase.

Deelname aan de werkgroep en autorisatie wordt enkel aan de wetenschappelijke verenigingen, patiëntenverenigingen en overige organisaties voorgelegd.

 

Uitgangsvragen en uitkomstmaten

Op basis van de uitkomsten van de knelpuntenanalyse heeft de werkgroep uitgangsvragen opgesteld. Daarbij inventariseerde de werkgroep per uitgangsvraag welke uitkomstmaten voor de patiënt relevant zijn, waarbij zowel naar gewenste als ongewenste effecten werd gekeken. De werkgroep waardeerde deze uitkomstmaten volgens hun relatieve belang bij de besluitvorming rondom aanbevelingen, als cruciaal (kritiek voor de besluitvorming), belangrijk (maar niet cruciaal) en onbelangrijk. Tevens definieerde de werkgroep tenminste voor de cruciale uitkomstmaten welke verschillen zij klinisch (patiënt) relevant vonden.

 

Strategie voor zoeken en selecteren van literatuur

Voor de afzonderlijke uitgangsvragen werd aan de hand van specifieke zoektermen gezocht naar gepubliceerde wetenschappelijke studies in (verschillende) elektronische databases. Tevens werd aanvullend gezocht naar studies aan de hand van de literatuurlijsten van de geselecteerde artikelen en consultatie van experts. In eerste instantie werd gezocht naar studies met de hoogste mate van bewijs. Literatuur is geselecteerd op basis van vooraf opgestelde selectiecriteria. De geselecteerde artikelen werden gebruikt om de uitgangsvraag te beantwoorden. De databases waarin is gezocht, de zoekstrategie en de gehanteerde selectiecriteria zijn per module opvraagbaar. Neem hiervoor contact op met de Richtlijnendatabase.

 

Kwaliteitsbeoordeling individuele studies

Individuele studies werden systematisch beoordeeld, op basis van op voorhand opgestelde methodologische kwaliteitscriteria, om zo het risico op vertekende studieresultaten (risk of bias) te kunnen inschatten. Deze beoordelingen kunt u vinden in de Risk of Bias (RoB) tabellen. De gebruikte RoB instrumenten zijn gevalideerde instrumenten die worden aanbevolen door de Cochrane Collaboration: AMSTAR - voor systematische reviews; Cochrane - voor gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek; Newcastle-Ottowa - voor observationeel onderzoek; QUADAS II – voor diagnostisch onderzoek.

 

Samenvatten van de literatuur

De relevante onderzoeksgegevens van alle geselecteerde artikelen zijn overzichtelijk weergegeven in evidencetabellen. De belangrijkste bevindingen uit de literatuur werden beschreven in de samenvatting van de literatuur.

 

Beoordelen van de kracht van het wetenschappelijke bewijs (2021)

A) Voor interventievragen (vragen over therapie of screening)

De kracht van het wetenschappelijke bewijs werd bepaald volgens de GRADE-methode. GRADE staat voor ‘Grading Recommendations Assessment, Development and Evaluation’ (zie http://www.gradeworkinggroup.org/). GRADE onderscheidt vier gradaties voor de kwaliteit van het wetenschappelijk bewijs: hoog, redelijk, laag en zeer laag. Deze gradaties verwijzen naar de mate van zekerheid die er bestaat over de literatuurconclusie (Schünemann, 2013).

 

GRADE

Definitie

Hoog

 

  • er is hoge zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt zoals vermeld in de literatuurconclusie;
  • het is zeer onwaarschijnlijk dat de literatuurconclusie verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Redelijk

 

  • er is redelijke zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt zoals vermeld in de literatuurconclusie;
  • het is mogelijk dat de conclusie verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Laag

 

  • er is lage zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt zoals vermeld in de literatuurconclusie;
  • er is een reële kans dat de conclusie verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Zeer laag

 

  • er is zeer lage zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt zoals vermeld in de literatuurconclusie;
  • de literatuurconclusie is zeer onzeker.

 

B) Voor vragen over diagnostische tests, schade of bijwerkingen, etiologie en prognose

De kracht van het wetenschappelijke bewijs werd eveneens bepaald volgens de GRADE-methode: GRADE-diagnostiek voor diagnostische vragen (Schünemann, 2008) en een generieke GRADE-methode voor vragen over schade of bijwerkingen, etiologie en prognose. In de gehanteerde generieke GRADE-methode werden de basisprincipes van de GRADE methodiek toegepast: het benoemen en prioriteren van de klinisch (patiënt) relevante uitkomstmaten, een systematische review per uitkomstmaat, en een beoordeling van bewijskracht op basis van de vijf GRADE-criteria (startpunt hoog; downgraden voor risk of bias, inconsistentie, indirectheid, imprecisie, en publicatiebias).

 

C) Voor vragen over de waarde van meet- of classificatie-instrumenten (klinimetrie)

Deze instrumenten werden beoordeeld op validiteit, intra- (test-hertest) en inter-beoordelaarsbetrouwbaarheid, responsiviteit (alleen bij meetinstrumenten) en bruikbaarheid in de praktijk. (naar keuze: optie-1 ‘Bij ontbreken van een gouden standaard, werd een beoordeling van de bewijskracht van literatuurconclusies achterwege gelaten.’ Of optie-2 ‘De kracht van het wetenschappelijk bewijs werd bepaald met de generieke GRADE-methode’).

 

Formuleren van de conclusies

Voor elke relevante uitkomstmaat werd het wetenschappelijk bewijs samengevat in één of meerdere literatuurconclusies waarbij het niveau van bewijs werd bepaald volgens de GRADE-methodiek. De werkgroepleden maakten de balans op van elke interventie (overall conclusie). Bij het opmaken van de balans werden de gunstige en ongunstige effecten voor de patiënt afgewogen. De overkoepelende bewijskracht wordt bepaald door de laagste bewijskracht gevonden bij een van de cruciale uitkomstmaten. Bij complexe besluitvorming waarin naast de conclusies uit de systematische literatuuranalyse vele aanvullende argumenten (overwegingen) een rol spelen, werd afgezien van een overkoepelende conclusie. In dat geval werden de gunstige en ongunstige effecten van de interventies samen met alle aanvullende argumenten gewogen onder het kopje 'Overwegingen'.

 

Overwegingen (van bewijs naar aanbeveling)

Om te komen tot een aanbeveling zijn naast (de kwaliteit van) het wetenschappelijke bewijs ook andere aspecten belangrijk. Door gebruik te maken van de Guideline Development Tool werd het Evidence to decision framework conform GRADE methodiek toegepast. Alle werkgroepleden hebben systematisch antwoord gegeven op vragen over de grootte van het effect en grootte van negatieve consequenties, waarden en voorkeuren van de patiënt, kosten en kosteneffectiviteit, beschikbaarheid van voorzieningen, aanvaardbaarheid, en overwegingen voor subgroepen in de patiëntenpopulatie. Deze aspecten worden, voor zover geen onderdeel van de literatuursamenvatting, vermeld en beoordeeld (gewogen) onder het kopje ‘Overwegingen’.

 

Formuleren van aanbevelingen

De aanbevelingen geven antwoord op de uitgangsvraag en zijn gebaseerd op het beschikbare wetenschappelijke bewijs en de belangrijkste overwegingen, een weging van de gunstige en ongunstige effecten van de relevante interventies. De kracht van het wetenschappelijk bewijs en het gewicht dat door de werkgroep wordt toegekend aan de overwegingen, bepalen samen de sterkte van de aanbeveling. Conform de GRADE-methodiek sluit een lage bewijskracht van conclusies in de systematische literatuuranalyse een sterke aanbeveling niet a priori uit, en zijn bij een hoge bewijskracht ook zwakke aanbevelingen mogelijk. De sterkte van de aanbeveling wordt altijd bepaald door weging van alle relevante argumenten tezamen.

 

Randvoorwaarden (Organisatie van zorg)

In de knelpuntenanalyse en bij de ontwikkeling van de richtlijn is expliciet rekening gehouden met de organisatie van zorg: alle aspecten die randvoorwaardelijk zijn voor het verlenen van zorg (zoals coördinatie, communicatie, (financiële) middelen, menskracht en infrastructuur). Randvoorwaarden die relevant zijn voor het beantwoorden van een specifieke uitgangsvraag maken onderdeel uit van de overwegingen bij de bewuste uitgangsvraag. Meer algemene, overkoepelende, of bijkomende aspecten van de organisatie van zorg worden behandeld in de module Organisatie van zorg

 

Indicatorontwikkeling

Er werden geen indicatoren ontwikkeld voor deze richtlijn.

 

Kennislacunes

Tijdens de ontwikkeling van deze richtlijn is systematisch gezocht naar onderzoek waarvan de resultaten bijdragen aan een antwoord op de uitgangsvragen. Bij elke uitgangsvraag is door de werkgroep nagegaan of er (aanvullend) wetenschappelijk onderzoek gewenst is om de uitgangsvraag te kunnen beantwoorden. Een overzicht van de onderwerpen waarvoor (aanvullend) wetenschappelijk van belang wordt geacht, is als aanbeveling beschreven (zie bijlage 4).

 

Juridische betekenis van richtlijnen

Richtlijnen zijn geen wettelijke voorschriften maar wetenschappelijk onderbouwde en breed gedragen inzichten en aanbevelingen waaraan zorgverleners zouden moeten voldoen om kwalitatief goede zorg te verlenen. Aangezien richtlijnen uitgaan van ‘gemiddelde patiënten’, kunnen zorgverleners in individuele gevallen zo nodig afwijken van de aanbevelingen in de richtlijn. Afwijken van richtlijnen is, als de situatie van de patiënt dat vereist, soms zelfs noodzakelijk. Een richtlijn beschrijft wat goede zorg is, ongeacht de financieringsbron (Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet langdurige zorg (Wlz), Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), aanvullende verzekering of eigen betaling door de cliënt/patiënt). Opname van een richtlijn in een register betekent dus niet noodzakelijkerwijs dat de in de richtlijn beschreven zorg verzekerde zorg is. Informatie over kosten zoals beschreven in de richtlijn is gebaseerd op beschikbare gegevens ten tijde van schrijven.

 

Commentaar- en autorisatiefase

De conceptrichtlijn is aan de betrokken (wetenschappelijke) verenigingen, (patiënt) organisaties en stakeholders voorgelegd ter commentaar (zie ook tabel 1). De commentaren zijn  verzameld en besproken met de werkgroep. Naar aanleiding van de commentaren is de conceptrichtlijn aangepast en definitief vastgesteld door de werkgroep. De definitieve richtlijn is aan de deelnemende (wetenschappelijke) verenigingen en (patiënt) organisaties voorgelegd ter autorisatie.

 

Afkortingenlijst

Afkorting

Volledig

5-FU

5-Fluorouracil

AAE

Acquired Angioedema

ACE-remmer

Angiotensine Converting Enzyme

AMSTAR

A MeaSurement Tool to Assess systematic Reviews

ASST

Autologe Serum Skin Test

BAT

Basophil Activation Test

BCA

Bichloorazijnzuur

BTX

Botulinetoxine

BTX-A

Botulinetoxine type A

BTX-B

Botulinetoxine type B

CAU

Chronische Auto-immuunurticaria

CCT

Clinical Controlled Trial

CE

Constitutioneel Eczeem

CGT

Cognitieve Gedragstherapie

CI        

Confidence Interval

CINDU

Chronische Induceerbare Urticaria

CLQI

Children’s Dermatology Life Quality Index

CO2 laser

Carbon Dioxide laser

CSU

Chornische Spontane Urticaria

CU

Chronische Urticaria

DHPC

Direct Healthcare Professional Communication

DLQI

Dermatology Life Quality Index

EMDR

Eye Movement Desensitization and Reprocessing

ETS

Endoscopische Thoracale Sympathectomie

FDA

Food and Drug Administration

F-VASI

Facial Vitiligo Area Scoring Index

GRADE

Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation

HAE

Hereditair Angio-Oedeem

HDSS

Hyperhidrosis Disease Severity Scale

HN

Huid Nederland

IQR

Interquartile range

J

Jaar

JAK-remmer

Janus Kinase Remmer

KNMP

Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharamacie

M

Man

MCA

Monochloorazijnzuur

Mnd

Maanden

MPV

Mean Platelet Volume

NAPA

Nederlandse Associatie Physician Assistants

NFU

Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra

NHG

Nederlandse Huisartsen Genootschap

NICE

National Institute for Health and Care Excellence

NOS

Newcastle-Ottowa Scale

NVDV

Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie

NVK

Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde

NVMM

Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie

NVOG

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie

NVvAKI

Nederlandse Vereniging voor Allergologie en Klinische Immunologie

RCT

Randomized Controlled Trial

SOA

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen

SR

Systematische Review

TCA

Trichloorazijnzuur

TCI

Topicale Calcineurineremmers

TCS

Topicale Corticosteroïden

U

Unit

UAS7

Urticaria Activity Score 7

UV

Ultraviolet

V

Vrouw

VAS

Visual Analogue Scale

 

Literatuur

Brouwers MC, Kho ME, Browman GP, et al. AGREE Next Steps Consortium. AGREE II: advancing guideline development, reporting and evaluation in health care. CMAJ. 2010;182(18):E839-42. doi: 10.1503/cmaj.090449. Epub 2010 Jul 5. Review. PubMed PMID: 20603348.

 

Higgins JPT, Green S (editors). Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions Version 5.1.0 [updated March 2011]. The Cochrane Collaboration, 2011. Available from www.handbook.cochrane.org.

 

Medisch Specialistische Richtlijnen 2.0 (2012). Adviescommissie Richtlijnen van de Raad Kwalitieit.. Online beschikbaar op http://richtlijnendatabase.nl/ Laatst geraadpleegd op [DATUM geraadpleegd voor concepttekst]

 

Van Everdingen JJE, Burgers JS, Assendelft WJJ, et al. Evidence-based richtlijnontwikkeling. Bohn Stafleu Van Loghum 2004.

 

Schünemann H, Brożek J, Guyatt G, et al. GRADE handbook for grading quality of evidence and strength of recommendations. Updated October 2013. The GRADE Working Group, 2013. Available from http://gdt.guidelinedevelopment.org/central_prod/_design/client/handbook/handbook.html

Zoekverantwoording

De zoekstrategieën zijn uitgevoerd in de EMBASE en Medline database. Enkel de keywords gebruikt in de Medline database zijn weergeven. Experts op het gebied van de kindermodules werden geraadpleegd voor eventuele ontbrekende artikelen en / of casereports.

De zoekactie is met behulp van de PICO-systematiek opgebouwd. De zoekvragen hebben de P als gemeenschappelijke onderdeel. De overige onderdelen van de PICO werden geformuleerd op basis van de uitgangsvraag.

 

Topical interventions (including topical retinoids)

Ovid (Medline en Embase) - datum: 17-07-2023.

Zoektermen

1          exp acne vulgaris/       13,418

2          exp acne/         13,418

3          acne.tw.           18,637

4          or/1-3  21,417

5          exp topical anti-infective agent/           261,281

6          exp anti-infective agents, local/           261,281

7          5 or 6   261,281

8          exp antibiotics/ 816,335

9          exp anti-bacterial agents/        816,335

10        exp anthelmintics/        65,151

11        (antibiotic* or anti biotic* or anti bacteri* or antibacteri* or bacteriocid*).tw.    494,023

12        (anthelminti* or antihelmint?i* or anti-helmint?i* or antiparasit* or anti-parasit* or vermifug*).tw.        19,349

13        adapalene/       425

14        aluminum oxide/          7,934

15        amoxicillin/       10,616

16        ampicillin/         14,080

17        avermectin/      0

18        azelaic acid/     0

19        benzoyl peroxide plus clindamycin/     0

20        benzoyl peroxide/        1,173

21        Benzoyl Peroxide/ and Clindamycin/   180

22        cefaclor/          852

23        cefadroxil/        426

24        cefalexin/         2,172

25        Cephalexin/     2,172

26        cefixime/          875

27        cefotaxime/      5,520

28        cefradine/        562

29        Cephradine/     562

30        ceftaroline/      0

31        ceftazidime/     4,700

32        ceftriaxone/     6,850

33        cefuroxime/     2,328

34        chlorhexidine gluconate/         0

35        clarithromycin/ 6,970

36        clindamycin/     6,158

37        dapsone/         5,057

38        doxycycline/     10,823

39        erythromycin/   14,241

40        erythromycin plus isotretinoin/ 0

41        flucloxacillin/    823

42        Floxacillin/        823

43        fusidic acid/      1,685

44        isotretinoin/      3,995

45        isotretinoin/ and clindamycin/   22

46        ivermectin/       7,516

47        lymecycline/     129

48        metronidazole/ 13,766

49        minocycline/     6,520

50        nadifloxacin/    0

51        nicotinamide/   13,473

52        Niacinamide/    13,473

53        nitroimidazole/ 4,847

54        ozenoxacin/     0

55        oxytetracycline/           6,775

56        penicillin G/      9,223

57        penicillin V/      2,193

58        phenol/ and chlorhexidine digluconate/           0

59        phenol/ and chlorhexidine/      17

60        piperacillin/      2,992

61        pleuromutilin/ or pleuromutilin antibiotic agent/            0

62        praziquantel/    4,585

63        pseudomonic acid/       1,364

64        Mupirocin/       1,364

65        retapamulin/     0

66        retinol/ 25,547

67        Vitamin A/        25,547

68        tetracycline/     21,577

69        ticarcillin/          1,018

70        retinoic acid/    23,547

71        tazarotene/      0

72        temocillin/        0

73        tretinoin/          23,547

74        triclocarban/     0

75        triclosan/          3,343

76        trimethoprim/   6,758

77        zinc acetate/    295

78        (adapalene or aluminum oxide or ampicillin or amoxicillin or avermectin or az?laic acid or benzylpenicillin or benzyl penicillin or benzoyl peroxide or cefaclor or cefadroxil or cefalexin or cephalexin or cefixime or cefotaxime or cefradine or ceftaroline or ceftazidime or ceftriaxone or cefuroxime or cephalexin or cephalosporin* or cephamycin* or cephradine or chlorhexidine digluconate or chlorhexidine gluconate or clarithromycin or clindamycin or dapsone or diaminodiphenyl sulfone or doxycyclin* or erythromycin or floxacillin or flucloxacillin or fucidin or fusidic acid or fusidate sodium or sodium fusidate or germolene or isotretinoi* or ivermectin or lincosamide* or lymecycline or macrolide* or metronidazole or minocycline or nadifloxacin or niacinamide or nicotinamide or nitroimidazole or ozenoxacin or oxytetracyline or penicillin* or phenol or phenoxymethylpenicillin or piperacillin or pleuromutilin or praziquantel or cysticide or pseudomonic acid or mupirocin or quinoderm or quinolon* or retapamulin or retinoi* or retinol or tazarotene or temocillin or tetracyclin* or ticarcillin or tretinoin or triclocarban or triclosan or triclozan or trimethoprim or vitamin a or vitamin b3 or zinc acetate).tw.    429,763

79        or/7-78 1,578,448

80        (topical or topically or cream? or emulsi* or gel? or foam? or ointment* or solution? or lotion? or pad?).tw.            1,388,691

81        ointment/ or exp gel/    13,334

82        Ointments/ or exp Gels/           80,320

83        skin cream/      1,371

84        cutaneous drug administration/ or topical drug administration/            64,792

85        Administration, Topical/ or Administration, Cutaneous/           64,792

86        topical drug administration.fs.  0

87        (cutaneous or dermal or skin or transcutaneous or transdermal or percutaneous).tw.            939,733

88        or/80-87          2,296,829

89        4 and 79 and 88          3,869

90        limit 89 to english language     3,496

91        Letter/  1,222,629

92        letter.pt. or letter/         1,222,629

93        note.pt. 0

94        editorial.pt.       657,075

95        editorial/           657,075

96        News/  219,927

97        exp historical article/    409,916

98        Anecdotes as Topic/    4,747

99        Comment/        1,013,374

100      Case Reports/ 2,346,159

101      case report/ or case study/      2,346,159

102      (letter or comment*).ti. 189,895

103      or/91-102        4,946,879

104      randomized controlled trial/     596,280

105      random*.ti,ab.  1,431,441

106      104 or 105       1,561,209

107      103 not 106     4,914,579

108      animals/ not humans/   5,103,969

109      animal/ not human.mp. [mp=title, book title, abstract, original title, name of substance word, subject heading word, floating sub-heading word, keyword heading word, organism supplementary concept word, protocol supplementary concept word, rare disease supplementary concept word, unique identifier, synonyms, population supplementary concept word, anatomy supplementary concept word]           6,168,912

110      nonhuman/      0

111      exp animals, laboratory/          951,234

112      exp animal experimentation/   10,338

113      exp animal experiment/           10,338

114      exp models, animal/     641,077

115      Models, Animal/           47,917

116      exp rodentia/    3,544,784

117      exp rodent/      3,544,784

118      (rat or rats or mouse or mice).ti.          1,439,941

119      or/108-118      7,051,835

120      90 not 119       3,186

121      clinical Trials as topic.sh. or (controlled clinical trial or pragmatic clinical trial or randomized controlled trial).pt. or (placebo or randomi#ed or randomly).ab. or trial.ti.            1,581,447

122      (controlled clinical trial or pragmatic clinical trial or randomized controlled trial).pt. or drug therapy.fs. or (groups or placebo or randomi#ed or randomly or trial).ab.     5,725,175

123      crossover procedure/ or double blind procedure/ or randomized controlled trial/ or single blind procedure/ or (assign* or allocat* or crossover* or cross over* or ((doubl* or singl*) adj blind*) or factorial* or placebo* or random* or volunteer*).ti,ab.   2,163,046

124      Meta-Analysis/ 183,966

125      exp Meta-Analysis as Topic/   27,241

126      systematic review/       233,052

127      meta-analysis/  183,966

128      (meta analy* or metanaly* or metaanaly*).ti,ab.           274,643

129      ((systematic or evidence) adj2 (review* or overview*)).ti,ab.   335,789

130      ((systematic* or evidence*) adj2 (review* or overview*)).ti,ab. 344,574

131      (reference list* or bibliograph* or hand search* or manual search* or relevant journals).ab.   54,615

132      (search strategy or search criteria or systematic search or study selection or data extraction).ab.     82,566

133      (search* adj4 literature).ab.     98,273

134      (medline or pubmed or cochrane or embase or psychlit or psyclit or psychinfo or psycinfo or cinahl or science citation index or bids or cancerlit).ab. 364,551

135      cochrane.jw.    16,420

136      ((pool* or combined) adj2 (data or trials or studies or results)).ab.      72,097

137      network meta-analysis/            5,047

138      ((network adj (MA or MAs)) or (NMA or NMAs)).tw.    3,640

139      ((indirect or mixed or multiple or multi-treatment* or simultaneous) adj1 comparison*).tw.      17,782

140      or/121-139      6,923,658

141      120 and 140    2,373

142      limit 141 to (english language and yr="2020 -Current" and "all child (0 to 18 years)") 79

Resultaten =79

 

Oral antibiotics and isotretinoin

Ovid (Medline en Embase) - datum: 17-07-2023

Zoektermen

1          exp acne vulgaris/       13,418

2          exp acne/         13,418

3          acne.tw.           18,637

4          1 or 2 or 3        21,417

5          exp antibiotics/ 816,335

6          exp anti-bacterial agents/        816,335

7          (antibiotic* or anti biotic* or anti bacteri* or antibacteri* or bacteriocid*).tw.    494,023

8          exp carbapenem$/       15,017

9          exp cephalosporin$/    46,545

10        exp cephamycin$/        3,486

11        Dapsone/         5,057

12        exp lincosamide/          8,452

13        exp macrolide$/           121,627

14        exp monobactam$/      1,948

15        exp penicillin$/ 85,032

16        exp quinolines/ 137,032

17        exp retinoid$/   59,085

18        exp tetracycline$/        21,577

19        trimethoprim/   6,758

20        (carbapenem* or biapenem or doripenem or ertapenem or imipenem or meropenem or panipenem or betamipron or tebipenem).tw.  35,979

21        (cephamycin* or cephalosporin* or carbacephem or loracarbef or cefacetrile or cefaclor or cefadroxil or cefalexin or cefaloglycin or cefalonium or cefaloridine or cefalotin or cefamandole or cefapirin or cefatrizine or cefazaflur or cefazedone or cefazolin or cefbuperazone or cefcapene or cefdaloxime or cefdinir or cefditoren or cefepime or cefetamet or cefixime or cefmenoxime or cefmetazole or cefminox or cefodizime or cefonicid or cefoperazone or cefoperazone or ceforanide or cefotaxime or cefotetan or cefotiam or cefozopran or cefpiramide or cefpirome or cefpodoxime or cefprozil or cefquinome or cefradine or cefroxadine or cefsulodin or ceftaroline fosamile or ceftazidime or ceftazidime or cefteram or ceftezole or ceftibiprole or ceftibuten or ceftiolene or ceftolozane or ceftolozane or ceftraroline or ceftriaxone or cefuroxime or cefuzonam or cephamycin or depfimizole or flomoxef or latamoxef or oxacephem).tw.    65,517

22        dapsone.tw.     4,653

23        (isotretinoi* or iso tretinoin or isoretinoin or isotren or isotrex* or accutane or roaccutan* or roaccuttan* or roacuttan* or roacutan* or retinoic acid).tw.     38,297

24        (lincosamide* or clindamycin or lincomycine or linkomycine).tw.         13,781

25        (macrolide* or azithromycin or carbomycin a or clarithromycin or erythromycin or fidaxomicin or josamycin or kitasamycin or midecamycin or oleandomycin or roxithromycin or solithromycin or spiramycin or telithromycin or troleandomycin).tw.     56,775

26        (monobactam* or mono- bactam* or aztreonam).tw.   4,160

27        (penicillin* or almecillin or amoxicillin or ampicillin or azlocillin or bacampicillin or benzathine benzylpenicillin or benzylpenicillin sodium or carbenicillin or carindacillin or cloxacillin or co-amoxiclav or co-fluampicil or co-trimoxazole or dicloxacillin or epicillin or flucloxacillin or hetacillin or mecillinam or metampicillin or methicillin or mezlocillin or nafcillin or oxacillin or phenoxymethylpenicillin or piperacillin or pivampicillin or pivmecillinam hydrochloride or procaine benzylpenicillin or sultamicillin or talampicillin or temocillin or ticarcillin).tw.    147,322

28        (quinolone* or balofloxacin or besifloxacin or ciprofloxacine or clinafloxacin or delafloxacin or enoxacin or fleroxacin or gatifloxacin or gemifloxacin or grepafloxacin or levofloxacin or lomefloxacin or moxifloxacin or nadifloxacin or norfloxacin or ofloxacin or oxolinic acid or ozenoxacin or pazufloxacin or pefloxacin or prulifloxacin or rosoxacin or rufloxacin or sitafloxacin or sparfloxacin or temafloxacin or tosufloxacin).tw. 41,333

29        (tetracylcline* or chlortetracycline or demeclocycline or doxycycline or eravacycline or lymecycline or methacycline or minocycline or omadacycline or oxytetracycline or rolitetracycline or sarecycline or tetracycline or tigecycline).tw. 68,420

30        trimethoprim.tw.           19,642

31        or/5-30 1,303,538

32        oral drug administration/          153,979

33        Administration, Oral/    153,979

34        oral drug administration.fs.      0

35        (oral* or per os).tw.      791,614

36        or/32-35          832,747

37        4 and 31 and 36          1,606

38        letter/   1,222,629

39        letter.pt. or letter/         1,222,629

40        note.pt. 0

41        editorial.pt.       657,075

42        editorial/           657,075

43        news/   219,927

44        exp historical article/    409,916

45        Anecdotes as Topic/    4,747

46        Comment/        1,013,374

47        Case Reports/ 2,346,159

48        case report/ or case study/      2,346,159

49        (letter or comment*).ti. 189,895

50        or/38-49          4,946,879

51        randomized controlled trial/     596,280

52        random*.ti,ab.  1,431,441

53        51 or 52           1,561,209

54        50 not 53         4,914,579

55        animals/ not humans/   5,103,969

56        animal/ not human/      5,103,969

57        nonhuman/      0

58        exp Animals, Laboratory/         951,234

59        exp Animal Experimentation/   10,338

60        exp Animal Experiment/          10,338

61        exp Models, Animal/     641,077

62        animal model/  47,917

63        exp rodentia/    3,544,784

64        exp rodent/      3,544,784

65        (rat or rats or mouse or mice).ti.          1,439,941

66        or/54-65          10,917,983

67        37 not 66         1,267

68        limit 67 to english language     1,157

69        clinical Trials as topic.sh. or (controlled clinical trial or pragmatic clinical trial or randomized controlled trial).pt. or (placebo or randomi#ed or randomly).ab. or trial.ti.            1,581,447

70        (controlled clinical trial or pragmatic clinical trial or randomized controlled trial).pt. or drug therapy.fs. or (groups or placebo or randomi#ed or randomly or trial).ab.     5,725,175

71        crossover procedure/ or double blind procedure/ or randomized controlled trial/ or single blind procedure/ or (assign* or allocat* or crossover* or cross over* or ((doubl* or singl*) adj blind*) or factorial* or placebo* or random* or volunteer*).ti,ab.   2,163,046

72        69 or 70 or 71  6,501,918

73        Meta-Analysis/ 183,966

74        exp Meta-Analysis as Topic/   27,241

75        systematic review/       233,052

76        (meta analy* or metanaly* or metaanaly*).ti,ab.           274,643

77        ((systematic or evidence) adj2 (review* or overview*)).ti,ab.   335,789

78        ((systematic* or evidence*) adj2 (review* or overview*)).ti,ab. 344,574

79        (reference list* or bibliograph* or hand search* or manual search* or relevant journals).ab.   54,615

80        (search strategy or search criteria or systematic search or study selection or data extraction).ab.     82,566

81        (search* adj4 literature).ab.     98,273

82        (medline or pubmed or cochrane or embase or psychlit or psyclit or psychinfo or psycinfo or cinahl or science citation index or bids or cancerlit).ab. 364,551

83        cochrane.jw.    16,420

84        ((pool* or combined) adj2 (data or trials or studies or results)).ab.      72,097

85        or/73-84          722,488

86        network meta-analysis/            5,047

87        ((network adj (MA or MAs)) or (NMA or NMAs)).tw.    3,640

88        ((indirect or mixed or multiple or multi-treatment* or simultaneous) adj1 comparison*).tw.      17,782

89        86 or 87 or 88  24,783

90        72 or 85 or 89  6,923,658

91        68 and 90        929

92        limit 91 to (yr="2020 -Current" and "all child (0 to 18 years)")  47

Resultaten = 47

 

Oral hormonal contraceptives and hormone-modifying agents

Ovid (Medline en Embase) - datum: 10-07-2023

Zoektermen

1          exp acne vulgaris/       13,418

2          exp acne/         13,418

3          acne.tw.           18,637

4          or/1-3  21,417

5          exp aldosterone antagonist/    10,543

6          exp Mineralocorticoid Receptor Antagonists/  10,543

7          Spironolactone/           7,170

8          hydroflumethiazide plus spironolactone/         0

9          Canrenone/     252

10        Eplerenone/     1,015

11        furosemide plus spironolactone/         0

12        (aldactone or spironolactone or canrenone or co-flumactone or coflumactone or eplerenon* or furosemide).tw.           20,005

13        or/5-12 25,492

14        exp alpha-blockers/     53,793

15        exp Adrenergic alpha-Antagonists/      53,793

16        Adrenergic alpha-1 Receptor Antagonists/      2,520

17        Doxazosin/       1,335

18        Indoramin/       208

19        Prazosin/         7,776

20        Adrenergic alpha-Antagonists/ 14,465

21        dutasteride plus tamsulosin/    0

22        solifenacin plus tamsulosin/     0

23        terazosin/         0

24        (alfuzosin or doxazosin or uroprost or indoramin or prazosin or tamsulosin or terazosin).tw.  14,913

25        or/14-24          58,509

26        exp 5-alpha Reductase Inhibitors/       4,213

27        dutasteride/     725

28        finasteride/      2,436

29        (5a reductase inhibitor* or 5-alpha reductase inhibitor* or dutastaride or finasteride).tw.       3,764

30        or/26-29          5,573

31        exp antiandrogen/        18,588

32        exp Androgen Antagonists/     18,588

33        metformin/       17,802

34        abiraterone acetate/     689

35        apalutamide/    0

36        bicalutamide/    0

37        cyproterone acetate plus ethinylestradiol/       0

38        cyproterone acetate/    1,804

39        enzalutamide/  0

40        flutamide/         2,732

41        (antiandrogen* or anti-androgen* or androgen antagonist* or abiraterone acetate or apalutamide or bicalutamide or cocyprindiol or co-cyprindiol or cyproterone acetate or enzalutamide or flutamide or metformin).tw.            43,388

42        or/31-41          55,774

43        exp oral contraceptives/          52,005

44        exp contraceptives, oral, combined/    5,255

45        exp gestagen/  72,062

46        exp progestins/            72,062

47        chlormadinone acetate plus ethinylestradiol/ or desogestrel plus ethinylestradiol/ or dienogest plus ethinylestradiol/ or drospirenone plus ethinylestradiol/ or dydrogesterone plus estradiol/ or estradiol plus levonorgestrel/ or estradiol plus nomegestrol acetate/ or estradiol plus norethisterone acetate/ or ethinylestradiol plus etonogestrel/ or ethinylestradiol plus gestodene/ or ethinylestradiol plus levonorgestrel/ or ethinylestradiol plus norelgestromin/ or ethinylestradiol plus norethisterone/ or ethinylestradiol plus norgestimate/    0

48        Ethinyl Estradiol-Norgestrel Combination/       390

49        Mestranol/ and (Norethindrone/ or Norethynodrel/)    1,241

50        Estradiol/ and (Dydrogesterone/ or Levonorgestrel/ or Medroxyprogesterone Acetate/ or Norethindrone/)            2,344

51        ((oral* adj contracept*) or progest?gen* or gestagen* or progestin*).tw.         45,278

52        ((ethinyl?estradiol or ethinyl estradiol or ethinyl oestradiol) adj3 (chlormadinone acetate or desogestrel or dienogest or drospirenone or etonogestrel or gestodene or levonorgestrel or nomogestrol or norelgestromin* or norethindrone or norethisterone or norgestimate or norgestrel)).tw.   1,681

53        (mestranol adj3 (norethindrone or norethisterone or noretynodrel or norethynodrel)).tw.       236

54        ((estradiol or oestradiol) adj3 (dienogest or dydrogesterone or levonorgestrel or medroxyprogesterone acetate or nomegestrol or norethindrone or norethisterone)).tw.        1,415

55        or/43-54          133,304

56        or/13,25,30,42,55       270,780

57        4 and 56          1,891

58        limit 57 to english language     1,513

59        letter/   1,222,629

60        letter.pt. or letter/         1,222,629

61        note.pt. 0

62        editorial.pt.       657,075

63        editorial/           657,075

64        news/   219,927

65        exp historical article/    409,916

66        Anecdotes as Topic/    4,747

67        comment/         1,013,374

68        Case Reports/ 2,346,159

69        case report/ or case study.mp. [mp=title, book title, abstract, original title, name of substance word, subject heading word, floating sub-heading word, keyword heading word, organism supplementary concept word, protocol supplementary concept word, rare disease supplementary concept word, unique identifier, synonyms, population supplementary concept word, anatomy supplementary concept word]           99,128

70        (letter or comment*).ti. 189,895

71        or/59-70          5,024,813

72        randomized controlled trial/     596,280

73        random*.ti,ab.  1,431,441

74        72 or 73           1,561,209

75        71 not 74         4,989,364

76        animals/ not humans.mp. [mp=title, book title, abstract, original title, name of substance word, subject heading word, floating sub-heading word, keyword heading word, organism supplementary concept word, protocol supplementary concept word, rare disease supplementary concept word, unique identifier, synonyms, population supplementary concept word, anatomy supplementary concept word]           5,017,351

77        animal/ not human.mp. [mp=title, book title, abstract, original title, name of substance word, subject heading word, floating sub-heading word, keyword heading word, organism supplementary concept word, protocol supplementary concept word, rare disease supplementary concept word, unique identifier, synonyms, population supplementary concept word, anatomy supplementary concept word]           6,168,912

78        Animals/           7,298,286

79        exp animals, laboratory/          951,234

80        exp animal experimentation/   10,338

81        exp animal experiment/           10,338

82        exp experiment animal/            10,338

83        exp models, animal/     641,077

84        Models, Animal/           47,917

85        exp rodentia/    3,544,784

86        exp rodent/      3,544,784

87        (rat or rats or mouse or mice).ti.          1,439,941

88        or/75-87          12,106,647

89        58 not 88         1,298

90        clinical Trials as topic.sh. or (controlled clinical trial or pragmatic clinical trial or randomized controlled trial).pt. or (placebo or randomi#ed or randomly).ab. or trial.ti.            1,581,447

91        (controlled clinical trial or pragmatic clinical trial or randomized controlled trial).pt. or drug therapy.fs. or (groups or placebo or randomi#ed or randomly or trial).ab.     5,725,175

92        crossover procedure/ or double blind procedure/ or randomized controlled trial/ or single blind procedure/ or (assign* or allocat* or crossover* or cross over* or ((doubl* or singl*) adj blind*) or factorial* or placebo* or random* or volunteer*).ti,ab.   2,163,046

93        90 or 91 or 92  6,501,918

94        Meta-Analysis/ 183,966

95        exp meta-analysis as topic/     27,241

96        systematic review/       233,052

97        Meta-Analysis/ 183,966

98        (meta analy* or metanaly* or metaanaly*).ti,ab.           274,643

99        ((systematic or evidence) adj2 (review* or overview*)).ti,ab.   335,789

100      ((systematic* or evidence*) adj2 (review* or overview*)).ti,ab. 344,574

101      (reference list* or bibliograph* or hand search* or manual search* or relevant journals).ab.   54,615

102      (search strategy or search criteria or systematic search or study selection or data extraction).ab.     82,566

103      (search* adj4 literature).ab.     98,273

104      (medline or pubmed or cochrane or embase or psychlit or psyclit or psychinfo or psycinfo or cinahl or science citation index or bids or cancerlit).ab. 364,551

105      cochrane.jw.    16,420

106      ((pool* or combined) adj2 (data or trials or studies or results)).ab.      72,097

107      or/94-106        722,488

108      network meta-analysis/            5,047

109      ((network adj (MA or MAs)) or (NMA or NMAs)).tw.    3,640

110      ((indirect or mixed or multiple or multi-treatment* or simultaneous) adj1 comparison*).tw.      17,782

111      or/108-110      24,783

112      93 or 107 or 111          6,923,658

113      89 and 112      918

114      limit 113 to (yr="2020 -Current" and "all child (0 to 18 years)")           30

Resultaten = 30

 

Physical treatments

Ovid (Medline en Embase) - datum: 10-07-2023

Zoektermen

1          exp acne vulgaris/       13,418

2          exp acne/         13,418

3          acne.tw.           18,637

4          or/1-3  21,417

5          chemexfoliation/          859

6          amino acid/ or 2 hydroxyacid/  146,723

7          Amino Acids/ or Hydroxy Acids/          148,419

8          glycolic acid.mp.          9,982

9          Lactic Acid/      46,467

10        Mandelic Acids/           3,189

11        Pyruvic Acid/    8,413

12        Salicylic Acid/  7,604

13        Trichloroacetic Acid/    3,295

14        (chemical adj1 (exfoliat* or peel* or resurfac*)).tw.     1,185

15        (chemoexfoliat* or chemexfoliat* or chemo exfoliat*).tw.         42

16        ((amino or glycol* or lactic or mandelic or pyruvic or salicylic or trichloroa?cetic or salicylic-mandelic or alpha hydroxy or "amino fruit") adj acid*).tw.   607,253

17        (hydroxyacid* or hydroxy acid*).tw.     2,553

18        ((Jessner* or phenol or pheno or Baker-Gordon) adj (peel* or solution*)).tw. 348

19        or/5-18 706,803

20        comedo/th       0

21        ((blackhead* or comedo* or whitehead*) adj (extract* or remov*)).tw. 47

22        triamcinolone acetonide/         6,150

23        (adrenal cortex hormone* or triamcinolone acetonide).tw.      5,699

24        or/20-23          8,543

25        exp laser/         59,929

26        exp phototherapy/       53,405

27        exp photodynamic therapy/     26,462

28        exp photochemotherapy/         26,462

29        exp photolysis/ 12,125

30        exp sunlight/    110,376

31        exp photosensitizing agent/     40,538

32        radiofrequency/ or radiofrequency ablation/    2,693

33        aminolevulinic acid/     6,390

34        Methylene Blue/          11,439

35        aminolevulinic acid methyl ester/        0

36        or/25-35          252,746

37        exp lasers/       59,929

38        exp phototherapy/       53,405

39        exp laser therapy/        66,744

40        exp photochemotherapy/         26,462

41        exp photolysis/ 12,125

42        exp sunlight/    110,376

43        exp photosensitizing agents/   40,538

44        exp radiofrequency therapy/    42,960

45        Aminolevulinic Acid/    6,390

46        Methylene Blue/          11,439

47        or/37-46          335,729

48        (laser* or light therap* or light treatment* or aminolevulinic acid or blue light* or red light* or intense pulsed light* or IPL or methyl aminolevulinate or methylene blue gel or microneedl* or micro needl* or photochemical therap* or photochemical treatment* or photo chemical therap* or photo chemical treatment* or photochemotherap* or photodynamic therap* photodynamic treatment* or photo dynamic therap* or photo dynamic treatment* or photolysis or photopneumatic therap* or photopneumatic treatment* or photo pneumatic therap* or photo pneumatic treatment* or photosensiti?ing agent* or photo-sensiti?ing agent* or phototherap* or photo-therap* or photothermal therap* or photothermal treatment* or photo-thermal therap* or photo-thermal treatment* or radiofrequenc* or radio frequenc* or smoothbeam or sunlight or ultraviolet).tw.            522,981

49        or/19,24,36,47-48       1,379,982

50        4 and 49          2,589

51        letter/   1,222,629

52        letter.pt. or letter.mp. [mp=title, book title, abstract, original title, name of substance word, subject heading word, floating sub-heading word, keyword heading word, organism supplementary concept word, protocol supplementary concept word, rare disease supplementary concept word, unique identifier, synonyms, population supplementary concept word, anatomy supplementary concept word]           1,291,219

53        note.pt. 0

54        editorial.pt.       657,075

55        editorial/           657,075

56        news/   219,927

57        exp historical article/    409,916

58        Anecdotes as Topic/    4,747

59        Comment/        1,013,374

60        Case Reports/ 2,346,159

61        case report/ or case study/      2,346,159

62        (letter or comment*).ti. 189,895

63        or/51-62          4,973,216

64        Randomized Controlled Trial/  596,280

65        random*.ti,ab.  1,431,441

66        or/64-65          1,561,209

67        63 not 66         4,937,835

68        animals/ not humans.mp. [mp=title, book title, abstract, original title, name of substance word, subject heading word, floating sub-heading word, keyword heading word, organism supplementary concept word, protocol supplementary concept word, rare disease supplementary concept word, unique identifier, synonyms, population supplementary concept word, anatomy supplementary concept word]           5,017,351

69        animal/ not human.mp. [mp=title, book title, abstract, original title, name of substance word, subject heading word, floating sub-heading word, keyword heading word, organism supplementary concept word, protocol supplementary concept word, rare disease supplementary concept word, unique identifier, synonyms, population supplementary concept word, anatomy supplementary concept word]           6,168,912

70        Animals/           7,298,286

71        exp animals, laboratory/          951,234

72        exp animal experimentation/   10,338

73        exp animal experiment/           10,338

74        exp models, animal/     641,077

75        Models, Animal/           47,917

76        exp rodentia/    3,544,784

77        exp rodent/      3,544,784

78        (rat or rats or mouse or mice).ti.          1,439,941

79        or/67-78          12,060,823

80        50 not 79         2,170

81        limit 80 to english language     2,016

82        clinical Trials as topic.sh. or (controlled clinical trial or pragmatic clinical trial or randomized controlled trial).pt. or (placebo or randomi#ed or randomly).ab. or trial.ti.            1,581,447

83        (controlled clinical trial or pragmatic clinical trial or randomized controlled trial).pt. or drug therapy.fs. or (groups or placebo or randomi#ed or randomly or trial).ab.     5,725,175

84        crossover procedure/ or double blind procedure/ or randomized controlled trial/ or single blind procedure/ or (assign* or allocat* or crossover* or cross over* or ((doubl* or singl*) adj blind*) or factorial* or placebo* or random* or volunteer*).ti,ab.   2,163,046

85        82 or 83 or 84  6,501,918

86        Meta-Analysis/ 183,966

87        exp meta-analysis as topic/     27,241

88        "Systematic Review"/   233,052

89        Meta-Analysis/ 183,966

90        (meta analy* or metanaly* or metaanaly*).ti,ab.           274,643

91        ((systematic or evidence) adj2 (review* or overview*)).ti,ab.   335,789

92        ((systematic* or evidence*) adj2 (review* or overview*)).ti,ab. 344,574

93        (reference list* or bibliograph* or hand search* or manual search* or relevant journals).ab.   54,615

94        (search strategy or search criteria or systematic search or study selection or data extraction).ab.     82,566

95        (search* adj4 literature).ab.     98,273

96        (medline or pubmed or cochrane or embase or psychlit or psyclit or psychinfo or psycinfo or cinahl or science citation index or bids or cancerlit).ab. 364,551

97        cochrane.jw.    16,420

98        ((pool* or combined) adj2 (data or trials or studies or results)).ab.      72,097

99        or/86-98          722,488

100      network meta-analysis/            5,047

101      ((network adj (MA or MAs)) or (NMA or NMAs)).tw.    3,640

102      ((indirect or mixed or multiple or multi-treatment* or simultaneous) adj1 comparison*).tw.      17,782

103      100 or 101 or 102        24,783

104      85 or 99 or 103            6,923,658

105      81 and 104      1,032

106      limit 105 to (yr="2020 -Current" and "all child (0 to 18 years)")           40

Resultaten = 40

 

Alle resultaten

Database

Datum

# hits

Ovid (Medline en Embase)

10-7-2023

196

Totaal

196

Duplicates

48

Netto aantal

148

Volgende:
Recidief van acne