Psychedelica
Uitgangsvraag
Wat is de effectiviteit van psychedelica in de behandeling van patiënten met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis?
Aanbeveling
Pas geen behandeling met psychedelica toe bij patiënten met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis omdat er onvoldoende bewijs is voor de effectiviteit en veiligheid.
Informeer patiënten met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis bij vragen over psychedelica over de lage bewijskracht voor psychedelica als effectieve en veilige behandeling. Onderzoek samen met de patiënt of er andere behandelopties zijn die aansluiten bij de vraag van de patiënt.
Raad zelfmedicatie met psychedelica af bij patiënten met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.
Overwegingen
Voor- en nadelen van de interventie en de kwaliteit van het bewijs
In de literatuur is gekeken naar de effectiviteit van behandeling met psychedelica voor patiënten met een somatisch-symptoomstoornis, functioneel-neurologisch-symptoomstoornis, somatoforme stoornis of conversiestoornis. Er werden geen studies gevonden die aan de selectiecriteria voldoen; er kunnen dus geen conclusies worden getrokken over de effectiviteit van behandeling met psychedelica voor deze doelgroep. De zoekvraag blijft onbeantwoord.
Er is één systematische review beschikbaar naar de effecten en bijwerkingen van psychedelica voor patiënten met functioneel-neurologisch-symptoomstoornis (Butler, 2020). Deze review includeerde negen case reports/case series gepubliceerd tussen 1954-1967 naar de behandeling van 26 patiënten met een functioneel-neurologisch-symptoomstoornis met psychedelica (zie tabel 1 in de bijlage voor een beschrijving van de geïncludeerde studies in de review). De wetgeving rondom psychedelica is geldend sinds 1967. Alle geïncludeerde studies zijn van vóór deze tijd, waardoor de methodologische kwaliteit laag is, en het risico op bias hoog. Daarnaast werden zeer verouderde diagnostische criteria gehanteerd in deze studies. Mede hierdoor konden de onderzoekers geen effectmaten/relatieve risico’s voor de uitkomstmaten berekenen. De uitkomsten van de behandeling werden veelal kwalitatief beschreven. De review laat zien dat er bij patiënten met een functioneel-neurologisch-symptoomstoornis aanwijzingen zijn dat psychedelica mogelijk een positief effect hebben op functionele neurologische symptomen. De bijwerkingen die gerapporteerd werden in de review waren veelal mild en tijdelijk, hoewel één patiënt de behandeling staakte vanwege zeer onprettige psychedelische effecten. Er is geen onderzoek gepubliceerd naar de effectiviteit van psychedelica voor de somatisch-symptoomstoornis, somatoforme stoornis of conversiestoornis. Vergelijkend onderzoek is nodig om een uitspraak te kunnen doen over de effectiviteit en veiligheid van psychedelica in de behandeling van patiënten met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.
Onderzoeken in andere patiëntenpopulaties laten zien dat bijwerkingen van medisch gesuperviseerde behandeling met psychedelica met name mild tot matig van ernst zijn. Ernstige bijwerkingen zoals toename van suïcidale gedachtes of een negatieve psychedelische ervaring zijn enkele keren gemeld. Psychedelica hebben weinig toxische effecten. Het risico op verslaving aan psychedelica bij gebruik in een medisch-therapeutische setting lijkt klein, mede omdat psychedelica in de behandelsetting vaak maar één of twee keer gebruikt worden als toevoeging aan psychotherapie (Trimbos Instituut, Fact sheet ‘Psychedelica-therapie’).
Over gebruik van psychedelica buiten de medisch-therapeutische setting is onvoldoende bekend om conclusies te trekken over effecten op psychische aandoeningen. Wel zijn de risico’s op ernstige bijwerkingen groter, vanwege het gebrek van een medische screening op contra-indicaties voor gebruik van psychedelica en het ontbreken van de juiste begeleiding en monitoring. Hiernaast gaat recreatief gebruik ook vaker gepaard met illegaal verkregen middelen, hogere doseringen en combi-of polygebruik in de uitgaanssetting, wat risico’s op ernstige psychische en lichamelijke bijwerkingen eveneens vergroot.
Waarden en voorkeuren van patiënten (en evt. hun verzorgers)
In een survey onder patiënten met een functioneel-neurologisch-symptoomstoornis gaf bijna de helft aan dat zij medisch gesuperviseerde behandeling met psychedelica zouden willen proberen als wetenschappelijk onderzoek laat zien dat dit veilig en effectief is (Butler, 2022). Vijftien procent van de deelnemers had zelfmedicatie met psychedelica toegepast.
De werkgroep is niet bekend met wetenschappelijk onderzoek naar de interesse in en doelen van psychedelicagebruik bij patiënten met een somatisch-symptoomstoornis en hun naasten. Mogelijke redenen voor de hoge mate van interesse in psychedelica onder deze patiëntengroep kunnen zijn (Butler, 2022):
- Problemen met de toegankelijkheid van behandeling vanwege zorgverlener- en patiëntgeboden factoren
- De invloed die deze middelen zouden kunnen hebben op de lichaamsbeleving of klachten
- De toenemende aandacht voor psychedelica in de behandeling van andere psychische aandoeningen
- Afnemende taboesfeer rondom psychedelica
- De beperkte hoeveelheid evidence-based behandelingen voor hun aandoening;
- (Al dan niet medisch-wetenschappelijk onderbouwde) informatie die beschikbaar is op het internet.
Het is belangrijk voor patiënten om geïnformeerd te worden over het gebrek aan wetenschappelijke onderbouwing voor het gebruik van psychedelica bij patiënten met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis. Daarnaast wordt geadviseerd om samen met de patiënt te onderzoeken welke motivatie leidt tot de vraag naar psychedelica, zodat de patiënt geholpen kan worden in de zoektocht naar andere behandelopties die hierbij kunnen aansluiten.
Kosten (middelenbeslag)
Er is tot op heden geen onderzoek gedaan naar de (kosten)effectiviteit van behandeling met psychedelica van de somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis. Ook bij andere patiëntenpopulaties is hier nog onvoldoende kennis over.
Aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie
Er is geen onderzoek gedaan naar de aanvaardbaarheid en haalbaarheid van behandeling met psychedelica in patiënten met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.
Momenteel is het in Nederland (nog) niet mogelijk om psychedelica voor te schrijven als behandeling voor de somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis. Hiermee is behandeling met psychedelica nog geen optie voor mensen met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.
Rationale van de aanbeveling: weging van argumenten voor en tegen de interventies
Uit klinische ervaring en een enkel surveyonderzoek blijkt dat patiënten interesse hebben in behandeling met psychedelica. Uit het literatuuronderzoek kwamen geen studies naar voren die behandeling met psychedelica onderzochten in patiënten met somatisch-symptoomstoornis, functioneel-neurologisch-symptoomstoornis, somatoforme stoornis of conversiestoornis conform de DSM-IV of DSM-5 criteria. Er kan geen conclusie worden getrokken over de effecten en bijwerkingen van de toepassing van psychedelica in de behandeling van somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis. Psychedelica zijn op dit moment nog geen geregistreerde geneesmiddelen voor behandeling van de somatisch-symptoomstoornis en de functioneel-neurologisch-symptoomstoornis. Vergelijkend onderzoek is nodig om een uitspraak te kunnen doen over de effectiviteit en veiligheid van behandeling met psychedelica in deze patiëntenpopulaties.
Onderbouwing
Pharmacological treatment has a very limited role in the management of somatic symptom disorder and functional neurological symptom disorder. Nevertheless, in clinical practice, many patients ask whether medication could be an option. They are also often interested in self-management strategies and regularly inquire whether psychoactive substances such as cannabis or psychedelics might have a positive effect on their symptoms.
In the 1940s and 1950s, considerable research was conducted on the use of psychedelics in psychiatry. This research came to a halt in the late 1960s when public attitudes and legislation regarding psychedelics changed. In the United States, psychedelics were classified as substances without medical use and with a high potential for addiction or abuse. In recent years, scientific interest in the therapeutic application of psychedelics for somatic and psychiatric disorders has re-emerged - for example, ketamine in the treatment of depression and pain, and MDMA (3,4-methylenedioxymethamphetamine) for post-traumatic stress disorder. In such studies, psychedelics are generally administered as an adjunct to psychotherapy.
The mechanism of action of psychedelics in the treatment of psychiatric disorders is complex and not yet fully understood. Psychedelics appear to induce a range of pharmacological, neurocognitive, and psychological processes, including enhanced neuroplasticity, reduced activation of the default mode network, and increased cognitive and psychological flexibility. Because psychedelics can influence brain networks involved in bodily self-perception, they may potentially represent a future treatment option for somatic symptom disorder and functional neurological symptom disorder.
Of note, this module will refrain from recommendations regarding the treatment of conditions that may coexist with a functional neurological disorder or a somatic symptom disorder, such as chronic pain, depressive disorders, or post-traumatic stress disorder. For the treatment of these conditions, we refer to the relevant clinical guidelines.
Summary of literature
No studies were included in the analysis of the literature.
A systematic review of the literature was performed to answer the following question:
What are the benefits and risks of psychedelic treatment for patients with somatic symptom disorder or functional neurological symptom disorder?
| P: | Patients with a diagnosis of somatic symptom disorder (DSM-5), functional neurological symptom disorder (DSM-5), somatization disorder (DSM-IV) or conversion disorder (DSM-IV) |
| I: | Psychedelic treatment (e.g., cannabinoid, LSD, ketamine, MDMA) |
| C: | Placebo |
| O: | Physical complaints, functioning (including work participation), psychological complaints (anxiety, stress, mood), quality of life, patient satisfaction, complications |
Relevant outcome measures
The guideline development group considered physical complaints, psychological complaints, functioning, and quality of life as critical outcome measures for decision making, and patient satisfaction and complications as important outcome measures for decision making.
A priori, the working group did not define the outcome measures listed above but used the definitions used in the studies.
The working group defined 25% (0.8 ≤ RR ≥ 1.25) as a minimal clinically (patient) important difference.
Search and select (Methods)
The databases Medline (via OVID), PsycINFO (via OVID), and Embase (via Embase.com) were searched with relevant search terms from 2010 until 4 March 2024. The detailed search strategy is available upon request. The systematic literature search resulted in 98 hits. Studies were selected based on the following criteria:
- Systematic reviews or randomized controlled trials (RCTs);
- Full-text English language publication;
- Studies according to the PICO.
Four studies were initially selected based on title and abstract screening. After reading the full text, all studies were excluded (see the table with reasons for exclusion under the tab Methods).
- Butler M, Seynaeve M, Nicholson TR, Pick S, Kanaan RA, Lees A, Young AH, Rucker J. Psychedelic treatment of functional neurological disorder: a systematic review. Ther Adv Psychopharmacol. 2020 May 11;10:2045125320912125. doi: 10.1177/2045125320912125. PMID: 32435447; PMCID: PMC7225815.
- Butler M, Seynaeve M, Bradley-Westguard A, Bao J, Crashaw A, Pick S, Edwards M, Nicholson T, Rucker J. Views on using psychoactive substances to seld-manage functional neurological disorder: online patient survey results. J Neuropsychiatry Clin Neurosci 2023;35(1):77-85. doi: 10.1176/appi.neuropsych.21080213. Epub 2022 May 17.
- Trimbos Instituut. Fact sheet ‘Psychedelica-therapie’: over psychedelica en de therapeutische toepassing van psychedelica bij psychische aandoeningen. Online beschikbaar via: https://www.trimbos.nl/wp-content/uploads/2023/06/AF2076-Psychedelica-therapie..pdf (bekeken op 09-06-2024).
Tabel 1. Karakteristieken en resultaten van de geïncludeerde studies in Butler (2020)
|
Author |
Sample size (n) |
Case description(s) |
Patient selection/ previous treatments |
Psychological therapy |
Adjunctive psychedelic drug(s) and dose(s) |
Sessions |
Outcome |
Adverse events |
|
Sandison, 1954 |
4 |
‘Conversion hysterics’ |
Patient either had ‘a bad prognosis or … who had been ill for considerable time and who had previously had prolonged treatment either by psychotherapy or other means without improvement.’ |
Frequent individual and group therapy outside of psychedelic administration periods; however, a psychiatrist would sometimes also spend time with patient at the ‘height’ of the trip. |
25–400 μg LSD
|
1-16, weekly |
1 ‘recovered’, 1 ‘moderate recovery’, 1 ‘improved’, 1 ‘refused after one treatment’. |
Facial flushing, rapid or distressed breathing, disturbed or violent behavior, panic attacks, depersonalization.
|
|
Eisner, 1958 |
1 |
‘Conversion reaction in a 31-year-old male inpatient’. |
- |
Co-administration of psychological therapy and adjunctive psychedelic (4–8 h sessions). Patients would … engage with recorded music and art materials. Author comments: ‘The type of therapy performed in conjunction with LSD-25 varied according to the situation.’ |
25–150 μg LSD (500 μg ALD- 52)
|
Six, weekly |
‘Improved’ |
'Somatic disturbances or excessive anxiety' in some individuals. 'None of our patients required termination because of intolerable affectual discharge.'
|
|
Chandler, 1960 |
1 |
‘Conversion reaction’ |
‘Patients had sought |
Psychodynamic psychotherapy sessions which lasted from 4 to 4.5 h with adjunctive administration of LDS-25. Several hourly psychotherapeutic sessions between.
|
25–50 μg LSD
|
1-26 at 1-6 weekly intervals |
‘Some improvement’ |
Fluctuating mild euphoria, depression, and anxiety. Muscular tensions (40% of cases), twisting, trembling, posturing, wringing of hands, laughing, crying, curling up. Feelings of cold and warmth, hypersensitivity to sounds, sexual sensations, tingling, numbness, throbbing, pain. |
|
Leuner, 1961 |
6 |
‘Conversion hysteria’ |
- |
The author is unclear, |
LSD, psilocybin (unclear doses)
|
Unclear |
1 ‘recovered’, 2 ‘greatly improved’, 3 ‘moderately or not improved’. |
Not addressed. |
|
Duché, 1961 |
1 |
17-year-old female with a walking disorder of a hysterical nature. |
A previous admission including psychotherapy (and abreaction) had led to a 3-month resolution of symptoms. |
Patient spoke to clinicians during the process however no specific psychological therapy given. |
3mg + 9mg IM psilocybin
|
Two sessions |
‘Recovered’ |
First (3 mg) session: nausea, vertigo and hyper-reflexivity 15 min after injecting the Psilocybin. Second (9mg) session: nonepileptic seizure (lasting 10mins) followed by agitation with hysterical crying (10mins). |
|
Heyder, 1963 |
1 |
32-year-old male with immobility of the right arm (1-year duration). |
Psychological therapy prior to LSD administration had not been successful. |
LSD was administered independently of any psychological therapy. |
300 μg LSD
|
Three sessions |
‘Recovered’ |
Motor hyperactivity. |
|
Whitaker, 1964 |
5 |
‘Conversion’ |
Prior to the study, all patients had been receiving treatment for more than 2 years. |
No psychotherapy during psychedelic administration. ‘Psychotherapy was maintained between sessions by regular interviews, during which the patient considered the LSD experience in relation to his problem.’ |
100–250 μg LSD
|
1-10 sessions |
1 ‘much improved’, 1 ‘improved’, 1 ‘doubtful improvement’, 2 ‘evaded’. |
Not addressed. |
|
Baker, 1967 |
3 |
‘Refractory conversion hysterics’, one with ‘hysterical triplegia for some years following a hockey injury’ (others were not described in detail). |
- |
Psychodynamic psychotherapy with adjunctive psychedelic administration. |
IM LSD (100–2000 μg) |
1-10 sessions at weekly or monthly intervals |
1 ‘much better’, 2 ‘some better’. |
Not addressed. |
|
Leuner, 1967 |
4 |
‘Conversion hysteria’ |
‘The patients were |
‘Individual psychotherapy discussion of the material in individual sessions with a difficult cases.’ |
LSD (30–200 μg)
|
Average 26.7 psycholytic sessions (in whole group) |
1 ‘recovered’, 2 ‘greatly improved’, 1 ‘moderately or not improved’. |
Not addressed for conversion patients. |
Evidence table
|
Study reference |
Study characteristics |
Patient characteristics |
Intervention (I) |
Comparison / control (C)
|
Follow-up |
Outcome measures and effect size |
Comments |
|
Butler, 2020
PS., study characteristics and results are extracted from the SR (unless stated otherwise) |
SR of case series and case reports
Literature search up to 2000
A: Sandison, 1954 B: Eisner, 1958 C: Chandler, 1960 D: Leuner, 1961 E: Duché, 1961 F: Heyder, 1963 G: Whitaker, 1964 H: Baker, 1967 I: Leuner, 1967
Study design: Case series and case reports.
Setting and Country: United Kingdom.
Source of funding and conflicts of interest: The research received financial support from the UK National Institute for Health Research (NIHR), the National Health Service (NHS) and the Department of Health. Potential conflicts of interest are declared; two authors are principal investigators of phase I and II trials with psilocybin, and one author has attended trial related meetings paid for by a biotechnology company. |
Inclusion criteria SR: - Investigations of new medically supervised psychedelic treatment with or without psychotherapy. - Patients with FND.
Exclusion criteria SR: - No full-text English or French language publication. - Review papers and papers with duplicated results.
9 studies included
Important patient characteristics at baseline:
N A: 4 patients B: 1 patient C: 1 patient D: 6 patients E: 1 patient F: 1 patient G: 1 patient H: 5 patients I: 3 patients |
Describe intervention: A: 25–400 μg LSD combined with psychological therapy.
B: 25–150 μg LSD (500 μg ALD- 52) combined with psychological therapy.
C: 25–50 μg LSD combined with psychodynamic psychotherapy.
D: LSD, psilocybin and mescaline (unclear doses).
E: 3mg + 9mg IM psilocybin
F: 300 μg LSD
G: 100–250 μg LSD
H: IM LSD (100–2000 μg) combined with psychodynamic psychotherapy.
I: LSD (30–200 μg) or psilocybin (3–15 mg) combined with psychotherapy. |
Not applicable. |
End-point of follow-up: Not reported.
For how many participants were no complete outcome data available? (intervention/control) None.
|
Functioning Based on qualitative descriptions of outcomes in each study. Patients were subjectively classified as either not improved, improved or recovered.
A: 1 ‘recovered’, 1 ‘moderate recovery’, 1 ‘improved’, 1 ‘refused after one treatment’. B: ‘improved’. C: ‘some improvement’. D: 1 ‘recovered’, 2 ‘greatly improved’, 3 ‘moderately or not improved’. E: ‘recovered’. F: ‘recovered’. G: 1 ‘much improved’, 1 ‘improved’, 1 ‘doubtful improvement’, 2 ‘evaded’. H: 1 ‘much better’, 2 ‘some better’. I: 1 ‘recovered’, 2 ‘greatly improved’, 1 ‘moderately or not improved’.
Complications Defined as adverse events. A: Facial flushing, rapid or distressed breathing, disturbed or violent behavior, panic attacks, depersonalization. B: 'Somatic disturbances or excessive anxiety' in some individuals. 'None of our patients required termination because of intolerable affectual discharge.' C: Fluctuating mild euphoria, depression, and anxiety. Muscular tensions (40% of cases), twisting, trembling, posturing, wringing of hands, laughing, crying, curling up. Feelings of cold and warmth, hypersensitivity to sounds, sexual sensations, tingling, numbness, throbbing, pain. D: Not addressed. E: First (3 mg) session: nausea, vertigo and hyper-reflexivity 15 min after injecting the Psilocybin. Second (9mg) session: nonepileptic seizure (lasting 10mins) followed by agitation with hysterical crying (10mins). F: Motor hyperactivity. G: Not addressed. H: Not addressed. I: Not addressed for conversion patients. |
Risk of bias (high, some concerns or low): Tool used by authors: tool for evaluating the methodological quality of case reports and case series by Murad and colleagues. However, quality analysis was adapted based on our tools.
A: High B: High C: High D: High E: High F: High G: High H: High I: High
Reasons: Lack of control group. Subjective, clinician-rated outcome assessment without explanation. Non-random selection of participant(s). Authors often chose patients who had not responded to ongoing psychotherapy or who were motivated to engage. No follow-up data.
Brief description of author’s conclusion The use of psychedelic treatment in combination with psychotherapy in patients with FNS is considered safe and mostly well tolerated with some improvements on subjective clinician-rated standard, although results are retrieved from preprohibition literature that was poorly designed in comparison with modern standard.
|
Table of excluded studies
|
Reference |
Reason for exclusion |
|
Williams AM, Knox E. When to prescribe antidepressants to treat comorbid depression and pain disorders. Current Psychiatry. 2017 January;16(1):55-58. |
Wrong publication type (case report) |
|
Rucker JJH, Iliff J, Nutt DJ. Psychiatry & the psychedelic drugs. Past, present & future. Neuropharmacology. 2018 Nov;142:200-218. doi: 10.1016/j.neuropharm.2017.12.040. Epub 2017 Dec 25. PMID: 29284138. |
Wrong publication type (non-systematic invited literature review) |
|
Schindler EAD. Psychedelics as preventive treatment in headache and chronic pain disorders. Neuropharmacology. 2022 Sep 1;215:109166. doi: 10.1016/j.neuropharm.2022.109166. Epub 2022 Jun 16. PMID: 35718005. |
Wrong publication type (non-systematic literature review) |
|
Butler M, Seynaeve M, Nicholson TR, Pick S, Kanaan RA, Lees A, Young AH, Rucker J. Psychedelic treatment of functional neurological disorder: a systematic review. Ther Adv Psychopharmacol. 2020 May 11;10:2045125320912125. doi: 10.1177/2045125320912125. PMID: 32435447; PMCID: PMC7225815. |
Wrong population (diagnostic criteria for FNS that are used in the included studies are not conform DSM-5 or DSM-IV) |
Beoordelingsdatum en geldigheid
Publicatiedatum : 09-07-2026
Beoordeeld op geldigheid : 09-07-2026
Algemene gegevens
Er is een verklaring van geen bezwaar afgegeven door:
- Ergotherapie Nederland
- Nederlandse Vereniging voor Neurologie
- Nederlands Huisartsen Genootschap
Samenstelling werkgroep
Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor mensen met een somatisch-symptoomstoornis of functioneel-neurologisch-symptoomstoornis.
Werkgroep
- dr. E. (Ella) Bekhuis, psychiater, namens de NVvP
- D. (Door) Boxhoorn, patiëntvertegenwoordiger, namens het NALK (tot mei 2025)
- K. (Karin) Bruynesteyn, patiëntvertegenwoordiger, namens het NALK (tot april 2024)
- dr. E.M.J. (Elisabeth) Foncke, neuroloog, namens de NVN
- S. (Sem) Foreman, patiëntvertegenwoordiger, namens het NALK
- dr. J. (Jeannette) Gelauff, AIOS neurologie, namens de NVN (vanaf maart 2025)
- dr. D.J.C. (Denise) Hanssen, klinisch psycholoog/psychotherapeut, namens het NIP
- dr. H. (Hanneke) Kalisvaart, psychomotorisch therapeut, namens Vaktherapie Nederland
- drs. M. (Manouk) van de Klundert, patiëntvertegenwoordiger, namens het NALK
- prof. dr. R.C. (Richard) Oude Voshaar, psychiater, namens de NVvP
- prof. dr. J.G.M. (Judith) Rosmalen, hoogleraar, persoonlijke titel
- dr. S. (Sonja) Rutten, psychiater, namens de NVvP
- drs. C.A. (Lot) Spiertz, klinisch psycholoog/psychotherapeut, namens het NIP
- dr. L.M. (Lineke) Tak (voorzitter), psychiater, namens de NVvP
- dr. P.E. (Els) van Westrienen, docent-senior onderzoeker, namens het KNGF
- prof. dr. A.P. (André) Wolff, anesthesioloog-pijnspecialist, namens de NVA
- dr. L.N.L. (Lyonne) Zonneveld, klinisch psycholoog/psychotherapeut, namens het NIP
Klankbordgroep
- drs. M. (Marieke) van Beugen, revalidatiearts, namens de Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA)
- drs. B.F. (Bart) van Buchem, fysiotherapeut, namens het KNGF
- drs. W.B. (Wouter) Doorn, klinisch geriater, namens de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (NVKG)
- H.W.P.C. (Henk) van de Meerendonk, bedrijfsarts, namens de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB)
- dr. A.F. (Alex) Muller, internist-endocrinoloog, namens Nederlandse Internisten Vereniging (NIV)
- dr. S.L. (Sonja) van Ockenburg, internist, namens de NIV
- dr. T.C. (Tim) Olde Hartman, huisarts(-onderzoeker), namens het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG)
- drs. R.F.A. (René) Oosterwijk, revalidatiearts, namens de VRA
- E.M. (Ilse) Otten, ergotherapeut, namens Ergotherapie Nederland (EN)
- drs. F. (Felice) Tauer, vaktherapeut, namens de Vaktherapie Nederland
- dr. K.H.N. (Kristel) Weerdesteijn, verzekeringsarts, namens de Nederlandse Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde (NVVG)
- dr. M.S.H. (Margreet) Wortman, senior onderzoeker, namens de Vereniging van Oefentherapeuten Cesar en Mensendieck (VvOCM)
Met ondersteuning van
- dr. M.L. (Marja) Molag, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
- drs. L.C. (Laura) van Wijngaarden, junior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
Belangenverklaringen
Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.
Tabel 1. Gemelde (neven)functies en belangen werkgroep
|
Werkgroeplid |
Functie |
Nevenfuncties |
Gemelde belangen |
Ondernomen actie |
|
E. (Ella) Bekhuis |
Psychiater, Dimence, Alkura |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
D. (Door) Boxhoorn (tot mei 2025) |
Ervaringsdeskundige, Dimence Alkura |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
K. (Karin) Bruynesteyn (tot april 2024) |
Lid patiëntenpanel NALK |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
E.M.J. (Elisabeth) Foncke |
Neuroloog, Acibadem International Medical Center, Amsterdam |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
S. (Sem) Foreman |
Lid patiëntenpanel NALK |
* Investment manager, Graduate Entrepreneur Fund |
Geen |
Geen restricties |
|
J. (Jeannette) Gelauff (vanaf maart 2025) |
AIOS neurologie, Amsterdam UMC |
* Voorzitter landelijke werkgroep FNS van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie. * Deelname werkgroep zorgstandaard FNS (Akwa GGZ). |
Extern gefinancierd onderzoek: Zonmw; National Plan Hoofdzaken: BEGRIP studie naar educatie over FNS. ProjectLeidersrol, nee |
Geen restricties |
|
D.J.C. (Denise) Hanssen |
* Klinisch psycholoog/psychotherapeut, UMC Groningen * Senior wetenschappelijk onderzoeker ouderenpsychiatrie, UMC Groningen |
* Hoofddocent somatiek binnen de GZ-opleiding |
Extern gefinancierd onderzoek: * ZonMW, Haalbaarheidsstudie Acceptance and Commitment Therapy bij kwetsbare ouderen EU, Horizon 2020 * Kennis vergroten over Functionele Stoornissen (labeling, multidisciplinaire samenwerking) |
Geen restricties |
|
H. (Hanneke) Kalisvaart |
Psychomotorisch therapeut, vrijgevestigd |
* Trainer/supervisor in sensorimotor psychotherapy. * Freelance senior onderzoeker (Tilburg University) * Gast-docent Master PMT Hogeschool Windesheim. * Deelname werkgroep zorgstandaard FNS (Akwa GGZ). |
Extern gefinancierd onderzoek: * Stichting tot steun VCVGZ. Het effect van sensorimotor psychotherapie bij cliënten met persoonlijkheidsstoornissen. |
Geen restricties |
|
M. (Manouk) van de Klundert |
Lid patiëntenpanel NALK |
* Office manager NALK * Project manager/junior consultant Ftrprf |
Geen |
Geen restricties |
|
R.C. (Richard) Oude Voshaar |
* Psychiater, UMC Groningen * Hoogleraar ouderenpsychiatrie, Rijksuniversiteit Groningen |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
J.G.M. (Judith) Rosmalen |
Hoogleraar Psychosomatiek, UMC Groningen, Rijksuniversiteit Groningen |
* Voorzitter Netwerk Aanhoudende Lichamelijke Klachten (NALK) tot okt 2024. * Vice-president European Association of Psychosomatic Medicine (EAPM) tot September 2025 |
Persoonlijke belangen: Ontwikkelaar van een eLearning op het gebied van ALK. Deelnemen aan de elearning is betaald voor sommige groepen; inkomsten gaan naar het UMCG en hiervan wordt de accreditatie betaald. Ontwikkelaar van Grip, een eHealth systeem dat zich richt op ALK. Momenteel is Grip niet beschikbaar buiten studiedoeleinden. Ik heb en had nooit persoonlijke financiële belangen bij Grip.
Extern gefinancierd onderzoek: * ZonMw: ME/CFS Lines – A multidisciplinary consortium and biobank for unravelling ME/CFS aetiology in Lifelines, projectleider * EU: Decision support for prediction and management of Long Covid Syndrome, geen projectleider * NIMH: An Integrative Approach to the Etiology of Internalizing Disorders in the Lifelines Cohort, geen projectleider * ZonMw: Persistent symptoms after COVID-19: perspective from the population, the patient, and the care system, projectleider * SBOH Innovatiefonds Huisartsopleiding: Ontwikkeling, implementatie en evaluatie van onderwijsprogramma voor somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten (SOLK) in de huisartsopleiding, geen projectleider * NIMH: An Integrative Approach to the Etiology of Internal Sex and gender inequalities in COVID * Regionaal ALK netwerk Salland. Sex and gender inequalities in medical trajectories of patients with common somatic symptoms. Master Your symptoms: personalized e-health for Self-management of somatic symptom disorder (MYSelf), projectleider * EU: Encompassing Training in functional Disorders across Europe (ETUDE), projectleider * EU: Towards evidence-based tailored implementation strategies for eHealth (ImpleMentAll), geen projectleider |
Geen restricties |
|
S. (Sonja) Rutten |
* Psychiater, Amsterdam UMC * Senior-onderzoeker, Amsterdam UMC |
Geen |
Extern gefinancierd onderzoek: ZonMW: Meer BEkendheid en GRIP voor mensen met FNS middels een online educatiemodule (BEGRIP) |
Geen restricties |
|
C.A. (Lot) Spiertz |
Klinisch-psycholoog, behandelcoördinator en teamleider, Dimence, Deventer |
* Gastdocent Psychology master, Universiteit Twente (t/m 2024). * Gastdocentschap Psychology master, Radboud Universiteit (t/m 2025). |
Geen |
Geen restricties |
|
L.M. (Lineke) Tak |
Psychiater, Dimence, Deventer |
* Bestuurslid NALK, sinds okt 2024 voorzitter * Kernredactielid Tijdschrift voor Psychiatrie |
* EU: Encompassing Training in functional Disorders across Europe (ETUDE), * Collaborative care networks for Functional Disorders |
Geen restricties |
|
P.E. (Els) van Westrienen |
* Docent-senior onderzoeker, Fontys Hogeschool * Docent, Hogeschool Utrecht |
Geen |
* SIA RAAK publiek - PARASOL studie * SIA RAAK top-up - vervolg PARASOL studie * SIA RAAK MKB - van sensoren naar zorg * SIA RAAK publiek Evaluatie van een proactief interventie ter preventie van chroniciteit bij mensen met matige SOLK * SIA RAAK MKB Het toepassen van stressmetingen met wearables in de praktijk |
Geen restricties |
|
A.P. (André) Wolff |
* Anesthesioloog-pijnspecialist, UMC Groningen * Hoogleraar Rijksuniversiteit Groningen |
* Medisch hoofd UCG pijncentrum |
Extern gefinancierd onderzoek: * Philips, DANI studie, geen projectleider * KWR, Chordotomie studie, projectleider * Interreg, Chronische pijn in Noord-Nederland/Niedersachsen * QPS, verrichtingen voor derden, geen projectleider * Grunenthal, Prince studie, projectleider |
Geen restricties |
|
L.N.L. (Lyonne) Zonneveld |
Klinisch-psycholoog, Amsterdam UMC |
Geen |
* ZonMW Stimuleringssubsidie * Doelmatigheidsonderzoek |
Geen restricties |
Tabel 2. Gemelde (neven)functies en belangen klankbordgroep
|
Klankbordgroeplid |
Functie |
Nevenfuncties |
Gemelde belangen |
Ondernomen actie |
|
M. (Marieke) van Beugen |
Revalidatiearts bij Heliomare Wijk aan Zee |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
B.F. (Bart) van Buchem |
Eigenaar praktijk voor fysiotherapie Praktijk Noorder Spaarne |
Geen |
Nascholing voor fysiotherapeuten, het organiseren en doseren van cursussen. Aandeel in Noigroup Publications (Australia) Royalties van het boek Begrijp de Pijn (Explain Pain) |
Geen restricties |
|
W.B. (Wouter) Doorn |
Klinisch Geriater te Altrecht |
Secretaris en vice-voorzitter Stichting Buddho, onbetaald. |
Geen |
Geen restricties |
|
H.W.P.C. (Henk) van de Meerendonk |
VDM Medisch Consult: zelfstandig bedrijfsarts. |
Lid CROW NVAB |
Geen |
Geen restricties |
|
A.F. (Alex) Muller |
Internist Diakonessenziekenhuis Utrecht 1.0 fte |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
S.L. (Sonja) van Ockenburg |
Internist-endocrinoloog in het UMCG (bezoldigd 1.0 fte) |
Geen |
Ja, Lifelines long covid studie ZonMw Pathofysiologisch onderzoek naar 'long covid' in de Lifelines populatie (werkpakket 2). Geen hoofdonderzoeker. |
Geen restricties |
|
T.C. (Tim) Olde Hartman |
Huisarts-onderzoeker, hoofd van de onderzoeksgroep Huisartsgeneeskunde Afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Radboudumc (afgevaardigde vanuit het Nederlands Huisartsen Genootschap - NHG) |
Praktijkhoudend huisarts |
ZonMw Mental Health Verbindt - digitaal platform voor zoeken juiste zorg EU (Horizon ITN) ETUDE: Encompassing Training in fUnctional Disorders across Europe - Stigma - symptom diagnoses ZonMw GRIP3: General practice Research Infrastructure Pandemic Preparedness Program ZonMw ACTION: Aanhoudende Klachten na COVID-19: perspectief vanuit de populatie, patiënt, en zorg ZonMw Inzicht in aanhoudende klachten na Covid-19 besmetting: Een mixed methods benadering. |
Geen restricties |
|
R.F.A. (René) Oosterwijk |
Revalidatiearts-medisch directeur, CIR , Clinics In Revalidatie. Loondienstverband. Het betreft 0.6 fte patiëntenzorg voor patiënten met chronische pijn en 0.4 fte medisch manager. |
Onbezoldigd lid van het bestuur van het NALK |
Geen |
Geen restricties |
|
E.M. (Ilse) Otten |
Ergotherapeut in dienst bij Klimmendaal revalidatie. 24 uur/w |
Ergotherapeut ZZP bij Care2change 2-6 uur/w |
Geen |
Geen restricties |
|
F. (Felice) Tauer |
1. Beeldend therapeut bij Altrecht GGZ (16u), behandeling van patiënten met psychosomatische klachten in een multidisciplinair team, betaald 2. docent beeldende therapie bij Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (20u), methodieklessen, onderzoek coördinatie bacheloronderzoek, docentonderzoeker lectoraat. betaald |
Geen |
Geen |
Geen restricties |
|
K. (Kristel) Weerdesteijn |
Verzekeringsarts en opleider bij UWV |
Betaald docent |
Gepromoveerd in 2022 KCVG Work-related functioning among long-term sick-listed workers with persistent subjective health complaints |
Geen restricties |
|
M.S.H. (Margreet) Wortman |
Senior onderzoeker Hogeschool van Amsterdam, 0.5 fte, betaald |
Curriculum ontwikkelaar en docent Hogeschool Windesheim, 0.5 fte, betaald |
ZonMw Oefentherapie voor gezond beweeggedrag in de leefomgeving van cliënten |
Geen restricties |
Inbreng patiëntenperspectief
De werkgroep besteedde aandacht aan het patiëntenperspectief door afgevaardigden van het patiëntenpanel NALK te betrekken in de werkgroep. De verkregen input is meegenomen bij het opstellen van de uitgangsvragen, de keuze voor de uitkomstmaten en bij het opstellen van de overwegingen (zie kop ‘Waarden en voorkeuren van patiënten’). De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan NALK en MIND en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.
Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz
Bij de richtlijnmodule voerde de werkgroep conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).
Module |
Uitkomst raming |
Toelichting |
|
Module Psychedelica |
Geen financiële gevolgen |
Hoewel uit de toetsing volgt dat de aanbevelingen breed toepasbaar zijn (>40.000 patiënten), volgt ook uit de toetsing dat het overgrote deel (±90%) van de zorgaanbieders en zorgverleners al aan de norm voldoet. |
Werkwijze
Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. Relevante informatie voor de ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule is hieronder weergegeven.
Zoekverantwoording
Literature search strategy
|
Cluster/richtlijn: NVvP Akwa GGZ somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis |
|
|
Uitgangsvraag/modules: Wat is de effectiviteit van behandeling met psychedelica bij de somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis? |
|
|
Database(s): Embase.com, Ovid/Medline, Ovid/PsycInfo |
Datum: 4 maart 2024 |
|
Periode: vanaf 2010 |
Talen: geen restrictie |
|
Literatuurspecialist: Alies Oost |
Rayyan review: https://rayyan.ai/reviews/952123 |
|
BMI-zoekblokken: voor verschillende opdrachten wordt (deels) gebruik gemaakt van de zoekblokken van BMI-Online https://blocks.bmi-online.nl/ Deduplication: voor het ontdubbelen is gebruik gemaakt van http://dedupendnote.nl/ |
|
|
Toelichting: Voor deze vraag is gezocht op de elementen:
Er zijn geen sleutelartikelen. |
|
|
Te gebruiken voor richtlijntekst: In de databases Embase.com, Ovid/Medline en Ovid/PsycInfo is op 4 maart 2024 systematisch gezocht naar systematische reviews en RCTs over psychedelica bij de somatisch-symptoomstoornis. De literatuurzoekactie leverde 98 unieke treffers op. |
|
Zoekopbrengst
|
|
EMBASE |
OVID/MEDLINE |
OVID/PSYCINFO |
Ontdubbeld |
|
SR |
38 |
8 |
9 |
47 |
|
RCT |
43 |
15 |
6 |
51 |
|
Observationeel |
100 |
19 |
8 |
106 |
|
Totaal |
|
|
|
98* |
*in Rayyan
Zoekstrategie Embase.com
|
No. |
Query |
Results |
|
#1 |
'somatoform disorder'/exp OR ((('somatic symptom*' OR somatoform OR somatization OR somatisation) NEAR/3 disorder*):ti,ab,kw) OR 'conversion disorder'/exp OR ((conversion NEAR/3 (disorder* OR syndrome*)):ti,ab,kw) OR 'functional neurological disorder'/exp OR (('functional neurologic*' NEAR/3 disorder*):ti,ab,kw) OR 'pain disorder*':ti,ab,kw |
41999 |
|
#2 |
'psychedelic agent'/exp OR 'psychedelic therapy'/exp OR psychedelic*:ti,ab,kw OR hallucinogen*:ti,ab,kw OR psychodysleptic*:ti,ab,kw OR psychotomimetic*:ti,ab,kw OR 'cannabinoid'/exp OR cannabinoid*:ti,ab,kw OR cannabis:ti,ab,kw OR tetrahydrocannabinol:ti,ab,kw OR cannabinol:ti,ab,kw OR cannabidiol:ti,ab,kw OR dronabinol:ti,ab,kw OR hash*:ti,ab,kw OR marijuana:ti,ab,kw OR marihuana:ti,ab,kw OR 'psilocin'/exp OR psilocin*:ti,ab,kw OR psilocyn*:ti,ab,kw OR 'psilocybine'/exp OR psilocybin*:ti,ab,kw OR psilocibin*:ti,ab,kw OR indocybin*:ti,ab,kw OR 'ketamine'/exp OR 'esketamine'/exp OR ketamin*:ti,ab,kw OR 'esketamin*':ti,ab,kw OR 'es ketamin*':ti,ab,kw OR 's ketamin*':ti,ab,kw OR ketalar:ti,ab,kw OR ketanest:ti,ab,kw OR 'midomafetamine'/exp OR 'mdma':ti,ab,kw OR 'ecstasy':ti,ab,kw OR 'methylenedioxymethamphetamin*':ti,ab,kw OR 'midomafetamin*':ti,ab,kw OR 'lysergide'/exp OR 'lsd':ti,ab,kw OR 'lysergide':ti,ab,kw OR 'lysergyde':ti,ab,kw OR 'lysergic acid diethylamide':ti,ab,kw |
231512 |
|
#3 |
#1 AND #2 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp) AND [2010-2024]/py |
305 |
|
#4 |
'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly*:ti,ab OR 'meta analy*':ti,ab OR metanaly*:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati* OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview*)):ti,ab) OR ((systemic* NEAR/1 review*):ti,ab) OR (((systemati* OR literature OR database* OR 'data base*') NEAR/10 search*):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic*) NEAR/3 search*):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review*):ti,ab) AND (search*:ti,ab OR database*:ti,ab OR 'data base*':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source*':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source*':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes*)):ti) OR ((((critical* OR rapid*) NEAR/3 (review* OR overview* OR synthes*)):ab) AND (search*:ab OR database*:ab OR 'data base*':ab)) OR metasynthes*:ti,ab OR 'meta synthes*':ti,ab |
1006491 |
|
#5 |
'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random*:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo*:ab,ti |
3982786 |
|
#6 |
'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'case control study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'comparative study'/de OR 'cohort analysis'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) |
8101239 |
|
#7 |
'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label*':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat* NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo*:ti,ab,kw OR 'sham-control*':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom*:ti,ab,kw OR 'non-random*':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment*':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group*':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control*)):ti,ab,kw) OR ((match* NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant*)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor* OR match*)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar*:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort*:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal*:ti,ab,kw OR prospective*:ti,ab,kw OR retrospective*:ti,ab,kw OR observational*:ti,ab,kw OR 'cross sectional*':ti,ab,kw OR cross?ectional*:ti,ab,kw OR multicent*:ti,ab,kw OR 'multi-cent*':ti,ab,kw OR consecutive*:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup*:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar*:ti,ab,kw OR 'odds ratio*':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio*':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab))) |
14870631 |
|
#8 |
#3 AND #4 - SR |
38 |
|
#9 |
#3 AND #5 NOT #8 - RCT |
43 |
|
#10 |
#3 AND (#6 OR #7) NOT (#8 OR #9) - observationeel |
100 |
|
#11 |
#8 OR #9 OR #10 |
181 |
Ovid/Medline
|
# |
Searches |
Results |
|
1 |
exp Somatoform Disorders/ or (('somatic symptom*' or somatoform or somatization or somatisation) adj3 disorder*).ti,ab,kf. or exp Conversion Disorder/ or (conversion adj3 (disorder* or syndrome*)).ti,ab,kf. or ('functional neurologic*' adj3 disorder*).ti,ab,kf. or 'pain disorder*'.ti,ab,kf. |
26462 |
|
2 |
exp Hallucinogens/ or psychedelic*.ti,ab,kf. or hallucinogen*.ti,ab,kf. or psychodysleptic*.ti,ab,kf. or psychotomimetic*.ti,ab,kf. or exp Cannabinoids/ or cannabinoid*.ti,ab,kf. or cannabis.ti,ab,kf. or tetrahydrocannabinol.ti,ab,kf. or cannabinol.ti,ab,kf. or cannabidiol.ti,ab,kf. or dronabinol.ti,ab,kf. or hash*.ti,ab,kf. or marijuana.ti,ab,kf. or marihuana.ti,ab,kf. or psilocin*.ti,ab,kf. or psilocyn*.ti,ab,kf. or exp Psilocybin/ or psilocybin*.ti,ab,kf. or psilocibin*.ti,ab,kf. or indocybin*.ti,ab,kf. or exp Ketamine/ or ketamin*.ti,ab,kf. or 'esketamin*'.ti,ab,kf. or 'es ketamin*'.ti,ab,kf. or 's ketamin*'.ti,ab,kf. or ketalar.ti,ab,kf. or ketanest.ti,ab,kf. or exp N-Methyl-3,4-methylenedioxyamphetamine/ or 'mdma'.ti,ab,kf. or 'ecstasy'.ti,ab,kf. or 'methylenedioxymethamphetamin*'.ti,ab,kf. or 'midomafetamin*'.ti,ab,kf. or exp Lysergic Acid Diethylamide/ or 'lsd'.ti,ab,kf. or 'lysergide'.ti,ab,kf. or 'lysergyde'.ti,ab,kf. or 'lysergic acid diethylamide'.ti,ab,kf. |
128040 |
|
3 |
(1 and 2) not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/) |
119 |
|
4 |
limit 3 to yr="2010 -Current" |
88 |
|
5 |
meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly*).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati* or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview*)).ti,ab,kf. or (systemic* adj1 review*).ti,ab,kf. or ((systemati* or literature or database* or data-base*) adj10 search*).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic*) adj3 search*).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review*) and (search* or database* or data-base*)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source*") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source*" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review* or overview* or synthes*)).ti. or (((critical* or rapid*) adj3 (review* or overview* or synthes*)) and (search* or database* or data-base*)).ab. or (metasynthes* or meta-synthes*).ti,ab,kf. |
720601 |
|
6 |
exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random*.ti,ab. or (clinic* adj trial*).tw. or ((singl* or doubl* or treb* or tripl*) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo*.tw. |
2681000 |
|
7 |
Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp cohort studies/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective*.tw. or prospective*.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ [Onder exp cohort studies vallen ook longitudinale, prospectieve en retrospectieve studies] |
4635083 |
|
8 |
Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label*" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat* adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control*" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind* or masked)) or nonrandom* or "non-random*" or "quasi-experiment*" or "parallel group*" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case* adj6 (matched or control*)) or (match* adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant*)) or (propensity adj6 (scor* or match*))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust*).ti,ab. or (versus or vs or compar*).ti. or ((exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort* or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent*' or consecutive*).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar*).ti,ab,kf. or ('odds ratio*' or 'relative odds' or 'risk ratio*' or 'relative risk*' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.)) |
5604847 |
|
9 |
4 and 5 - SR |
8 |
|
10 |
(4 and 6) not 9 - RCT |
15 |
|
11 |
(4 and (7 or 8)) not (9 or 10) - observationeel |
19 |
|
12 |
9 or 10 or 11 |
42 |
Ovid/PsycInfo
|
# |
Searches |
Results |
|
1 |
exp Somatoform Disorders/ or exp Somatic Symptom Disorder/ or (('somatic symptom*' or somatoform or somatization or somatisation) adj3 disorder*).ti,ab,id. or (conversion adj3 (disorder* or syndrome*)).ti,ab,id. or ('functional neurologic*' adj3 disorder*).ti,ab,id. or exp Somatoform Pain Disorder/ or 'pain disorder*'.ti,ab,id. |
18126 |
|
2 |
exp Psychedelic Assisted Therapy/ or exp Psychedelic Drugs/ or psychedelic*.ti,ab,id. or hallucinogen*.ti,ab,id. or psychodysleptic*.ti,ab,id. or psychotomimetic*.ti,ab,id. or exp Cannabis/ or cannabinoid*.ti,ab,id. or cannabis.ti,ab,id. or tetrahydrocannabinol.ti,ab,id. or cannabinol.ti,ab,id. or cannabidiol.ti,ab,id. or dronabinol.ti,ab,id. or hash*.ti,ab,id. or marijuana.ti,ab,id. or marihuana.ti,ab,id. or psilocin*.ti,ab,id. or psilocyn*.ti,ab,id. or exp Psilocybin/ or psilocybin*.ti,ab,id. or psilocibin*.ti,ab,id. or indocybin*.ti,ab,id. or exp Ketamine/ or ketamin*.ti,ab,id. or 'esketamin*'.ti,ab,id. or 'es ketamin*'.ti,ab,id. or 's ketamin*'.ti,ab,id. or ketalar.ti,ab,id. or ketanest.ti,ab,id. or exp MDMA/ or 'mdma'.ti,ab,id. or 'ecstasy'.ti,ab,id. or 'methylenedioxymethamphetamin*'.ti,ab,id. or 'midomafetamin*'.ti,ab,id. or exp "LSD (Drug)"/ or 'lsd'.ti,ab,id. or 'lysergide'.ti,ab,id. or 'lysergyde'.ti,ab,id. or 'lysergic acid diethylamide'.ti,ab,id. |
47402 |
|
3 |
1 and 2 |
64 |
|
4 |
limit 3 to yr="2010 -Current" |
43 |
|
5 |
((literature review or systematic review or meta analysis).md. or "literature review"/ or meta analysis/ or (((meta adj2 analy*) or metaanaly* or (synthes* adj2 (literature* or research* or studies or data)) or (pooled and analys*) or ((data adj1 pool*) and studies) or medline or medlars or embase or cinahl or scisearch or psychlit or psyclit or cinhal or cancerlit or cochrane or bids or pubmed or ovid or ((hand or manual or database* or computer*) adj1 search*) or (electronic adj1 (database* or data base or data bases))).ti,ab,id. or (review* or overview).ti. or (bibliograph* or relevant journals or ((review* or overview*) adj9 (systematic* or methodologic* or quantitativ* or research* or literature* or studies or trial* or effective*))).ab.)) not (((retrospective* or record* or case* or patient*) adj1 review*) or ((patient* or review*) adj1 chart*)).ti,ab,id. |
489361 |
|
6 |
exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random*.ti,ab. or (clinic* adj trial*).tw. or ((singl* or doubl* or treb* or tripl*) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo*.tw. |
298072 |
|
7 |
Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp Cohort Analysis/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort*.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective*.tw. or prospective*.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ |
475282 |
|
8 |
4 and 5 - SR |
9 |
|
9 |
(4 and 6) not 8 - RCT |
6 |
|
10 |
(4 and 7) not (8 or 9) - observationeel |
8 |
|
11 |
8 or 9 or 10 |
23 |