Terug naar zoekresultaten

Leidraad Organisatie van Intensive Care in Nederland

Volgen
Initiatief: NVIC Aantal modules: 25
Bijlagen
Download richtlijn

Formatie intensivisten en IC-voorwachten

Publicatiedatum: 16-10-2025
Beoordeeld op geldigheid: 16-10-2025

Uitgangsvraag

Wat is de benodigde formatie van intensivisten op de IC?

Aanbeveling

De formatie intensivisten is minimaal 0,45 fte per operationeel IC bed (gemiddeld per jaar). Het minimale aantal fte intensivisten bedraagt 4,5. Bij een IC met meer locaties is voor elke locatie deze minimale formatie nodig, dus voor een IC met twee locaties is de minimale formatie 9,0 fte.Taken die zijn meegenomen in de minimale formatie zijn:

  • klinisch onderwijs;
  • kwaliteitsbeleid;
  • IC-consulten;
  • spoed Interventie Team;
  • peri-operatief MDO  voor risico hoog patiënten.

Met één of meerdere van de volgende aanvullende taken kan de minimaal benodigde formatie stijgen van 0,45 naar 0,55 fte per operationeel IC bed of van 4,5 fte naar 5,0 fte minimaal. Deze taken kunnen zijn (niet exclusief):

  • reanimatieteam;
  • MICU en spoed transport;
  • nazorg(poli);
  • (Interdisciplinaire) wetenschap;
  • opleiding;
  • regio- en/ of ziekenhuisactiviteiten;
  • informatietechnologie & PDMS-onderhoud;
  • management taken.

De minimale formatie IC-voorwachten is 0,6 fte per operationeel bed (gemiddeld per jaar).

 

Indien er geen of te weinig IC-voorwachten zijn, dan dient de formatie ruimte die hierdoor ontstaat, ten goede te komen aan de formatie intensivisten.

Overwegingen

Er is weinig onderzoek beschikbaar waarin de relatie tussen de span of control van intensivisten en de uitkomst van IC-patiënten is onderzocht. In een retrospectieve studie in de periode 2002-2003 van Dara (2005) werd aangetoond dat een intensivist ratio van 1:7,5-1:15 geen andere uitkomst geeft in IC- of ziekenhuissterfte (Dara, 2005). Bij een ratio van 1:15 is wel de IC-behandelduur langer (OR 1,32; 95% BI 1,17 tot 1,47). De laagste OR werd gevonden bij 12 IC-bedden. De verhouding van de formatie medisch staf gedurende de dag en nacht was onduidelijk, wel waren er arts-assistenten op de IC aanwezig en was de verpleegkundige-patiënt ratio 1:1 tot 1:2. Er was in deze studie geen nachtelijke ‘in huis aanwezigheid’ van intensivisten. Het betrof een IC-afdeling in Minnesota in de USA met een analyse van 2492 IC-patiënten. In een multicenter longitudinale studie die gebruik maakte van routinematig verzamelde administratieve data op acht IC’s van vier academische ziekenhuizen in Frankrijk bleek het sterfterisico met een factor 3,5 (95% BI 1,3 tot 9,1) te vergroten als de verhouding patiënt-verpleegkundige groter dan 2,5 werd. Het sterfterisico nam toe met een factor 2,0 (95% BI 1,3 tot 3,2) als de verhouding patiënt-intensivist groter werd dan 1:14 (Neuraz, 2015).

 

In een retrospectieve studie uit 2017 met ruim 49.000 volwassen patiënten op 49 IC’s in Engeland werd gekeken naar de verhouding patiënt - intensivist (patiënt: intensivist-ratio; PIR) en de IC mortaliteit en ziekenhuismortaliteit. Beide waren klinisch significant aan elkaar gerelateerd met een optimale PIR van 7,5 voor ziekenhuis mortaliteit en 7,8 voor IC mortaliteit. Wat verder opviel was dat een lagere en hogere PIR gerelateerd zijn aan een verhoogde mortaliteit zowel op de IC als in het ziekenhuis (Gershengorn, 2017).

 

Een retrospectieve studie uit 2022 in 1267 Chinese IC’s, waar gekeken werd naar de relatie tussen intensivist – patiënt of intensivist – bed verhouding en incidentie en mortaliteit van en door ventilator geïnduceerde pneumonie, liet geen klinisch significante relatie zien (Ding, 2022).

 

Twee andere retrospectieve studies uit respectievelijk 2022 en 2023 tonen eveneens geen relatie tussen de PIR en ziekenhuismortaliteit (Gershergorn, 2023; Kahn, 2022).

Uit al deze studies blijkt ook dat allerlei andere factoren van invloed kunnen zijn op de hoeveelheid patiënten die een intensivist kan behandelen, zoals de soort IC-afdeling, het soort ziekenhuis, de logistiek en bezetting van ander personeel op de IC-afdeling, evenals de beschikbaarheid van telemedicine.

 

Op basis van bovenstaande literatuur zijn er geen aanknopingspunten tot herijking van de formatie intensivisten ten opzichte van de formulering uit 2021 en 2022 en volgt de werkgroep daarom deels de aanbeveling van de Taakgroep Formatie uit 2022, deels omdat uit de literatuur ook niet naar voren komt dat een kleinere IC minder intensivisten nodig zou hebben. Integendeel, uit de evaluatie uit 2023 blijkt dat intensivisten die op kleinere ICs werken moeite hebben om alle bijkomende taken rond te krijgen. Aangezien in de rest van de leidraad het onderscheid tussen grote en kleine IC’s vervallen is, wordt dit onderscheid ook niet gemaakt in de aanbevelingen voor de formatie. De aanbeveling wordt daarmee dat de formatie intensivisten minimaal 0,45 per IC bed moet zijn.

 

Minimale formatie per IC-afdeling

Zoals aanbevolen in module 2 is er voor de IC altijd, 24/7 een intensivist aanwezig (in ieder geval overdag) en exclusief beschikbaar. Daaruit volgt een absolute minimale formatie intensivisten van 4,5 fte (bij een werkweek van 45 uur, een jaar heeft 24x365=8760 uur, een intensivist levert met 8 weken vakantie en congres en 1 week ziekte 52-9=43 weken x 45 uur = 1935 uur, 8760/1935 = 4,5 fte). Bij een IC met meer locaties is voor elke locatie deze minimale formatie nodig, dus voor een IC met 2 locaties is de minimale formatie 9,0 fte.

 

Taken die binnen de minimale formatie vallen

Naast de reguliere patientenzorg voor patienten op de IC vallen binnen de minimale formatie ook taken voor het spoed interventie team, kwaliteitsbeleid, consulten, klinisch onderwijs en het perioperatief MDO. Voor overige taken zoals management, wetenschappelijk onderzoek, nazorg, MICU, opleiding, regio activiteiten en PDMS onderhoud kan extra formatie nodig zijn.

 

Formatie IC-voorwachten

De werkgroep heeft er ook voor gekozen om de aanbeveling ten aanzien van IC-voorwachten te handhaven op minimaal 0,6 fte per bed. Als er voor gekozen wordt om zonder IC-voorwachten te werken, komt de vrijgekomen formatie ruimte toe aan de intensivisten formatie zodat de formatie intensivisten kan stijgen.

 

Kosten (middelenbeslag)

De huidige formatie intensivisten is min of meer conform de aanbevelingen in deze leidraad. Dat is geen verrassing omdat de eisen al 20 jaar min of meer gelijk zijn. Omdat intensivisten meer taken hebben dan het hier genoemde minimum, is de formatie vaak hoger en dat is dan ook goed verdedigbaar. De verwachting is dan ook dat deze aanbevelingen niet zullen leiden tot stijging van kosten.

 

Uit de data van de NICE, de enquête die de werkgroep heeft gedaan onder ongeveer een kwart van de IC afdelingen in Nederland, uit de enquête van de commissie beroepsbelangen van de NVIC en uit visitatiegegevens blijkt dat de formatie intensivisten op dit moment ook al rond de 0,5 fte per IC bed is.

 

Al met al is de werkgroep van mening dat de personele kosten met de nieuwe formatie gelijk zullen blijven of hooguit in een enkel geval iets toe zullen nemen.

Onderbouwing

Sinds de eerste Nederlandse richtlijn over de organisatie en werkwijze op de IC zijn er formatie eisen voor IC-zorgprofessionals beschreven. Mede door o.a. deze eisen heeft

IC-zorg in Nederland een kwaliteitsimpuls gekregen. In 2016 heeft de kwaliteitsstandaard een revisie ondergaan waarin niets is opgenomen over formatie eisen. Aansluitend is door de NVIC een checklist zorgbeleidsplan IC-afdelingen in Nederland samengesteld inclusief formatie eisen voor intensivisten welk in 2021 is herzien. De formatie intensivisten is volgens de huidige voorschriften 0,35 fte per bed voor kleine  IC-afdelingen (minder dan 12 bedden) en 0,45 fte per bed voor grote IC-afdelingen (vanaf 12 bedden). In de visitatiepraktijk blijkt dat vrijwel alle IC-afdelingen zich hier aan houden. Eind 2022 heeft de NVIC Taakgroep Formatie op verzoek van het bestuur van de NVIC een advies uitgebracht over de formatie eisen en geconcludeerd dat een herziening van de eisen niet nodig was (intensive care ook in de toekomst formatief op orde, 2022). De aanbeveling bleef: een formatie van 0,45-0,55 fte intensivist voor een IC met 12 of meer bedden en een formatie van 0,35-0,45 intensivist voor een IC van minder dan 12 bedden. Deze aanbeveling was gebaseerd op expert opinion, niet op literatuur. Daarom is voor de huidige Leidraad alsnog een literatuursearch gedaan naar dit onderwerp.

No GRADE

No evidence was found regarding the effect of intensivist-to-patient ratio on mortality (ICU, hospital), length of (ICU, hospital) stay, morbidity, ICU readmission, patient satisfaction in critically ill patients in the ICU.

 

Source: -

The level of evidence regarding the outcome measures mortality (ICU, hospital), length of (ICU, hospital) stay, morbidity, ICU readmission, patient satisfaction could not be graded due to the explorative nature of the studies.

A systematic review of the literature was performed to answer the following question:

What is the effect of intensivist-to-patient ratio X versus intensivist-to-patient ratio Y in the ICU?

P (Population): Adult ICU patients (>17 years)
I (Intervention):

Intensivist-to-patient ratio X
C (Control): Intensivist-to-patient ratio Y
O (Outcome): Mortality (ICU, hospital), length of (ICU, hospital) stay, morbidity, ICU readmission, patient satisfaction

Relevant outcome measures

The guideline development group considered mortality as a critical outcome measure for decision making; and length of stay, morbidity, ICU readmission, patient satisfaction as an important outcome measure for decision making.

 

A priori, the working group did not define the outcome measures listed above but used the definitions used in the studies.

 

The working group defined the following values as minimal clinically (patient) important difference:

  • mortality (ICU, hospital): 3% difference (absolute);
  • length of stay (ICU, hospital): ICU 1 day, hospital 3 days;
  • morbidity: RR <0.8 or >1.25;
  • ICU readmission: RR <0.8 or >1.25;
  • patient satisfaction: 10% difference. 

Search and select

The databases Medline (via OVID), Embase (via Embase.com) and Cinahl were searched with relevant search terms until 25 October 2023. The search was combined with the search for the module about the nurse-to-patient ratio. The detailed search strategy is depicted under the tab Methods. The systematic literature search resulted in 2,021 hits. Studies were selected based on the following criteria: Systematic review, RCT or observational study comparing the effect of different intensivist-to-patient ratios on adults patients (>17 years) in the ICU, reporting at least one of the outcomes specified in the PICO, published after 2000. Initially, 12 studies were selected based on title and abstract screening. After reading the full text, 6 studies were excluded (see the table with reasons for exclusion under the tab Methods), and 6 studies were included. However, these results were not graded, due to the explorative nature of the analysis. An overview of these results without GRADE assessment is given in tables.

 

Results

Six studies were included in the description of the literature. Data were summarized in Table 1. Due to the explorative nature of the analysis, the results were not graded.

 

Table 1. Results of the non-comparative observational studies

First author, year

Study design,

Population

Setting

Country

Definition variable ‘intensivist-patient ratio’

Analysis, confounders

Results

 

Dara, 2005

Retrospective cohort study, tertiary care medical center; all critically ill patients admitted to a medical ICU between December 8, 2001, and July 14, 2003; 2,492 patients.

Intensivist-to-bed ratio, divided into four periods:

To determine if the intensivist-to-bed ratio is an independent variable associated with ICU or hospital mortality after controlling for other factors that impact on patient outcome, logistic regression analyses were performed with intensivist-to-bed ratio, APACHE III-predicted mortality, admission source, and intensity of treatment as independent variables.

Hospital mortality

Period 1: 57/349

Period 2: 104/491

Period 3: 125/573

Period 4: 196/1,079

 

ICU mortality

Period 1: 37/349

Period 2: 68/491

Period 3: 76/573

Period 4: 117/1,079

 

Mean weighted ICU LOS

Period 1: 12.27

Period 2: 9.46

Period 3: 9.66

Period 4: 9.22

 

Mean weighted hospital LOS

Period 1: 19.04

Period 2: 17.17

Period 3: 16.92

Period 4: 17.26

 

The ICU period with one intensivist for 15 beds (period 1) had a longer adjusted ICU LOS ratio than ICU periods with one intensivist for 7.5 beds (p < 0.0001), 9.5 beds (p = 0.0003), and 12 beds (p < 0.0001). Although the ICU period with an intensivist-to-bed ratio of 1:7.5 had the shortest ICU LOS ratio, the difference was not statistically significant compared to the periods with intensivist-to-ICU bed ratios of 1:9.5 (p =0.20) or 1:12 (p = 0.51). The observed hospital mortality, observed ICU mortality, and SMRs did not differ significantly across the four periods. Multiple logistic regression analysis did not show the intensivist-to-bed ratio to be independently associated with ICU or hospital mortality.

Neuraz, 2015

Multicenter longitudinal study using routinely collected hospital data, January to December 2013; 8 ICU’s from 4 university hospitals in Lyon, France; 5,718 inpatient stays.

Patient-to-physician (P/P) ratios by shift. The following four categories for P/P were defined as follows:

(10:1 meaning 10 patients for one physician). Medical residents were included in the count of physicians. We calculated the resident-to-physician ratio (R/P) as the number of residents divided by the number of physicians.

To control for potential confounding variables, patients’ characteristics were a priori selected as clinically important covariates. The proportion of surgical cases versus medical cases was used to adjust on the type of patient case-mix admitted to ICU.

The final multivariate model included the following variables: P/N, P/P (patients/physician) and residents-to-physicians ratios, patient turnover, number of LSP, proportion of men, proportion of surgical cases, SAPSII, and number of comorbidities.

Mortality:

The fully adjusted model, taking into account both staffing and workload levels, showed an increased risk of mortality, with the highest values for P/P and P/N.

The ICU risk of death increased by a factor of 2.0 (1.3–3.2) when the number of patients was above 14 per physician. The presence of medical residents did not influence inpatient mortality (p = 0.6).

Ding, 2022

Retrospective study. A total of 1267 ICUs from 30 provinces in mainland China were included. Data were collected using the National Clinical Improvement System Data that report ICU information.

 

A total of 1267 hospitals and 109,1878 ICU patients from 30 provinces were included.

Physician-to-bed ratio (calculated by the total number of ICU physicians divided by the number of beds in the ICU), patient-to-physician ratio (calculated by the total number of ICU patients divided by the number of ICU physicians).

Poisson regression analysis was used to identify the impact of factors on the incidence rate and mortality of VAP.

VAP incidence rate

ICU VAP incidence rate was higher in hospitals with high physician-to-bed ratio (β = 0.586 (0.331,0.84), p < 0.0001) and patients-to-physician ratio (β = 007 (0.006,0.007), p < 0.0001).

 

VAP mortality

Physician-to-bed ratio and patients-to-physician ratio were not significantly associated with VAP mortality.

Gershengorn, 2017

Retrospective cohort study using data on admissions to adult general critical care units in the United Kingdom participating in the Intensive Care National Audit and Research Centre (ICNARC) Case Mix Programme (CMP), linked with data from 2 staffing surveys.

 

The cohort included participating ICUs from January 1, 2010, through December 31, 2013; 49,686 adults in 94 ICUs.

Patient-intenvisist-ratio (PIR): For the primary analysis, we calculated the PIR for a given patient as the total number of patients cared for by the intensivist for all or any portion of daytime hours, averaged over the patient’s ICU stay. For example, if 10 patients were in the ICU at 8:00 AM, of whom 2were discharged prior to 3:59 PM and 3 new patients were admitted during the daytime (8:00 AM-3:59 PM), the PIR would be 13 (the initial 10 plus the 3 admitted) for that day. All patients, including readmissions, were included for this calculation. This definition aimed to reflect the average overall patient workload for the intensivist, during daytime hours, over the duration of stay for a given patient.

We used multivariable, mixed-effect logistic regression to assess the association of patient-level PIR and mortality. All listed patient, ICU, and hospital variables were included as covariates with clustering within ICUs, except ICU bed number owing to collinearity with PIR.

Ultimate hospital mortality

After multivariable adjustment, the PIR for each patient was significantly associated with ultimate hospital mortality (P = .003). This relationship was U-shaped with the lowest mortality at a nadir PIR of 7.5 and significantly higher mortality when the PIR was lower or higher than this value.

 

Ultimate ICU mortality

nadir PIR of 7.8; P < .001

 

Original ICU mortality

nadir PIR of 7.8; P < .001

 

Original hospital mortality (from original acute hospital housing original ICU)

nadir PIR of 7.6; P = .006

Gershengorn, 2022

Retrospective study of adult admissions to ICUs (August 2016–June 2018) in Australia and New Zealand, using two cohorts: “narrow”, based on previously used criteria including restriction to ICUs with a single daytime intensivist (27,380 complete cases in 67 ICUs); and “broad”, refined by individual ICU daytime staffing information (91,206 complete cases in 73 ICUs).

Patient-to-intensivist ratio (PIR): daytime average PIR, calculated as the number of all patients  (including the index patient and any patients excluded  due to cohort restrictions) in the ICU during daytime hours divided by the number of daytime intensivists. For the narrow cohort, daytime hours were defined as 8 a.m.–4 p.m. For the broad cohort, each ICU’s daytime hours were assigned as the interval during which at least one intensivist was continuously present onsite (up to 24 h for ICUs with continuous 24 h onsite coverage). Daily values were averaged over each patient’s ICU stay to determine their exposure.

Multilevel multivariable logistic regression models were used to assess the association of PIR with mortality. In each, PIR was modeled using restricted cubic splines to allow for non-linear associations. The broad cohort model included non-PIR physician and non-physician staffing covariables

Mortality:

Narrow cohort

Median average PIR (the median value of PIR averaged over all days) was 10.1 (IQR 7–14, full range of 0–53.5). Hospital mortality was 6.1%.

 

There was no association of average PIR with hospital mortality in this cohort using mixed effects logistic regression modeling (PIR 1st spline term odds ratio [95% CI]: 1 [0.94, 1.06], Wald testing of all spline terms p=0.61.

 

Broad cohort

Median average PIR was 7.8 (IQR 5.8–10.2, full range 0–56. Hospital mortality was 8.5%.

 

Model 3 differed significantly from Models 1 and 2 (likelihood ratio Model 1 nested in Model 2, p=0.28; Model 2 in Model 3, p=0.001; Model 1 in Model 3, p=0.004). However, we found no association between average PIR and hospitality mortality in any of the models (Wald testing for association of average PIR with mortality—Model 1, p=0.91; Model 2, p=0.58; Model 3, p=0.4). Given the null association, we did not assess whether PIR coefficients changed significantly from Models 1 to 3. Tere was a significant interaction between the 23 staffing covariables and average PIR (p<0.001); however, no association was found between average PIR and hospital mortality in any staffing subgroup where models converged. Similarly, no association was found between average PIR and mortality across patient and ICU subgroups. Finally, no association was found in any of the sensitivity analyses.

Kahn, 2023

Retrospective cohort study of intensivist-to-patient ratios in 29 ICUs in 10 hospitals in the United States from 2018 to 2020.

 

Data were obtained from an ongoing EHR-based registry of ICU patients; The final analysis included 51,656 patients, 210,698 patient days, and 248 intensivist physicians.

The primary exposure variable was the daily intensivist caseload expressed as a count. This variable was created at the level of the patient day and reflected the total number of patients seen by that intensivist (including the index patient) on that day, prior to all patient exclusions.

A multivariable proportional hazards model with time varying covariates was fitted to estimate the relationship between the daily intensivist-to-patient ratio and ICU mortality at 28 days.

 

To control for potential confounding, we defined several additional variables at the level of either the patient or the patient day. Variables defined at the patient level included age, gender, ICU admission source (emergency department, operating room, procedure unit, intermediate care unit, ward, or other), and comorbidities derived from ICD-10 diagnosis codes in the manner of Elixhauser. Variables defined at the level of the patient day included severity of illness (using the highest SOFA score on that day), an indicator for whether or not the patient received mechanical ventilation on that day, a count of new admissions on that day, and an indicator for whether a physician-in-training, a physician assistant, or a nurse practitioner was involved in the patient’s care on that day, determined from meta-data in the clinical notes.

ICU mortality (28 days):

There was no association between the intensivist-to-patient ratio and mortality (hazard ratio for each additional patient: 0.987, 95% confidence interval: 0.968–1.007, p=0.2). This relationship persisted when we defined the ratio as caseload over the sample-wide average (hazard ratio: 0.907, 95% confidence interval: 0.763–1.077, p=0.26) and cumulative days with a caseload over the sample-wide average (hazard ratio: 0.991, 95% confidence interval: 0.966–1.018, p=0.52). The relationship was not modified by the presence of physicians-in-training, nurse practitioners, and physician assistants (p value for interaction term: 0.14).
  1. De Intensive Care ook in de toekomst formatief op orde. Taakgroep Formatie NVIC 2022.
  2. Dara SI, Afessa B. Intensivist-to-bed ratio: association with outcomes in the medical ICU.Chest.2005 Aug;128(2):567-72. doi: 10.1378/chest.128.2.567. PMID: 16100139.
  3. Ding X, Ma X, Gao S, Su L, Shan G, Hu Y, Chen J, Ma D, Zhang F, Zhu W, Sun G, Meng X, Ma L, Zhou X, Liu D, Du B; China National Critical Care Quality Control Center Group. Effect of ICU quality control indicators on VAP incidence rate and mortality: a retrospective study of 1267 hospitals in China. Crit Care. 2022 Dec 29;26(1):405. doi: 10.1186/s13054-022-04285-6. PMID: 36581952; PMCID: PMC9798551.
  4. Gershengorn HB, Harrison DA, Garland A, Wilcox ME, Rowan KM, Wunsch H. Association of Intensive Care Unit Patient-to-Intensivist Ratios With Hospital Mortality. JAMA Intern Med. 2017 Mar 1;177(3):388-396. doi:10.1001/jamainternmed.2016.8457. PMID: 28118657.
  5. Gershengorn HB, Pilcher DV, Litton E, Anstey M, Garland A, Wunsch H. Association of patient-to-intensivist ratio with hospital mortality in Australia and New Zealand. Intensive Care Med. 2022 Feb;48(2):179-189. doi:10.1007/s00134-021-06575-z. Epub 2021 Dec 2. PMID: 34854939; PMCID: PMC8638228.
  6. Kahn JM, Yabes JG, Bukowski LA, Davis BS. Intensivist physician-to-patient ratios and mortality in the intensive care unit. Intensive Care Med. 2023 May;49(5):545-553. doi:10.1007/s00134-023-07066-z. Epub 2023 May 3. PMID: 37133740; PMCID: PMC10155655.
  7. Neuraz A, Guérin C, Payet C, Polazzi S, Aubrun F, Dailler F, Lehot JJ, Piriou V, Neidecker J, Rimmelé T, Schott AM, Duclos A. Patient Mortality Is Associated With Staff Resources and Workload in the ICU: A Multicenter Observational Study. Crit Care Med. 2015 Aug;43(8):1587-94. doi: 10.1097/CCM.0000000000001015. PMID: 25867907.
  8. Taakgroepformatie: De intensive care ook in de toekomst formatief op orde. 2022.www.NVIC.nl./overige documenten/taakgroepformatie.

Table of excluded studies

Reference

Reason for exclusion

Durbin CG Jr. Team model: advocating for the optimal method of care delivery in the intensive care unit. Crit Care Med. 2006 Mar;34(3 Suppl):S12-7. doi: 10.1097/01.CCM.0000199985.72497.D1. PMID: 16477198.

Nonexhaustive, selective literature search

Gershengorn HB, Garland A. Who Should Be at the Bedside 24/7: Doctors, Families, Nurses? Semin Respir Crit Care Med. 2016 Feb;37(1):107-18. doi: 10.1055/s-0035-1570350. Epub 2016 Jan 28. PMID: 26820278.

No systematic literature search conducted

Halm M. The Influence of Appropriate Staffing and Healthy Work Environments on Patient and Nurse Outcomes. Am J Crit Care. 2019 Mar;28(2):152-156. doi: 10.4037/ajcc2019938. PMID: 30824521.

No systematic literature search conducted, not restricted to ICU settings

Kahn JM, Brake H, Steinberg KP. Intensivist physician staffing and the process of care in academic medical centres. Qual Saf Health Care. 2007 Oct;16(5):329-33. doi: 10.1136/qshc.2007.022376. PMID: 17913772; PMCID: PMC2464974.

Wrong comparison (high vs low intensity, no ratios)

Pronovost PJ, Angus DC, Dorman T, Robinson KA, Dremsizov TT, Young TL. Physician staffing patterns and clinical outcomes in critically ill patients: a systematic review. JAMA. 2002 Nov 6;288(17):2151-62. doi: 10.1001/jama.288.17.2151. PMID: 12413375.

Wrong comparison (no intensivist ratios)

Verburg IWM, Holman R, Dongelmans D, de Jonge E, de Keizer NF. Is patient length of stay associated with intensive care unit characteristics? J Crit Care. 2018 Feb;43:114-121. doi: 10.1016/j.jcrc.2017.08.014. Epub 2017 Aug 10. PMID: 28865340.

Wrong comparison (no intensivist-to-patient ratio)

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum  : 16-10-2025

Beoordeeld op geldigheid  : 16-10-2025

Initiatief en autorisatie

Initiatief:
  • Nederlandse Vereniging voor Intensive Care
Geautoriseerd door:
  • Nederlandse Internisten Vereniging
  • Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose
  • Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie
  • Nederlandse Vereniging voor Cardiologie
  • Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • Nederlandse Vereniging voor Neurochirurgie
  • Nederlandse Vereniging voor Neurologie
  • Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland
  • Nederlandse Vereniging voor Intensive Care
  • Stichting Family and patient Centered Intensive Care en IC Connect
  • Nederlandse Associatie Physician Assistants

Algemene gegevens

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. Relevante informatie voor de ontwikkeling/herziening van deze leidraad is hieronder weergegeven.

 

De ontwikkeling/herziening van deze module werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd uit de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de module.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de module is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten die zijn opgenomen op de Intensive Care.

 

Werkgroep

Dr. I.A. (Iwan) Meynaar (voorzitter), internist-intensivist, HagaZiekenhuis, NVIC

Drs. B. (Ben) de Jong, internist-intensivist, Saxenburgh Medisch Centrum, NVIC

Dr. M. (Marieke) Zegers, Associate Professor, Radboudumc, NVIC

Drs. T.C. (Corien) Veenstra, longarts-intensivist, UMCG, NVIC

Dr. J. (Jasper) van Bommel, anesthesioloog-intensivist, Erasmus MC, NVIC

Dr. P. (Peter) van Vliet, neuroloog-intensivist, Haaglanden Medisch Centrum, NVN/NVIC

Dr. G.J. (Jan) Zijlstra, longarts-intensivist, Amsterdam UMC, NVALT

Dr. M.A.M. (Miriam) Moviat, internist-intensivist, Jeroen Bosch Ziekenhuis, NIV

Dr. M.V. (Mark) Koning, anesthesioloog-intensivist, Rijnstate Ziekenhuis, NVA

Drs. R.W.L. (Rens) van de Weyer, cardioloog-intensivist, Elkerliek Ziekenhuis, NVVC

Drs. J.M.R. (Joost) Meijer, chirurg-intensivist, Noordwest Ziekenhuisgroep, NVvH

Drs. L. (Lea) van Duijvenbode-den Dekker, IC verpleegkundige, Amphia Ziekenhuis, V&VN-IC

Dr. W. (Willemke) Stilma (vanaf maart 2024), Hoofddocent en postdoc onderzoeker, Hogeschool van Amsterdam, V&VN-IC

Dr. P.J.T. (Paul) Rood (tot maart 2024), bestuurder V&VN-IC, senior onderzoeker HAN University of applied sciences & Ziekenhuis Rijnstate

Dr. M.M.C. (Margo) van Mol, Assistant Professor, Erasmus MC, FCIC/IC-Connect

 

Klankbordgroep

Mevr. J.E. (Janine) de Kleijn, MSc, Physician Assistant, Catharina Ziekenhuis, NAPA

Dr. J.M. (Joep) Droogh, intensivist, UMCG, NVIC (namens de transportcommissie)

Dr. D.J. (David) van Westerloo, intensivist, LUMC, NVIC (namens de LHIC)

Drs. C.J.G.M. (Crétien) Jacobs, anesthesioloog-intensivist, Elkerliek Ziekenhuis, NVIC (namens de werkgroep beroepsprofiel intensivisten)

Drs. C. (Coby) Heij, anesthesioloog-intensivist, Spaarne Gasthuis, NVIC (namens de commissie beroepsbelangen intensivisten)

Drs. J. (Jacco) Rozendaal, Verpleegkundig Specialist IC/MC, St. Antonius Ziekenhuis, V&VN-VS

 

Met dank aan

Dr J. J. Spijkstra, intensivist, AmsterdamUMC (namens de taakgroep formatie)

Drs. A. (Arianne) Doorduin-Schmeets, Unithoofd Intensive Care, Jeroen Bosch Ziekenhuis, ’s-Hertogenbosch (namens het LHIC)

Dhr. F. (Frank) van der Zee, IC verpleegkundige/Avond-nacht-weekend Hoofd, Frisius MC locatie Leeuwarden, Leeuwarden (namens LNICV)

Mw. I. (Iepie) Plagge van der Vliet, manager intensive care en medium care, Martini ziekenhuis, Groningen (namens LHIC)

Dhr. D.R. (Dick) Streefkerk, hoofd IC, Alrijne ziekenhuis, Leiderdorp, namens LHIC

Drs. T. (Toine) Klarenbeek, Intensive Care Verpleegkundige/Klinisch epidemioloog, Maxima medisch centrum, Veldhoven (namens LNICV)

Mevr, L. (Lisette) Epping - Tijdhof, Adviseur Kwaliteit en Veiligheid / niet-praktiserende IC verpleegkundige, Medisch Spectrum Twente, Enschede (namens V&VN IC expertise kwaliteit en veiligheid)

Dhr. R. (Renze) Jongstra, IC-verpleegkundige volwassenen en kinderen, Circulation Practitioner (namens bestuur V&VN-IC)

 

Met ondersteuning van

Drs. F.M. (Femke) Janssen, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Dr. S.N. (Stefanie) Hofstede, senior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.

 

Werkgroeplid

Functie

Nevenfuncties

Gemelde belangen

Ondernomen actie

Meynaar, voorzitter

Intensivist, HagaZiekenhuis

Bestuurslid Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, onbetaald behoudens een onkostenvergoeding, onderzoeker

Leren van Juiste Diagnoses, door ZonMw gesubsidieerd onderzoek 160.000 euro (inmiddels afgerond 2021-2023)
ZonMw
Leren van Juiste Diagnoses

 

Geen restricties

De Jong

Internist-intensivist
Saxenburgh Medisch Centrum

- Cliëntenraad Prinses Maxima Centrum (onkostenvergoeding)
- Clinical research committee Prinses Maxima Centrum (onkostenvergoeding)
- Incidentele waarneming op intensive care afdelingen in de regio Zwolle

Eenmalige deelname binnen adviesraad voor Paion t.a.v. positionering van giapreza binnen intensive care geneeskunde

 

Geen restricties

Veenstra

Intensivist
UMCG

 

Instructeur NVIC bronchoscopie cursus (onbetaald)

Lid NVIC commissie pulmonale diagnostiek en interventies (onbetaald)

Lid NVIC commissie simulatie (onbetaald)

FCCS instructeur (vergoeding wordt overgemaakt naar het UMCG)

Medisch visiteur externe kwaliteitsvisitaties NVIC (vergoeding wordt overgemaakt naar het UMCG)

Lid Zinnige Zorg traject Zorginstituut VTE (NVIC afgevaardigde, onbetaald)

Secretaris sectie IC, NVALT (onbetaald)

Lid sectie pulmonale interventies, NVALT (onbetaald)

Geen

Geen restricties

Zijlstra

Longarts-Intensivist, Dijklander Ziekenhuis, betaald

Geen

Geen

Geen restricties

Van Bommel

Intensivist, Erasmus Medisch Centrum Rotterdam. Werkzaam als staflid op de Intensive Care Volwassenen (betaald).

Geen

Geen

Geen restricties

Meijer

Chirurg-intensivist bij de Noordwest Ziekenhuisgroep (1,0 FTE)

Lid toelatingscommissie binnen Noordwestziekenhuisgroep (onbetaald)
Instructeur bij stichting ALSG voor de cursussen ATLS, MedicALS en MRMI (betaald, d.w.z.het ziekenhuis krijgt mijn vergoeding).
Lid van de GIC (gemeenschappelijke intensivisten commissie), namens de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde.
Bestuurslid stichting “ For Wis(h)dom Foundation (onbetaald) zie forwishdom.org.
Een goede doelen stichting die een bijdrage levert naar de behandeling van zeldzame ziektes.

Geen

Geen restricties

Van Duijvenbode – den Dekker

IC verpleegkundige, Amphia Ziekenhuis

Docent Erasmus MC Academie
Bestuurslid V&VN IC
Commissielid NKIC

Geen

Geen restricties

Van Mol

Assistant Professor
Erasmus MC, Intensive Care Volwassenen

Bestuurslid Stichting FCIC (onbezoldigd)
Bestuurslid V&VN-IC (onbezoldigd)
Commissielid N&AHP bij ESICM (onbezoldigd)

1. ZonMw - hoofdonderzoeker van de ICNaVen-studie, ontwikkelen digitale ondersteuning in IC-nazorg voor naasten van een IC-patiënt. Dit is een multicenter studie (nationale en internationale samenwerking) waarbij eerst de behoeften en prioritering wordt verkend en vervolgens een daarop aangepaste interventie wordt ontwikkeld.

(Projectleider)

2.  ZonMw - hoofdonderzoeker van de DIPIC-studie, een implementatiestudie voor een digitaal dagboek op de IC, als opmaat naar persoonsgerichte zorg. Dit is een multicenter studie in een multi-methods benadering, om het gebruik van een digitaal dagboek op de IC te stimuleren.

(Projectleider)

3.  ZonMw - Ik ben mede-onderzoeker bij het ontwikkelen van een PGO-IC(na)zorg. Hierbij wordt in co-creatie  met verschillende stakholders en Quli een digitale omgeving specifiek ingericht op de voormalig IC-patiënt.

Stichting FCIC is penvoerder. (Projectleider)

Geen restricties

Zegers

Associate Professor Radboudumc

Geen

1. Zorginstituut - Evaluatie van IC Nazorg (Projectleider)

2. ZonMw/NWO- Evaluatie van de kosten-effectivieti van IC-zorg (Projectleider)

3. NFU-Zire (Projectleider)

4. ZonMw - Safety 2 (Projectleider)

Geen restricties

Koning

Anesthesioloog-intensivist, Rijnstate Ziekenhuis, Arnhem

Geen

 

Geen

Geen restricties

Moviat

Intensivist Jeroen Bosch ziekenhuis

 

FCCS instructeur

 

Geen

Geen restricties

Rood (tot 11-03-2024)

Senior onderzoeker - Projectleider, HAN University of applied sciences

Vicevoorzitter, V&VN-IC, beroepsvereniging van IC verpleegkundigen

Ja, NWO Raak SIA
NWO RAAK SIA
Familieparticipatie op de IC

Geen restricties

Stilma (vanaf 11-03-2024)

Hogeschool hoofddocent bij cluster verpleegkunde, Hogeschool van Amsterdam, Amsterdam (0,8 FTE)

Bestuurslid V&VN-IC
Betrokken bij:
De Duurzame Verpleegkundige en
De Groene IC

1. NWO - NWO docentenbeurs - promotietraject (Projectleider)

2. KIEM-MV - Circulaire kansen beademingszorg  (Projectleider)

Geen restricties

Van Vliet

Intensivist / Haaglanden Medisch Centrum

Bestuursvoorzitter MuzIC (onbetaald)
Docent RTG: docent voor de practitioner opleiding, specifiek gericht op uitstroomprofiel 'neural practitioner' (betaald)
Docent opleiding IC-verpleegkundigen LUMC: docent voor de onderwerpen 'neuro-IC' (betaald)

ATLS instructeur (onbetaald)

Docent bij de Hogeschool Utrecht bij de PA-opleiding (betaald)

Geen

Geen restricties

Weyer

Cardioloog-intensivist Elkerliek ziekenhuis Helmond

FCCS instructeur

Geen

Geen restricties

De Kleijn

Physician assistant Intensive care

Catharina ziekenhuis Eindhoven

Commissielid NVIC richtlijnontwikkeling

lid NAPA vakgroep intensive care

Geen

Geen restricties

Droogh

Intensivist, UMCG

Voorzitter commissie transport NVIC, onbetaald

Hoofd MICU UMCG

Geen

Geen restricties

Van Westeloo

Intensivist LUMC

MICU Zuidwest Nederland

Eurocross

Circadiaan onderzoek Philips

Geen restricties

Jacobs

Intensivist
Elkerliek Ziekenhuis Helmond

Geen

Geen

Geen restricties

Heij

Intensivist, Spaarne Gasthuis

Bestuurslid NVIC, onkostenvergoeding

Voorzitter cie Beroepsbelangen NVIC

Lid ledenraad LAD, onkostenvergoeding

Geen

Geen restricties

Rozendaal

Verpleegkundig Specialist IC/MC
St. Antoniusziekenhuis

Docent respiratie en beademing, St. Antoniusacademie (parttime)

Geen

Geen restricties

Janssen

Adviseur Kennisinstituut FMS

Promovendus UMCU

Geen

Geen restricties

Hofstede

Senior adviseur Kennisinstituut FMS

Geen

Geen

Geen restricties

Inbreng patiëntenperspectief

Er werd aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door een afgevaardigde patiëntenvereniging in de werkgroep (FCIC/IC-Connect). De verkregen input is meegenomen bij het opstellen van de uitgangsvragen, de keuze voor de uitkomstmaten en bij het opstellen van de overwegingen. De conceptleidraad is tevens voor commentaar voorgelegd aan de FCIC/IC-Connect en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.

 

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de leidraad voerde de werkgroep conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).

Module

Uitkomst raming

Toelichting

Formatie intensivisten en IC-voorwachten

geen financiële gevolgen

De leidraad is een aanpassing van bestaande aanbevelingen en regels. Het minimum was 4,2 fte in 2017 en is nu 4,5 fte geworden. Na een inventarisatie blijkt dat 4,5 fte ongeveer de gangbare formatie is. Slechts enkele IC’s doen het met minder, maar er zijn ook IC’s die hier ver boven zitten. Dit betekent een kleine, niet substantiële, toename in kosten.

 

Wat betreft de 0,6 fte voorwacht betekent dit voor kleine IC’s dat ze iets duurder uit zijn, terwijl grote IC’s met minder af kunnen. Onder de streep blijven de kosten vergelijkbaar.

Werkwijze

Achtergrond voor de herziening

In 2006 is de eerste kwaliteitsstandaard over de organisatie van de intensive care gepubliceerd en in werking getreden (NVA, 2006). In 2016 werd een herziene kwaliteitsstandaard gepubliceerd door het Zorginstituut Nederland (2016). Deze kwaliteitsstandaard werd vanuit de NVIC aangevuld met de zogenaamde blauwdruk (NVIC, 2021). Daaruit werd een visitatie normenkader ontwikkeld, wat deel uit maakt van de feitelijke handhaving en controle op de kwaliteit door de NVIC (NVIC, 2022).

 

De kwaliteitsstandaard uit 2016 had een looptijd van vijf jaar en moest na vijf jaar worden geëvalueerd en herzien. Door de COVID-19 pandemie kon de evaluatie pas in 2022 plaatsvinden. De NVIC benoemde een werkgroep die de evaluatie uitvoerde door middel van een enquête die werd gevolgd door interviews (NVIC, 2023). Het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten ondersteunde deze evaluatie. In 2023 is gestart met de herziening van de kwaliteitsstandaard. Gezien de organisatorische aard van de uitgangsvragen, wordt de herziene versie een leidraad genoemd. Dit sluit aan bij de beschreven definities in het rapport Medisch Specialistische Richtlijnen 3.0.

 

Tijdens de voorbereidende fase voor deze herziening inventariseerde de werkgroep middels de evaluatie van kwaliteitsstandaard en een invitational conference de knelpunten met betrekking tot de organisatie van intensive care afdelingen. Op basis van de uitkomsten van de knelpuntenanalyse zijn door de werkgroep concept-uitgangsvragen opgesteld en definitief vastgesteld.

 

Aan de start van het proces is met de werkgroep besproken hoe de uitgangsvragen onderbouwd kunnen worden. De werkgroep heeft gekozen voor een combinatie van uitgangsvragen met en zonder literatuursearch. Dit vanwege het organisatorische karakter van de leidraad en specifieke situaties die alleen in Nederland van toepassing zijn. Een uitgebreide beschrijving van de strategie voor zoeken en selecteren van literatuur is te vinden onder ‘Zoeken en selecteren’ onder Onderbouwing. De beoordeling van de kracht van het wetenschappelijke bewijs wordt hieronder toegelicht. Daar waar de literatuur geen antwoord leverde, werd gebruik gemaakt van expert opinie.

 

Relevante conceptmodules zijn vóór de commentaar- en autorisatiefase eerst nog langs partijen uit de klankbordgroep gestuurd voor input. Binnen de NVIC en de V&VN betrof het de beroepsbelangen commissie, de visitatiecommissie NKIC, de richtlijncommissie, de werkgroep beroepsprofiel, het landelijk netwerk van ICs, de transportcommissie van de NVIC, de V&VN-IC, de V&VN-VS en de besturen van NVIC en V&VN. Buiten de NVIC betrof het, VPned (de vereniging voor practitioners) en NAPA (Nederlandse Associatie Physician Assistants), de NICE (Nationale Intensive Care Evaluatie), en de LHIC (landelijke IC hoofden overleg).

 

De conceptleidraadmodule werd aan de betrokken (wetenschappelijke) verenigingen en (patiënt) organisaties voorgelegd ter commentaar. De commentaren werden verzameld en besproken met de werkgroep. Tijdens de commentaarfase heeft tevens een Webinar plaatsgevonden (d.d. 07-01-2025). Naar aanleiding van de commentaren werd de conceptleidraadmodule aangepast en definitief vastgesteld door de werkgroep. De definitieve leidraadmodule werd aan de deelnemende (wetenschappelijke) verenigingen en (patiënt) organisaties voorgelegd voor autorisatie en door hen geautoriseerd dan wel geaccordeerd.

 

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze.

Zoekverantwoording

Algemene informatie

Cluster/richtlijn: NVIC – herziening leidraad organisatie van de intensive care

Uitgangsvraag/modules: Wat is de benodigde formatie intensivisten, verpleegkundigen op de IC

Database(s): Embase.com, Ovid/Medline, Cinahl

Datum:  25-10-2023

Periode: vanaf 2000

Talen: geen restrictie

Zoekopbrengst

 

EMBASE

OVID/MEDLINE

CINAHL

Ontdubbeld

SR

103

70

85

128

RCT

297

190

545

844

Observationele studies

715

593

382

995

Totaal

1115

853

1012

*2021

*in Rayyan

Zoekstrategie

Embase.com

No.

Query

Results

#1

'intensive care'/de OR 'intensive care unit'/exp OR 'artificial feeding'/exp OR 'artificial ventilation'/exp OR 'early goal-directed therapy'/exp OR 'sepsis'/exp OR 'acute respiratory failure'/exp OR 'respiratory tract intubation'/exp OR (((intensive OR critical OR medium) NEAR/2 care):ti,ab,kw) OR 'critically ill':ti,ab,kw OR 'acutely ill':ti,ab,kw OR weaning:ti,kw OR (((mechanical* OR artificial) NEAR/2 ventilat*):ti,ab,kw)

1164410

#2

(((optim* OR intensivist* OR physician* OR nurse* OR specialist* OR workforce OR requirement* OR necessit* OR demand* OR obligation* OR personnel) NEAR/3 staffing):ti,ab,kw) OR 'workforce optimiz*':ti,ab,kw

4618

#3

((intensivist* OR physician* OR nurs* OR staff* OR specialist* OR workforce OR workload) NEAR/4 ratio*):ti,ab,kw

7291

#4

'personnel management'/exp OR 'intensivist model*':ti,ab,kw

101164

#5

#2 OR #3 OR #4

109681

#6

#1 AND #5

4792

#7

#6 AND [2000-2023]/py NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp) NOT (('adolescent'/exp OR 'child'/exp OR adolescent*:ti,ab,kw OR child*:ti,ab,kw OR schoolchild*:ti,ab,kw OR infant*:ti,ab,kw OR girl*:ti,ab,kw OR boy*:ti,ab,kw OR teen:ti,ab,kw OR teens:ti,ab,kw OR teenager*:ti,ab,kw OR youth*:ti,ab,kw OR pediatr*:ti,ab,kw OR paediatr*:ti,ab,kw OR puber*:ti,ab,kw) NOT ('adult'/exp OR 'aged'/exp OR 'middle aged'/exp OR adult*:ti,ab,kw OR man:ti,ab,kw OR men:ti,ab,kw OR woman:ti,ab,kw OR women:ti,ab,kw))

2355

#8

'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly*:ti,ab OR 'meta analy*':ti,ab OR metanaly*:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati* OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview*)):ti,ab) OR ((systemic* NEAR/1 review*):ti,ab) OR (((systemati* OR literature OR database* OR 'data base*') NEAR/10 search*):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic*) NEAR/3 search*):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review*):ti,ab) AND (search*:ti,ab OR database*:ti,ab OR 'data base*':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source*':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source*':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes*)):ti) OR ((((critical* OR rapid*) NEAR/3 (review* OR overview* OR synthes*)):ab) AND (search*:ab OR database*:ab OR 'data base*':ab)) OR metasynthes*:ti,ab OR 'meta synthes*':ti,ab

969137

#9

'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random*:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo*:ab,ti

3891996

#10

'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'case control study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'comparative study'/de OR 'cohort analysis'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti)

7880253

#11

'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label*':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat* NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo*:ti,ab,kw OR 'sham-control*':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom*:ti,ab,kw OR 'non-random*':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment*':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group*':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control*)):ti,ab,kw) OR ((match* NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant*)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor* OR match*)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar*:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort*:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal*:ti,ab,kw OR prospective*:ti,ab,kw OR retrospective*:ti,ab,kw OR observational*:ti,ab,kw OR 'cross sectional*':ti,ab,kw OR cross?ectional*:ti,ab,kw OR multicent*:ti,ab,kw OR 'multi-cent*':ti,ab,kw OR consecutive*:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup*:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar*:ti,ab,kw OR 'odds ratio*':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio*':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab)))

14491257

#12

#7 AND #8 SR

103

#13

#7 AND #9 NOT #12 Clinical trials

297

#14

#7 AND (#10 OR #11) NOT #12 NOT #13 Observationeel

715

#15

#12 OR #13 OR #14

1115

#16

'intensivist physician-to-patient ratios and mortality in the intensive care unit'

1

#17

'patient mortality is associated with staff resources and workload in the icu: a multicenter observational study'

1

#18

'physician staffing patterns' AND pronovost

1

#19

'the effect of nurse-to-patient ratios on nurse-sensitive patient outcomes in acute specialist units'

1

#20

#16 OR #17 OR #18 OR #19

4

#21

#15 AND #20 sleutelartikelen gevonden

4

Ovid/Medline

#

Searches

Results

1

Critical Care/ or Critical Illness/ or Early Goal-Directed Therapy/ or exp Intensive Care Units/ or exp Sepsis/ or exp Respiratory Distress Syndrome/ or exp Respiration, Artificial/ or exp Intubation, Intratracheal/ or Ventilator Weaning/ or weaning.ti,ab,kf. or ((intensive or critical) adj2 care).ti,ab,kf. or critically ill.ti,ab,kf. or acutely ill.ti,ab,kf. or (mechanical*or artificial adj2 ventilat*).ti,ab,kf. or intubat*.ti,ab,kf.

628796

2

"Personnel Staffing and Scheduling"/ or intensivist model*.ti,ab,kf. or ((intensivist* or physician* or nurs* or staff* or specialist* or workforce or workload) adj4 ratio*).ti,ab,kf. or ((optim* or intensivist* or physician* or nurse* or specialist* or workforce or requirement* or necessit* or demand* or obligation* or personnel) adj3 staffing).ti,ab,kf. or 'workforce optimiz*'.ti,ab,kf.

24838

3

1 and 2

2337

4

limit 3 to yr="2000 -Current"

1917

5

4 not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/) not (letter/ or comment/ or editorial/) not ((Adolescent/ or Child/ or Infant/ or adolescen*.ti,ab,kf. or child*.ti,ab,kf. or schoolchild*.ti,ab,kf. or infant*.ti,ab,kf. or girl*.ti,ab,kf. or boy*.ti,ab,kf. or teen.ti,ab,kf. or teens.ti,ab,kf. or teenager*.ti,ab,kf. or youth*.ti,ab,kf. or pediatr*.ti,ab,kf. or paediatr*.ti,ab,kf. or puber*.ti,ab,kf.) not (Adult/ or adult*.ti,ab,kf. or man.ti,ab,kf. or men.ti,ab,kf. or woman.ti,ab,kf. or women.ti,ab,kf.))

1499

6

meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly*).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati* or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview*)).ti,ab,kf. or (systemic* adj1 review*).ti,ab,kf. or ((systemati* or literature or database* or data-base*) adj10 search*).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic*) adj3 search*).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review*) and (search* or database* or data-base*)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source*") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source*" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review* or overview* or synthes*)).ti. or (((critical* or rapid*) adj3 (review* or overview* or synthes*)) and (search* or database* or data-base*)).ab. or (metasynthes* or meta-synthes*).ti,ab,kf.

701576

7

exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random*.ti,ab. or (clinic* adj trial*).tw. or ((singl* or doubl* or treb* or tripl*) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo*.tw.

2646742

8

Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp cohort studies/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective*.tw. or prospective*.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ [Onder exp cohort studies vallen ook longitudinale, prospectieve en retrospectieve studies]

4561054

9

Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label*" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat* adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control*" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind* or masked)) or nonrandom* or "non-random*" or "quasi-experiment*" or "parallel group*" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case* adj6 (matched or control*)) or (match* adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant*)) or (propensity adj6 (scor* or match*))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust*).ti,ab. or (versus or vs or compar*).ti. or ((exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort* or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent*' or consecutive*).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar*).ti,ab,kf. or ('odds ratio*' or 'relative odds' or 'risk ratio*' or 'relative risk*' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.))

5538148

10

5 and 6 SR

70

11

(5 and 7) not 10 Clinical trials

190

12

(5 and (8 or 9)) not 10 not 11 OBS

593

13

10 or 11 or 12

853

Cinahl

#

Query

Results

S1

(MH "Intensive Care Units+") OR (MH "Critical Care Nursing+") OR (MH "Critical Care+") OR TI ("critical care" OR "intensive care) OR AB ("critical care" OR "intensive care)

117,581

S2

(MH "Personnel Staffing and Scheduling+") OR TI ((((optim* OR intensivist* OR physician* OR nurse* OR specialist* OR workforce OR requirement* OR necessit* OR demand* OR obligation* OR personnel) N3 staffing) OR "workforce optimiz*" OR ((intensivist* OR physician* OR nurs* OR staff* OR specialist* OR workforce OR workload) N4 ratio*) OR "intensivist model*") OR AB ((((optim* OR intensivist* OR physician* OR nurse* OR specialist* OR workforce OR requirement* OR necessit* OR demand* OR obligation* OR personnel) N3 staffing) OR "workforce optimiz*" OR ((intensivist* OR physician* OR nurs* OR staff* OR specialist* OR workforce OR workload) N4 ratio*) OR "intensivist model*")

39,468

S3

S1 AND S2

2,133

S4

S3 NOT ((MH ("Adolescence" OR "Child+") OR TI (adolescen* OR child* OR schoolchild* OR infant* OR girl* OR boy* OR teen OR teens OR teenager* OR youth* OR pediatr* OR paediatr* OR puber*) OR AB (adolescen* OR child* OR schoolchild* OR infant* OR girl* OR boy* OR teen OR teens OR teenager* OR youth* OR pediatr* OR paediatr* OR puber*)) NOT (MH ("Adult+") OR TI (adult* OR man OR men OR woman OR women) OR AB (adult* OR man OR men OR woman OR women)))

1,872

S5

(MH "Meta Analysis") or TX (meta-analy* or metanaly* or metaanaly* or meta analy*) or TX (systematic* N5 review*) or (evidence* N5 review*) or (methodol* N5 review*) or (quantitativ* N5 review*) or TX (systematic* N5 overview*) or (evidence* N5 overview*) or (methodol* N5 overview*) or (quantitativ* N5 overview*) or TX (systematic* N5 survey*) or (evidence* N5 survey*) or (methodol* N5 survey*) or (quantitativ* N5 survey*) or TX (systematic* N5 overview*) or (evidence* N5 overview*) or (methodol* N5 overview*) or (quantitativ* N5 overview*) or TX (pool* N2 data) or (combined N2 data) or (combining N2 data) or (pool* N2 trials) or (combined N2 trials) or (combining N2 trials) or (pool* N2 studies) or (combined N2 studies) or (combining N2 studies) or (pool* N2 results) or (combined N2 results) or (combining N2 results)

319,039

S6

(MH "Clinical Trials+") OR (PT (Clinical trial)) OR (MH "Random Assignment") OR (MH "Quantitative Studies") OR (TX ((clini* N1 trial*) OR (singl* N1 blind*) OR (singl* N1 mask*) OR (doubl* N1 blind*) OR (doubl* N1 mask*) OR (tripl* N1 blind*) OR (tripl* N1 mask*) OR (random* N1 allocat*) OR placebo* OR ((waitlist* OR (wait* and list*)) and (control* OR group)) OR "treatment as usual" OR tau OR (control* N3 (trial* OR study OR studies OR group*)) OR randomized OR randomised))

1,985,979

S7

(MH "Case Control Studies+") OR (MH "Case Studies") OR (MH "Cross Sectional Studies") OR (MH "Prospective Studies+") OR (MH "Retrospective Panel Studies") OR (MH "Correlational Studies") OR TI "case control" OR TI “case referent” OR AB “case referent*” OR TI “case stud*” OR AB “case stud*” OR TI “case series” OR AB “case series” OR TI cohort* OR AB cohort* OR TI “cross sectional” OR AB “cross sectional” OR TI “follow up” OR AB “follow up” OR TI longitudinal OR AB longitudinal OR TI retrospective* OR AB retrospective* OR TI prospective* OR AB prospective* OR TI observational OR AB observational OR TI “Controlled before and after” OR AB “Controlled before and after” OR TI “Interrupted time series” OR AB “Interrupted time series” OR TI Correlational OR AB Correlational

1,570,792

S8

S4 AND S5 SR

85

S9

S4 AND S6 NOT S8 Clinical trials

545

S10

S4 AND S7 NOT S8 NOT S9 OBS

382

S1

S8 OR S9 OR S10

1012
Volgende:
Samenwerking