Behandeling ondervoeding

Publicatiedatum: 01-09-2026

Beoordeeld op geldigheid: 01-09-2026

Uitgangsvraag

Welke behandeling heeft de voorkeur bij ouderen met een kwetsbare gezondheid en ondervoeding in het ziekenhuis?

Aanbeveling

Subgroep kliniek

Bied oudere patiënten met een kwetsbare gezondheid en ondervoeding in het ziekenhuis een behandeling aan tegen ondervoeding die aansluit bij de medische behandeldoelen, levensverwachting, wensen, behoeften en mogelijkheden van de patiënt. Stem zo nodig ook af met diens (wettelijk) vertegenwoordiger.

Behandel de modificeerbare oorzakelijke factoren van ondervoeding, die uit een multidomein analyse zoals bijvoorbeeld het Comprehensive Geriatric Assessment (CGA) komen.

Betrek een diëtist voor een op de patiënt gerichte voedingsinterventie volgens het stepped care principe. De stepped care benadering bestaat uit:

Een energie- en eiwitverrijkt dieet met 3x daags een eiwitrijk tussendoortje zo nodig aangevuld met orale medische voeding zoals drinkvoeding en/of modules
Sondevoeding (aanvullend of volledig)
Parenterale voeding (alleen op medische indicatie)

Evalueer elke 2 dagen of de energie- en eiwitdoelen behaald worden met de ingezette voedingsinterventie. Als na 5 dagen de energie- en eiwitdoelen voor <75% worden behaald, start dan met de volgende stap.

Bereken de energiebehoefte met de WHO-formule bij BMI<30 kg/m²of de Harris and Benedict formule bij BMI ≥ 30 kg/m².

Bereken de eiwitbehoefte op basis van het lichaamsgewicht (1,2-1,5 g/ kg/ lichaamsgewicht) of de vetvrije massa (1,5-1,9 g/ kg vetvrije massa).

Betrek een diëtist voor een passend advies bij specifieke aandoeningen (onder andere bij chronische nierschade, hartfalen en Parkinson), waarbij het medisch noodzakelijk kan zijn een afwijkende eiwitbehoefte te hanteren en/of de voedingsinterventie af te stemmen op de symptomen van de aandoening.

Zet naast een voedingsbehandeling ook een beweeginterventie in onder begeleiding van een fysio-/oefentherapeut om behoud/aanmaak van spiermassa en fysiek functioneren te ondersteunen. De fysio-/oefentherapeut zoekt samen met de patiënt naar een geschikt beweegprogramma (zie module Behandeling sarcopenie voor mogelijk geschikte beweeginterventies).

Zorg bij ontslag dat de ingezette behandeling wordt gecontinueerd door de zorg schriftelijk over te dragen naar de relevante zorgverleners, waarbij duidelijk moet zijn wat de ingezette behandeling is en hoe en door wie deze geëvalueerd dient te worden.

Subgroep polikliniek

Adviseer oudere patiënten met een kwetsbare gezondheid en ondervoeding die de polikliniek bezoeken een behandeling tegen ondervoeding die aansluit bij de medische behandeldoelen, levensverwachting, wensen, behoeften en mogelijkheden van de patiënt. Stem zo nodig ook af met diens (wettelijk) vertegenwoordiger.

Behandel de modificeerbare oorzakelijke factoren van ondervoeding, die uit een multidomein analyse zoals bijvoorbeeld het Comprehensive Geriatric Assessment (CGA) komen.

Betrek een (eerstelijns) diëtist voor een op de patiënt gerichte voedingsinterventie volgens hetzelfde stepped care principe als voor klinische patiënten. De diëtist stelt het behandelplan op en evalueert daarna binnen een week of de energie- en eiwitdoelen behaald worden met de ingezette voedingsinterventie. Plan de vervolgevaluaties afhankelijk van het verloop en voor de patiënt passende doelstelling (zie Handreiking Kwetsbare ouderen thuis).

Stem de duur van de behandeling af op de persoonlijke situatie, wensen en mogelijkheden van de patiënt.

Adviseer het belang van bewegen en verwijs naar de Beweegrichtlijn volwassenen en senioren.

Verwijs naar een fysio-/oefentherapeut indien de patiënt door comorbiditeiten en/of kwetsbare gezondheid dit niet zelf kan initiëren en uitvoeren, door bijvoorbeeld fysieke of psychische oorzaken.

Overweeg deelname aan een beweeginterventie onder begeleiding van een fysio-/oefentherapeut om behoud/aanmaak van spiermassa en fysiek functioneren te ondersteunen (zie module Behandeling sarcopenie).

Zorg dat de ingezette behandeling wordt gecontinueerd door de zorg schriftelijk over te dragen naar de relevante zorgverleners, waarbij duidelijk moet zijn wat de ingezette behandeling is en hoe en door wie deze geëvalueerd dient te worden.

Overwegingen

Balans tussen gewenste en ongewenste effecten

Op basis van de uitkomsten van bovenstaande literatuursamenvatting kunnen geen conclusies getrokken worden over welke behandeling van ondervoeding de voorkeur heeft bij kwetsbare ouderen met ondervoeding. Het beschikbare bewijs is beperkt tot twee publicaties van één gerandomiseerde gecontroleerde trial (Söderström 2020/2022). In deze studie werden de effecten onderzocht van verschillende voedingsinterventies - dieetadvies, dieetadvies gecombineerd met orale voedingssupplementen (drinkvoeding) en orale voedingssupplementen (drinkvoeding) alleen - in vergelijking met standaardzorg. Uitsluitend de uitkomsten kwaliteit van leven en mortaliteit werden gerapporteerd, in de studie is niet gekeken naar de door de werkgroep benoemde cruciale uitkomstmaat lichaamssamenstelling. Studies waarin het effect van een beweeginterventie is onderzocht in combinatie met een voedingsinterventie zijn voor de doelgroep niet gevonden.

Voor de uitkomstmaat kwaliteit van leven werd een klinisch relevant positief effect gevonden ten gunste van de groep die voedingssupplementen (drinkvoeding) ontving, zowel direct na de interventieperiode (6 maanden) als na follow-up (1 jaar). Zowel in de groep die de gecombineerde interventie ontving (drinkvoeding met dieetadvies) als in de groep die alleen dieetadvies ontving werden geen klinisch relevante effecten gevonden. Deze effecten moeten met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd, omdat de gekozen drempelwaardes voor klinische relevantie vooraf niet bekend waren en door de werkgroep is gekozen voor een drempelwaarde van 0,5 SMD. Daarnaast had de studie veel beperkingen (zie bij Kwaliteit van bewijs) waardoor de zekerheid van het bewijs uit de literatuur zeer laag is.

De bevindingen uit dit literatuuronderzoek komen overeen met conclusies uit een systematisch literatuuronderzoek beschreven door de Malnutrition in the Elderly (MaNuEL) knowledge hub (Correa-Pérez, 2019). De inclusiecriteria voor dit literatuuronderzoek waren breder dan het huidige literatuuronderzoek wat betreft setting en populatie; ook studies met ouderen met (verhoogd risico op) ondervoeding buiten het ziekenhuis werden geïncludeerd. De auteurs concludeerden dat er een gebrek is aan wetenschappelijk bewijs van hoge kwaliteit om uitspraken te kunnen doen over effectieve interventies voor de behandeling van ondervoeding in de oudere populatie.

In de ESPEN richtlijn ‘Clinical nutrition and hydration in geriatrics’ worden voor verschillende interventies bij ouderen met (risico op) ondervoeding aanbevelingen gedaan op basis van literatuuronderzoek waarbij de level van evidence wordt vermeld (Volkert, 2019). De richtlijn betreft niet alleen kwetsbare en geriatrische ziekenhuispatiënten maar ook ouderen in andere settings. Ook hierin worden voor de meeste interventies een redelijk tot lage bewijskracht beschreven. Uitzondering hierop is het aanbieden van orale voedingssupplementen (Oral Nutritional Supplements) waaronder drinkvoeding en modules aan oudere patiënten met (risico op) ondervoeding tijdens en na ziekenhuisopname (aanbevelingen 23-26 in de ESPEN richtlijn). Hiervoor wordt op basis van zes systematische reviews het hoogste level van wetenschappelijk bewijs gegeven voor het verbeteren van de voedingsinname en gewicht, en het beperken van het risico op complicaties, heropnames en functionele achteruitgang. In deze studies worden de orale voedingssupplementen vergeleken met gebruikelijke zorg welke geen extra voeding of voedingsstoffen betekende. Opgemerkt wordt dat er nauwelijks studies beschikbaar zijn waarin orale voedingssupplementen worden vergeleken met strategieën waarbij de energie- en eiwitinname wordt verhoogd met reguliere of verrijkte voedingsmiddelen. Van de beschikbare studies is er geen uitgevoerd in een ziekenhuissetting.

Aanvullend wordt in de ESPEN richtlijn gespecificeerd dat indien orale voedingssupplementen worden aangeboden aan ouderen met (risico op) ondervoeding, deze per dag in totaal 400kcal en 30gram eiwit zouden moeten bevatten. De twee literatuurreviews waarop deze specifieke aanbeveling is gebaseerd kwamen niet volledig overeen met de inclusiecriteria voor deze richtlijn. In beide reviews werden ook andere studies dan uitgevoerd in de ziekenhuissetting geïncludeerd en waren niet alle deelnemers ondervoed. Daarbij waren beiden langer dan 10 jaar geleden gepubliceerd waardoor meer recent uitgevoerde studies niet zijn meegenomen.

In de ESPEN richtlijn wordt bij de behandeling van ondervoeding tevens aanbevolen gebruik te maken van een stepped-care benadering waarbij gestart wordt met reguliere en verrijkte maaltijden en tussendoortjes. Als hiermee de voedingsinname onvoldoende blijft, kan bij patiënten met een redelijke prognose behandeling met sondevoeding overwogen worden. Alleen wanneer een medische indicatie bestaat, kan bij deze patiënten een behandeling met parenterale voeding worden overwogen, mits de te verwachten voordelen opwegen tegen de mogelijke nadelen.

Naast een voedingsinterventie, beveelt de ESPEN richtlijn tegelijkertijd een beweeginterventie aan om spiermassa en spierfunctie te behouden of te verbeteren. De aanbeveling is gebaseerd op best practice ervaring en expert opinion. Er werden geen gerandomiseerde, gecontroleerde studies gevonden waarin de effecten van een beweeginterventie al dan niet in combinatie met een voedingsinterventie zijn onderzocht in de oudere doelgroep met (risico op) ondervoeding.

In een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek bij 2088 voornamelijk oudere ziekenhuispatiënten (gemiddelde leeftijd 72,6 jaar) met een (verhoogd risico op) ondervoeding (nutritional risk screening 2002 [NRS 2002] score ≥3 points en daarom niet geïncludeerd in de literatuurstudie voor deze module) werd het effect onderzocht van een geïndividualiseerd voedingsplan opgesteld door een diëtist om individuele eiwit- en energiedoelen te behalen versus standaard zorg (Schuetz, 2019). De studie liet positieve uitkomsten zien voor de interventie groep, namelijk een lager risico op nadelige klinische uitkomsten tot 30 dagen (samengestelde maat waaronder all-cause mortaliteit, grote complicaties, opname op de IC, niet-electieve heropnames); odds ratio 0·79 [95% CI 0·64–0·97], p=0·023. Er was geen verschil tussen beide groepen in het voorkomen van nadelige gevolgen (adverse events); 16% (interventie) vs. 14% (controle).

Secundaire analyses voor de subgroep van ouderen met een kwetsbare gezondheid (80 jaar en ouder; N=881) liet een vermindering van het risico op mortaliteit zien van >50%; odds ratio: 0.48; 95% betrouwbaarheidsinterval, 0.31-0.76; P = 0.002). Ook op secundaire uitkomstmaten werden positieve uitkomsten gevonden voor de interventiegroep waaronder een minder grote achteruitgang in fysiek functioneren 30 dagen na opname, gedefinieerd als >10% vermindering van de Barthel Index; odds ratio: 0.54; 95% betrouwbaarheidsinterval, 0.37-0.8; P = 0.002) en nadelige uitkomsten (samengestelde maat).

De interventie maakte gebruik van een stepped-care strategie om de individuele energie- en eiwitdoelen te halen. Daarbij werd gestart met reguliere en verrijkte voedingsmiddelen zo nodig aangevuld met orale medische voeding zoals drinkvoeding en/of modules. Evaluatie vond elke 24-48 uur plaats. Als na 5 dagen <75% van voedingsdoelen behaald werden, werd overgegaan naar de volgende stap: sondevoeding of, indien hiervoor een medische indicatie was, parenterale voeding.

Kwaliteit van bewijs

De overall kwaliteit van bewijs voor de geïncludeerde studie is zeer laag. Dit betekent dat we onzeker zijn over het gevonden geschatte effecten op kwaliteit van leven en mortaliteit.

Er is afgewaardeerd vanwege ernstige:

Risk of Bias: methodologische beperkingen met betrekking tot blindering
Indirectheid: indirectheid van het bewijs, door verschillen tussen de populatie van interesse (ondervoed volgens de GLIM criteria) en de populatie in de studies (ondervoed volgens MNA-ff).
Imprecisie: onnauwkeurigheid, overschrijding van de grenzen van klinische relevantie en een zeer klein aantal events bij een kleine steekproefgrootte.

Waarden en voorkeuren van patiënten (en eventueel hun naasten/verzorgers)

Vanwege het ontbreken van wetenschappelijk bewijs voor welke behandeling dan ook bij ouderen met een kwetsbare gezondheid met ondervoeding, kunnen geen goede uitspraken worden gedaan over gewenste of ongewenste effecten.

In de meeste Nederlandse ziekenhuizen zijn verschillende behandelingen bij ondervoeding beschikbaar voor klinische patiënten. Daarbij wordt meestal uitgegaan van een stepped care benadering en berekening van de energie- en eiwitbehoeften zoals beschreven in de richtlijn ondervoeding van het Kenniscentrum Ondervoeding. Hierbij wordt gestart met een energie- en eiwitverrijkt dieet met naast de reguliere maaltijden 3 keer per dag een (eiwitrijk) tussendoortje eventueel aangevuld met drinkvoeding of modules. Als daarmee de voedingsbehoeften onvoldoende worden behaald (<75%) binnen enkele dagen is het advies aanvullende of volledige sondevoeding te starten of, indien daar een medische indicatie voor is, parenterale voeding. Elke behandeling heeft voor- en nadelen. De nadelen bij parenterale voeding zijn het grootst (o.a. infectie van de ader of in de bloedbaan, pijnklachten, biochemische veranderingen), gevolgd door sondevoeding (o.a. irritatie/decubitus slijmvliezen van neus en keelholte, sinusitis, aspiratie, dislocatie sonde en pijn bij slikken) in vergelijking met reguliere voeding en het grootste bij parenterale voeding in vergelijking met de andere behandelopties.

Voor poliklinische patiënten zijn bovenstaande behandelopties ook mogelijk maar heeft het inzetten van sondevoeding en parenterale voeding in de thuissituatie over het algemeen veel impact op het dagelijks leven van patiënten met vaak nadelige effecten op de kwaliteit van leven van de patiënt zelf maar mogelijk ook naasten.

Het al dan niet inzetten van een behandeling en welke behandeling dit is, zal daarom in samenspraak moeten gaan met de patiënt en eventuele naasten. Hierbij moeten onder andere worden meegewogen de ernst van onderliggende aandoeningen en ziekten van een patiënt, de mogelijke voordelen versus de mogelijk nadelen en de wensen, behoeften en mogelijkheden van de patiënt. Het doorlopen van de stappen voor het proces van Samen Beslissen is passend hierbij. In de paramedische richtlijn kwetsbare ouderen staat voor diëtisten, ergotherapeuten, fysiotherapeuten en logopedisten beschreven hoe zij deze stappen kunnen toepassen bij de zorg aan ouderen met een kwetsbare gezondheid in alle settings.

Kostenaspecten

De kosten van de behandeling hangen samen met de soort en duur van de behandeling die ingezet wordt. Daarbij zijn over het algemeen de kosten van (eiwitverrijkte) reguliere voedingsmiddelen goedkoper dan orale medische voeding, sondevoeding en parenterale voeding. Tijdens ziekenhuisopname zijn de kosten voor rekening van het ziekenhuis. Voor poliklinische patiënten die nog zelfstandig thuis wonen, worden de kosten voor orale medische voeding, sondevoeding en parenterale voeding vergoed vanuit de zorgverzekeraar (uitgezonderd de eigen bijdrage) mits daarvoor een medische indicatie is. Op basis van de uitkomsten van de literatuursamenvatting kunnen geen goede uitspraken gedaan worden over of de kosten voor een behandeling opwegen tegen een effect daarvan.

Gelijkheid ((health) equity/equitable)

Voor klinische patiënten verwacht de werkgroep geen verschillen in toegang tot de behandeling tussen groepen patiënten. Wel kunnen lage gezondheidsvaardigheden een rol spelen bij het goed opvolgen van voedings- en beweegadviezen tijdens een ziekenhuisopname.

Voor poliklinische patiënten die een behandeling starten in de eerstelijns zorg kunnen de kosten daarvan een reden zijn om de behandeling te weigeren of adviezen onvoldoende goed op te volgen. Dit geldt zowel voor een beweeginterventie (individueel of in een groep) waarbij de inzet van een fysiotherapeut wenselijk is maar deze niet vergoed wordt door de zorgverzekering van de patiënt, als voor een voedingsinterventie onder begeleiding van een diëtist waarvoor meer tijd nodig is dan vergoed wordt in de basisverzekering (3 uur diëtetiek) en geen aanvullende verzekering beschikbaar is of het eigen risico moet worden ingezet. Daarnaast spelen mogelijk ook hier lagere gezondheidsvaardigheden een rol bij het goed kunnen toepassen van de gegeven adviezen en het überhaupt open staan voor begeleiding door een diëtist of fysiotherapeut.

Aanvaardbaarheid:

Ethische aanvaardbaarheid

Niet alle mogelijk behandelingen voor ondervoeding zijn aanvaardbaar voor alle betrokkenen. De werkgroep voorziet ethische bezwaren, namelijk bij patiënten met een beperkte levensverwachting en/of ernstige dementie is de inzet van parenterale voeding en sondevoeding af te raden. Bij deze groepen patiënten kan het niet behandelen van ondervoeding de voorkeur hebben boven wel een behandeling starten vanwege kwaliteit van leven. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat in deze situatie het geven van sondevoeding of parenterale voeding levensverlengend is. Geadviseerd wordt voor deze patiënten gebruik te maken van comfortvoeding en in geval van dementie een belevingsgerichte en mensgerichte benadering (ESPEN-richtlijn en Richtlijn palliatieve zorg voor mensen met dementie). Dit kan ook betekenen dat men niet eet. Voor andere ethische overwegingen in relatie tot toediening van sondevoeding, parenterale voeding en/of vochttoediening wordt verwezen naar de ESPEN guideline ‘ethical aspects of artificial nutrition and hydration’ en de Richtlijn ‘Dehydratie en vochttoediening in de palliatieve fase’.

Duurzaamheid

De inzet van medische voeding (modules, drinkvoeding, sondevoeding en parenterale voeding) is minder duurzaam dan de inzet van reguliere voedingsmiddelen door zowel de verpakkingsmaterialen van de medische voeding als het productieproces met veel bewerkingsstappen. Bij de keuze om wel of niet medische voeding in te zetten, speelt over het algemeen duurzaamheid nog geen rol. Ook is er geen informatie beschikbaar die de verschillende soorten en varianten van medische vergoeding met elkaar vergelijkt op basis van duurzaamheidsaspecten.

Haalbaarheid

De verschillende mogelijke behandelingen bij ondervoeding zijn over het algemeen al standaardzorg in de klinische praktijk.

Een onderzoek (niet-gecontroleerde studie) bij patiënten van de polikliniek Geriatrie van het Elisabeth TweeSteden Ziekenhuis liet zien dat een poliklinisch geriatrisch assessment met twaalf weken dieetbehandeling door de diëtist volgens de richtlijn ondervoeding van het Kenniscentrum Ondervoeding een gunstige invloed had op onder andere de voedingsinname, het gewicht en de handknijpkracht bij een groep ondervoede thuiswonende patiënten. Van de 145 patiënten die startten met de dieetbehandeling hebben 90 patiënten de dieetbehandeling kunnen afronden na 12 weken. De overige patiënten stopten met de dieetbehandeling om verschillende redenen waaronder dat de patiënt zelf wilde stoppen, opname in het ziekenhuis of verpleeghuis, maligniteit gediagnosticeerd of overlijden (Bouwens, 2025). Ook in de poliklinische praktijk is behandeling van ondervoeding dus goed mogelijk maar zal het niet voor elke patiënt haalbaar zijn dit volledig af te ronden.

Rationale van de aanbevelingen: weging van argumenten voor en tegen de interventies

Het literatuuronderzoek heeft geen wetenschappelijk bewijs opgeleverd om een specifieke voedings- en/of beweeginterventie aan te kunnen bevelen voor ouderen met ondervoeding en een kwetsbare gezondheid die zijn opgenomen of op de polikliniek komen. Aanvullende literatuurbronnen beschreven in de Overwegingen zijn eenduidig over het volgen van een stepped cared benadering bij de behandeling van volwassenen, waaronder ook ouderen met een kwetsbare gezondheid, met zowel vastgestelde ondervoeding als een verhoogd risico daarop op basis van screening. In de meeste Nederlandse ziekenhuizen en ook in de eerstelijnszorg wordt dit principe meestal al toegepast.

De werkgroep is van mening dat een stepped care benadering bij de inzet van voedingsinterventies zoals beschreven in de ESPEN richtlijn ‘Clinical nutrition and hydration in geriatrics’, de studies van Schuetz en Baumgartner en de richtlijn ondervoeding van het Kenniscentrum Ondervoeding een passende werkwijze is voor zowel klinische als poliklinische ouderen met ondervoeding en een kwetsbare gezondheid (Volkert, 2019; Schuetz, 2020; Baumgartner, 2022; Kenniscentrum Ondervoeding, 2019).

Een belangrijk onderdeel hierbij is het opstellen van een persoonlijk voedingsbehandelplan door een diëtist in een vroeg stadium, bij voorkeur direct na het vaststellen van een verhoogd risico op ondervoeding op basis van screening (zie modules Diëtetiek in paramedische richtlijn kwetsbare ouderen). In het algemeen wordt bij de berekening van de eiwitbehoefte uitgegaan van 1,2-1,5 g/kg/lichaamsgewicht of 1,5-1,9 g/kg vetvrije massa. De keuze om uit te gaan van het lichaamsgewicht of de vetvrije massa is onder andere afhankelijk van de Body Mass Index (BMI) en de mogelijkheid om de vetvrije massa te kunnen meten (Eiwitbehoefte volwassenen - Zakboek Diëtetiek). De methode om de energiebehoefte te berekenen is ook afhankelijk van de BMI (Kruizenga, 2016). Bij specifieke aandoeningen, onder andere bij chronische nierschade, hartfalen en Parkinson, kan het medisch noodzakelijk zijn af te wijken van de reguliere adviezen en de voedingsinterventie af te stemmen op de symptomen van de aandoening. De diëtist volgt hierbij de aanbevelingen voor het bepalen van de voedingsbehoeften uit de paramedische richtlijn kwetsbare ouderen (Modules voor Diëtetiek) en de richtlijn ondervoeding van het Kenniscentrum Ondervoeding.

In de ESPEN richtlijn wordt geadviseerd om te bewegen.

Combineer een voedingsinterventie bij voorkeur met een beweeginterventie om spiermassa en spierfunctie te behouden of te verbeteren. Vanwege gebrek aan wetenschappelijke studies kunnen geen uitspraken worden gedaan over hoe de beweeginterventie eruit zou moeten zien. De Gezondheidsraad adviseert in de beweegrichtlijn voor volwassenen en senioren om minstens 150 minuten per week met matige of zwaar intensieve inspanning te bewegen, verspreid over meerdere dagen. Daarnaast minstens 2 keer per week het uitvoeren van spier- en botversterkende activiteiten, aangevuld met balansoefeningen. Dit geldt ook voor ouderen met een kwetsbare gezondheid met ondervoeding. De werkgroep realiseert zich dat een groot deel van de ouderen deze beweegrichtlijnen niet zullen kunnen behalen om verschillende redenen. Wel is het van belang om daar waar mogelijk en passend binnen het medisch behandelbeleid met de oudere te streven naar dagelijks meer bewegen ten opzichte van de uitgangsituatie, bij de start van de voedingsbehandeling. Voor een veilige uitvoering hiervan is het belangrijk een fysio-/oefentherapeut vroegtijdig te betrekken om te beoordelen wat de (on)mogelijkheden en belastbaarheid van de patiënt is. In onderling overleg, in afstemming met patiënt en naasten kan de fysio-/oefentherapeut vervolgens een passend beweegplan opstellen die aansluit bij de doelen en belastbaarheid van de patiënt. Dit kan een oefeninterventie zijn op individuele basis, of deelname aan een beweeginterventie in een groep.

Over de duur van de interventie bestaat in de wetenschappelijke literatuur geen eenduidigheid omdat dit onder andere afhangt van de ernst van een onderliggende aandoening, of die behandeld kan worden en de mate waarin de oudere in staat is adviezen op te volgen. Ook de ervaring in de praktijk is dat de duur van de interventie persoonsgebonden is.

Een onderzoek (niet-gecontroleerde studie) naar 12 weken voedingsinterventie door een diëtist volgens de richtlijn ondervoeding van het Kenniscentrum Ondervoeding bij patiënten met (risico op) ondervoeding op de polikliniek Geriatrie van het Elisabeth TweeSteden Ziekenhuis liet zien dat 90 van de 145 patiënten die startten met de dieetbehandeling dit ook 12 weken hebben volgehouden. De overige patiënten zijn eerder gestopt om verschillende redenen waaronder ziekenhuis-/verpleeghuisopname (n=16) en niet meer willen deelnemen (n=27). Na 12 weken behaalde iets meer dan de helft van de patiënten de energiedoelen en iets meer dan een kwart de eiwitdoelen. Een deel hiervan had dit al behaald bij de tussenevaluatie na 3 weken, terwijl andere patiënten na 12 weken < 75% van hun energie- en eiwitdoelen behaald hadden (Bouwens, 2025). In de praktijk zal een deel van de patiënten vanwege de kwetsbaarheid en/of onderliggende aandoening niet in staat zijn de voedingsdoelen te behalen. In overleg met de patiënt en/of naasten kan dan besloten worden om dit te accepteren en als doel te streven naar beperking van achteruitgang in gewicht en/of voedingstoestand in plaats van het streven naar verbetering.

In de klinische setting zal voor de meeste ouderen met (risico op) ondervoeding gelden dat zij tijdens de duur van de opname nog niet in staat zijn de gestelde voedingsdoelen te behalen. Het is daarom van belang de ingezette behandeling te continueren na ontslag uit het ziekenhuis. De disciplines betrokken tijdens de opname zorgen voor een overdracht naar collega’s buiten het ziekenhuis. Dit is in lijn met het Verbeterdoel Ondervoeding (IGJ).

Onderbouwing

Optimal management of malnutrition should ideally comprise an adequate intake of energy (kcal/kJ), protein, and other essential nutrients, in combination with exercise interventions designed to improve muscle strength and physical performance.

In frail and geriatric (out)patients, achieving sufficient nutritional intake is frequently challenging due to factors such as reduced appetite, chewing and swallowing difficulties, pain, delirium, and a decline in olfactory and gustatory function. Similarly, participation in strength and endurance training may be limited by impaired mobility, reduced balance, or musculoskeletal complaints.

These challenges give rise to important clinical questions regarding the optimal management of malnutrition in this patient population. Specifically, what levels of nutritional intake and physical activity are required to achieve meaningful clinical benefits, and at what point are such effects no longer to be expected? How can adequate nutritional intake and sufficient physical activity be effectively promoted in clinical practice? Moreover, should treatment focus solely on nutritional support, solely on exercise, or is a combined, multimodal approach required to achieve optimal outcomes such as a better physical functioning, a lower risk of readmission, complications or falls and a better quality of life?

This module aims to determine which treatment approach for malnutrition is preferred for older adults in the outpatient clinic, geriatric ward, emergency department, and other hospital wards.

Summary of Findings

1. Dietary advice versus usual care

Outcome

Study results and measurements

Follow-up

Absolute effect estimates

Certainty of the evidence

(Quality of evidence)

Summary

Usual care

Treatment for malnutrition

Mortality

Relative risk: 0.89

(CI 95% 0.45 – 1.79)

Based on data from 81 participants in 1 study

1 year

per 100

Very low

Due to serious risk of bias, Due to serious indirectness, Due to very serious imprecision¹

The evidence is uncertain about the effects of dietary advice on mortality risk.

Difference: 3 fewer per 100

(CI 95% 16 fewer - 24 more)

Quality of life

Measured by: EQ-5D-3L

Scale: 0 - 1 High better

Based on data from 33 participants in 1 study

6 months

0.69

Mean

0.73

Mean

Very low

Due to serious risk of bias, Due to serious indirectness, Due to serious imprecision²

The evidence is uncertain about the effects of dietary advice on quality of life.

Difference: MD 0.03 higher

(CI 95% 0.03 lower - 0.10 higher)

Measured by: EQ-5D-3L

Scale: 0 - 1 High better

Based on data from 25 participants in 1 study

1 year

0.71

Mean

0.77

Mean

Difference: MD 0.06 higher

(CI 95% 0.03 lower - 0.15 higher)

_{^1. Risk of Bias: serious. Inadequate/lack of blinding of participants and personnel, resulting in potential for performance bias; Indirectness: serious. Differences between the population of interest and those studied; Imprecision: very serious. Wide confidence intervals crossing both borders of clinical relevance;}

_{^2. Risk of Bias: serious. Inadequate/lack of blinding of participants and personnel, resulting in potential for performance bias; Indirectness: serious. Differences between the population of interest and those studied; Imprecision: serious. Low number of patients}

2. Dietary advice + oral nutritional supplements versus usual care

Outcome

Study results and measurements

Follow-up

Absolute effect estimates

Certainty of the evidence

(Quality of evidence)

Summary

Usual care

Treatment for malnutrition

Mortality

Relative risk: 1.03

(CI 95% 0.53 – 1.98)

Based on data from 82 participants in 1 study

1 year

per 100

Very low

Due to serious risk of bias, Due to serious indirectness, Due to very serious imprecision¹

The evidence is uncertain about the effects of dietary advice combined with oral nutritional supplementation on mortality risk.

Difference: 1 more per 100

(CI 95% 14 fewer - 29 more)

Quality of life

Measured by: EQ-5D-5L

Scale: 0 - 1 High better

Based on data from 41 participants in 1 study

6 months

0.69

Mean

0.71

Mean

Very low

Due to serious risk of bias, Due to serious indirectness, Due to serious imprecision²

The evidence is uncertain about the effects of dietary advice combined with oral nutritional supplementation on quality of life.

Difference: MD 0.02 higher

(CI 95% 0.05 lower - 0.08 higher)

Measured by: EQ-5D-5L

Scale: 0 - 1 High better

Based on data from 31 participants in 1 study

1 year

0.71

Mean

0.71

Mean

Difference: MD 0.00 lower

(CI 95% 0.10 lower - 0.11 higher)

3. Oral nutritional supplements versus usual care

Outcome

Study results and measurements

Follow-up

Absolute effect estimates

Certainty of the evidence

(Quality of evidence)

Summary

Usual care

Treatment for malnutrition

Mortality

Relative risk: 1.03

(CI 95% 0.54 – 1.98)

Based on data from 82 participants in 1 study

1 year

per 100

Very low

Due to serious risk of bias, Due to serious indirectness, Due to very serious imprecision¹

The evidence is uncertain about the effects of oral nutritional supplementation on mortality risk.

Difference: 1 more per 100

(CI 95% 14 fewer - 29 more)

Quality of life

Measured by: EQ-5D-5L

Scale: 0 - 1 High better

Based on data from 40 participants in 1 study

6 months

0.69

Mean

0.79

Mean

Very low

Due to serious risk of bias, Due to serious indirectness, Due to serious imprecision²

The evidence is uncertain about the effects of oral nutritional supplementation on quality of life.

Difference: MD 0.10 higher

(CI 95% 0.01 higher - 0.18 higher)

Measured by: EQ-5D-5L

Scale: 0 - 1 High better

Based on data from 31 participants in 1 study

1 year

0.71

Mean

0.79

Mean

Difference: MD 0.08 higher

(CI 95% 0.03 lower - 0.19 higher)

Description of studies

Two publications were included in the analysis of the literature. Important study characteristics and results are summarized in table 2. Both publications used data derived from the same multicenter randomized controlled trial. The assessment of the risk of bias of this study is summarized in the risk of bias tables (under the tab ‘Evidence tabellen’).

Söderström (2020/2022) performed a multicenter randomized controlled trial about the impact of dietetic advice and oral nutritional supplements in older adults with or at risk for malnutrition according to the Mini Nutritional Assessment (MNA) on survival. Patients were included when aged 65 years or older and admitted to an internal medicine, surgical or orthopedic ward for miscellaneous reasons. A total of 671 patients were randomized to receive dietary intervention (DA), oral nutritional supplements (ONS), a combination of both or were advised to continue their usual habits (control) after discharge. For the purpose of this guideline, we selected the subgroup of patients that were malnourished or at risk for malnutrition according (MNA score of <23.5), and compared the effects of the intervention groups with the control group (usual habits).

In the first publication (Söderström, 2020), the effects of the full study population (n=671) were evaluated on survival at six months (completion of the intervention) and at the end of follow-up (3.4 to 8.2 years after treatment); and on health-related quality of life one year and three years after discharge. In the subsequent publication Söderström (2022), the effects of a subset of the population with valid values for the EQ-5D-3L index scores (n=409) were evaluated on health-related quality of life at six months, one year and three years after discharge. For the purpose of this module, only post-treatment effects and effects after one year of follow-up were extracted.

Table 2. Characteristics of included studies

Study

Participants

Comparison

Follow-up

Outcome measures

Comments

Risk of bias (per outcome measure)*

Söderström, 2020/2022

N at baseline Including malnourished and patients at risk, but excluding the dietary advice only / oral nutritional supplements only group (n=333/671 (50%)

Intervention: 169

Control: 164

Age (mean, SD)

Intervention: 79 (7.6)

Control: 78.2 (7.7)

Sex (%F)

Intervention: 58.6%

Control: 61.6%

Malnourished (%)

Intervention: 24.9%

Control: 24.4%

Intervention: dietary advice by registered dietician before discharge (semi-standardized) combined with oral nutritional supplements (1-2 bottles/day depending on energy content providing 400 kcal/day and 12-20g protein).

Control: no dietary advice or oral nutritional supplements.

Post-treatment (6 months) and after one year follow-up

Mortality (2020)
Quality of life (2022)

Adherence to oral nutritional supplements and dietary advice was only followed up during the 6-

month treatment period.

The EQ-5D-3L questionnaire only has 3/5 questions, resulting in a crude measure.

For both outcome measures:

Standard care of malnourished patients fully met nutritional needs of the patients.
Treatment adherence was only followed up for 6 months.

^{*For further details, see risk of bias table in the appendix}

Results

Body composition: Söderström (2020/2022) did not report the outcome measure body composition.

Physical performance: Söderström (2020/2022) did not report the outcome measure physical performance.

Nutritional intake: Söderström (2020/2022) did not report the outcome measure nutritional intake.

Complications: Söderström (2020/2022) did not report the outcome measure complications.

Quality of life: Söderström (2022) reported the outcome measure quality of life measured by the EQ-5D-3L health questionnaire in 84 patients that were malnourished according to the MNA. Results are shown in Table 3. Overall, only the ONS group showed a clinically relevant difference both after 6 months and after one year, favouring the intervention group receiving ONS. The DA group nor the DA + ONS group did not show a clinically relevant difference after 6 months and after one year when comparing the intervention groups with the control group.

Table 3. EQ-5D-3L index scores of malnourished subgroup

Follow-up	DA			DA + ONS			ONS			Control
Follow-up	Mean (SD)	n	MD* (95% CI)	Mean (SD)	n	MD* (95% CI)	Mean (SD)	n	MD* (95% CI)	Mean (SD)	n	MD (95% CI)*
6 months	0.726 (0.10)	18	0.03 (-0.03-0.10)	0.708 (0.13)	26	0.02 (-0.05-0.08)	0.790 (0.18)	25	0.10 (0.01-0.18)	0.692 (0.09)	15	(ref.)
1 year	0.769 (0.08)	14	0.06 (-0.03-0.15)	0.711 (0.14)	20	0.00 (-0.10-0.11)	0.787 (0.17)	20	0.08 (-0.03-0.19)	0.707 (0.14)	11	(ref.)

^{Abbreviations: DA, dietary advice; ONS, oral nutritional supplements; SD, standard deviation; MD, mean difference; CI, confidence interval
* MD was calculated by the difference in the mean (SD) between the intervention group and the control group with a random effects model}

Falling: Söderström (2020/2022) did not report the outcome measure falling.

Mortality: Söderström (2020) reported on the outcome measure mortality by survival rates of the 165 patients that were malnourished according to the MNA. Results, as shown in Table 4, indicated no clinically relevant differences between groups on one-year mortality.

Table 4. Mortality rates of malnourished subgroup

Follow-up

DA + ONS

ONS

Control

n/N

(95%CI)

n/N

(95%CI)

n/N

(95%CI)

n/N

RR (95%CI)

1 year

11/41

26.8%

0.89

(0.45 – 1.79)

13/42

31.0%

1.03

(0.53 – 1.98)

13/42

31.0%

1.03

(0.54 – 1.98)

12/40

30.0%

(ref.)

^{Abbreviations: DA, dietary advice; ONS, oral nutritional supplements; RR, risk ratio}

A systematic review of the literature was performed to answer the following question:

What are the (un)beneficial effects of treatment options for malnourishment compared with usual care, no treatment, placebo on physical functioning, muscle mass, muscle strength, quality of life, falling and/or mortality for older patients (>70 years) with malnutrition?

Table 1. PICO

Patients	All patients >70 years old diagnosed with malnutrition according to GLIM criteria
Intervention	Treatment for malnutrition: medical nutrition and dietary supplementation (including vitamins, HMB, specific protein enriched food such as leucine), exercise therapy (including aerobe, strength training), combination therapy of nutrition and exercise
Control	Usual care
Outcomes	Body composition, physical performance, nutritional intake, complications, quality of life, falls, mortality.
Other selection criteria	Study design: systematic reviews and randomized controlled trials Setting: Outpatient clinic, geriatric ward, emergency department, and other hospital wards

Relevant outcome measures

The guideline panel considered body composition as a critical outcome measure for decision making; and physical performance, nutritional intake, complications, quality of life, falling and mortality as important outcome measures for decision making.

A priori the guideline panel defined the outcome measures as follows:

Body composition: lean mass, muscle mass and body weight
Physical performance: Mobility, self-reliance, activities of daily living (ADL)

For the other outcome measures the guideline panel used the definitions used in the studies.

The guideline panel defined the following minimal clinically (patient) important differences (MCID):

For continuous outcome measures (body composition parameters, physical performance measures, nutritional intake, and quality of life, falls) no anchor based MCID was available. Therefore, 0,5 standard deviation (SD) in the control group at baseline between the intervention and control group was chosen as a threshold. Similarly, when meta-analyses reported standardized mean differences (SMDs) after pooling, an SMD of 0.5 (in absolute value) was defined as the threshold for clinical relevance. This approach corresponds to the thresholds for clinical relevance in the absence of an anchor based MCID according to the GRADE methodology (Guyatt, 2011).
For dichotomous outcomes (falls and mortality), we judged any between-group difference that reached conventional statistical significance (p < 0.05) as clinically relevant, recognizing that even relatively small relative risk reductions may be meaningful given the seriousness of these outcomes.

Search and select (Methods)

A systematic literature search was performed by a medical information specialist using the following bibliographic databases: Embase.com and Ovid/Medline all. Both databases were searched from 2011 to June 3rd, 2025, for systematic reviews and from October 5^th, 2015, to June 3rd, 2025, for RCTs. Systematic searches were completed using a combination of controlled vocabulary and natural language keywords. The initial search strategy for finding SRs was derived from the following primary search concepts: (1) elderly/ frailty; (2) malnutrition; (3) nutrition/ exercise/ medication intervention. The search strategy for finding RCTs had the following search concepts: (1) elderly/ frailty; (2) malnutrition; (3) nutrition and exercise. Duplicates were removed using EndNote software. After deduplication a total of 1297 records were imported for title/abstract screening. Initially, 17 systematic reviews were selected based on title and abstract screening. After reading the full text, all systematic reviews were excluded (see the exclusion table under the tab ‘Evidence tabellen’), and the additional RCTs were subsequently screened. A total of 35 RCTs were selected based on the subsequent title and abstract screening. After reading full text, 33 RCTs were excluded (see the exclusion table under the tab ‘Evidence tabellen’) and two RCTs were included in the summary of the literature.

Bouwens L , van Rooijen G, Wieringa M, Boots L, Maas H. De invloed van dieetbehandeling bij ondervoede thuiswonende kwetsbare ouderen. Ned Tijdschr Voor Voeding & Diëtetiek- 2025;80(3).
Correa-Pérez A, Abraha I, Cherubini A, Collinson A, Dardevet D, de Groot LCPGM, de van der Schueren MAE, Hebestreit A, Hickson M, Jaramillo-Hidalgo J, Lozano-Montoya I, O'Mahony D, Soiza RL, Visser M, Volkert D, Wolters M, Cruz Jentoft AJ. Efficacy of non-pharmacological interventions to treat malnutrition in older persons: A systematic review and meta-analysis. The SENATOR project ONTOP series and MaNuEL knowledge hub project. Ageing Res Rev. 2019 Jan;49:27-48. doi: 10.1016/j.arr.2018.10.011. Epub 2018 Nov 2. PMID: 30391755.
Guyatt GH, Oxman AD, Kunz R, Brozek J, Alonso-Coello P, Rind D, Devereaux PJ, Montori VM, Freyschuss B, Vist G, Jaeschke R, Williams JW Jr, Murad MH, Sinclair D, Falck-Ytter Y, Meerpohl J, Whittington C, Thorlund K, Andrews J, Schünemann HJ. GRADE guidelines 6. Rating the quality of evidence--imprecision. J Clin Epidemiol. 2011 Dec;64(12):1283-93. doi: 10.1016/j.jclinepi.2011.01.012. Epub 2011 Aug 11. Erratum in: J Clin Epidemiol. 2021 Sep;137:265. doi: 10.1016/j.jclinepi.2021.04.014. PMID: 21839614.
Harris JA, Benedict FG. A Biometric Study of Human Basal Metabolism. Proc Natl Acad Sci U S A. 1918 Dec;4(12):370-3. doi: 10.1073/pnas.4.12.370. PMID: 16576330; PMCID: PMC1091498.
Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD). Richtlijnen kwetsbare ouderen [Internet]. Utrecht: Nederlandse Vereniging van Diëtisten; 2024 [geraadpleegd op 21 januari 2026]. Beschikbaar via: https://nvdietist.nl/richtlijnen/richtlijnen-kwetsbare-ouderen/.
Schuetz P, Fehr R, Baechli V, Geiser M, Deiss M, Gomes F, Kutz A, Tribolet P, Bregenzer T, Braun N, Hoess C, Pavlicek V, Schmid S, Bilz S, Sigrist S, Brändle M, Benz C, Henzen C, Mattmann S, Thomann R, Brand C, Rutishauser J, Aujesky D, Rodondi N, Donzé J, Stanga Z, Mueller B. Individualised nutritional support in medical inpatients at nutritional risk: a randomised clinical trial. Lancet. 2019 Jun 8;393(10188):2312-2321. doi: 10.1016/S0140-6736(18)32776-4. Epub 2019 Apr 25. PMID: 31030981.
Söderström L, Rosenblad A, Bergkvist L, Frid H, Thors Adolfsson E. Dietary advice and oral nutritional supplements do not increase survival in older malnourished adults: a multicentre randomised controlled trial. Ups J Med Sci. 2020 Aug;125(3):240-249. doi: 10.1080/03009734.2020.1751752. Epub 2020 May 2. PMID: 32362168; PMCID: PMC7721033.
Söderström L, Bergkvist L, Rosenblad A. Oral nutritional supplement use is weakly associated with increased subjective health-related quality of life in malnourished older adults: a multicentre randomised controlled trial. Br J Nutr. 2022 Jan 14;127(1):103-111. doi: 10.1017/S0007114521000805. Epub 2021 Mar 8. PMID: 33678201.
Volkert D, Beck AM, Cederholm T, Cruz-Jentoft A, Hooper L, Kiesswetter E, Maggio M, Raynaud-Simon A, Sieber C, Sobotka L, van Asselt D, Wirth R, Bischoff SC. ESPEN practical guideline: Clinical nutrition and hydration in geriatrics. Clin Nutr. 2022 Apr;41(4):958-989. doi: 10.1016/j.clnu.2022.01.024. Epub 2022 Mar 5. PMID: 35306388.

Risk of Bias tables

Risk of bias table for intervention studies (randomized controlled trials; based on Cochrane risk of bias tool and suggestions by the CLARITY Group at McMaster University)

Study reference

(first author, publication year)

Was the allocation sequence adequately generated?

Definitely yes

Probably yes

Probably no

Definitely no

Was the allocation adequately concealed?

Definitely yes

Probably yes

Probably no

Definitely no

Blinding: Was knowledge of the allocated

interventions adequately prevented?

Were patients blinded?

Were healthcare providers blinded?

Were data collectors blinded?

Were outcome assessors blinded?

Were data analysts blinded?

Definitely yes

Probably yes

Probably no

Definitely no

Was loss to follow-up (missing outcome data) infrequent?

Definitely yes

Probably yes

Probably no

Definitely no

Are reports of the study free of selective outcome reporting?

Definitely yes

Probably yes

Probably no

Definitely no

Was the study apparently free of other problems that could put it at a risk of bias?

Definitely yes

Probably yes

Probably no

Definitely no

Overall risk of bias

If applicable/necessary, per outcome measure

LOW

Some concerns

HIGH

Söderström, 2020

Definitely yes;

Reason: A computerised block randomisation procedure with random

block sizes varying between 8 and 32, stratified on nutri-

tional status (malnourished or at risk of malnutrition), was

performed by the responsible statistician

Definitely yes;

Reason: The random-

isation sequences were placed in sequentially numbered and

sealed opaque envelopes by the project leader and

the envelopes were distributed to and kept at the participat-

ing hospitals.

Definitely no;

Reason: he intervention was not

blinded since this was not possible for practical reasons

Probably yes;

Reason: Loss to follow-up was infrequent in intervention and control group.

Definitely yes;

Reason: All relevant outcomes were reported

Definitely yes;

Reason: No other problems noted

Some concerns

Söderström, 2022

Definitely yes;

Reason: A stratified computerised block

randomisation procedure, using random block sizes of eight

to thirty-two participants, was performed by the statistician

author, separately for each participating hospital.

Definitely yes;

Reason: The random-

isation sequences were placed in sequentially numbered and

sealed opaque envelopes by the project leader and

the envelopes were distributed to and kept at the participat-

ing hospitals.

Definitely no;

Reason: he intervention was not

blinded since this was not possible for practical reasons

Probably yes;

Reason: Loss to follow-up was infrequent in intervention and control group.

Definitely yes;

Reason: All relevant outcomes were reported

Definitely yes;

Reason: No other problems noted

Some concerns

Table of excluded studies

Reference	Reason for exclusion
SYSTEMATIC REVIEWS
Cawood AL, Elia M, Stratton RJ. Systematic review and meta-analysis of the effects of high protein oral nutritional supplements. Ageing Res Rev. 2012 Apr;11(2):278-96. doi: 10.1016/j.arr.2011.12.008. Epub 2011 Dec 22. PMID: 22212388.	Wrong population (not restricted to malnourished)
Stratton RJ, Hébuterne X, Elia M. A systematic review and meta-analysis of the impact of oral nutritional supplements on hospital readmissions. Ageing Res Rev. 2013 Sep;12(4):884-97. doi: 10.1016/j.arr.2013.07.002. Epub 2013 Jul 24. PMID: 23891685.	Wrong setting (after discharge in the community)
Tassone EC, Tovey JA, Paciepnik JE, Keeton IM, Khoo AY, Van Veenendaal NG, Porter J. Should we implement mealtime assistance in the hospital setting? A systematic literature review with meta-analyses. J Clin Nurs. 2015 Oct;24(19-20):2710-21. doi: 10.1111/jocn.12913. Epub 2015 Aug 2. PMID: 26234815.	Only one relevant RCT (also selected as individual study)
Edwards D, Carrier J, Hopkinson J. Mealtime assistance for older adults in hospital settings and rehabilitation units from the perspective of patients, families and healthcare professionals: a mixed methods systematic review. JBI Database System Rev Implement Rep. 2016 Sep;14(9):261-357. doi: 10.11124/JBISRIR-2016-003100. PMID: 27755326.	Wrong population (not restricted to malnourished)
Edwards D, Carrier J, Hopkinson J. Assistance at mealtimes in hospital settings and rehabilitation units for patients (>65years) from the perspective of patients, families and healthcare professionals: A mixed methods systematic review. Int J Nurs Stud. 2017 Apr;69:100-118. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2017.01.013. Epub 2017 Jan 30. PMID: 28199923.	Wrong population (not restricted to malnourished)
Cheng H, Kong J, Underwood C, Petocz P, Hirani V, Dawson B, O'Leary F. Systematic review and meta-analysis of the effect of protein and amino acid supplements in older adults with acute or chronic conditions. Br J Nutr. 2018 Mar;119(5):527-542. doi: 10.1017/S0007114517003816. PMID: 29508691.	Wrong population (not restricted to malnourished and not to the hospital setting)
Poscia A, Milovanovic S, La Milia DI, Duplaga M, Grysztar M, Landi F, Moscato U, Magnavita N, Collamati A, Ricciardi W. Effectiveness of nutritional interventions addressed to elderly persons: umbrella systematic review with meta-analysis. Eur J Public Health. 2018 Apr 1;28(2):275-283. doi: 10.1093/eurpub/ckx199. PMID: 29228152.	Wrong design (umbrella review)
Wright J, Baldwin C. Oral nutritional support with or without exercise in the management of malnutrition in nutritionally vulnerable older people: A systematic review and meta-analysis. Clin Nutr. 2018 Dec;37(6 Pt A):1879-1891. doi: 10.1016/j.clnu.2017.09.004. Epub 2017 Sep 9. PMID: 28969866.	Wrong setting (also including community-settings)
Arkley J, Dixon J, Wilson F, Charlton K, Ollivere BJ, Eardley W. Assessment of Nutrition and Supplementation in Patients With Hip Fractures. Geriatr Orthop Surg Rehabil. 2019 Oct 17;10:2151459319879804. doi: 10.1177/2151459319879804. PMID: 31667002; PMCID: PMC6801887.	Wrong design (not systematic, no meta-analysis)
Correa-Pérez A, Abraha I, Cherubini A, Collinson A, Dardevet D, de Groot LCPGM, de van der Schueren MAE, Hebestreit A, Hickson M, Jaramillo-Hidalgo J, Lozano-Montoya I, O'Mahony D, Soiza RL, Visser M, Volkert D, Wolters M, Cruz Jentoft AJ. Efficacy of non-pharmacological interventions to treat malnutrition in older persons: A systematic review and meta-analysis. The SENATOR project ONTOP series and MaNuEL knowledge hub project. Ageing Res Rev. 2019 Jan;49:27-48. doi: 10.1016/j.arr.2018.10.011. Epub 2018 Nov 2. PMID: 30391755.	Wrong design (umbrella review)
Veronese N, Stubbs B, Punzi L, Soysal P, Incalzi RA, Saller A, Maggi S. Effect of nutritional supplementations on physical performance and muscle strength parameters in older people: A systematic review and meta-analysis. Ageing Res Rev. 2019 May;51:48-54. doi: 10.1016/j.arr.2019.02.005. Epub 2019 Feb 28. PMID: 30826500.	Wrong design (not systematic)
Thomson K, Rice S, Arisa O, Johnson E, Tanner L, Marshall C, Sotire T, Richmond C, O'Keefe H, Mohammed W, Gosney M, Raffle A, Hanratty B, McEvoy CT, Craig D, Ramsay SE. Oral nutritional interventions in frail older people who are malnourished or at risk of malnutrition: a systematic review. Health Technol Assess. 2022 Dec;26(51):1-112. doi: 10.3310/CCQF1608. PMID: 36541454; PMCID: PMC9791461.	Wrong population (not diagnosed according to GLIM criteria)
Thomson KH, Rice S, Arisa O, Johnson E, Tanner L, Marshall C, Sotire T, Richmond C, O'Keefe H, Mohammed W, Raffle A, Hanratty B, McEvoy CT, Craig D, Ramsay SE. Effectiveness and cost-effectiveness of oral nutritional supplements in frail older people who are malnourished or at risk of malnutrition: a systematic review and meta-analysis. Lancet Healthy Longev. 2022 Oct;3(10):e654-e666. doi: 10.1016/S2666-7568(22)00171-4. Epub 2022 Sep 15. PMID: 36116457.	Wrong population (not diagnosed according to GLIM criteria)
Thomson KH, Rice S, Arisa O, Johnson E, Tanner L, Marshall C, Sotire T, Richmond C, O'Keefe H, Mohammed W, Raffle A, Hanratty B, McEvoy CT, Craig D, Ramsay SE. Effectiveness and cost-effectiveness of oral nutritional supplements in frail older people who are malnourished or at risk of malnutrition: a systematic review and meta-analysis. Lancet Healthy Longev. 2022 Oct;3(10):e654-e666. doi: 10.1016/S2666-7568(22)00171-4. Epub 2022 Sep 15. PMID: 36116457.	Wrong population (not diagnosed according to GLIM criteria)
Wong A, Huang Y, Sowa PM, Banks MD, Bauer JD. Effectiveness of dietary counseling with or without nutrition supplementation in hospitalized patients who are malnourished or at risk of malnutrition: A systematic review and meta-analysis. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2022 Sep;46(7):1502-1521. doi: 10.1002/jpen.2395. Epub 2022 May 26. PMID: 35543526; PMCID: PMC9542820.	Wrong population (adults, not elderly)
Volkert D, Beck AM, Faxén-Irving G, Frühwald T, Hooper L, Keller H, Porter J, Rothenberg E, Suominen M, Wirth R, Chourdakis M. ESPEN guideline on nutrition and hydration in dementia - Update 2024. Clin Nutr. 2024 Jun;43(6):1599-1626. doi: 10.1016/j.clnu.2024.04.039. Epub 2024 May 8. PMID: 38772068.	Wrong design (guideline)
Wang S, Shafrin J, Kerr KW, Schuetz P. Health economic value of postacute oral nutritional supplementation in older adult medical patients at risk for malnutrition: a US-based modelling approach. BMJ Open. 2024 Nov 17;14(11):e086787. doi: 10.1136/bmjopen-2024-086787. PMID: 39551592; PMCID: PMC11574475.	Wrong study goal (economic model)
Wunderle C, Gomes F, Schuetz P, Stumpf F, Austin P, Ballesteros-Pomar MD, Cederholm T, Fletcher J, Laviano A, Norman K, Poulia KA, Schneider SM, Stanga Z, Bischoff SC. ESPEN practical guideline: Nutritional support for polymorbid medical inpatients. Clin Nutr. 2024 Mar;43(3):674-691. doi: 10.1016/j.clnu.2024.01.008. Epub 2024 Jan 24. PMID: 38309229.	Wrong design (guideline)
RANDOMIZED CONTROLLED TRIALS
Andersen AL, Houlind MB, Nielsen RL, Jørgensen LM, Bengaard AK, Bornæs O, Juul-Larsen HG, Hansen NM, Brøchner LD, Hansen RG, Skovlund CAR, Pedersen AML, Beck AM, Pedersen MM, Petersen J, Andersen O. Effectiveness of a multidisciplinary and transitional nutritional intervention compared with standard care on health-related quality of life among acutely admitted medical patients aged ≥65 years with malnutrition or risk of malnutrition: A randomized controlled trial. Clin Nutr ESPEN. 2024 Jun;61:52-62. doi: 10.1016/j.clnesp.2024.02.031. Epub 2024 Mar 13. PMID: 38777473.	wrong setting (community-dwelling)
Baggs GE, Middleton C, Nelson JL, Pereira SL, Hegazi RM, Matarese L, Matheson E, Ziegler TR, Tappenden KA, Deutz N. Impact of a specialized oral nutritional supplement on quality of life in older adults following hospitalization: Post-hoc analysis of the NOURISH trial. Clin Nutr. 2023 Nov;42(11):2116-2123. doi: 10.1016/j.clnu.2023.09.004. Epub 2023 Sep 9. PMID: 37757502.	wrong diagnostic tool (SGA) for malnutrition
Beck A, Andersen UT, Leedo E, Jensen LL, Martins K, Quvang M, Rask KØ, Vedelspang A, Rønholt F. Does adding a dietician to the liaison team after discharge of geriatric patients improve nutritional outcome: a randomised controlled trial. Clin Rehabil. 2015 Nov;29(11):1117-28. doi: 10.1177/0269215514564700. Epub 2014 Dec 31. PMID: 25552522.	wrong diagnostic tool (NRS) for malnutrition
Bonilla-Palomas JL, Gámez-López AL, Castillo-Domínguez JC, Moreno-Conde M, López Ibáñez MC, Alhambra Expósito R, Ramiro Ortega E, Anguita-Sánchez MP, Villar-Ráez A. Nutritional Intervention in Malnourished Hospitalized Patients with Heart Failure. Arch Med Res. 2016 Oct;47(7):535-540. doi: 10.1016/j.arcmed.2016.11.005. PMID: 28262195.	wrong population (18+)
Bourdel-Marchasson I, Blanc-Bisson C, Doussau A, Germain C, Blanc JF, Dauba J, Lahmar C, Terrebonne E, Lecaille C, Ceccaldi J, Cany L, Lavau-Denes S, Houede N, Chomy F, Durrieu J, Soubeyran P, Senesse P, Chene G, Fonck M. Nutritional advice in older patients at risk of malnutrition during treatment for chemotherapy: a two-year randomized controlled trial. PLoS One. 2014 Sep 29;9(9):e108687. doi: 10.1371/journal.pone.0108687. PMID: 25265392; PMCID: PMC4181649.	only including patients at risk
Buys DR, Campbell AD, Godfryd A, Flood K, Kitchin E, Kilgore ML, Allocca S, Locher JL. Meals Enhancing Nutrition After Discharge: Findings from a Pilot Randomized Controlled Trial. J Acad Nutr Diet. 2017 Apr;117(4):599-608. doi: 10.1016/j.jand.2016.11.005. Epub 2017 Jan 5. PMID: 28065635; PMCID: PMC5368006.	wrong control group and outcome measures (qualitative)
de Sousa OL, Amaral TF. Three-week nutritional supplementation effect on long-term nutritional status of patients with mild Alzheimer disease. Alzheimer Dis Assoc Disord. 2012 Apr-Jun;26(2):119-23. doi: 10.1097/WAD.0b013e31822c5bb3. PMID: 21878804.	age limit too low and specific AD patients
Doğan Akagündüz D, Türker PF, Akagündüz B. Effects of high-protein nutritional supplementation on nutritional status, physical function, and quality of life in older gastric cancer patients receiving neoadjuvant chemotherapy: a randomized trial. Support Care Cancer. 2025 Aug 9;33(9):775. doi: 10.1007/s00520-025-09822-x. PMID: 40782206.	patients were not malnourished at baseline
Feldblum I, German L, Castel H, Harman-Boehm I, Shahar DR. Individualized nutritional intervention during and after hospitalization: the nutrition intervention study clinical trial. J Am Geriatr Soc. 2011 Jan;59(1):10-7. doi: 10.1111/j.1532-5415.2010.03174.x. Epub 2010 Nov 18. PMID: 21087222.	wrong diagnostic tool (MNA-SF) for malnutrition
Fernández Jiménez R, García-Rey S, Vegas Aguilar IM, Jiménez-Sánchez A, Montero Madrid N, Roque Cuellar MC, Galán A, Garrancho Domínguez P, González León R, Zamora P, Moreno-Domínguez R, de Castellar Sansó R, García-Luna PP, García Almeida JM. Impact of an oral nutritional supplement on the recovery of the nutritional status of older patients with fragility hip fracture: Controlled and randomized clinical trial. Clin Nutr ESPEN. 2025 Aug;68:348-358. doi: 10.1016/j.clnesp.2025.05.025. Epub 2025 May 19. PMID: 40398561.	not all patient s were malnourished according to MNA at baseline
Hersberger L, Dietz A, Bürgler H, Bargetzi A, Bargetzi L, Kägi-Braun N, Tribolet P, Gomes F, Hoess C, Pavlicek V, Bilz S, Sigrist S, Brändle M, Henzen C, Thomann R, Rutishauser J, Aujesky D, Rodondi N, Donzé J, Stanga Z, Mueller B, Schuetz P. Individualized Nutritional Support for Hospitalized Patients With Chronic Heart Failure. J Am Coll Cardiol. 2021 May 11;77(18):2307-2319. doi: 10.1016/j.jacc.2021.03.232. PMID: 33958128.	wrong diagnostic tool (NRS) for malnutrition
Holyday M, Daniells S, Bare M, Caplan GA, Petocz P, Bolin T. Malnutrition screening and early nutrition intervention in hospitalised patients in acute aged care: a randomised controlled trial. J Nutr Health Aging. 2012;16(6):562-8. doi: 10.1007/s12603-012-0022-3. PMID: 22659998.	Wrong control treatment (also received intervention)
Jayawardena R, Weerasinghe K, Gamage M, Hills AP. Enhancing physical function and activity level in malnourished older adults through oral nutrition supplements: a randomized controlled trial. BMC Geriatr. 2024 Jun 28;24(1):566. doi: 10.1186/s12877-024-05164-1. PMID: 38943086; PMCID: PMC11214258.	wrong diagnostic tool (MNA-SF) for malnutrition
Kaegi-Braun N, Tribolet P, Gomes F, Fehr R, Baechli V, Geiser M, Deiss M, Kutz A, Bregenzer T, Hoess C, Pavlicek V, Schmid S, Bilz S, Sigrist S, Brändle M, Benz C, Henzen C, Mattmann S, Thomann R, Rutishauser J, Aujesky D, Rodondi N, Donzé J, Stanga Z, Mueller B, Schuetz P. Six-month outcomes after individualized nutritional support during the hospital stay in medical patients at nutritional risk: Secondary analysis of a prospective randomized trial. Clin Nutr. 2021 Mar;40(3):812-819. doi: 10.1016/j.clnu.2020.08.019. Epub 2020 Sep 5. PMID: 32919819.	wrong diagnostic tool (NRS) for malnutrition
Kraft M, van den Berg N, Kraft K, Schmekel S, Gärtner S, Krüger J, Meyer J, Lerch MM, Hoffmann W. Development of a telemedical monitoring concept for the care of malnourished geriatric home-dwelling patients: a pilot study. Maturitas. 2012 Jun;72(2):126-31. doi: 10.1016/j.maturitas.2012.02.011. Epub 2012 Mar 21. PMID: 22440535.	wrong diagnostic criteria
Lindegaard Pedersen J, Pedersen PU, Damsgaard EM. Nutritional Follow-Up after Discharge Prevents Readmission to Hospital - A Randomized Clinical Trial. J Nutr Health Aging. 2017;21(1):75-82. doi: 10.1007/s12603-016-0745-7. PMID: 27999853.	<50% of patients were malnourished according to MNA
Loman BR, Luo M, Baggs GE, Mitchell DC, Nelson JL, Ziegler TR, Deutz NE, Matarese LE; NOURISH Study Group. Specialized High-Protein Oral Nutrition Supplement Improves Home Nutrient Intake of Malnourished Older Adults Without Decreasing Usual Food Intake. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2019 Aug;43(6):794-802. doi: 10.1002/jpen.1467. Epub 2018 Nov 22. PMID: 30565718; PMCID: PMC6924274.	wrong diagnostic tool (SGA) for malnutrition and wrong outcomes
Moon KT. Decreasing Fall Risk in Older Adults with Nutritional Intervention. Am Fam Physician. 2012;86(7):676	wrong study scope and topic
Moyama S, Yamada Y, Makabe N, Fujita H, Araki A, Suzuki A, Seino Y, Shide K, Kimura K, Murotani K, Honda H, Kobayashi M, Fujita S, Yasuda K, Kuroe A, Tsukiyama K, Seino Y, Yabe D. Efficacy and Safety of 6-Month High Dietary Protein Intake in Hospitalized Adults Aged 75 or Older at Nutritional Risk: An Exploratory, Randomized, Controlled Study. Nutrients. 2023 Apr 22;15(9):2024. doi: 10.3390/nu15092024. PMID: 37432141; PMCID: PMC10180981.	wrong diagnostic tool (MNA-SF) for malnutrition
Munk T, Svendsen JA, Knudsen AW, Østergaard TB, Thomsen T, Olesen SS, Rasmussen HH, Beck AM. A multimodal nutritional intervention after discharge improves quality of life and physical function in older patients - a randomized controlled trial. Clin Nutr. 2021 Nov;40(11):5500-5510. doi: 10.1016/j.clnu.2021.09.029. Epub 2021 Sep 24. PMID: 34656032.	wrong population (age and diagnostic measurement tool)
Myint MW, Wu J, Wong E, Chan SP, To TS, Chau MW, Ting KH, Fung PM, Au KS. Clinical benefits of oral nutritional supplementation for elderly hip fracture patients: a single blind randomised controlled trial. Age Ageing. 2013 Jan;42(1):39-45. doi: 10.1093/ageing/afs078. Epub 2012 Jun 8. PMID: 22685164.	patients were not malnourished
Neelemaat F, van Keeken S, Langius JAE, de van der Schueren MAE, Thijs A, Bosmans JE. Survival in Malnourished Older Patients Receiving Post-Discharge Nutritional Support; Long-Term Results of a Randomized Controlled Trial. J Nutr Health Aging. 2017;21(8):855-860. doi: 10.1007/s12603-017-0939-7. PMID: 28972236.	wrong age threshold
Otsuki I, Himuro N, Tatsumi H, Mori M, Niiya Y, Kumeta Y, Yamakage M. Individualized nutritional treatment for acute stroke patients with malnutrition risk improves functional independence measurement: A randomized controlled trial. Geriatr Gerontol Int. 2020 Mar;20(3):176-182. doi: 10.1111/ggi.13854. Epub 2019 Dec 19. PMID: 31854054.	wrong diagnostic tool (MUST) for malnutrition
Pedersen JL, Pedersen PU, Damsgaard EM. Early Nutritional Follow-Up after Discharge Prevents Deterioration of ADL Functions in Malnourished, Independent, Geriatric Patients Who Live Alone - A Randomized Clinical Trial. J Nutr Health Aging. 2016;20(8):845-853. doi: 10.1007/s12603-015-0629-2. PMID: 27709234.	<50% of patients were malnourished according to MNA
Pourhassan M, Daubert D, Laurentius T, Wirth R. Optimized Refeeding vs. Standard Care in Malnourished Older Hospitalized Patients: A Prospective, Non-Randomized Cluster-Controlled Study in Geriatric Acute Care. J Clin Med. 2023 Nov 24;12(23):7274. doi: 10.3390/jcm12237274. PMID: 38068326; PMCID: PMC10707595.	wrong diagnostic tool (MNA-SF) for malnutrition
Sharma Y, Thompson CH, Kaambwa B, Shahi R, Hakendorf P, Miller M. Investigation of the benefits of early malnutrition screening with telehealth follow up in elderly acute medical admissions. QJM. 2017 Oct 1;110(10):639-647. doi: 10.1093/qjmed/hcx095. PMID: 28472530.	wrong diagnostic tool (PG-SGA) for malnutrition and age limit for inclusion
Tavakoly Sany SB, Ahangari H, Rasoulifar A, Salimi M, Jamali J, Tehrani H. Nutrition self-efficacy intervention to improve nutritional status of Iranian older adults. J Health Popul Nutr. 2024 Feb 2;43(1):22. doi: 10.1186/s41043-024-00519-1. PMID: 38308332; PMCID: PMC10837981.	wrong population: age threshold and setting, not malnourished
Terp R, Jacobsen KO, Kannegaard P, Larsen AM, Madsen OR, Noiesen E. A nutritional intervention program improves the nutritional status of geriatric patients at nutritional risk-a randomized controlled trial. Clin Rehabil. 2018 Jul;32(7):930-941. doi: 10.1177/0269215518765912. Epub 2018 Apr 2. PMID: 29606025.	wrong diagnostic tool (NRS) for malnutrition and wrong setting
Theilla M, Singer P, Tadmor B, Bendavid I, Hellerman M, Kagan I. Community optimized management for better eating after hospital sTay among geriatric patients of poor socio-economic status - The COMEAT study. Clin Nutr. 2022 Aug;41(8):1746-1751. doi: 10.1016/j.clnu.2022.06.023. Epub 2022 Jun 24. PMID: 35780702.	wrong diagnostic tool (MUST) for malnutrition
Tseng MY, Liang J, Wu CC, Cheng HS, Chen CY, Lin YE, Weng CJ, Yu YH, Shyu YL. Influence of Nutritional Status on a Family-Centered Care Intervention for Older Adults with Cognitive Impairment following Hip-Fracture Surgery: Secondary Data Analysis of a Randomized Controlled Trial. J Nutr Health Aging. 2022;26(12):1047-1053. doi: 10.1007/s12603-022-1864-y. PMID: 36519767.	secondary analysis on the realtionship between cognitive impairment and recovery
van den Berg GH, Lindeboom R, van der Zwet WC. The effects of the administration of oral nutritional supplementation with medication rounds on the achievement of nutritional goals: a randomized controlled trial. Clin Nutr. 2015 Feb;34(1):15-9. doi: 10.1016/j.clnu.2014.04.011. Epub 2014 Apr 30. PMID: 24880907.	wrong diagnostic tool (SNAQ) for malnutrition
Yang PH, Lin MC, Liu YY, Lee CL, Chang NJ. Effect of Nutritional Intervention Programs on Nutritional Status and Readmission Rate in Malnourished Older Adults with Pneumonia: A Randomized Control Trial. Int J Environ Res Public Health. 2019 Nov 27;16(23):4758. doi: 10.3390/ijerph16234758. PMID: 31783672; PMCID: PMC6926802.	wrong diagnostic tool (MNA-SF) for malnutrition
Zhong Y, Cohen JT, Goates S, Luo M, Nelson J, Neumann PJ. The Cost-Effectiveness of Oral Nutrition Supplementation for Malnourished Older Hospital Patients. Appl Health Econ Health Policy. 2017 Feb;15(1):75-83. doi: 10.1007/s40258-016-0269-7. PMID: 27492419; PMCID: PMC5253145.	wrong diagnostic tool and outcomes

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum : 01-09-2026

Beoordeeld op geldigheid : 01-09-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:

Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie

Geautoriseerd door:

Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie
Nederlandse Internisten Vereniging
Nederlandse Vereniging van Diëtisten
Nederlandse Vereniging voor Intensive Care
Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie
Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen
Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland

Algemene gegevens

De Vereniging van Specialisten Ouderengeneeskunde (Verenso) heeft een verklaring van geen bezwaar afgegeven.

De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd uit de Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg rondom ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid.

Werkgroep

Dr. W.M.W.H. (Walther) Sipers, klinisch geriater, werkzaam in het Zuyderland Medisch Centrum te Heerlen- Sittard-Geleen, NVKG
Dr. ir. E. (Emmelyne) Vasse, diëtist-onderzoeker, werkzaam in Ziekenhuis Gelderse Vallei te Ede en bij het Lectoraat Voeding, Diëtetiek & Leefstijl aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, NVD
Dr. CH. (Christian) Oudshoorn, internist en klinisch geriater, werkzaam in het Erasmus MC te Rotterdam, NVKG
Drs. A. (Aurélie) Rutten, AIOS klinische geriatrie, werkzaam in het Zuyderland MC te Heerlen-Sittard-Geleen, NVKG
L. (Lichelle) Wong, MSc, AIOS klinische geriatrie, werkzaam in het Zuyderland MC te Heerlen-Sittard-Geleen, NVKG
Drs. S. (Simone) Verhaar, klinisch geriater, werkzaam in het Catharina Ziekenhuis te Eindhoven, NVKG
Dr. A.Y. (Astrid) Hagedoorn-Bijlsma, internist ouderengeneeskunde, werkzaam in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis te Tilburg, NIV
Prof. Dr. J. (Jos) Schols, hoogleraar ouderengeneeskunde, werkzaam bij Maastricht University te Maastricht, Verenso
V. (Vera) Luijckx, MSc, geriatriefysiotherapeut, werkzaam bij Surplus te West-Brabant, KNGF

Klankbordgroep

D.S.V.M. (Dominique) Clément, MSc, MDL-arts, werkzaam in het King’s College Hospital te Londen, NVMDL
Dr. I.A.M. (Ingrid) Gisbertz, MDL-arts, werkzaam bij Bernhoven te Uden, NVMDL
Dhr. dr. T.E. (Taco) Otto, chirurg, werkzaam in het Dijklander Ziekenhuis te Hoorn, NVvH
C. (Charlotte) van der Hulst, MSc, verpleegkundig specialist AGZ, werkzaam bij Brentano te Amstelveen, V&VN
Dr. R. (Robert) Tepaske, anesthesioloog-intensivist, werkzaam bij het Amsterdam UMC – locatie AMC te Amsterdam, NVIC

Met ondersteuning van

Dr. J. (Janneke) Hoogervorst-Schilp, senior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
F. (Florien) Ham, MSc, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
A. (Alies) Oost, medisch informatiespecialist, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten.

Naam	Hoofdfunctie	Nevenwerkzaamheden	Persoonlijke Financiële Belangen	Persoonlijke Relaties	Extern gefinancierd onderzoek	Intell. belangen en reputatie	Overige belangen	Datum	Restrictie
Werkgroep
Hagedoorn-Bijlsma	Internist ouderengeneeskunde bij vakgroep geriatrie in ETZ	Vice-voorzitter wetenschapscommissie van NIV en NVKG	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	04-05-2026	Geen
Luijckx	Werkgever: Surplus, betaalde functie. Geriatriefysiotherapeut: Verlenen van fysiotherapeutische zorg (onderzoek, behandeling, advisering) aan kwetsbare ouderen. Betaalde functie. Lid professionele advies raad (PAR) bij Surplus: Via de PAR aandacht voor zeggenschap binnen Surplus creëren en raad van bestuur adviseren over vakinhoudelijk beleid.	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	17-04-2026	Geen
Oudshoorn	Internist en kinisch geriater Erasmus MC	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	17-04-2026	Geen
Rutten	AIOS geriatrie Zuyderland MC	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	20-04-2026	Geen
Schols	hoogleraar ouderengeneeskunde Universiteit Maastricht	Lid van Gezondheidsraad (vacatiegeld) lid WAR Care-cure van Zorginstituut (vacatiegeld) lid WAR Alzheimer Ned (geen vergoeding). Lid RVT Zorgorganisatie Sevagram Heerlen (RvT vergoeding) *lid RvT Zorgorganisatie Beek&Bos Heythuysen (RvT vergoeding)	Geen	Geen	Geen	Ik heb uiteraard de reputatie van mijn universiteit hoog te houden. Verder geen specifieke zaken	Geen	15-04-2026	Geen
Sipers	klinisch geriater en opleider Zuyderland Medisch Centrum, full time werkzaam	SCEN arts, 6x/ jaar 5 dagen dienst volgens rooster. Consulten buiten werktijden om en vergoeding per daadwerkelijk uitgevoerd consult conform tarieven KNMG	Geen	Geen	Geen	Ik ben door de NVKG gevraagd om deze taak op me te nemen. Dit heeft ermee te maken daar ik reeds enige expertise heb op dit gebied en het een belangrijk thema vind in de dagelijkse zorg voor kwetsbare oudere patiënten. Mijn drijfveer is om zodoende een bijdrage te leveren aan een kwaliteit betere zorg.	Geen	28-07-2022	Geen
Vasse	Post-doc onderzoeker/projectleider - Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Lectoraat Voeding, Dietetiek & Leefstijl / Kenniscentrum Ondervoeding (16 uur/week, tot oktober 2024) Dietist - Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede (oproepbasis)	Bestuurslid - Netherlands Society for Parenteral and Enteral Nutrition (NESPEN) (onbetaald)	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	17-04-2026	Geen
Verhaar	Klinisch geriater, Catharina ziekenhuis Eindhoven	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	17-04-2026	Geen
Wong	AIOS Zuyderland MC	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	15-04-2026	Geen
Klankbordgroep
Clément	Maag-, darm- en leverarts (Consultant Gastroenterologist) King's College Hospital Londen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	15-10-2023	Geen
Gisbertz	MDL arts Bernhoven	Voorzitter Nederlands voedingsteam overleg Lid commissie Voeding NVMDL	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	23-10-2023	Geen
Hulst, van der	verpleegkundig specialist AGZ Stichting Brentano Amstelveen. Regiebehandelaar psychogeriatrisch verpleeghuis.	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	12-12-2023	Geen
Otto	Chirurg, Dijklander ziekenhuis, Hoorn	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	16-12-2023	Geen
Tepaske	Anesthesioloog-Intensivist, Intensive Care volwassenen AUMC. plv. hoofd/ WPM, plv. opleider fellows IC (tot 1 feb 2024), Stage begeleider AIOS. interne, anesthesiologie, heelkunde. Begeleider Nurse practitioners profielen circulation & ventilation. Voorzitter materialen commissie Intensive Care volwassenen Investeringen en Europese aanbestedingen Verder lid van de IC- werkgroepen vv- en va-ECMO, decubitus, klinisch chemisch, peersupport, monitoring & ICT, apotheek & AMC-brede	Allen onbezoldigd: Lid concillium IC (GIC, tot 1 feb 2024), Lid van de sectie IC van de NVA Lid NVIC Bezoldigd: Docent ICverpleegkundigen, Amstel Academie, opleidingsinstituut AmsterdamUMC, loc VUmc	Geen	Geen	Geen	Geen	Eenmalig vergoeding voor deelname aan masterclass 'meten van metabolisme' van Hamilton, Zwitserland	01-12-2023	Geen

Inbreng patiëntenperspectief

Er werd aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door de Patientenfederatie Nederland en de KBO-PCOB uit te nodigen voor de schriftelijke knelpunteninventarisatie, maar beide hebben geen input gegeven. Daarnaast is de KBO-PCOB uitgenodigd voor de werkgroep, maar heeft afgezien van deelname. De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan de Patientenfederatie Nederland en de KBO-PCOB en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijnmodule is conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uitgevoerd om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema op de Richtlijnendatabase).

Module	Uitkomst raming	Toelichting
Behandeling ondervoeding	Geen financiële gevolgen	Hoewel uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) breed toepasbaar zijn (>40.000 patiënten), volgt uit de toetsing dat het geen nieuwe manier van zorgverlening of andere organisatie van zorgverlening betreft, het geen toename in het aantal in te zetten voltijdsequivalenten aan zorgverleners betreft en het geen wijziging in het opleidingsniveau van zorgpersoneel betreft. Er worden daarom geen financiële gevolgen verwacht.

Werkwijze

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Richtlijnendatabase.

Zoekverantwoording

Zoekstrategie

Embase.com

No.	Query	Results
#1	'aged'/exp OR 'geriatrics'/exp OR 'geriatric assessment'/exp OR 'geriatric patient'/exp OR 'elderly care'/exp OR 'frailty'/exp OR 'physical frailty'/exp OR 'geriatric nutritional risk index'/exp OR 'senile dementia'/exp OR 'aged hospital patient'/exp OR 'frail elderly'/exp OR 'institutionalized elderly'/exp OR 'very elderly'/exp OR elder:ti,ab,kw OR eldest:ti,ab,kw OR frail:ti,ab,kw OR geriatri:ti,ab,kw OR ((oldest NEXT/1 old):ti,ab,kw) OR ((very NEXT/1 old):ti,ab,kw) OR senior:ti,ab,kw OR senium:ti,ab,kw OR septuagenarian:ti,ab,kw OR octagenarian:ti,ab,kw OR octogenarian:ti,ab,kw OR nonagenarian:ti,ab,kw OR centarian:ti,ab,kw OR centenarian:ti,ab,kw OR supercentenarian:ti,ab,kw OR ((older NEXT/1 (man OR men OR male OR woman OR women OR female)):ti,ab,kw) OR (((old OR older) NEXT/1 (age OR subject* OR patient* OR pts OR adult* OR population* OR person* OR people OR citizen)):ti,ab,kw) OR ((senil NEAR/3 (dement* OR confus* OR alzheimer*)):ti,ab,kw)	4719687
#2	'malnutrition'/exp OR (((nutrition* OR nutrient) NEAR/3 deficien):ti,ab,kw) OR malnourish:ti,ab,kw OR malnutrition:ti,ab,kw OR undernutrition:ti,ab,kw OR underfeeding:ti,ab,kw OR undernourish:ti,ab,kw OR innutrition:ti,ab,kw	272886
#3	'diet'/exp OR 'diet therapy'/exp OR 'dietary supplement'/exp OR 'nutrition supplement'/exp OR 'supplementation'/de OR 'beta hydroxy beta methylbutyrate'/exp OR 'leucine'/exp OR (('food' NEAR/3 ('intervention' OR 'therap' OR 'treatment' OR 'advice' OR 'intervention' OR 'additive' OR enriched)):ti,ab,kw) OR nutrition:ti,ab,kw OR 'diet':ti,ab,kw OR supplement:ti,ab,kw OR vitamin:ti,ab,kw OR (((β OR beta) NEAR/2 hydroxy NEAR/3 (β OR beta) NEAR/2 methylbutyrate):ti,ab,kw) OR hmb:ti,ab,kw OR leucin:ti,ab,kw OR 'exercise'/exp OR 'training'/exp OR 'functional training'/exp OR 'fitness'/exp OR 'physical activity'/exp OR 'sport'/exp OR (('physical' NEAR/3 (activit* OR 'effort' OR 'exertion' OR 'fitness')):ti,ab,kw) OR 'exercis':ti,ab,kw OR training:ti,ab,kw OR 'work-out':ti,ab,kw OR 'workout':ti,ab,kw OR 'work-outs':ti,ab,kw OR 'workouts':ti,ab,kw OR 'physiotherapy'/exp OR physiotherap:ti,ab,kw OR 'physio therap':ti,ab,kw OR 'physical therap':ti,ab,kw OR 'kinesiotherapy'/exp OR kinesiotherap:ti,ab,kw OR kinesitherap:ti,ab,kw OR 'occupational therapy'/exp OR 'occupation therap':ti,ab,kw OR ergotherap:ti,ab,kw OR 'cyclooxygenase 2 inhibitor'/exp OR (((cox OR cox2 OR cyclooxygenase OR 'cyclo oxygenase') NEAR/3 inhibit):ti,ab,kw) OR ((('prostaglandin synthes' OR 'prostaglandin synthas') NEAR/3 (antagonist OR inhibit)):ti,ab,kw) OR 'coxib':ti,ab,kw OR 'testosterone'/exp OR 'testosteron':ti,ab,kw OR 'metformin'/exp OR 'metformin':ti,ab,kw	4681223
#4	#1 AND #2 AND #3 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)	19947
#5	#4 AND [2011-2025]/py	13068
#6	'meta analysis'/exp OR 'systematic review'/exp OR 'scoping review'/exp OR 'rapid review'/exp OR 'umbrella review'/exp OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR 'network meta-analysis'/exp OR 'networkmeta analy':ti,ab,kw OR 'networkmetaanaly':ti,ab,kw OR metaanaly:ti,ab,kw OR 'meta analy':ti,ab,kw OR metanaly:ti,ab,kw OR prisma:ti,ab,kw OR prospero:ti,ab,kw OR metaanali:ti,ab,kw OR 'meta anali':ti,ab,kw OR metanali:ti,ab,kw OR (((systemati* OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview)):ti,ab,kw) OR (((structured OR systemic) NEAR/3 (review* OR overview* OR synth) NEAR/3 literature):ti,ab,kw) OR ((systemic NEAR/1 review):ti,ab,kw) OR (((systemati OR literature OR database* OR 'data base') NEAR/10 search):ti,ab,kw) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic) NEAR/3 search):ti,ab,kw) OR (((literature NEAR/3 (review* OR overview)):ti,ab,kw) AND (search:ti,ab,kw OR database:ti,ab,kw OR 'data base':ti,ab,kw)) OR (('data extraction':ti,ab,kw OR 'data source':ti,ab,kw) AND ('study selection':ti,ab,kw OR 'studies selection':ti,ab,kw)) OR ('search strateg':ti,ab,kw AND 'selection criteria':ti,ab,kw) OR ('data source':ti,ab,kw AND 'data synth':ti,ab,kw) OR medline:ti,ab,kw OR pubmed:ti,ab,kw OR 'pub med':ti,ab,kw OR embase:ti,ab,kw OR cochrane:ti,ab,kw OR (((critical* OR rapid) NEAR/2 (review OR overview* OR synth)):ti) OR ((((critical OR rapid) NEAR/3 (review OR overview* OR synth)):ab) AND (search:ab OR database:ab OR 'data base':ab)) OR metasynth:ti,ab,kw OR 'meta synth':ti,ab,kw OR 'review* of review*':ti,ab,kw	1100092
#7	'randomized controlled trial'/exp OR random:ti,ab OR (((pragmatic OR practical) NEAR/1 'clinical trial'):ti,ab) OR ((('non inferiority' OR noninferiority OR superiority OR equivalence) NEAR/3 trial*):ti,ab) OR rct:ti,ab,kw	2337677
#8	#5 AND #6	703
#9	#5 AND #7 NOT #8	1146
#10	#8 OR #9	1849

Ovid/Medline

#	Searches	Results
1	exp Aged/ or exp Geriatrics/ or exp "Homes for the Aged"/ or exp "Health Services for the Aged"/ or exp Geriatric Psychiatry/ or exp Geriatric Nursing/ or exp "Aged, 80 and over"/ or exp Frail Elderly/ or elder.ti,ab,kf. or eldest.ti,ab,kf. or frail.ti,ab,kf. or geriatri.ti,ab,kf. or 'oldest old'.ti,ab,kf. or 'very old'.ti,ab,kf. or senior.ti,ab,kf. or senium.ti,ab,kf. or septuagenarian.ti,ab,kf. or octagenarian.ti,ab,kf. or octogenarian.ti,ab,kf. or nonagenarian.ti,ab,kf. or centarian.ti,ab,kf. or centenarian.ti,ab,kf. or supercentenarian.ti,ab,kf. or (older adj (man or men or male or woman or women or female)).ti,ab,kf. or ((old or older) adj (age or subject* or patient* or pts or adult* or population* or person* or people or citizen)).ti,ab,kf. or (senil adj3 (dement* or confus* or alzheimer*)).ti,ab,kf.	4017299
2	exp Malnutrition/ or ((nutrition* or nutrient) adj3 deficien).ti,ab,kf. or (malnourish* or malnutrition or undernutrition or underfeeding or undernourish* or innutrition).ti,ab,kf.	196753
3	exp Diet/ or exp Dietary Supplements/ or exp Leucine/ or (food* adj3 (intervention* or therap* or treatment* or advice* or intervention* or additive* or enriched)).ti,ab,kf. or nutrition.ti,ab,kf. or diet.ti,ab,kf. or supplement.ti,ab,kf. or vitamin.ti,ab,kf. or (("β" or beta) adj2 hydroxy adj3 ("β" or beta) adj2 methylbutyrate).ti,ab,kf. or hmb.ti,ab,kf. or leucin.ti,ab,kf. or exp Exercise/ or exp Exercise Therapy/ or exp Sports/ or (physical* adj3 (activit* or effort* or exertion* or fitness)).ti,ab,kf. or exercis.ti,ab,kf. or training.ti,ab,kf. or work-out.ti,ab,kf. or workout.ti,ab,kf. or work-outs.ti,ab,kf. or workouts.ti,ab,kf. or exp Physical Therapy Modalities/ or exp Occupational Therapy/ or physiotherap.ti,ab,kf. or 'physio therap'.ti,ab,kf. or 'physical therap'.ti,ab,kf. or kinesiotherap.ti,ab,kf. or kinesitherap.ti,ab,kf. or 'occupation therap'.ti,ab,kf. or ergotherap.ti,ab,kf. or exp Cyclooxygenase Inhibitors/ or ((cox or cox2 or cyclooxygenase or 'cyclo oxygenase') adj3 inhibit).ti,ab,kf. or (('prostaglandin synthes' or 'prostaglandin synthas') adj3 (antagonist or inhibit)).ti,ab,kf. or 'coxib'.ti,ab,kf. or exp Testosterone/ or 'testosteron'.ti,ab,kf. or exp Metformin/ or 'metformin'.ti,ab,kf.	3348402
4	(1 and 2 and 3) not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/)	22843
5	limit 4 to yr="2011 -Current"	14211
6	exp Meta-Analysis/ or exp Network Meta-Analysis/ or exp Systematic Review/ or (networkmeta analy* or networkmetaanaly* or metaanaly* or meta analy* or metanaly* or prisma or prospero or metaanali* or meta anali* or metanali).ti,ab,kf. or ((systemati or scoping or umbrella or structured literature) adj3 (review* or overview)).ti,ab,kf. or ((structured or systemic) adj3 (review* or overview* or synth) adj3 literature).ti,ab,kf. or (systemic adj1 review).ti,ab,kf. or ((systemati or literature or database* or data base) adj10 search).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic) adj3 search).ti,ab,kf. or ((literature adj3 (review* or overview)) and (search or database* or data base)).ti,ab,kf. or ((data extraction or data source) and (study selection or studies selection)).ti,ab,kf. or (search strateg and selection criteria).ti,ab,kf. or (data source and data synth).ti,ab,kf. or (medline or pubmed* or pub med* or embase or cochrane).ti,ab,kf. or cochrane.jw. or ((critical or rapid) adj2 (review or overview* or synth)).ti. or (((critical or rapid) adj3 (review or overview* or synth)) and (search or database* or data base)).ab. or metasynth.ti,ab,kf. or meta synth*.ti,ab,kf.	818749
7	exp randomized controlled trial/ or randomized controlled trials as topic/ or random.ti,ab. or rct?.ti,ab. or ((pragmatic or practical) adj "clinical trial").ti,ab,kf. or ((non-inferiority or noninferiority or superiority or equivalence) adj3 trial*).ti,ab,kf.	1817385
8	5 and 6	746
9	(5 and 7) not 8	1542
10	8 or 9	2288

Embase.com - 3 juli 2025

No.	Query	Results
#1	'aged'/exp OR 'geriatrics'/exp OR 'geriatric assessment'/exp OR 'geriatric patient'/exp OR 'elderly care'/exp OR 'frailty'/exp OR 'physical frailty'/exp OR 'geriatric nutritional risk index'/exp OR 'senile dementia'/exp OR 'aged hospital patient'/exp OR 'frail elderly'/exp OR 'institutionalized elderly'/exp OR 'very elderly'/exp OR elder:ti,ab,kw OR eldest:ti,ab,kw OR frail:ti,ab,kw OR geriatri:ti,ab,kw OR ((oldest NEXT/1 old):ti,ab,kw) OR ((very NEXT/1 old):ti,ab,kw) OR senior:ti,ab,kw OR senium:ti,ab,kw OR septuagenarian:ti,ab,kw OR octagenarian:ti,ab,kw OR octogenarian:ti,ab,kw OR nonagenarian:ti,ab,kw OR centarian:ti,ab,kw OR centenarian:ti,ab,kw OR supercentenarian:ti,ab,kw OR ((older NEXT/1 (man OR men OR male OR woman OR women OR female)):ti,ab,kw) OR (((old OR older) NEXT/1 (age OR subject* OR patient* OR pts OR adult* OR population* OR person* OR people OR citizen)):ti,ab,kw) OR ((senil NEAR/3 (dement* OR confus* OR alzheimer*)):ti,ab,kw)	4906019
#2	'malnutrition'/exp OR (((nutrition* OR nutrient) NEAR/3 deficien):ti,ab,kw) OR malnourish:ti,ab,kw OR malnutrition:ti,ab,kw OR undernutrition:ti,ab,kw OR underfeeding:ti,ab,kw OR undernourish:ti,ab,kw OR innutrition:ti,ab,kw	281442
#3	('diet'/exp OR 'diet therapy'/exp OR 'dietary supplement'/exp OR 'nutrition supplement'/exp OR 'supplementation'/de OR 'beta hydroxy beta methylbutyrate'/exp OR 'leucine'/exp OR (('food' NEAR/3 ('intervention' OR 'therap' OR 'treatment' OR 'advice' OR 'intervention' OR 'additive' OR enriched)):ti,ab,kw) OR nutrition:ti,ab,kw OR 'diet':ti,ab,kw OR supplement:ti,ab,kw OR vitamin:ti,ab,kw OR (((β OR beta) NEAR/2 hydroxy NEAR/3 (β OR beta) NEAR/2 methylbutyrate):ti,ab,kw) OR hmb:ti,ab,kw OR leucin:ti,ab,kw) AND ('exercise'/exp OR 'training'/exp OR 'functional training'/exp OR 'fitness'/exp OR 'physical activity'/exp OR 'sport'/exp OR (('physical' NEAR/3 (activit* OR 'effort' OR 'exertion' OR 'fitness')):ti,ab,kw) OR 'exercis':ti,ab,kw OR training:ti,ab,kw OR 'work-out':ti,ab,kw OR 'workout':ti,ab,kw OR 'work-outs':ti,ab,kw OR 'workouts':ti,ab,kw OR 'physiotherapy'/exp OR physiotherap:ti,ab,kw OR 'physio therap':ti,ab,kw OR 'physical therap':ti,ab,kw OR 'kinesiotherapy'/exp OR kinesiotherap:ti,ab,kw OR kinesitherap:ti,ab,kw OR 'occupational therapy'/exp OR 'occupation therap':ti,ab,kw OR ergotherap:ti,ab,kw)	260236
#4	#1 AND #2 AND #3 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it OR 'clinical trial':dtype) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)	2193
#5	#4 AND [05-10-2015]/sd	1566
#6	'meta analysis'/exp OR 'systematic review'/exp OR 'scoping review'/exp OR 'rapid review'/exp OR 'umbrella review'/exp OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR 'network meta-analysis'/exp OR 'networkmeta analy':ti,ab,kw OR 'networkmetaanaly':ti,ab,kw OR metaanaly:ti,ab,kw OR 'meta analy':ti,ab,kw OR metanaly:ti,ab,kw OR prisma:ti,ab,kw OR prospero:ti,ab,kw OR metaanali:ti,ab,kw OR 'meta anali':ti,ab,kw OR metanali:ti,ab,kw OR (((systemati* OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview)):ti,ab,kw) OR (((structured OR systemic) NEAR/3 (review* OR overview* OR synth) NEAR/3 literature):ti,ab,kw) OR ((systemic NEAR/1 review):ti,ab,kw) OR (((systemati OR literature OR database* OR 'data base') NEAR/10 search):ti,ab,kw) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic) NEAR/3 search):ti,ab,kw) OR (((literature NEAR/3 (review* OR overview)):ti,ab,kw) AND (search:ti,ab,kw OR database:ti,ab,kw OR 'data base':ti,ab,kw)) OR (('data extraction':ti,ab,kw OR 'data source':ti,ab,kw) AND ('study selection':ti,ab,kw OR 'studies selection':ti,ab,kw)) OR ('search strateg':ti,ab,kw AND 'selection criteria':ti,ab,kw) OR ('data source':ti,ab,kw AND 'data synth':ti,ab,kw) OR medline:ti,ab,kw OR pubmed:ti,ab,kw OR 'pub med':ti,ab,kw OR embase:ti,ab,kw OR cochrane:ti,ab,kw OR (((critical* OR rapid) NEAR/2 (review OR overview* OR synth)):ti) OR ((((critical OR rapid) NEAR/3 (review OR overview* OR synth)):ab) AND (search:ab OR database:ab OR 'data base':ab)) OR metasynth:ti,ab,kw OR 'meta synth':ti,ab,kw OR 'review* of review*':ti,ab,kw	1134375
#7	'randomized controlled trial'/exp OR random:ti,ab OR (((pragmatic OR practical) NEAR/1 'clinical trial'):ti,ab) OR ((('non inferiority' OR noninferiority OR superiority OR equivalence) NEAR/3 trial*):ti,ab) OR rct:ti,ab,kw	2613186
#8	#5 AND #6	128
#9	#5 AND #7 NOT #8	185
#10	#8 OR #9	313

Ovid/Medline - 3 juli 2025

#	Searches	Results
1	exp Aged/ or exp Geriatrics/ or exp "Homes for the Aged"/ or exp "Health Services for the Aged"/ or exp Geriatric Psychiatry/ or exp Geriatric Nursing/ or exp "Aged, 80 and over"/ or exp Frail Elderly/ or elder.ti,ab,kf. or eldest.ti,ab,kf. or frail.ti,ab,kf. or geriatri.ti,ab,kf. or 'oldest old'.ti,ab,kf. or 'very old'.ti,ab,kf. or senior.ti,ab,kf. or senium.ti,ab,kf. or septuagenarian.ti,ab,kf. or octagenarian.ti,ab,kf. or octogenarian.ti,ab,kf. or nonagenarian.ti,ab,kf. or centarian.ti,ab,kf. or centenarian.ti,ab,kf. or supercentenarian.ti,ab,kf. or (older adj (man or men or male or woman or women or female)).ti,ab,kf. or ((old or older) adj (age or subject* or patient* or pts or adult* or population* or person* or people or citizen)).ti,ab,kf. or (senil adj3 (dement* or confus* or alzheimer*)).ti,ab,kf.	4068423
2	exp Malnutrition/ or ((nutrition* or nutrient) adj3 deficien).ti,ab,kf. or (malnourish* or malnutrition or undernutrition or underfeeding or undernourish* or innutrition).ti,ab,kf.	198571
3	(exp Diet/ or exp Dietary Supplements/ or exp Leucine/ or (food* adj3 (intervention* or therap* or treatment* or advice* or intervention* or additive* or enriched)).ti,ab,kf. or nutrition.ti,ab,kf. or diet.ti,ab,kf. or supplement.ti,ab,kf. or vitamin.ti,ab,kf. or (("β" or beta) adj2 hydroxy adj3 ("β" or beta) adj2 methylbutyrate).ti,ab,kf. or hmb.ti,ab,kf. or leucin.ti,ab,kf.) and (exp Exercise/ or exp Exercise Therapy/ or exp Sports/ or (physical* adj3 (activit* or effort* or exertion* or fitness)).ti,ab,kf. or exercis.ti,ab,kf. or training.ti,ab,kf. or work-out.ti,ab,kf. or workout.ti,ab,kf. or work-outs.ti,ab,kf. or workouts.ti,ab,kf. or exp Physical Therapy Modalities/ or exp Occupational Therapy/ or physiotherap.ti,ab,kf. or 'physio therap'.ti,ab,kf. or 'physical therap'.ti,ab,kf. or kinesiotherap.ti,ab,kf. or kinesitherap.ti,ab,kf. or 'occupation therap'.ti,ab,kf. or ergotherap.ti,ab,kf.)	140152
4	(1 and 2 and 3) not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/)	1661
5	4 and 20151005:20250703.(dt).	987
6	exp Meta-Analysis/ or exp Network Meta-Analysis/ or exp Systematic Review/ or (networkmeta analy* or networkmetaanaly* or metaanaly* or meta analy* or metanaly* or prisma or prospero or metaanali* or meta anali* or metanali).ti,ab,kf. or ((systemati or scoping or umbrella or structured literature) adj3 (review* or overview)).ti,ab,kf. or ((structured or systemic) adj3 (review* or overview* or synth) adj3 literature).ti,ab,kf. or (systemic adj1 review).ti,ab,kf. or ((systemati or literature or database* or data base) adj10 search).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic) adj3 search).ti,ab,kf. or ((literature adj3 (review* or overview)) and (search or database* or data base)).ti,ab,kf. or ((data extraction or data source) and (study selection or studies selection)).ti,ab,kf. or (search strateg and selection criteria).ti,ab,kf. or (data source and data synth).ti,ab,kf. or (medline or pubmed* or pub med* or embase or cochrane).ti,ab,kf. or cochrane.jw. or ((critical or rapid) adj2 (review or overview* or synth)).ti. or (((critical or rapid) adj3 (review or overview* or synth)) and (search or database* or data base)).ab. or metasynth.ti,ab,kf. or meta synth*.ti,ab,kf.	841363
7	exp randomized controlled trial/ or randomized controlled trials as topic/ or random.ti,ab. or rct?.ti,ab. or ((pragmatic or practical) adj "clinical trial").ti,ab,kf. or ((non-inferiority or noninferiority or superiority or equivalence) adj3 trial*).ti,ab,kf.	1847215
8	5 and 6	74
9	(5 and 7) not 8	130
10	8 or 9	204

Richtlijnendatabase

Ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid

Ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid

Behandeling ondervoeding

Uitgangsvraag

Aanbeveling

Overwegingen

Onderbouwing

Beoordelingsdatum en geldigheid

Initiatief en autorisatie

Algemene gegevens

Samenstelling werkgroep

Belangenverklaringen

Inbreng patiëntenperspectief

Werkwijze

Zoekverantwoording

Ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid

Ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid

Uitgangsvraag

Aanbeveling

Overwegingen

Onderbouwing

Achtergrond

Conclusies / Summary of Findings

Samenvatting literatuur

Zoeken en selecteren

Referenties

Evidence tabellen

Verantwoording

Beoordelingsdatum en geldigheid

Initiatief en autorisatie

Algemene gegevens

Samenstelling werkgroep

Belangenverklaringen

Inbreng patiëntenperspectief

Werkwijze

Zoekverantwoording

Bijlagen

De Federatie Medisch Specialisten maakt gebruik van cookies