Differential diagnosis

Publicatiedatum: 05-06-2026

Beoordeeld op geldigheid: 05-06-2026

In addition to spinal metastases, back pain, radicular pain, radicular deficit or signs of MESCC in patients with a history of malignancy may also be caused by a degenerative, infectious, inflammatory or traumatic process (Posner, 1995; Kienstra, Terwee et al. 2000). Thus, before starting a treatment, careful diagnostics should take place, if necessary, including obtaining a histological diagnosis. This is especially important if the spinal signs and symptoms are the first indication of a primary malignancy or metastasis.

If back pain, with or without radiation, is most prominent, at least the following diagnoses are taken into account:

Osteoporotic spinal fracture (especially with long-term use of corticosteroids)
Herniated nucleus pulposus
Spondylodiscitis or spondylitis (especially in immunocompromised patients)
Tumour growth in dorsal pleura
Spondylosis (spondylarthrosis)

If neurological deficit is most prominent, at least the following diagnoses are taken into account:

Leptomeningeal metastases
Radiation myelopathy (in irradiated patients)
Bacterial or viral meningitis (especially in immunocompromised patients)
Epidural abscess or haematoma (with spinal analgesia)
Intramedullary tumour (primary or metastasis)
Spinal lipomatosis (with long-term use of corticosteroids)
Benign tumour (i.e. meningioma or schwannoma)
Arteriovenous malformation
Primary bone tumour
Transverse myelitis
Sarcoidosis
Multiple sclerosis
Iatrogenic / treatment induced

Disclaimer:

This differential diagnosis is based on expert consensus. While every effort has been made to ensure its comprehensiveness, it is important to note that no differential diagnosis can ever be entirely exhaustive. Clinical judgement, individual patient context, and additional diagnostic considerations may warrant deviation from or expansion beyond the conditions listed here.

Referred pain should be considered, if imaging of the spine does not show the cause. For example, disorders of the upper abdominal organs may create referred pain at the thoracolumbar junction, disorders of organs in the lower abdomen can give referred pain at midlumbar level and sacral pain can be caused by a disease in the pelvis. Pain radiating toward flank, shoulder or shoulder blade may also be ‘referred pain' from visceral metastases. For example, ingrowth in the diaphragm may create referred pain in both shoulders. Another form of ‘referred pain' are spinal metastases at the level of the thoracic 12 and/or lumbar 1 vertebrae causing pain at the sacroiliac joints (Kellgren, 1949).

Approximately 50% of the patients with spinal metastases develop (radiating) radicular pain, although the differential diagnosis with non-radicular pain is not always evident. For example, bone metastases in pelvis and hips may also cause radiating pain toward the front of the upper leg or on occasion just knee pain. In that case, however, pain often increases during loading of the affected limb (Posner, 1995).

Onderbouwing

1 - Kellgren JH. Deep pain sensibility. The Lancet. 1949 Jun 4;253(6562):943-9.
2 - Kienstra GE, Terwee CB, Dekker FW, Canta LR, Borstlap AC, Tijssen CC, Bosch DA, Tijssen JG. Prediction of spinal epidural metastases. Archives of Neurology. 2000 May 1;57(5):690-5.
3 - Posner JB. Spinal metastases. Neurologic Complications of Cancer. Philadelphia, PA: FA Davis Co. 1995:111-42.

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum : 05-06-2026

Beoordeeld op geldigheid : 05-06-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:

Nederlandse Vereniging voor Neurologie

Geautoriseerd door:

Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties
Nederlandse Internisten Vereniging
Nederlandse Orthopaedische Vereniging
Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie
Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose
Nederlandse Vereniging voor Neurologie
Nederlandse Vereniging voor Nucleaire geneeskunde
Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
Nederlandse Vereniging voor Radiologie
Stichting Darmkanker
Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland
Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen

Algemene gegevens

De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd door de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met wervelmetastasen.

Werkgroep

dr. W. (Walter) Taal (voorzitter), neuroloog Erasmuc MC, Nederlandse Vereniging voor Neurologie
drs. L. (Lena) van Iterson, AIOS-neuroloog Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis, Nederlandse Vereniging voor Neurologie
drs. R.P.B. (Robin) Boltjes, neuroloog Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, Nederlandse Vereniging voor Neurologie
Prof. dr. JJ. (Jorrit-Jan) Verlaan, Orthopedisch chirurg UMC Utrecht, Nederlandse Orthopaedische Vereniging
dr. J. (Jasper) van Tiel, Orthopedisch chirurg UMC Utrecht, Nederlandse Orthopaedische Vereniging
dr. V. (Vivian) Bongers, Nucleaire geneeskunde Diakonessenhuis Utretch, Nederlandse Vereniging voor Nucleaire Geneeskunde
Prof. dr. R. (Ronald) Bartels, Neurochirurg Radboudumc, Nederlandse Vereniging voor Neurochirurgie
dr. S.O. (Selma) Algra, Radioloog UMC Utrecht, Nederlandse Vereniging voor Radiologie
drs. M.G.A. (Maaike) Schippers, radiotherapeut Instituut Verbeeten, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
dr. J.M. (Joanne) van der Velden, radiotherapeut UMC Utrecht, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
dr. M.S. (Marthe) Paats, longarts Erasmus MC, Nederlandse Vereniging voor Artsen voor Longziekten en TBC
dr. P.F. (Paula) Ypma, Internist hematoloog Haga Ziekenhuis, Nederlandse Internisten Vereniging
dr. F.Y.F.L. (Filip) de Vos, internist-oncoloog en kaderarts palliatieve zorg UMC Utrecht, Nederlandse Internisten Vereniging
dr. M. (Marije) Vos- van der Hulst, revalidatiearts Sint Maartenskliniek, Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (vanaf oktober 2025)
Mevr. S (Silvie) Dronkers^†, patiëntvertegenwoordiger, Stichting Darmkanker (tot oktober 2025)
dr. T.A.R. (Tebbe) Sluis^†, Revalidatiearts Rijndam, Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (tot mei 2025)

Klankbordgroep

Mevr. Manon Immerzeel, Verpleegkundig specialist Reinier de Graaf ziekenhuis, Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland
drs. A. (Anita) Ophof, anesthesioloog Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie

Met dank aan

dr. J.H. (Jurgen) Runge, interventieradioloog, UMC Groningen, Nederlandse Vereniging voor Radiologie

Met ondersteuning van

dr. J. (Josefien) Buddeke, senior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (vanaf juli 2024)
dr. L. (Linda) Oostendorp, senior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (tot juli 2024)
drs. B. (Beatrix) Vogelaar, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
dr. J. (Jing) de Haan-Du, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
drs. D. (Danique) Middelhuis, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
drs. A. (Alies) Oost, informatiespecialist, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.

Gemelde (neven)functies en belangen werkgroep

Naam WERKGROEP	Hoofdfunctie	Nevenwerkzaamheden	Persoonlijke Financiele_Belangen	Persoonlijke Relaties	Extern Gefinancierd Onderzoek	Intellectuele Belangen Reputatie	Overige Belangen	Datum	Acties
Jasper van Tiel	Orthopedisch chirurg UMC Utrecht en Acibadem IMC	geen	geen	geen	geen	geen	geen	22-11-2023	Geen restrictie
Joanne van der Velden	Radiotherapeut bij het UMC Utrecht, betaald	Bestuurslid bij het Landelijk Platform Palliatieve Radiotherapie (NVRO), onbetaald	Geen	Geen	Deelname aan 2 extern gefinancierde onderzoeken, zie onder KWF Kankerbestrijding PRESENT+: merging and expanding cohorts into a national realworld prospective cohort to improve symp ZonMw The BLEND trial – stereotactic body radiotherapy followed by surgical stabilization within 24 hours	Verwerven van erkenning speelt mee aan mijn deelname aan de werkgroep richtlijn Wervelmetastasen	Geen overige belangen	28-12-2023	Geen restrictie
Jorrit-Jan Verlaan	Orthopedisch chirurg, UMC Utrecht (0.4 Fte) Co-founder SentryX (www.sentryx.nl), chief medical officer (0.6 Fte). Als CMO ben ik verantwoordelijk voor het medische/klinische gedeelte van de taken binnen de start-up. We ontwikkelen 'implantable anesthetics'; oplosbare slow-release depots, met een lokaal anestheticum als actieve stof, voor de behandeling van postoperatieve pijn.	Lid steering committee AO Spine Knowledge Forum Tumor (onbetaald maar met onkosten vergoeding).	Hoe de richtlijn wordt vormgegeven staat los van mijn persoonlijke financiële belangen. Er zijn ook geen belangen voor SentryX hoe de richtlijn wordt vormgegeven.	geen	Ja. EU METASTRA: Predictieve modellen, AI, wervelmetastasen ZonMW BLEND RCT: Radiotherapie en chirurgie voor wervelmetastasen combineren op dezelfde dag Hanarth Fonds PREVECAIMM: Predictieve modellen, AI, wervelmetastasen KWF CODED: Ontwikkeling hemostatische hydrogel voor glioblastoom chirurgie Philips PhD Project: Navigatie in spinale chirurgie	Ik heb nationale/internationale expertise/reputatie en een leerstoel op het gebied van de behandeling van wervelmetastasen. Een goed uitgevoerde richtlijn kan helpen deze expertise/reputatie meer exposure te geven maar de impact en eventuele belangenverstrengeling zijn mij onduidelijk.	geen	22-11-2023	Geen restrictie. Geen penvoerder bij module 'Inschatten overleving'.
Filip de Vos	Internist-oncoloog en kaderarts palliatieve zorg UMC Utrecht	geen	geen	geen	ja Foundation STOPbraintumors.org effect tumorgroei bij zwangerschap bij vrouwen met laaggradige gliomen BMS BET remmer in combinatie met standaard chemoradiatie als eerste lijnbehandeling bij glioblastoom Novartis LAG remmer na falen immuuntherapie bij solide tumoren EORTC marizomib bij standaard chemoradiatie bij glioblastoom Pfizer en Ipsen Pharma compassionate use medicatie	geen	BMS Advisory Board; Faculty member ESMO CNS tumors; Quality of Care commission Dutch Society of Medical Oncology; Quality Assurance commission EORTC	20-12-2023	Geen restrictie. (In de richtlijn worden geen systemische therapien aanbevolen.)
Maaike Schippers	Radiotherapeut Werkgever: Helios	geen	geen	geen	geen	geen	geen	3-12-2023	Geen restrictie
Marthe Paats	Longarts Erasmus MC	geen	Geen relevant voor huidige richtlijn. Vergoedingen ten alle tijden naar werkgever Betaalde adviesraden in afgelopen 3 jaar: Eli Lilly: internationale adviesraad EGFR+ NSCLC Amgen: adviesraad KRAS G12C+ NSCLC Pfizer: adviesraad TKI's in NSCLC Merck: adviesraad MET exon 14 skipping mutatie + NSCLC J&J: adviesraad EGFR exon 20 mutaties in NSCLC	geen	industrie gesponsorde studies lopend in het Erasmus MC waarbij ik lokale PI ben. Geen relevant voor huidige richtlijn. Vergoedingen ten alle tijden naar werkgever Astra Zeneca ORCHARD studie (fase 2 studie, progressie na 1L osimertinib) Abbvie M16-573 (fase 1 studie ABBV-155 +/- taxane in NSCLC/SCLC/mammaca) Navire Pharma Inc. NAV-1003 (fase 1 studie met BBP-398 en sotorasib bij KRAS G12C+ NSCLC) GSK NY-ESO (fase 1 studie NY-ESO TCR)	geen	geen	26-02-2024	Geen restrictie. In de richtlijn worden geen systemische therapien aanbevolen.
Robin Boltjes	Neuroloog in Antoni van Leeuwenhoek/NKI	geen	geen	nee	geen	geen	nee	22-11-2023	Geen restrictie
Ronald Bartels	Neurochirurg Radboudumc te Nijmegen	Medisch Adviseur	geen	nee	geen	net ontwikkelaar van een predictiemodel dat genoemd wordt in richtlijn	geen	03-04-2024	Restrictie ten aanzien van besluitvorming betreffende 'Inschatten overleving'. Vanuit expertise wel meegediscussierd over inhoud van de module, niet betrokken bij het formuleren van de aanbevelingen.
Tebbe Sluis	revalidatiearts Rijndam	geen	geen	geen	geen	geen	geen	11-12-2023	Geen restrictie
Vivian Bongers	MSB Domstad, medisch specialist	Uitgeverij Prelum, Redacteur tijdschrift IMAGO	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	23-11-2023	Geen restrictie
Ypma	internist hematoloog Hagaziekenhuis den Haag	geen	geen	geen	Alphabet trial sponsor Sanquin; gerandomiserd onderzoek naar3-versus5-donoren bloedplaatjesconcentraat	geen	nvt	04-05-2024	Geen restrictie
Van Iterson	AIOS neurologie ETZ Tilburg	geen	geen	geen	geen	geen	geen	25-04-2024	Geen restrictie
Selma Algra	Radioloog,St Jansdal Ziekenhuis	geen	geen	geen	geen	geen	geen	03-09-2024	Geen resctrictie
Silvie Dronkers	Stichting Darmkanker vrijwilliger team PPO (patiëntenparticipatie bij wetenschappelijk onderzoek)	geen	geen	geen	geen	geen	geen	06-02-2025	Geen restrictie
Walter Taal (voorzitter)	Neuroloog, Erasmus MC, Rotterdam	Geen	Geen	Geen	Ja. Alleen op het gebied van neurofibromatose type 1 Let's beat NF (Stichting NF) MEK remmers bij NF1 NFVN (NF ver Ned) MEK remmers bij NF1 Novartis MEK remmers bij NF1	Geen	Geen	07-06-2023	Geen restrictie
Marije Vos-van der Hulst	Revalidatie arts, Sint Maartenskliniek Nijmegen	Voorzitter werkgroep revalidatie artsen dwarslaesie (Nederlands Vlaams dwarslaesie genootschap= werkgroep van de vereniging revalidatieartsen nederland (VRA))	geen	geen	geen	geen	geen	13-10-2025	Geen restrictie
Naam KLANKBORDGROEP	Hoofdfunctie	Nevenwerkzaamheden	Persoonlijke Financiele_Belangen	Persoonlijke Relaties	Extern Gefinancierd Onderzoek	Intellectuele Belangen Reputatie	Overige Belangen	Datum	Acties
Manon Immerzeel	Deelnemer clusterstuurgroep	Geen	Geen	Geen	Geen	Voorzitter in het bestuur van V&VN pijnverpleegkundigen	Neen	22-03-2022	Geen restrictie
Anita Ophof	Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis Anesthesioloog Pijnspecialist	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	01-05-2025	Geen restrictie

Inbreng patiëntenperspectief

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijnmodule voerde de werkgroep conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).

De kwalitatieve raming is toegevoegd aan het einde van elke herziene module.

Werkwijze

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. Relevante informatie voor de ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule is hieronder weergegeven.

Wervelmetastasen

Wervelmetastasen

Onderbouwing

Referenties

Verantwoording