Meetinstrumenten spierkracht

Publicatiedatum: 22-01-2026

Beoordeeld op geldigheid: 22-01-2026

Uitgangsvraag

Welke methode heeft de voorkeur voor het meten van spierkracht bij ouderen met een kwetsbare gezondheid op de polikliniek, afdeling geriatrie en andere ziekenhuisafdelingen?

Aanbeveling

Bepaal op indicatie (zie module Screening sarcopenie) de spierkracht als onderdeel van de diagnostiek naar sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid op de polikliniek geriatrie/ ouderengeneeskunde, afdeling geriatrie/ ouderengeneeskunde.
Overweeg de spierkracht te bepalen als onderdeel van de diagnostiek naar sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid op andere ziekenhuisafdelingen met betrokkenheid van geriatrie/ ouderengeneeskunde.
Volg daarbij onderstaand schema:
- Gebruik een handknijpkrachtmeting (HKK) met een Jamar-handkrachtmeter, volgens gestandaardiseerd Southampton protocol en de afkappunten <27 kg (mannen) en <16 kg (vrouwen) van EWGSOP-2
  - Bij lage HKK score: sarcopenie waarschijnlijk
  - Bij normale HKK score: voer de chair-stand-test (5tCST) uit
    - Als 5tCST niet uitvoerbaar of laag is: sarcopenie waarschijnlijk indien geen andere verklaring
    - Bij normale 5tCST score: geen sarcopenie
- Gebruik direct de 5tCST wanneer er handproblemen zijn die het moeilijk maken om de handknijpkrachtmeting goed uit te voeren.
- Gebruik de modified chair-stand-test (m30sCST) voor follow-up doeleinden (responsiviteit) als de 5tCST niet uitvoerbaar is.

Overwegingen

Voor- en nadelen van de interventie en de kwaliteit van het bewijs

Op basis van de opgestelde PICO was er één studie beschikbaar die test-hertest betrouwbaarheid en de meetfout van de Jamar dynamometer en de Martin Vigorimeter voor het meten van spierkracht als onderdeel van de diagnose sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid in het ziekenhuis onderzocht (Sipers, 2016). Hieruit bleek dat de test-hertest betrouwbaarheid van beide meetinstrumenten hoog was (ICC > 0.9). De bewijskracht van deze bevindingen is laag vanwege beperkingen in de studieopzet (risk of bias) en de kleine studieomvang (imprecisie). Daarnaast werd de cruciale uitkomstmaat validiteit niet onderzocht. Hiermee is de overall bewijskracht van de literatuurconclusies zeer laag en zijn de bevindingen met betrekking tot de test-hertest betrouwbaarheid en de meetfout geen sterke voorkeur geven aan welk meetinstrument voor spiermassa de voorkeur heeft.

Daarnaast waren er een aantal studies die op basis van full-tekst zijn afgevallen omdat er gebruik werd gemaakt van afwijkende afkappunten, bijvoorbeeld op basis van de EWGSOP-1 of de specifieke studiepopulatie. Eén van deze studies was de systematische review van Steffl (2020). Deze review onderzocht de klinimetrische eigenschappen van isokinetische dynamometrie voor spierkracht bij ouderen (zowel ouderen met een kwetsbare gezondheid, als thuiswonende ouderen, ouderen met sarcopenie, ouderen met ondervoeding, ouderen met zwakte en ouderen die extra ondersteuning nodig hebben). Vijf van de negentien geïncludeerde studies in Steffl (2020) kwamen in aanmerking voor deze module, maar zij hanteerden de EWGSOP-1 criteria voor spierkracht, welke afwijken van de afkapwaarden volgens de EWGSOP-2 criteria. Steffl (2020) concludeerde dat zowel isokinetische kniestrekking als isokinetische kniebuiging sarcopenie kunnen identificeren, maar dat de afkapwaarden op basis van geslacht nog verder onderzocht moeten worden.

Naast deze systematische review, kwamen drie individuele cross-sectionele onderzoeken in aanmerking voor deze module: Blanquet (2022), Erken (2022) en Looijaard (2018). Deze studies onderzochten de criteriumvaliditeit en responsiviteit van de handknijpkrachtmeting, de plantairflexiekracht en de chair-stand-test. Omdat een andere referentiestandaard werd toegepast werden deze studies niet geïncludeerd in de literatuuranalyse van deze module. Voor de handknijpkrachtmeting met de Jamar handheldynamometer volgens het Southampton protocol was de criteriumvaliditeit goed (AUC 0.75 en 0.72 voor respectievelijk mannen en vrouwen) (Blanquet, 2022). Het afkappunt voor sarcopenie werd hierbij echter bepaald op basis van de studiepopulatie (na ROC-analyse), resulterend in een afkappunt van 18 kg (i.p.v. 16 kg) voor vrouwen en 25.5 kg (i.p.v. 27 kg) voor mannen. Voor de chair-stand-test (5t CST) was de criteriumvaliditeit onvoldoende (AUC 0.42), gebaseerd op het afkappunt volgens de EWGSOP-1 criteria (≥13 sec i.p.v. >15 sec) (Looijaard, 2018). De criteriumvaliditeit van plantairflexiekracht als maat voor waarschijnlijke sarcopenie was onvoldoende (AUC 0.68 en 0.69 respectievelijk mannen en vrouwen) (Erken, 2022). Dit was gebaseerd op afkappunten voor sarcopenie op basis van een Turkse populatie: 14.95 kg voor vrouwen en 16.80 kg voor mannen.

Een overzicht van de bevindingen uit de studies is te vinden in Tabel 1.

Tabel 1. Resultaten van de klinimetrische testeigenschappen voor spierkracht op basis van afwijkende afkapwaarden voor sarcopenie op basis van spierkracht

afkapwaarden voor sarcopenie op basis van spierkracht.

Study

Design (n)

Population

Instrument

Reference standard

Prevalence of sarcopenia

Outcomes

Blanquet, 2022

Cross-sectional

Inpatients at the MCU or GCU; aged ≥75.

N= 223

Mean age: 85.5y.

HGS: by Jamar hydraulic hand dynamometer in sitting position following the Southampton protocol. Three measures were performed from each side. The highest value and the mean were used for analysis.

EWGSOP-1

Cut-off values based on ROC analysis

-Men: <25.5 kg

-Women: <18 kg

31.8%

Criterion validity:

Men:

Sens.: 78.6%
Spec.: 62.1%
AUC: 0.75 [0.58-0.93]

Women:

Sens.: 92.9%
Spec.: 52.1%
AUC: 0.72 [0.59-0.85]

Erken, 2022

Cross-sectional

Patients admitted to the department of geriatrics, aged >60.

N=304
Mean age: 74.5y.

HGS: by Jamar hydraulic hand dynanomer; sitting down in a chair with the elbow positioned at 90 degrees to hold the dynamometer is his/her dominant hand. Device was calibrated before beginning (kg).

EWGSOP-2

Cut-off values based on Turkish community-dwelling patients:

-Men: <16.80 kg

-Women: <14.95 kg

50%

Criterion validity:

Men:

Sens.: 80%%
Spec.: 55%
AUC: 0.68 [0.593-0.772]

Women:

Sens.: 81%
Spec.: 60%
AUC: 0.69 [0.611-0.772]

Looijaard, 2018

Cross-sectional

Community-dwelling older adults referred to a geriatric outpatient’s clinic.

N=140

Mean age: 80.9y.

CST: time in seconds needed to stand up five times from sitting position to a straight standing position and sit down again while keeping the arms crossed over the chest, as fast as possible.

HGS: by hydraulic handheld dynamometer; squeeze as hard as possible three times with the right and left hand side alternately. Maximal HGS of the three trials was used for analysis (kg).

EWGSOP-1

Cut-off values:

-CST: ≥13 sec.

-HGS:
Men: <30 kg Women: <20 kg;

23.6%

Criterion validity:

CST:

Sens.: 81.8%
Spec.: 34.3%
AUC: 0.42 [0.31 – 0.53]

HGS:

n.r.

Abbreviations: EWGSOP-1: European Working Group on Sarcopenia in Older People-2019; ROC: Receiver operating characteristic; Sens.: Sensitivity; Spec.: Specificity; AUC: Area under the curve; CST: Chair-stand-test; HGS: handgrip strength; MCU: Multidisciplinary Care Unit; GCU: Geriatric Care Unit; n.r.: not reported.

Uit bovenstaande blijkt dat, zij het met andere afkapwaarden, zowel isokinetische dynanometrie als een handknijpkrachtmeting kan worden gebruikt om afwijkende spierkracht door sarcopenie te identificeren.

Een meetinstrument waarbij de criterium validiteit door Looijaard (2018) als onvoldoende wordt bevonden, maar wel in de EWSGOP2 is beschreven als meetinstrument om de spierkracht te meten is de chair stand test (5t CST). Deze test is echter bij een deel van de doelgroep van deze richtlijn niet altijd uitvoerbaar. Zo is het vaak niet mogelijk om tot stand te komen zonder gebruik van de armen. Dit wijst al op een vermoeden van sarcopenie. Voor evaluatieve doeleinden is het echter wel gewenst om een chair stand test te kunnen uitvoeren. Een aangepaste versie van deze test, de modified 30 seconds chairstand test (m30sCST) is beter uitvoerbaar voor kwetsbare oudere patiënten (McAllister, 2001; Verstraeten, 2022; Ensink, 2025). Uit onderzoek blijkt dat de m30sCST een betrouwbaar en haalbaar instrument is voor gebruik bij kwetsbare patiënten met een lager niveau van fysiek functioneren.

Waarden en voorkeuren van patiënten (inclusief die van eventuele verzorgers)

Patiënten geven de voorkeur aan diagnostische tests die zonder (pijn)klachten kunnen worden uitgevoerd. Bij personen met (pijn)klachten in de handen kan het meten van de handknijpkracht lastig zijn, wat mogelijk leidt tot een lagere meetwaarde. Dit kan leiden tot een onnauwkeurige inschatting van de algemene spierkracht, die juist van cruciaal belang is voor het diagnosticeren van sarcopenie. Voor mensen met (pijn)klachten in de benen of voeten door bijvoorbeeld artrose, reuma, wonden of orthopedische problemen zoals fracturen al dan met niet een belastingsbeperking kan een CST, zelfs met gebruik van de armen niet haalbaar zijn. In dat geval heeft een HKK meting toch de voorkeur.

Een alternatief voor de pneumatische Jamar handknijpkrachtmeter is de pneumatische Martin Vigorimeter die voor mensen met handproblemen de voorkeur lijkt te hebben. Een onderzoek van Sipers (2016) onder geriatrische patiënten op een acute geriatrie afdeling (gemiddelde leeftijd 85 ± 5 jaar) toont aan dat 43% van de deelnemers de voorkeur gaf aan de Martin Vigorimeter. Zowel voor de Jamar als voor de Martin Vigorimeter werd in dit onderzoek een goede test-hertestbetrouwbaarheid vastgesteld. Het onderzoek richtte zich echter niet specifiek op de diagnostiek van sarcopenie. De m30sCST-test, kan als follow-up test voor het meten van spierkracht worden gebruikt als de 5tCST niet kan worden uitgevoerd.

Kosten (middelenbeslag)

De chair-stand-test (5tCST) of de m30sCST-test is de meest kosteneffectieve testmethode, aangezien hiervoor doorgaans standaard stoelen volstaan. De handknijpkrachtmeter (ofwel handdynamometer zoals de Jamar of een ander merk zoals Seahan), met een prijs van ongeveer €500, is eveneens een relatief betaalbare optie. Isokinetische dynamometrie is mogelijk met een hand-held dynamometer, die rond de €1000 kost, maar correct gebruik hiervan is vaak lastig. Geautomatiseerde systemen, zoals de Biodex of Cybex, zijn aanzienlijk duurder en variëren in prijs tussen €25.000 en €50.000. Op basis van de kosten kan geconcludeerd worden dat de 5tCST (of m30sCST-test voor follow-up indien 5tCST niet uitvoerbaar is) of de handknijpkrachtmeting de voorkeur geniet als meetmethode.

Aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie

Isokinetische dynamometrie

Isokinetische dynamometrie middels een vaststaand en kostbaar apparaat zoals de Biodex of Cybex is niet geschikt om als standaardinstrument te worden gebruikt voor het meten van spierkracht bij sarcopenie diagnostiek.

Hoewel een hand-held dynamometer draagbaar en goedkoper is, blijkt in de praktijk dat metingen hiermee lastig uitvoerbaar en minder betrouwbaar zijn, voornamelijk door variaties tussen beoordelaars, wat leidt tot een lage interbeoordelaars betrouwbaarheid. Dit maakt het instrument minder geschikt voor het diagnosticeren van sarcopenie. Op basis van deze praktijkervaringen is in het kader van deze richtlijn geen aanvullend onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van deze meetinstrumenten.

Handknijpkrachtmeting

De handknijpkrachtmeting is een eenvoudige test om af te nemen. Het meten van de handknijpkracht dient volgens een vaststaand protocol te gebeuren, waarbij het Southampton protocol (Roberts, 2011) het meest gebruikt wordt. Uit een haalbaarheidsonderzoek naar de diagnostiek van kwetsbaarheid en sarcopenie bij gehospitaliseerde ouderen (70+, mediaanleeftijd 80 jaar) bleek dat het gebruik van de Jamar-handkrachtmeter in 95% van de gevallen haalbaar was (Ibrahim, 2019). Daarnaast toont onderzoek van Bodilsen (2015) bij acuut opgenomen ouderen van 65 jaar en ouder (gemiddelde leeftijd ± SD: 78 ± 8,3 jaar) aan dat de hydraulische Seahan-handknijpkrachtmeting een haalbaar en betrouwbaar instrument is, met een hoge interbeoordelaarsbetrouwbaarheid.

Uit eerder genoemd onderzoek van Sipers (2016) blijkt echter dat de Martin Vigorimeter beter haalbaar is dan de Jamar-handkrachtmeter. Dit komt met name doordat een correcte uitvoering van de Jamar-test bij 20-40% van de onderzoekspopulatie niet mogelijk of onpraktisch is vanwege de benodigde hulp. Het nadeel van het gebruik van de Martin Vigorimeter is dat er geen uniform gehanteerde afkapwaarden bestaan. Hieroor is de Martin Vigorimeter minder geschikt om toe te passen in het kader van de diagnostiek naar de aanwezigheid van sarcopenie.

Chair stand test

De chair stand test is een praktisch en eenvoudig af te nemen meetinstrument dat overal kan worden toegepast waar een geschikte stoel beschikbaar is, zoals in spreekkamers, op de afdeling of aan het bed. De test kost weinig tijd en lijkt in de praktijk goed haalbaar. Uit het onderzoek van Bodilsen blijkt echter dat de haalbaarheid en interbeoordelaars betrouwbaarheid van de chair stand test matig zijn. Ongeveer de helft van de onderzochte populatie was niet in staat de test uit te voeren. Een aangepaste versie van deze test (m30sCST) bleek daarentegen wel haalbaar en toonde een hoge interbeoordelaars betrouwbaarheid. Ensink et al onderzocht de haalbaarheid en betrouwbaarheid van de m30sCST bij kwetsbare patiënten (leeftijd 84±6 jaar) opgenomen op de acute afdeling geriatrie. Hieruit blijkt zelfs dat slechts 20% de reguliere chair stand test (5tCST) kan uitvoeren, terwijl de m30sCST door 76% kan worden uitgevoerd. De test-hertest betrouwbaarheid wordt door Ensink als hoog beoordeeld. Ze concludeert dus dat de m30sCST een haalbaar en betrouwbare methode is voor het meten van de spierkracht bij deze populatie (Ensink, 2025).

In het eerdergenoemde onderzoek van Bodilsen werden verschillende meetinstrumenten voor fysiek functioneren geëvalueerd, waaronder de chair stand test en de meting van spierkracht met behulp van de Seahan-handknijpkrachtmeter. Hoewel deze metingen oorspronkelijk niet bedoeld waren voor de diagnostiek van sarcopenie, zijn de meetinstrumenten breed toepasbaar en daarmee volgens de werkgroep relevant voor deze richtlijn.

Rationale van de aanbeveling: weging van argumenten voor en tegen de diagnostische procedure

Bij het literatuuronderzoek voor deze richtlijn zijn slechts beperkte resultaten gevonden die specifiek gericht zijn op het meten van spierkracht voor de diagnostiek van sarcopenie bij deze specifieke doelgroep. De aanbevelingen in deze richtlijn zijn daarom voornamelijk gebaseerd op onderzoek naar het meten van spierkracht bij deze doelgroep in bredere zin. Daarnaast is gebruik gemaakt van de aanbevolen meetinstrumenten van de European Working Group on Sarcopenia in Older People 2 (EWGSOP-2) en afwegingen op basis van klinische praktijkervaringen.

In het algoritme van de EWGSOP-2 worden de handknijpkrachtmeting (HKK) en de chair-stand-test (CST)aanbev olen voor het meten van spierkracht. Op basis van de bovenstaande overwegingen is er geen reden om van deze aanbevelingen af te wijken. Wel is het van belang om per patiënt zorgvuldig te beoordelen welk meetinstrument het meest geschikt is, gezien de heterogeniteit van de doelgroep.

Zo is bij volwassenen de handknijpkracht een goede maat voor de algehele spierkracht. Bij ouderen met een kwetsbare gezondheid blijkt dit verband echter minder sterk. Ensink concludeerde dat de handknijpkracht slechts zwak geassocieerd is met de spierkracht in de benen. Dit impliceert dat een kwetsbare oudere een normale handknijpkracht kan hebben, terwijl de spierkracht in de benen verminderd is.

Om deze reden wordt aanbevolen om bij een normale handknijpkracht aanvullend de kracht van de benen te beoordelen, bijvoorbeeld met de 5 Times chair-stand-test (5tCTS) of de modified 30 Second Chair Stand Test (m30sCST). Indien de handknijpkracht normaal is, maar de CST niet kan worden uitgevoerd — en er geen andere duidelijke verklaring is voor het niet kunnen uitvoeren van de test — kan dit eveneens wijzen op sarcopenie. In dat geval kan de m30sCST alsnog worden ingezet als evaluatief meetinstrument om het functioneren van de onderste extremiteiten nader te beoordelen. Wanneer de handknijpkracht verlaagd is, is de kans op verminderde beenkracht hoog en is aanvullende meting doorgaans niet noodzakelijk. Een aanvullende reden om de 5tCST/m30sCST uit te voeren, is dat beenkracht een belangrijke determinant is van mobiliteit. Aangezien mobiliteit sterk samenhangt met zelfredzaamheid en functionele onafhankelijkheid, levert deze meting relevante klinische informatie op die verder reikt dan spierkracht alleen.

In de klinische praktijk kan verlies van spierkracht tijdens een ziekenhuisopname worden waargenomen, bijvoorbeeld als gevolg van immobilisatie, ondervoeding of inflammatie. Dit functionele verlies is echter niet per definitie gelijk aan sarcopenie, aangezien daarbij ook andere diagnostische criteria gelden, zoals lage spiermassa en lage fysieke prestaties. Als de patiënt nog beschikt over voldoende reserves zal dit niet resulteren in sarcopenie, maar als de patiënt slechts minimale reserves heeft en net boven de drempelwaarde functioneert kan dit resulteren in sarcopenie. Ook kan een bestaande sarcopenie verergeren als de spierkracht en spiermassa al onder de drempelwaarde was voor de ziekenhuisopname en ziekte.

Hoewel men theoretisch zou kunnen volstaan met het meten van beenkracht alleen, blijft handknijpkracht in de praktijk vaak de voorkeur genieten: de meting is snel, eenvoudig uitvoerbaar en beter toepasbaar bij patiënten met pijn in rug of been, evenwichtsstoornissen of andere mobiliteitsbeperkingen die het uitvoeren van sta- of looptesten bemoeilijken.

Onderbouwing

Achtergrond

Currently there are several definitions of sarcopenia. The EWGSOP-2 definition for sarcopenia is most commonly used in the Netherlands. Therefore, it was decided to use the EWGSOP-2 definition for sarcopenia for this guideline. In the EWGSOP-2 definition, muscle strength is described as the primary parameter of sarcopenia. It is stated that with a certain abnormality (decrease) of muscle strength, the diagnosis of sarcopenia is likely, after which treatment could already be started. Confirmation of the diagnosis of sarcopenia is done by determining the muscle mass. The EWGSOP-2 describes a number of ways in which muscle strength can be measured. However, these methods are not specifically aimed at frail older people in the outpatient clinic, geriatric department and other hospital wards. This module examines which diagnostic muscle strength test is most suitable for these patients.

Conclusies / Summary of Findings

1. Validity

GRADE

No evidence was found regarding the validity of instruments for measuring muscle strength in frail older (>70 years) people in the outpatient clinic, geriatric ward, emergency department, and other hospital wards.

2. Reliability

Low

GRADE

The evidence suggests that the Jamar dynamometer and the Martin Vigorimeter are probably reliable (test-retest reliability) instruments for measuring muscle strength in frail older (>70 years) people in the outpatient clinic, geriatric ward, emergency department, and other hospital wards.

Source: Sipers, 2016

3. Responsivity

No GRADE

No evidence was found regarding the responsivity of instruments for measuring muscle strength in frail older (>70 years) people in the outpatient clinic, geriatric ward, emergency department, and other hospital wards.

Samenvatting literatuur

Description of studies

Sipers (2016) analyzed the test-retest reliability of two handgrip strength measurement tools in geriatric patients admitted to an acute geriatric ward (n=96). According to the SNAQ score, 42% of the patients were malnourished. Handgrip strength was measured three times with the Jamar dynamometer and the Martin Vigorimeter within one week after hospital admission. Agreement between the three measurements were calculated per measurement tool and was expressed by intraclass correlation coefficients (ICC) and coefficient of variation (COV).

Results

1. Validity

The domain validity refers to the degree to which an outcome measure measures the construct it purports to measure and contains the measurement properties content validity (including face validity), construct validity (including structural validity, hypotheses testing, and cross-cultural validity/measurement invariance) and criterion validity. No studies were available addressing the validity of instruments for measuring muscle strength (according to the EWGSOP-2).

2. Reliability

The domain reliability refers to the degree to which the measurement is free from measurement error, and it contains the measurement properties internal consistency, reliability, and measurement error.

Sipers (2016) reported on the test-retest reliability with respect to the Jamar dynamometer and the Martin Vigorimeter, resulting in an ICC of 0.94 and 0.92 respectively (both p <.001), which was considered to be high. In addition, the measurement error of both measurement tools was assessed in the dominant and the non-dominant hand at T0 (hospital admission) and T1 (~6.3 days in hospital). Results are shown in Table 1.

Table 1. Measurement error (COV) of handgrip strength measurement tools in geriatric patients (adapted from Sipers (2016))

Hand	T0 Max (mean ± SD)	T0 COV (% ± SD)	T1 Max (mean ± SD)	T1 COV (% ± SD)
Jamar dynamometer
Dominant hand, kg	17 ± 7	10.2 ± 9.4	17 ± 7	9.2 ± 10.7
Non-dominant hand, kg	16 ± 7	9.5 ± 6.5	16 ± 7	9.1 ± 7.6
Martin Vigorimeter
Dominant hand, kPa	34 ± 12	9.6 ± 8.8	35 ± 13	7.8 ± 6.0
Non-dominant hand, kPa	33 ± 13	8.2 ± 7.9	33 ± 13	8.6 ± 8.8

_{Abbreviations: COV: coefficient of variation; kg: kilograms; kPa: kilopascal}

3. Responsivity

No studies were available addressing the responsivity of instruments for measuring muscle strength (according to the EWGSOP-2)

Level of evidence of the literature

1. Validity

Validity was not graded due to lack of evidence.

2. Reliability

The evidence regarding test-retest reliability of the Jamar dynamometer and the Martin Vigorimeter to measure muscle strength was downgraded because of study limitations (-1, risk of bias) and not reporting confidence intervals (-1, imprecision) to low GRADE.

Zoeken en selecteren

A systematic review of the literature was performed to answer the following question:

What is the validity and reliability of instruments for diagnosing muscle strength in frail older people in the hospital?

P:	Frail older (>70 years) people in the outpatient clinic, geriatric ward, emergency department, and other hospital wards
I:	Instruments for measuring muscle strength: grip strength and chair stand test
C:	Other measures for measuring muscle strength
R:	Muscle strength criteria according to EWGSOP-2 Grip strength: cutoff points <27 kg for men and <16 kg for women Chair stand test: cutoff points >15 sec/5 rises for both men and women
O:	Validity, reliability and responsivity
Timing and setting:	Outpatient clinic, geriatric ward, emergency department, and other hospital wards

Relevant outcome measures

The guideline development group considered validity as critical outcome measures for decision making; and reliability as important outcome measures for decision making.

The measurement properties validity and reliability were defined following the taxonomy of the COnsensus-based Standards for the selection of health Measurement INstruments (COSMIN) (Mokkink, 2010).

The working group defined the discriminate validity of the screening tools as follows:

AUC < 0.7: poor; 0.7 ≤ AUC < 0.8: acceptable; 0.8 ≤ AUC < 0.9: excellent; AUC ≥ 0.9: outstanding. The working group defined the reliability of the screening tools as follows: ICC < 0.5: poor; 0.5 ≤ ICC < 0.75: moderate; 0.75 ≥ ICC < 0.9: good; ICC≥ 0.9: excellent.

Search and select (Methods)

The databases Medline (via OVID) and Embase (via Embase.com) were searched with relevant search terms from 2011 until 19^th of March 2024. The detailed search strategy is depicted under the tab Methods. The systematic literature search resulted in 3156 items. Only the 221 systematic reviews were screened on title and abstract. Studies were selected based on the following criteria: systematic reviews reporting the diagnostic accuracy, validity, and/or reliability of screening instruments for measuring muscle strength in older adults. Five studies were initially selected based on title and abstract screening. After reading the full text, four studies were excluded (see the table with reasons for exclusion under the tab Methods), and one study was included. Due to the large number of hits for the observational studies (N=2935), the active learning tool ASReview (https://www.asreview.nl) was used to screen the observational studies on title and abstract by a guideline methodologist. A total of 18 studies were selected based on this title and abstract screening in ASReview. After reading the full text, 17 studies were excluded (see the table with reasons for exclusion under the tab Methods) and one study was included.

Results

One study was included in the analysis of the literature. Important study characteristics and results are summarized in the evidence tables. The assessment of the risk of bias is summarized in the risk of bias tables.

The COSMIN Risk of Bias tool was used to assess the quality of single studies for each measurement property. Thereby, the worst-score-counts method was used to determine the risk of bias, this means that the lowest rating given in a box determines the final rating, i.e., the quality of the study. The result of each study on a measurement property was rated against the updated criteria for good measurement properties (Table 1). Each result was rated as either sufficient (+), insufficient (–), or indeterminate (?).

Table 1. Criteria for good measurement properties

Measurement property	Rating¹	Criteria
Structural validity	+	CTT: CFA: CFI or TLI or comparable measure >0.95 OR RMSEA <0.06 OR SRMR <0.08² IRT/Rasch: No violation of unidimensionality³: CFI or TLI or comparable measure >0.95 OR RMSEA <0.06 OR SRMR <0.08 AND no violation of local independence: residual correlations among the items after controlling for the dominant factor < 0.20 OR Q3's < 0.37 AND no violation of monotonicity: adequate looking graphs OR item scalability >0.30 AND adequate model fit: IRT: χ2 >0.01 Rasch: infit and outfit mean squares ≥ 0.5 and ≤ 1.5 OR Z-standardized values > ‐2 and <2
	?	CTT: Not all information for ‘+’ reported IRT/Rasch: Model fit not reported
	-	Criteria for ‘+’ not met
Internal consistency	+	At least low evidence⁴ for sufficient structural validity⁵ AND Cronbach's alpha(s) ≥ 0.70 for each unidimensional scale or Subscale.⁶
	?	Criteria for “At least low evidence for sufficient structural validity” not met
	-	At least low evidence⁴ for sufficient structural validity⁵ AND Cronbach’s alpha(s) < 0.70 for each unidimensional scale or Subscale.⁶
Reliability	+	ICC or weighted Kappa ≥ 0.70
	?	ICC or weighted Kappa not reported
	-	ICC or weighted Kappa < 0.70
Measurement error	+	SDC or LoA < MIC
	?	MIC not defined
	-	SDC or LoA > MIC
Hypotheses testing for construct validity	+	The result is in accordance with the hypothesis⁷
	?	No hypothesis defined (by the review team)
	-	The result is not in accordance with the hypothesis
Cross‐cultural validity\measurement invariance	+	No important differences found between group factors (such as age, gender, language) in multiple group factor analysis OR no important DIF for group factors (McFadden's R2 < 0.02)
	?	No multiple group factor analysis OR DIF analysis performed
	-	Important differences between group factors OR DIF was found
Criterion validity	+	Correlation with gold standard ≥ 0.70 OR AUC ≥ 0.70
	?	Not all information for ‘+’ reported
	-	Correlation with gold standard < 0.70 OR AUC < 0.70
Responsiveness	+	The result is in accordance with the hypothesis OR AUC ≥ 0.70
	?	No hypothesis defined (by the review team)
	-	The result is not in accordance with the hypothesis OR AUC < 0.70
Test-retest reliability*	+	The p-value <0.5 and Pearson correlation coefficient (Pearson’s r) > 0.7
Test-retest reliability*	-	The p-value >0.5 or Pearson correlation coefficient (Pearson’s r) < 0.7
AUC: area under the curve, CFA: confirmatory factor analysis, CFI: comparative fit index, CTT: classical test theory, DIF: differential item functioning, ICC: intraclass correlation coefficient, IRT: item response theory, LoA: limits of agreement, MIC: minimal important change, RMSEA: Root Mean Square Error of Approximation, SEM: Standard Error of Measurement, SDC: smallest detectable change, SRMR: Standardized Root Mean Residuals, TLI = Tucker‐Lewis Index

_{* Criteria retrieved from https://www.scalestatistics.com/test-retest-reliability.html}

_{[¹] “+” = sufficient, ” –“ = insufficient, “?” = indeterminate}

_{² To rate the quality of the summary score, the factor structures should be equal across studies}

_{³ unidimensionality refers to a factor analysis per subscale, while structural validity refers to a factor analysis of a (multidimensional) patient‐reported outcome measure}

_{⁴ As defined by grading the evidence according to the GRADE approach}

_{⁵ This evidence may come from different studies}

_{⁶ The criteria ‘Cronbach alpha < 0.95’ was deleted, as this is relevant in the development phase of a PROM and not when evaluating an existing PROM.}

_{⁷ The results of all studies should be taken together, and it should then be decided if 75% of the results are in accordance with the hypotheses}

The level of evidence of the literature was evaluated as described in the COSMIN user manual for systematic reviews of patient-reported outcome measures (Prinsen, 2018). The following four factors were taken into account: (1) risk of bias (i.e., the methodological quality of the studies), (2) inconsistency (i.e., unexplained inconsistency of results across studies), (3) imprecision (i.e. total sample size of the available studies), and (4) indirectness (i.e. evidence from different populations than the population of interest in the review). The quality of evidence could be downgraded with one level (e.g., from high to moderate evidence) if there is serious risk of bias, with two levels (e.g., from high to low) if there is very serious risk of bias, or with three levels (i.e., from high to very low) if there is extremely risk of bias. The quality of the evidence could be downgraded with one or two levels for inconsistency, imprecision (-1 if total N=50-100; -2 if total N<50) and indirectness.

Referenties

Blanquet, M., Ducher, G., Sauvage, A., Dadet, S., Guiyedi, V., Farigon, N., Guiguet-Auclair, C., Berland, P., Bohatier, J., Boirie, Y., & Gerbaud, L. (2022). Handgrip strength as a valid practical tool to screen early-onset sarcopenia in acute care wards: a first evaluation. European journal of clinical nutrition, 76(1), 56–64. https://doi.org/10.1038/s41430-021-00906-5.
Bodilsen AC, Juul-Larsen HG, Petersen J, Beyer N, Andersen O, Bandholm T. Feasibility and inter-rater reliability of physical performance measures in acutely admitted older medical patients. PLoS One. 2015 Feb 23;10(2):e0118248. doi: 10.1371/journal.pone.0118248. PMID: 25706553; PMCID: PMC4338133.
Ensink I, Rothbauer M.J.A., Röhlinger S, Merry A.H.H., Sipers W.M.W.H. ,The Modified-30-Seconds-Chair-Stand-Test: A Practical and Reproducible Tool to Assess Muscle Strength in Acutely Ill Hospitalized Geriatric Patients JFSF Vol 10, No 1, March 2025, p.8-17 doi: 10.22540/JFSF-10-008.
Erken, N., Dost, F. S., Ates Bulut, E., & Isik, A. T. (2022). Prediction of probable sarcopenia with an alternative method: plantar flexion strength. Postgraduate medicine, 134(6), 552–558. https://doi.org/10.1080/00325481.2022.2073027.
Ibrahim K, Howson FFA, Culliford DJ, Sayer AA, Roberts HC. The feasibility of assessing frailty and sarcopenia in hospitalised older people: a comparison of commonly used tools. BMC Geriatr. 2019 Feb 15;19(1):42. doi: 10.1186/s12877-019-1053-y. PMID: 30770722; PMCID: PMC6377779.
Looijaard, S. M. L. M., Oudbier, S. J., Reijnierse, E. M., Blauw, G. J., Meskers, C. G. M., & Maier, A. B. (2018). Single Physical Performance Measures Cannot Identify Geriatric Outpatients with Sarcopenia. The Journal of frailty & aging, 7(4), 262–267. https://doi.org/10.14283/jfa.2018.19.
McAllister, L. S., & Palombaro, K. M. (2020). Modified 30-Second Sit-to-Stand Test: Reliability and Validity in Older Adults Unable to Complete Traditional Sit-to-Stand Testing. Journal of geriatric physical therapy (2001), 43(3), 153–158. https://doi.org/10.1519/JPT.0000000000000227.
Mokkink LB, Terwee CB, Patrick DL, Alonso J, Stratford PW, Knol DL, Bouter LM, de Vet HC. The COSMIN checklist for assessing the methodological quality of studies on measurement properties of health status measurement instruments: an international Delphi study. Qual Life Res. 2010 May;19(4):539-49. doi: 10.1007/s11136-010-9606-8. Epub 2010 Feb 19. PMID: 20169472; PMCID: PMC2852520.
Roberts HC, Denison HJ, Martin HJ, Patel HP, Syddall H, Cooper C, Sayer AA. A review of the measurement of grip strength in clinical and epidemiological studies: towards a standardised approach. Age Ageing. 2011 Jul;40(4):423-9. doi: 10.1093/ageing/afr051. Epub 2011 May 30. PMID: 21624928.
Sipers, W. M., Verdijk, L. B., Sipers, S. J., Schols, J. M., & van Loon, L. J. (2016). The Martin Vigorimeter Represents a Reliable and More Practical Tool Than the Jamar Dynamometer to Assess Handgrip Strength in the Geriatric Patient. Journal of the American Medical Directors Association, 17(5), 466.e1–466.e4667. https://doi.org/10.1016/j.jamda.2016.02.026.
Steffl, M. & Stastny, P. (2020). Isokinetic Testing of Muscle Strength of Older Individuals with Sarcopenia or Frailty: A Systematic Review. Isokinetics and Exercise Science, 28, 291-301. https://doi.org/10.3233/IES-201148.
Verstraeten, L. M. G., de Haan, N. J., Verbeet, E., van Wijngaarden, J. P., Meskers, C. G. M., & Maier, A. B. (2022). Handgrip strength rather than chair stand test should be used to diagnose sarcopenia in geriatric rehabilitation inpatients: REStORing health of acutely unwell adulTs (RESORT). Age and ageing, 51(11), afac242. https://doi.org/10.1093/ageing/afac242.

Evidence tabellen

Study

Study characteristics

Patient characteristics

Measurement instrument (I)

Measurement instrument (C; golden standard)

Follow-up/Interpretability

Measurement properties

Comments

Sipers, 2016

Instrument assessed:

Jamar dynamometer, Martin Vigorimeter

Setting and country:

Acute geriatric ward, Netherlands

Funding and conflicts of interest:

The authors declare no conflicts of interest. Funding was not reported.

Inclusion criteria: age older than

70 years and being frail according to the Groningen Frailty Indicator

(GFI).

Exclusion criteria:

hand deformation, missing

fingers, acute arthritis or a fracture of the wrist or hand, and/or were

not able to follow instructions because of a severe confusional state or

dementia.

Sample size: 96

Age in years (mean (SD):

Total: 85 (5)

Gender (%) Females: 64%

Males: (36%)

Jamar dynamometer (Sammons Preston, Inc., Bolingbrook, IL).

Martin Vigorimeter.

Sounthampton protocol.

Not applicable.

Length of follow-up: First week of hospital stay.

Loss to follow-up/ missing items: 0

Floor effects (% of sample with the lowest score possible):

Not reported

Ceiling effects (% of sample with the highest score possible):

Not reported

Test-retets reliability:

Jamar

ICC: 0.95

Vigori

ICC: 0.92

Measurement error:

Jamar

Dom: 10.2 (9.4)%

Non-dom: 8.2 (9.7)%

Dom: 9.2 (10.7)%

Non-dom: 9.1 (7.6)%

Vigori

Dom: 9.6 (8.8)

Non-dom: 10.2 (9.4)

Dom: 7.8 (6.0)

Non-dom: 8.6 (8.8)

Author’s conclusion:

The Martin Vigorimeter represents a reliable and more practical tool than the Jamar dyna-

nometer to assess handgrip strength in the geriatric patient on admission to the acute geriatric ward.

Risk of bias tables

Risk of bias table for Sipers (2016) - Jamar dynamometer, Martin Vigorimeter - Realiability

Reliability
Author: Sipers, 2016
Instrument: Jamar dynamometer, Martin Vigorimeter
	very good	adequate	doubtful	inadequate	NA
Design requirements
Were patients stable in the interim period on the construct to be measured?	*Evidence provided that patients were stable*	Assumable that patients were stable	Unclear if patients were stable	Patients were NOT stable
Was the time interval appropriate?	Time interval appropriate		*Doubtful whether time interval was appropriate or time interval was not stated*	Time interval NOT appropriate
Were the test conditions similar for the measurements? E.g. type of administration, environment, instructions	*Test conditions were similar (evidence provided)*	Assumable that test conditions were similar	Unclear if test conditions were similar	Test conditions were NOT similar
Statistical methods
For continuous scores: was an intraclass correlation coefficient (ICC) calculated?	ICC calculated and model or formula of the ICC is described	ICC calculated but model or formula of the ICC not described or not optimal. Pearson or Spearman correlation coefficient calculated with evidence provided that no systematic change has occurred.	*Pearson or Spearman correlation coefficient calculated WITHOUT evidence provided that no systematic change has occurred or WITH evidence that systematic change has occurred*	No ICC or Pearson or Spearman correlations calculated	Not applicable
For dichotomous/nominal/ordinal scores: was kappa calculated?	Kappa calculated			No kappa calculated	*Not applicable*
For ordinal scores: was a weighted kappa calculated?	Weighted kappa calculated		Unweighted Kappa calculated or not described		*Not applicable*
For ordinal scores: was the weighting scheme described? E.g. linear, quadratic	Weighting scheme described	Weighting scheme NOT described			*Not applicable*
Other
Were there any other important flaws in the design or statistical methods of the study?	*No other important methodological flaws*		Other minor methodological flaws	Other important methodological flaws

Table of excludes studies

Author, year	Title	Exclusion reason
Systematic reviews
Beaudart, 2016	Sarcopenia in daily practice: assessment and management	Wrong O: no diagnostic accuracy (recommendations for practice)
Lunt, 2021	The clinical usefulness of muscle mass and strength measures in older people: a systematic review	Wrong O: clinical outcomes (mobility, balance, falls, and ADL)
Roberts, 2011	A review of the measurement of grip strength in clinical and epidemiological studies: Towards a standardised approach	Wrong P: community-dwelling adults or elders and adults
De Oliveira, 2023	Are assessment measures for components of the International Classification of Functioning, Disability and Health reproducible for use on pre-frail and frail older adults? A systematic review	Wrong I: The instruments do not measure muscle strength.
Steffl, 2020	Isokinetic Testing of Muscle Strength of Older Individuals with Sarcopenia or Frailty: A Systematic Review	Wrong R: EWGSOP-1
Observational studies
Amasene, 2021	Nutritional status and physical performance using handgrip and SPPB tests in hospitalized older adults	Wrong O: association
Bahat, 2020	Comparison of standard versus population-specific handgrip strength cut-off points in the detection of probable sarcopenia after launch of EWGSOP2	Wrong P: community dwelling patients
Benton, 2022	Validity and reliability of handgrip dynamometry in older adults: A comparison of two widely used dynamometers	Wrong P: community dwelling patients
Blanquet, 2022	Handgrip strength as a valid practical tool to screen early-onset sarcopenia in acute care wards: a first evaluation	Wrong R: EWGSOP-1
Chites, 2021	Reduced handgrip strength in hospital admission predicts prolonged hospital stay and death but is not accurate to identify malnutrition: a longitudinal study of reduced handgrip strength in hospitalized patients	Wrong R: Subjective Global Assessment (SGA)
Dowhan, 2016	Comparison between handgrip dynamometry and manual muscle testing performed by registered dietitians in measuring muscle strength and function of hospitalized patients	Wrong Nutritional status (ASPEN characteristics)
Erken, 2022	Prediction of probable sarcopenia with an alternative method: plantar flexion Strength	Wrong R: cut-offs based on study population
Fernades, 2022	Prediction of probable sarcopenia with an alternative method: plantar flexion strength	Wrong design: review
Guerra, 2014	Handgrip strength cutoff values for undernutrition screening at hospital admission.	Wrong P: all ages included
Haverkort, 2012	Handgrip strength by dynamometry does not identify malnutrition in individual preoperative outpatients	Wrong P: not specified to elderly and all undergoing surgery
Ibrahim, 2019	The feasibility of assessing frailty and sarcopenia in hospitalised older people: a comparison of commonly used tools	Wrong O: feasibility
Locquet, 2018	Bone health assessment in older people with or without muscle	Wrong P: community dwelling patients
Looijaard, 2018	Single Physical Performance Measures Cannot Identify Geriatric Outpatients with Sarcopenia	Wrong R: EWGSOP-1
Martinez, 2015	Accuracy of the Timed Up and Go test for predicting sarcopenia in elderly hospitalized patients	Wrong R: reduction in skeletal muscle mass (SMM)
McNichill, 2018	Handgrip strength, but not 5-meter walk, adds value to aa clinical nutrition assessment	Wrong O: completion, incidence
Savas, 2023	Comparison of Grip Strength Measurements by Widely Used Three Dynamometers in Outpatients Aged 60 Years and Over	Wrong R: Grip strength (Jamar dynamometer)
Verstraeten, 2022	Handgrip strength rather than chair stand test should be used to diagnose sarcopenia in geriatric rehabilitation inpatients: REStORing health of acutely unwell adulTs (RESORT)	Wrong R: cut-offs based on study population

Verantwoording

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum : 22-01-2026

Beoordeeld op geldigheid : 22-01-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:

Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie

Geautoriseerd door:

Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie
Nederlandse Internisten Vereniging
Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie
Vereniging van Specialisten Ouderengeneeskunde
Nederlandse Vereniging van Diëtisten

Algemene gegevens

De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd uit de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid.

Werkgroep

Dr. W.M.W.H. (Walther) Sipers, klinisch geriater, werkzaam in het Zuyderland Medisch Centrum te Heerlen- Sittard-Geleen, NVKG
Dr. ir. E. (Emmelyne) Vasse, diëtist-onderzoeker, werkzaam in Ziekenhuis Gelderse Vallei te Ede en bij het Lectoraat Voeding, Diëtetiek & Leefstijl aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, NVD
Dr. CH. (Christian) Oudshoorn, internist en klinisch geriater, werkzaam in het Erasmus MC te Rotterdam, NVKG
Drs. A. (Aurélie) Rutten, AIOS klinische geriatrie, werkzaam in het Zuyderland MC te Heerlen-Sittard-Geleen, NVKG
L. (Lichelle) Wong, MSc, AIOS klinische geriatrie, werkzaam in het Zuyderland MC te Heerlen-Sittard-Geleen, NVKG
Drs. S. (Simone) Verhaar, klinisch geriater, werkzaam in het Catharina Ziekenhuis te Eindhoven, NVKG
Dr. A.Y. (Astrid) Hagedoorn-Bijlsma, internist ouderengeneeskunde, werkzaam in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis te Tilburg, NIV
Prof. Dr. J. (Jos) Schols, hoogleraar ouderengeneeskunde, werkzaam bij Maastricht University te Maastricht, Verenso
V. (Vera) Luijckx, MSc, geriatriefysiotherapeut, werkzaam bij Surplus te West-Brabant, KNGF
L. (Lotte) Kunst-Haasdijk, projectleider, werkzaam als zzp’er, KNGF

Klankbordgroep

D.S.V.M. (Dominique) Clément, MSc, MDL-arts, werkzaam in het King’s College Hospital te Londen, NVMDL
Dr. I.A.M. (Ingrid) Gisbertz, MDL-arts, werkzaam bij Bernhoven te Uden, NVMDL
Dhr. dr. T.E. (Taco) Otto, chirurg, werkzaam in het Dijklander Ziekenhuis te Hoorn, NVvH
C. (Charlotte) van der Hulst, MSc, verpleegkundig specialist AGZ, werkzaam bij Brentano te Amstelveen, V&VN
Dr. R. (Robert) Tepaske, anesthesioloog-intensivist, werkzaam bij het Amsterdam UMC – locatie AMC te Amsterdam, NVIC

Met ondersteuning van

Dr. J. (Janneke) Hoogervorst-Schilp, senior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
F. (Florien) Ham, MSc, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten.

Naam

Hoofdfunctie

Nevenwerkzaamheden

Persoonlijke Financiële Belangen

Persoonlijke Relaties

Extern gefinancierd onderzoek

Intell. belangen en reputatie

Overige

Datum

Restrictie

Werkgroep

Hagedoorn-Bijlsma

Internist ouderengeneeskunde bij vakgroep geriatrie in ETZ

Vicevoorzitter wetenschapscommissie van NIV en NVKG

Geen

22-08-2023

Geen

Kunst-Haasdijk

Beleidsadviseur / projectleider, KNGF/NVFG

Project beroepsprofielen, betaald als ZZP

Als ondernemer coach ik mensen naar een meer plantaardige leefstijl en geven we workshop aan teams in bedrijven op het gebied van een gezonde leefstijl.

Geen

21-08-2023

Geen

Luijckx

Werkgever: Surplus, betaalde functie.

Geriatriefysiotherapeut: Verlenen van fysiotherapeutische zorg (onderzoek, behandeling, advisering) aan ouderen met een kwetsbare gezondheid. Betaalde functie.

Lid professionele adviesraad (PAR) bij Surplus: Via de PAR aandacht voor zeggenschap binnen Surplus creëren en raad van bestuur adviseren over vakinhoudelijk beleid.

Geen

20-12-2023

Geen

Oudshoorn

Internist en kinisch geriater Erasmus MC

Geen

15-08-2023

Geen

Rutten

AIOS geriatrie Zuyderland MC

Geen

14-11-2023

Geen

Schols

Hoogleraar ouderengeneeskunde Universiteit Maastricht

*Lid van Gezondheidsraad

*Lid van Adviescommissie pakket van Zorginstituut die adviezen geeft over de toelating van dure geneesmiddelen en andere behandelingen tot het vergoedingenpakket in de ZVW en over het pakket van de Wlz --> uitgevraagd in de vergadering, dit betreft geen geneesmiddelen, voedingdinterventies of andere interventies die in de richtlijn voor zullen komen.

*Lid van RvT Vitala+ een zorgorganisatie voor geriatrische revalidatiezorg in Maastricht.

Voor deze 3 nevenfuncties geldt deelname aan vergaderingen met vacatiegeldvergoeding incl. reiskosten.

Geen

Betrokken geweest bij extern gefinancierd promotietraject op onderwerp: Samenhang tussen mondzorg, ondervoeding en dysfagie.

Project voltooid met promotie in oktober 2022. Daarmee was project afgerond.

Financier was Nutricia en financiering geschiedde op basis van officiële overeenkomst met Universiteit Maastricht.

Ik was promotor van de promovendus maar geen projectleider.

Ik heb uiteraard de reputatie van mijn universiteit hoog te houden. Verder geen specifieke zaken

Geen

21-09-2023

Geen

Sipers (voorzitter)

Klinisch geriater en opleider Zuyderland Medisch Centrum, full time werkzaam

SCEN arts, 6x/ jaar 5 dagen dienst volgens rooster. Consulten buiten werktijden om en vergoeding per daadwerkelijk uitgevoerd consult conform tarieven KNMG

Geen

Ik ben door de NVKG gevraagd om deze taak op me te nemen. Dit heeft ermee te maken daar ik reeds enige expertise heb op dit gebied en het een belangrijk thema vind in de dagelijkse zorg voor kwetsbare oudere patiënten. Mijn drijfveer is om zodoende een bijdrage te leveren aan een kwaliteit betere zorg.

Geen

28-07-2022

Geen

Vasse

Post-doc onderzoeker/projectleider - Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Lectoraat Voeding, Dietetiek & Leefstijl / Kenniscentrum Ondervoeding (16 uur/week, tot oktober 2024)

Projectleider - Alliantie Voeding in de Zorg (8 uur/week)

Dietist - Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede (oproepbasis)

Geen

20-07-2023

Geen

Verhaar

Klinisch geriater, Catharina ziekenhuis Eindhoven

Geen

03-08-2023

Geen

Wong

AIOS Zuyderland MC

Geen

17-10-2023

Geen

Klankbordgroep
Clément	Maag-, darm- en leverarts (Consultant Gastroenterologist) King's College Hospital Londen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	15-10-2023	Geen
Gisbertz	MDL arts Bernhoven	Voorzitter Nederlands voedingsteam overleg Lid commissie Voeding NVMDL	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	23-10-2023	Geen
Hulst, van der	Verpleegkundig specialist AGZ Stichting Brentano Amstelveen. Regiebehandelaar psychogeriatrisch verpleeghuis.	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	12-12-2023	Geen
Otto	Chirurg, Dijklander ziekenhuis, Hoorn	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	16-12-2023	Geen
Tepaske	Anesthesioloog-Intensivist, Intensive Care volwassenen AUMC. plv. hoofd/ WPM, plv. Opleider fellows IC (tot 1 feb 2024), Stagebegeleider AIOS. Interne, anesthesiologie, heelkunde. Begeleider Nurse practitioners profielen circulation & ventilation. Voorzitter materialen commissie Intensive Care volwassenen Investeringen en Europese aanbestedingen Verder lid van de IC- werkgroepen vv- en va-ECMO, decubitus, klinisch chemisch, peersupport, monitoring & ICT, apotheek & AMC-brede	Allen onbezoldigd: Lid concillium IC (GIC, tot 1 feb 2024), Lid van de sectie IC van de NVA Lid NVIC Bezoldigd: Docent ICverpleegkundigen, Amstel Academie, opleidingsinstituut AmsterdamUMC, loc VUmc	Geen	Geen	Geen	Geen	Eenmalig vergoeding voor deelname aan masterclass 'meten van metabolisme' van Hamilton, Zwitserland	01-12-2023	Geen

Inbreng patiëntenperspectief

Er werd aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door de Patientenfederatie Nederland en de KBO-PCOB uit te nodigen voor de schriftelijke knelpunteninventarisatie, maar beide hebben geen input gegeven. Daarnaast is de KBO-PCOB uitgenodigd voor de werkgroep, maar heeft afgezien van deelname. De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan de Patientenfederatie Nederland en de KBO-PCOB en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijnmodule is conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uitgevoerd om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema op de Richtlijnendatabase).

Module	Uitkomst raming	Toelichting
Meetinstrumenten spierkracht	Geen financiële gevolgen	Hoewel uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) breed toepasbaar zijn (>40.000 patiënten), volgt uit de toetsing dat het geen nieuwe manier van zorgverlening of andere organisatie van zorgverlening betreft, het geen toename in het aantal in te zetten voltijdsequivalenten aan zorgverleners betreft en het geen wijziging in het opleidingsniveau van zorgpersoneel betreft. Er worden daarom geen financiële gevolgen verwacht.

Werkwijze

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Richtlijnendatabase. Relevante informatie over de ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodules is hieronder weergegeven.

Zoekverantwoording

Zoekstrategie

Embase.com

No.	Query	Results
#1	'aged'/exp OR 'geriatrics'/exp OR 'geriatric assessment'/exp OR 'geriatric patient'/exp OR 'elderly care'/exp OR 'frailty'/exp OR 'physical frailty'/exp OR 'geriatric nutritional risk index'/exp OR 'senile dementia'/exp OR 'aged hospital patient'/exp OR 'frail elderly'/exp OR 'institutionalized elderly'/exp OR 'very elderly'/exp OR elder:ti,ab,kw OR eldest:ti,ab,kw OR frail:ti,ab,kw OR geriatri:ti,ab,kw OR ((oldest NEXT/1 old):ti,ab,kw) OR ((very NEXT/1 old):ti,ab,kw) OR senior:ti,ab,kw OR senium:ti,ab,kw OR septuagenarian:ti,ab,kw OR octagenarian:ti,ab,kw OR octogenarian:ti,ab,kw OR nonagenarian:ti,ab,kw OR centarian:ti,ab,kw OR centenarian:ti,ab,kw OR supercentenarian:ti,ab,kw OR ((older NEXT/1 (man OR men OR male OR woman OR women OR female)):ti,ab,kw) OR (((old OR older) NEXT/1 (age OR subject* OR patient* OR pts OR adult* OR population* OR person* OR people OR citizen)):ti,ab,kw) OR ((senil NEAR/3 (dement* OR confus* OR alzheimer*)):ti,ab,kw)	4376138
#2	'sarcopenia'/exp OR sarcopen:ti,ab,kw OR 'malnutrition'/exp OR 'deficient nutrition':ti,ab,kw OR malnourish:ti,ab,kw OR malnutrition:ti,ab,kw OR undernutrition:ti,ab,kw OR underfeeding:ti,ab,kw OR undernourish*:ti,ab,kw OR innutrition:ti,ab,kw	271329
#3	'muscle strength'/exp OR 'muscle weakness'/de OR 'arm weakness'/exp OR 'limb weakness'/exp OR 'chair stand test'/exp OR 'chair stand'/exp OR 'chair rising test'/exp OR 'chair rise test'/exp OR 'arm curl test'/exp OR 'arm curl'/exp OR 'hand dynamometer'/exp OR 'pinch strength'/exp OR 'short physical performance battery'/exp OR 'gait speed test'/exp OR 'walking speed'/exp OR 'six minute walk test'/exp OR 'six minute walk distance'/exp OR 'six minute walking distance'/exp OR 'six minute walk distance test'/exp OR 'six minute stepper test'/exp OR 'six minute walking distance test'/exp OR 'timed up and go test'/exp OR 'quadriceps strength'/exp OR 'knee extension'/exp OR 'knee extension strength'/exp OR 'knee extensor strength'/exp OR 'knee extension force'/exp OR 'knee extensor muscle strength'/exp OR 'hand strength'/exp OR 'grip strength'/exp OR 'grip strength test'/exp OR 'grip strength meter'/exp OR ((chair NEAR/2 (stand OR rise OR rising OR climb OR test)):ti,ab,kw) OR 'arm curl test':ti,ab,kw OR (((hand OR 'muscle strength') NEAR/3 (dynamometer OR pinchmeter)):ti,ab,kw) OR ((pinch NEAR/3 (test OR strength OR force* OR meter)):ti,ab,kw) OR pinchmeter:ti,ab,kw OR (((jaw OR bite OR quadricep) NEAR/3 strength):ti,ab,kw) OR 'short physical performance batter':ti,ab,kw OR sppb:ti,ab,kw OR (((gait OR walk) NEAR/3 (speed OR velocity OR pace)):ti,ab,kw) OR (((6 OR six) NEAR/3 (mwt OR 'minute walk' OR 'min walk')):ti,ab,kw) OR 6mw:ti,ab,kw OR 6mwt:ti,ab,kw OR ((('time up' OR 'get* up') NEAR/2 go):ti,ab,kw) OR tug:ti,ab,kw OR tugt:ti,ab,kw OR 'knee extens*':ti,ab,kw OR (((grip OR grasp OR grasping OR gripping OR handgrip OR hand) NEAR/3 (strength OR forse OR power)):ti,ab,kw)	292379
#4	'intermethod comparison'/exp OR 'data collection method'/exp OR 'validation study'/exp OR 'feasibility study'/exp OR 'pilot study'/exp OR 'psychometry'/exp OR 'reproducibility'/exp OR reproducib:ab,ti OR 'audit':ab,ti OR psychometr:ab,ti OR clinimetr:ab,ti OR clinometr:ab,ti OR 'observer variation'/exp OR 'observer variation':ab,ti OR 'discriminant analysis'/exp OR 'validity'/exp OR reliab:ab,ti OR valid:ab,ti OR 'coefficient':ab,ti OR 'internal consistency':ab,ti OR (cronbach:ab,ti AND ('alpha':ab,ti OR 'alphas':ab,ti)) OR 'item correlation':ab,ti OR 'item correlations':ab,ti OR 'item selection':ab,ti OR 'item selections':ab,ti OR 'item reduction':ab,ti OR 'item reductions':ab,ti OR 'agreement':ab,ti OR 'precision':ab,ti OR 'imprecision':ab,ti OR 'precise values':ab,ti OR 'test-retest':ab,ti OR ('test':ab,ti AND 'retest':ab,ti) OR (reliab:ab,ti AND ('test':ab,ti OR 'retest':ab,ti)) OR 'stability':ab,ti OR 'interrater':ab,ti OR 'inter-rater':ab,ti OR 'intrarater':ab,ti OR 'intra-rater':ab,ti OR 'intertester':ab,ti OR 'inter-tester':ab,ti OR 'intratester':ab,ti OR 'interobeserver':ab,ti OR 'inter-observer':ab,ti OR 'intraobserver':ab,ti OR 'intertechnician':ab,ti OR 'inter-technician':ab,ti OR 'intratechnician':ab,ti OR 'interexaminer':ab,ti OR 'inter-examiner':ab,ti OR 'intraexaminer':ab,ti OR 'interassay':ab,ti OR 'inter-assay':ab,ti OR 'intraassay':ab,ti OR 'intra-assay':ab,ti OR 'interindividual':ab,ti OR 'inter-individual':ab,ti OR 'intraindividual':ab,ti OR 'intra-individual':ab,ti OR 'interparticipant':ab,ti OR 'inter-participant':ab,ti OR 'intraparticipant':ab,ti OR 'kappa':ab,ti OR 'kappas':ab,ti OR 'coefficient of variation':ab,ti OR repeatab:ab,ti OR ((replicab:ab,ti OR 'repeated':ab,ti) AND ('measure':ab,ti OR 'measures':ab,ti OR 'findings':ab,ti OR 'result':ab,ti OR 'results':ab,ti OR 'test':ab,ti OR 'tests':ab,ti)) OR generaliza:ab,ti OR generalisa:ab,ti OR 'concordance':ab,ti OR ('intraclass':ab,ti AND correlation:ab,ti) OR 'discriminative':ab,ti OR 'known group':ab,ti OR 'factor analysis':ab,ti OR 'factor analyses':ab,ti OR 'factor structure':ab,ti OR 'factor structures':ab,ti OR 'dimensionality':ab,ti OR subscale:ab,ti OR 'multitrait scaling analysis':ab,ti OR 'multitrait scaling analyses':ab,ti OR 'item discriminant':ab,ti OR 'interscale correlation':ab,ti OR 'interscale correlations':ab,ti OR (('error':ab,ti OR 'errors':ab,ti) AND (measure:ab,ti OR correlat:ab,ti OR evaluat:ab,ti OR 'accuracy':ab,ti OR 'accurate':ab,ti OR 'precision':ab,ti OR 'mean':ab,ti)) OR 'individual variability':ab,ti OR 'interval variability':ab,ti OR 'rate variability':ab,ti OR 'variability analysis':ab,ti OR ('uncertainty':ab,ti AND ('measurement':ab,ti OR 'measuring':ab,ti)) OR 'standard error of measurement':ab,ti OR sensitiv:ab,ti OR responsive:ab,ti OR ('limit':ab,ti AND 'detection':ab,ti) OR 'minimal detectable concentration':ab,ti OR interpretab:ab,ti OR (small*:ab,ti AND ('real':ab,ti OR 'detectable':ab,ti) AND ('change':ab,ti OR 'difference':ab,ti)) OR 'meaningful change':ab,ti OR 'minimal important change':ab,ti OR 'minimal important difference':ab,ti OR 'minimally important change':ab,ti OR 'minimally important difference':ab,ti OR 'minimal detectable change':ab,ti OR 'minimal detectable difference':ab,ti OR 'minimally detectable change':ab,ti OR 'minimally detectable difference':ab,ti OR 'minimal real change':ab,ti OR 'minimal real difference':ab,ti OR 'minimally real change':ab,ti OR 'minimally real difference':ab,ti OR 'ceiling effect':ab,ti OR 'floor effect':ab,ti OR 'item response model':ab,ti OR 'irt':ab,ti OR 'rasch':ab,ti OR 'differential item functioning':ab,ti OR 'dif':ab,ti OR 'computer adaptive testing':ab,ti OR 'item bank':ab,ti OR 'cross-cultural equivalence':ab,ti	8149924
#5	#1 AND #2 AND #3 AND #4 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp) AND [2011-2024]/py	1945
#6	'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly:ti,ab OR 'meta analy':ti,ab OR metanaly:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview)):ti,ab) OR ((systemic NEAR/1 review):ti,ab) OR (((systemati OR literature OR database* OR 'data base') NEAR/10 search):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic) NEAR/3 search):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review):ti,ab) AND (search:ti,ab OR database:ti,ab OR 'data base':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes)):ti) OR ((((critical OR rapid) NEAR/3 (review OR overview* OR synthes)):ab) AND (search:ab OR database:ab OR 'data base':ab)) OR metasynthes:ti,ab OR 'meta synthes':ti,ab	1011455
#7	'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'case control study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'comparative study'/de OR 'cohort analysis'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti)	8131009
#8	'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo:ti,ab,kw OR 'sham-control':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom:ti,ab,kw OR 'non-random':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control)):ti,ab,kw) OR ((match NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor OR match)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal:ti,ab,kw OR prospective:ti,ab,kw OR retrospective:ti,ab,kw OR observational:ti,ab,kw OR 'cross sectional':ti,ab,kw OR cross?ectional:ti,ab,kw OR multicent:ti,ab,kw OR 'multi-cent':ti,ab,kw OR consecutive:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar:ti,ab,kw OR 'odds ratio':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab)))	14920940
#9	#5 AND #6 - SR	114
#10	#5 AND (#7 OR #8) NOT #9 - observationeel	1633
#11	#9 OR #10	1747

Ovid/Medline

#	Searches	Results
1	exp Aged/ or exp Geriatrics/ or exp "Homes for the Aged"/ or exp "Health Services for the Aged"/ or exp Geriatric Psychiatry/ or exp Geriatric Nursing/ or exp "Aged, 80 and over"/ or exp Frail Elderly/ or elder.ti,ab,kf. or eldest.ti,ab,kf. or frail.ti,ab,kf. or geriatri.ti,ab,kf. or 'oldest old'.ti,ab,kf. or 'very old'.ti,ab,kf. or senior.ti,ab,kf. or senium.ti,ab,kf. or septuagenarian.ti,ab,kf. or octagenarian.ti,ab,kf. or octogenarian.ti,ab,kf. or nonagenarian.ti,ab,kf. or centarian.ti,ab,kf. or centenarian.ti,ab,kf. or supercentenarian.ti,ab,kf. or (older adj (man or men or male or woman or women or female)).ti,ab,kf. or ((old or older) adj (age or subject* or patient* or pts or adult* or population* or person* or people or citizen)).ti,ab,kf. or (senil adj3 (dement* or confus* or alzheimer*)).ti,ab,kf.	3804282
2	exp Sarcopenia/ or sarcopen.ti,ab,kw. or exp Malnutrition/ or ('deficient nutrition' or malnourish or malnutrition or undernutrition or underfeeding or undernourish* or innutrition).ti,ab,kf.	198487
3	exp Muscle Strength/ or exp Muscle Strength Dynamometer/ or exp Gait Analysis/ or exp Walking Speed/ or exp Walk Test/ or (chair adj2 (stand or rise or rising or climb or test)).ti,ab,kf. or 'arm curl test'.ti,ab,kf. or ((hand or 'muscle strength') adj3 (dynamometer or pinchmeter)).ti,ab,kf. or (pinch adj3 (test or strength or force* or meter)).ti,ab,kf. or pinchmeter.ti,ab,kf. or ((jaw or bite or quadricep) adj3 strength).ti,ab,kf. or 'short physical performance batter'.ti,ab,kf. or SPPB.ti,ab,kf. or ((gait or walk) adj3 (speed or velocity or pace)).ti,ab,kf. or (("6" or six) adj3 (mwt or 'minute walk' or 'min walk')).ti,ab,kf. or 6mw.ti,ab,kf. or 6mwt.ti,ab,kf. or (('time up' or 'get* up') adj2 go).ti,ab,kf. or tug.ti,ab,kf. or tugt.ti,ab,kf. or 'knee extens*'.ti,ab,kf. or ((grip or grasp or grasping or gripping or handgrip or hand) adj3 (strength or forse or power)).ti,ab,kf.	114266
4	(instrumentation or methods).fs. or Validation Study/ or Comparative Study/ or exp Psychometrics/ or psychometr.ti,ab,kf. or clinimetr.mp. or clinometr.mp. or exp Outcome Assessment, Health Care/ or outcome assessment.ti,ab,kf. or outcome measure.mp. or exp Observer Variation/ or observer variation.ti,ab,kf. or exp Health Status Indicators/ or exp "reproducibility of results"/ or reproducib.ti,ab,kf. or exp Discriminant Analysis/ or reliab.ti,ab,kf. or unreliab.ti,ab,kf. or valid.ti,ab,kf. or coefficient.ti,ab,kf. or homogeneity.ti,ab,kf. or homogeneous.ti,ab,kf. or internal consistency.ti,ab,kf. or (cronbach* and (alpha or alphas)).ti,ab,kf. or (item and (correlation* or selection* or reduction)).ti,ab,kf. or agreement.mp. or precision.mp. or imprecision.mp. or precise values.mp. or test-retest.ti,ab,kf. or (test and retest).ti,ab,kf. or (reliab and (test or retest)).ti,ab,kf. or stability.ti,ab,kf. or interrater.ti,ab,kf. or inter-rater.ti,ab,kf. or intrarater.ti,ab,kf. or intra-rater.ti,ab,kf. or intertester.ti,ab,kf. or inter-tester.ti,ab,kf. or intratester.ti,ab,kf. or intra-tester.ti,ab,kf. or interobserver.ti,ab,kf. or inter-observer.ti,ab,kf. or intraobserver.ti,ab,kf. or intra-observer.ti,ab,kf. or intertechnician.ti,ab,kf. or inter-technician.ti,ab,kf. or intratechnician.ti,ab,kf. or intra-technician.ti,ab,kf. or interexaminer.ti,ab,kf. or inter-examiner.ti,ab,kf. or intraexaminer.ti,ab,kf. or intra-examiner.ti,ab,kf. or interassay.ti,ab,kf. or inter-assay.ti,ab,kf. or intraassay.ti,ab,kf. or intra-assay.ti,ab,kf. or interindividual.ti,ab,kf. or inter-individual.ti,ab,kf. or intraindividual.ti,ab,kf. or intra-individual.ti,ab,kf. or interparticipant.ti,ab,kf. or inter-participant.ti,ab,kf. or intraparticipant.ti,ab,kf. or intra-participant.ti,ab,kf. or kappa.ti,ab,kf. or kappa's.ti,ab,kf. or kappas.ti,ab,kf. or repeatab.mp. or ((replicab or repeated) and (measure or measures or findings or result or results or test or tests)).mp. or generaliza.ti,ab,kf. or generalisa.ti,ab,kf. or concordance.ti,ab,kf. or (intraclass and correlation).ti,ab,kf. or discriminative.ti,ab,kf. or known group.ti,ab,kf. or factor analysis.ti,ab,kf. or factor analyses.ti,ab,kf. or factor structure.ti,ab,kf. or factor structures.ti,ab,kf. or dimension.ti,ab,kf. or subscale.ti,ab,kf. or (multitrait and scaling and (analysis or analyses)).ti,ab,kf. or item discriminant.ti,ab,kf. or interscale correlation.ti,ab,kf. or error.ti,ab,kf. or errors.ti,ab,kf. or individual variability.ti,ab,kf. or (variability and (analysis or values)).ti,ab,kf. or (uncertainty and (measurement or measuring)).ti,ab,kf. or standard error of measurement.ti,ab,kf. or sensitiv.ti,ab,kf. or responsive.ti,ab,kf. or (limit and detection).ti,ab,kf. or minimal detectable concentration.ti,ab,kf. or interpretab.ti,ab,kf. or ((minimal or minimally or clinical or clinically) and (important or significant or detectable) and (change or difference)).ti,ab,kf. or (small and (real or detectable) and (change or difference)).ti,ab,kf. or meaningful change.ti,ab,kf. or ceiling effect.ti,ab,kf. or floor effect.ti,ab,kf. or item response model.ti,ab,kf. or irt.ti,ab,kf. or rasch.ti,ab,kf. or differential item functioning.ti,ab,kf. or dif.ti,ab,kf. or computer adaptive testing.ti,ab,kf. or item bank.ti,ab,kf. or cross-cultural equivalence.ti,ab,kf.	11662317
5	(1 and 2 and 3 and 4) not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/)	2093
6	limit 5 to yr="2011 -Current"	1959
7	meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview)).ti,ab,kf. or (systemic adj1 review).ti,ab,kf. or ((systemati or literature or database* or data-base) adj10 search).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic) adj3 search).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review) and (search or database* or data-base)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review or overview* or synthes)).ti. or (((critical or rapid) adj3 (review or overview* or synthes)) and (search or database* or data-base)).ab. or (metasynthes or meta-synthes*).ti,ab,kf.	733647
8	Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp cohort studies/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective.tw. or prospective.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ [Onder exp cohort studies vallen ook longitudinale, prospectieve en retrospectieve studies]	4679807
9	Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind or masked)) or nonrandom* or "non-random" or "quasi-experiment" or "parallel group" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case adj6 (matched or control)) or (match adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant)) or (propensity adj6 (scor or match))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust).ti,ab. or (versus or vs or compar).ti. or ((exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent' or consecutive).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar).ti,ab,kf. or ('odds ratio' or 'relative odds' or 'risk ratio' or 'relative risk' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.))	5647685
10	6 and 7 - SR	132
11	(6 and (8 or 9)) not 10 - observationeel	1438
12	10 or 11	1570

Richtlijnendatabase

Ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid

Ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid

Meetinstrumenten spierkracht

Uitgangsvraag

Aanbeveling

Overwegingen

Onderbouwing

Achtergrond

Conclusies / Summary of Findings

Samenvatting literatuur

Zoeken en selecteren

Referenties

Evidence tabellen

Verantwoording

Beoordelingsdatum en geldigheid

Initiatief en autorisatie

Algemene gegevens

Samenstelling werkgroep

Belangenverklaringen

Inbreng patiëntenperspectief

Werkwijze

Zoekverantwoording

Bijlagen