Terug naar zoekresultaten

Late effecten na hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom

Volgen
Initiatief: NVRO Aantal modules: 46
Bijlagen
Download richtlijn

Indicatie screening op mammacarcinoom

Publicatiedatum: 26-03-2026
Beoordeeld op geldigheid: 26-03-2026

Uitgangsvraag

Bij welke groep 5-jaarsoverlevers van hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom is screening naar mammacarcinoom geïndiceerd?

Aanbeveling

Screen volgens het schema van vrouwen met een sterk verhoogd risico op borstkanker indien:

  • leeftijd t.t.v. behandeling 15-40 jaar; EN
  • bestraling op de thorax met gemiddelde borstdosis > 5 Gy.

Overweeg screening volgens het schema voor vrouwen met een hoog-intermediair verhoogd risico op borstkanker indien:

  • leeftijd t.t.v. behandeling 15-50 jaar; EN
  • behandeling met anthracycline houdende chemotherapie met een dosis equivalent aan >200 mg/m2 doxorubicine; EN
  • niet bestraald op thorax of gemiddelde borstdosis ≤5 Gy.

Overweeg screening volgens het schema voor vrouwen met een hoog-intermediair verhoogd risico op borstkanker indien:

  • leeftijd t.t.v. behandeling 15-40 jaar; EN
  • behandeling met anthracycline houdende chemotherapie m.n. indien dosis equivalent aan ≤200 mg/m2 doxorubicine; EN
  • bestraling op de thorax met gemiddelde borstdosis ≤5 Gy.

Overweeg af te zien van screening bij vrouwen die behandeld zijn:

  • leeftijd t.t.v. behandeling 31-40 jaar; EN
  • behandeling met anthracycline houdende chemotherapie met een dosis equivalent aan ≤100 mg/m2 doxorubicine; EN
  • bestraling op de thorax met gemiddelde borstdosis ≤5 Gy.

Overwegingen

Balans tussen gewenste en ongewenste effecten

Het risico op borstkanker bij vrouwelijke overlevers van HL/DLBCL lijkt geassocieerd met de volgende factoren. Risico's voor DLBCL overlevers kunnen geëxtrapoleerd worden uit data van HL overlevers mits er sprake is van vergelijkbare patiënt- en behandelkarakteristieken.

 

Patiëntgebonden factoren:

  • Leeftijd bij lymfoombehandeling, waarbij de hoogste risico's geassocieerd zijn met een lagere leeftijd bij HL-behandeling. Bij blootstelling van borstweefsel aan bestraling boven de leeftijd van 40 jaar is het borstkanker risico niet of nauwelijks verhoogd.
  • Genetische aanleg voor het ontwikkelen van borstkanker.

Behandeling gerelateerde factoren:

  • Blootstelling van borstweefsel aan straling. Er zijn aanwijzingen voor een verband tussen de gemiddelde stralingsdosis voor de borst en het risico op borstkanker. Een studie onder vrouwelijke overlevers behandeld voor HL tussen hun 11e en 40ste jaar toonde een lineaire relatie tussen het risico op borstkanker en de gemiddelde bestralingsdosis op de borst (exces odds ratio/Gy 0.19, 95% betrouwbaarheidsinterval 0.05-1.06).
  • Blootstelling aan anthracycline-bevattende chemotherapie. Gegevens van overlevenden van kinderkanker en overlevenden van HL tonen een dosisafhankelijke relatie tussen anthracycline-bevattende chemotherapie en het risico op borstkanker. Er zijn aanwijzingen dat er een dosis effect relatie is tussen het risico op borstkanker en anthracycline dosis waarbij het borstkanker risico 1.18 keer verhoogd is per 100 mg/m2 doxorubicine.
  • Tijd na behandeling voor HL. Het risico op mammacarcinoom na behandeling voor HL neemt toe vanaf 8-10 jaar na de behandeling en blijft daarna verhoogd tot ten minste 25 jaar na behandeling.
  • Duur van de ovariële functie na blootstelling aan (alkylerende) chemotherapie en/of radiotherapie. Een korter behoud van de ovariële functie na behandeling met HL wordt in verband gebracht met een lager risico op borstkanker.

Om het absolute risico op borstkanker in te schatten moeten alle factoren in overweging worden genomen. Het recent ontwikkelde borstkanker risicomodel is bruikbaar om een indicatie te krijgen van de mate van risico verhoging, maar nog niet voor algemene toepassing in de dagelijkse klinische praktijk. Het door Roberti (2024) ontwikkelde model is sterk gericht op de radiatie gerelateerde risico's. Behandeling met anthracyclines is wel meegenomen in het model, maar alleen als factor om te kunnen corrigeren voor een verhoogd risico op sterfte t.g.v. blootstelling aan anthracyclines en nog niet voor het schatten van het borstkanker risico.

 

Sinds de introductie van het zogenaamde involved node bestralingsprincipe zijn ook veelal modernere bestralingstechnieken gebruikt en zijn er individuele schattingen van borstdosis beschikbaar.

 

Vrouwen die behandeld zijn met slechts 2 ABVD en involved node bestraling tot 20 Gy (met geschatte gemiddelde borstdosis <5 Gy) hebben vermoedelijk een minder dan 1.4x verhoogd risico op mammacarcinoom en in deze groep zou waarschijnlijk afgezien kunnen worden van screening op borstkanker buiten het bevolkingsonderzoek.

 

De onderstaande tabellen zouden als hulpmiddel gebruikt kunnen worden om de mate van risicoverhoging van een individuele patiënt in te schatten om tot een geïndividualiseerd screeningsadvies te komen. Bij de interpretatie van de cijfers is het belangrijk om te realiseren dat de cumulatieve incidentie van borstkanker bij vrouwen in Nederland ongeveer 10–11% bedraagt tot de leeftijd van 70 jaar, en dat het het geschatte lifetime risico (LTR) op borstkanker circa 14% is. (Bron: NKR) Mogelijk is een deel van de hieronder genoemde risico's overschat (er is m.n. nog onzekerheid over de combinatie van anthracyclines en een lage gemiddelde borstdosis (0-5 Gy)), maar de werkgroep vindt het van belang dat niet ten onrechte wordt afgezien van screening bij vrouwen met een mogelijk verhoogd risico op borstkanker. De onderstaande tabellen zijn niet bedoeld om keuzes te maken t.a.v. de primaire behandeling van lymfoom patiënten en ook niet om keuzes te maken t.a.v. eventueel preventieve maatregelen zoals een preventieve mastectomie.

 

Bij patiënten die behandeld zijn na 2006 is veelal een gemiddelde borstdosis beschikbaar. Voor patiënten behandeld met klassieke bestralingsregimes kan een grove schatting gedaan o.b.v. bestralingsvelden en voorgeschreven dosis. (zie tabel 3).

 

Tabel 1. Inschatting mate van LTR op borstkanker naar leeftijd t.t.v. behandeling hodgkinlymfoom, cumulatieve dosis doxorubicine en gemiddelde borstdosis

 

 

Gemiddelde borstdosis (Gy)

 

 

 

 

≤5

> 5 en ≤15

>15

Leeftijd t.t.v. HL

(in jaren)

Doxorubicine dosis (mg/m2)

 

 

 

15-20

0-100

≥ 20% en < 30%

≥ 50%

≥ 50%

 

101-200

≥ 30% en < 50%

≥ 50%

≥ 50%

 

>200

≥ 30% en < 50%

≥ 50%

≥ 50%

21-30

0-100

≥ 20% en < 30%

≥ 30% en < 50%

≥ 50%

 

101-200

≥ 30% en < 50%

≥ 50%

≥ 50%

 

>200

≥ 30% en < 50%

≥ 50%

≥ 50%

31-40

0-100

<20%

≥ 30% en < 50%

≥ 50%

 

101-200

≥ 20% en < 30%

≥ 30% en < 50%

≥ 50%

 

>200

≥ 30% en < 50%

≥ 50%

≥ 50%

41-50

0-100

<20%

<20%

<20%

 

101-200

<20%

<20%

<20%

 

>200

≥ 20% en < 30%

≥ 20% en < 30%

≥ 20% en < 30%

 

Tabel 2. Risicoclassificatie

Life Time Risk borstkanker

Mate risicoverhoging

<20%

<1,4

 ≥ 20% en < 30%

1,4-2,1

≥ 30% en < 50%

2,2-3,6

LTR ≥ 50%

>3,6

 

Tabel 3. Grove inschatting van gemiddelde borstdosis o.b.v. bestralingsregimes zoals meestal gebruikt voor 2006 (opponerende velden en voorgeschreven dosis 30-40 Gy in fracties van 2 Gy) (o.b.v. Maraldo, 2015 en Roberti, 2022).

Bestralingsveld (zonder 3D conformatie techniek)

Schatting gemiddelde borstdosis (in Gy)

Supraclaviculair/abdominaal

0-5

Mediastinum +/- 1 axilla of 1 axilla

6-15

Mediastinum + 2 axillae

>15

 

Kwaliteit van bewijs

Er zijn geen studies gevonden die aan de zoekvraag voldeden, daarom is de kwaliteit van het bewijs niet gegradeerd.

 

Waarden en voorkeuren van patiënten (en eventueel hun naasten/verzorgers)

Zie module Screeningsmodaliteiten mammacarcinoom.

 

Kostenaspecten

De interventie levert meer kosten ten opzichte van de controle behandeling. Dit weegt waarschijnlijk wel op tegen het verschil in effectiviteit.

 

Er wordt momenteel onderzoek gedaan naar de opbrengst van de nazorg poliklinieken voor HL en DLBCL overlevers. In dit onderzoek zal ook kosteneffectiviteit van screening op borstkanker volgens de in 2016 gepubliceerde richtlijn worden meegenomen.

 

Gelijkheid ((health) equity/equitable)

De interventie leidt niet tot een verandering in gezondheidsgelijkheid.

 

Aanvaardbaarheid

Ethische aanvaardbaarheid

De interventie lijkt aanvaardbaar voor de betrokkenen. Er zijn geen ethische bezwaren.

 

Duurzaamheid

Bij de interventie en controle spelen duurzaamheidsaspecten geen rol.

 

Haalbaarheid

De interventie lijkt haalbaar. De interventie is over het algemeen al standaardzorg in de praktijk.

 

Rationale van de aanbeveling: weging van argumenten voor en tegen de interventies

Bij een life time risico op borstkanker van ≥ 20 % (circa 1.4 maal verhoogd risico) komen vrouwen in aanmerking voor borstkankerscreening buiten het bevolkingsonderzoek.

 

Eindoordeel:

Aanbeveling 1: Sterke aanbeveling voor.

Aanbeveling 2, 3 en 4: Zwakke aanbeveling voor.

Onderbouwing

Hodgkin lymphoma (HL) is a form of lymphoma and a rare condition (approximately 400 new patients in the Netherlands per year). HL occurs mainly in adolescence and young adulthood. The vast majority of patients with HL is cured with combinations of systemic therapy with or without radiotherapy. Diffuse large B cell lymphoma (DLBCL) is diagnosed in approximately 1500 patients per year in the Netherlands and commonly occurs in young adults. Treatment usually consists of systemic therapy without radiotherapy. However, the life expectancy and quality of life of the lymphoma survivors may be adversely affected by late effects of treatment (radiation, chemotherapy) such as second malignant neoplasms i.e. breast cancer. The degree of increase of breast cancer risk depends on both patient and treatment related factors. Most research on late effects is done in HL survivors, but comparable risks are expected in DLBCL lymphoma survivors with similar patient and treatment characteristics.

 

In the past, extensive radiation fields using conventional techniques up to a high dose were given for HL, leading to strongly increased risks of breast cancer, especially in women who were treated at a young age (before the age of 25). Nowadays, chemotherapy is more effective, and much more precise radiation is given to a smaller target volume with a lower dose. Model based studies have shown this will probably lead to less strongly increased radiotherapy associated breast cancer risks (Weber, 2011; Maraldo 2013). Research has shown, however, that the risk of breast cancer has not significantly decreased yet (Schaapveld, 2015). This is attributed to relative short follow up after modern radiation regimens, the use of less gonadotoxic chemotherapy (associated with reduced breast cancer risk) and the increased use of anthracyclines (which has recently been shown to increase the risk of breast cancer). Current screening guidelines are mostly based on the strongly increased breast cancer risks associated with treatment regimens that are no longer used.

 

Breast cancer screening advice should be tailored to the patients' individualized risk profile.

Description of studies

No studies were included in the literature analysis. However, 11 relevant studies were found and/or were provided by the guideline panel members. These studies are described and summarized below. Since these studies did not meet the PICO criteria, the evidence was not graded.

 

Nassi (2022) conducted a comprehensive evaluation of several studies examining the incidence of second malignancies (SM) among 5-year survivors of adult (³18 years at the time of diagnosis) Hodgkin lymphoma (HL) and diffuse large B-cell lymphoma (DLBCL) treated primarily with chemotherapy and radiation therapy. A systematic search was conducted in MEDLINE (via PubMed), the Cochrane Library, and EMBASE from January 1990 to January 2020, with no restrictions on language or publication type. In this systematic review, they included both original studies—such as randomized controlled trials (RCTs), prospective and retrospective cohort studies, and registry studies—as well as prior systematic reviews that featured these types of studies. A total of 13 studies were included in this systematic review. The incidence of SM in HL patients treated with ABVD was higher compared to the general population and was even higher in patients treated with intensified regimens. The risk increased over time, especially 10–15 years after therapy, and was even more strongly increased after radiotherapy. In DLBCL, more intensive regimens (i.e., R-CHOEP or R-MegaCHOEP) vs. R-CHOP were associated with a higher SM incidence. Salvage chemotherapy and autologous stem cell transplants increased the risk of SM in both HL and DLBCL patients. A lower incidence of SM, particularly of breast cancer (BC), was shown in cohorts of HL survivors treated with reduced radiation volumes and doses (involved fields vs. extended fields), but further research is needed to confirm these data.

 

Swerdlow (2012) investigated the risk of breast cancer in young women who underwent supradiaphragmatic radiotherapy for HL. A total of 5,002 women from England and Wales who were treated at or before the age of 36 between 1956 and 2003 were included in the study until December 31, 2008. The findings revealed that 373 participants developed breast cancer or ductal carcinoma in situ, resulting in a standardized incidence ratio (SIR) of 5.0 (95% CI, 4.5-5.5), with the highest risk observed in women treated at age 14 (SIR of 47.2; 95% CI, 28.0-79.8) and remaining elevated for at least 40 years, peaking in women aged 50 to 59. The risk was reduced for those receiving alkylating chemotherapy or pelvic radiotherapy, but this reduction occurred only in patients aged 20 or older, as younger patients did not experience a decreased risk. Cumulative risks indicated that women receiving 40 Gy mantle radiotherapy at young ages faced a 48% risk over a 40-year follow-up period.

 

Schaapveld (2015) conducted a retrospective cohort study of 3,905 HL patients treated between 1965 and 2000, at age 15 to 50 years. After a median follow up of 19.1 years, 1,055 SM cases were diagnosed, including 130 with a third cancer and 17 with a fourth. The incidence of SM was significantly higher than in the general population, particularly for female breast cancer (standardized incidence ratio 4.7; absolute excess risk 54.3 cases per 10,000 patient-years). The 30-year cumulative incidence of breast cancer among women in the study cohort was 16.6% (95% CI, 14.1 to 19.2).

 

Treatment with supradiaphragmatic-field radiotherapy not including the axilla was associated with a significantly lower risk of breast cancer compared to treatment with full mantle-field irradiation (hazard ratio, 0.37; 95% CI, 0.19 to 0.72). Treatment with a procarbazine dose of 4.3 g/m² or more was associated with a lower breast cancer risk compared to treatment not including chemotherapy.

 

Krul (2017) conducted a case-control study including 174 breast cancer (BC) patients and 466 control participants to investigate the risk of BC in women who received chest radiation for Hodgkin lymphoma (HL) before the age of 40 years. The study revealed a linear radiation dose-response relationship, with an adjusted excess odds ratio of 6.1% per gray (Gy) (95% CI, 2.1%-15.4%). Notably, women who developed menopause before the age of 30 because of high dose procarbazine or pelvic radiation therapy exhibited a significantly reduced risk of developing BC, with an odds ratio of 0.13 (95% Cl, 0.03-0.51), compared to those who experienced menopause after the age of 50. Additionally, the risk of BC rose by 6.4% for each year of preserved ovarian function following radiation therapy (P<.001).

 

Roberti (2022) conducted a nested case-control study of BC among 5-year HL survivors treated between 1965 and 2000 at ages 11 to 41 years. In total, 173 cases and 464 matched controls were included. The study revealed a linear dose-response relationship for both the mean breast dose (excess odds ratio (EOR)/Gy = 0.19, 95% CI, 0.05-1.06) and the median breast dose (EOR/Gy = 0.06, 95% CI, 0.02-0.19). There was no indication of statistically significant curvature observed in these relationships.

 

Roberti (2024) developed breast cancer risk prediction models for women treated for HL between the age of 11 and 40 years during 1965-2000 incorporating radiation to the breast or to a segment of the breast. Predicted 25-year BC risks ranged from 1.0% for survivors diagnosed at 20-24 years with mean breast dose <10 Gy and menopause 5 years after HL diagnosis, to 22.0% for survivors diagnosed at 25-29 years with mean breast dose ≥25 Gy and no menopause within 5 years. A risk calculator is available at: https://sanderroberti.shinyapps.io/absoluteBCrisk.

 

The authors concluded that breast segment-specific or mean breast radiation dose, combined with personal and clinical factors, predicted BC risk in HL survivors with moderate accuracy but good calibration. Further model validation in survivors treated with modern radiotherapy treatments is needed.

 

Moskowitz (2021) aimed to develop and validate a breast cancer risk prediction model that incorporates treatment-related factors, family history, and reproductive factors. The model was based on data from 1,120 participants in the Childhood Cancer Survivor Study diagnosed between 1970 and 1986 (treated <21 years and median attained age 42 years) and validated with 1,027 participants from three other cohorts. Key factors in the model included current age, radiation specifics, anthracycline exposure, age at menopause, and family history. The predicted ten-year breast cancer risk varied by age, with estimates of 2-23% for 30-year-old women and 5-34% for 40-year-old women. The highest risks were found in premenopausal women over 40 treated with mantle field radiation near menarche and with a family history of breast cancer. Individualized risk predictions could enhance surveillance and preventive strategies for this population.

 

Neppelenbroek (2023) examined the risk of breast cancer (BC) in female survivors of Hodgkin lymphoma (HL) who received chest radiotherapy (RT) at a young age, specifically assessing the impact of doxorubicin chemotherapy. The cohort included 1,964 survivors treated between ages 15 and 50 from 1975 to 2008 across 20 Dutch hospitals. After an average follow-up of 21.6 years, 252 participants developed invasive BC or ductal carcinoma in situ, leading to a 30-year cumulative incidence of 20.8% (95% CI, 18.2-23.4). Survivors who received more than 200 mg/m² of cumulative doxorubicin had a 1.5-fold increased risk of BC (95% CI, 1.08-2.1) compared to those who did not receive doxorubicin, with risk increasing by 1.18 times for each additional 100 mg/m² administered (95% CI, 1.05-1.32). The study also evaluated the effects of age at initial treatment and type of chest RT. For patients under 21, the hazard ratio (HR) associated with doxorubicin (yes versus no) was 1.5 (95% CI, 0.9-2.6); for those aged 21 and older, it was 1.3 (95% CI, 0.9-1.9). Risk did not significantly vary by RT type: for patients not receiving mantle or axillary field RT, the HR was 1.9 (95% CI, 1.06-3.3), while for those who did, it was 1.2 (95% CI, 0.8-1.8).

 

Opstal (2018) investigated genetic factors affecting breast cancer (BC) risk in female Hodgkin lymphoma (HL) patients who have undergone chest radiotherapy (RT). The study analyzed 211,155 germline single-nucleotide polymorphisms (SNPs) involving 327 BC patients and 4,671 individuals with first primary BC. It identified nine SNPs significantly interacting with RT regarding BC risk, with one SNP in the PVT1 oncogene meeting stringent statistical criteria. A polygenic risk score based on these SNPs (RT-interaction-PRS) was compared to a published BC PRS in a case-control analysis of chest-irradiated HL patients. Results indicated that women in the highest tertile of the RT-interaction-PRS had a 1.6-fold increased risk of BC compared to those in the lowest tertile. Additionally, risk increased 4-fold when comparing the highest and lowest deciles of the BC-PRS, with a continuous increase of 1.4-fold per standard deviation of the BC-PRS.

 

Gibson (2023) investigated the increased risk of subsequent cancers among childhood cancer survivors due to late effects of treatments such as radiotherapy. Analyzing genotype data from 11,220 five-year survivors from two cohorts, researchers identified cancer-specific polygenic risk scores (PRSs) that linked survivors of European ancestry to higher female breast cancer with an odds ratio of 1.42 (95% CI, 1.27-1.58). Furthermore, the study revealed that for survivors exposed to radiotherapy, higher PRS corresponded to a greater cumulative incidence of subsequent cancers by age 50. These results highlight a shared genetic predisposition to certain cancers in both the general population and childhood cancer survivors, particularly in the context of prior radiotherapy exposure.

 

Mulder (2020) conducted a literature update on breast cancer surveillance recommendations for female survivors of childhood, adolescent, and young adult cancers. The update identified new findings on the effects of moderate-dose chest radiation (10 to 19 Gy), radiation dose-volume, anthracyclines, and alkylating agents in non-chest irradiated survivors, as well as the impact of ovarian function on breast cancer risk. New data from prospective studies also assessed the performance of mammography and magnetic resonance imaging among Hodgkin lymphoma survivors. Modified recommendations include annual mammography and breast MRI for survivors treated with 10 Gy or more of chest radiation (strong recommendation) and for those receiving upper abdominal radiation affecting breast tissue at a young age (moderate recommendation) until age 60. Due to inconsistent evidence, no recommendations were made for routine breast cancer surveillance for survivors treated with anthracyclines without chest radiation.

 

In conclusion, the risk of breast cancer in female HL survivors is associated with:

  • Age at lymphoma treatment with highest risks being associated with younger age at HL treatment. Above age 40 BC risk is not/hardly increased.
  • Exposure of breast tissue to radiation. There are indications of a relationship between mean radiation dose to the breast and the risk of breast cancer.
  • Genetic predisposition to develop breast cancer.
  • Exposure to anthracycline containing chemotherapy. Data from childhood cancer survivors and HL survivors show a dose dependent relationship between anthracycline containing chemotherapy and the risk of breast cancer.
  • Duration of ovarian function after exposure to (alkylating) chemotherapy and/or radiotherapy. A shorter preservation of ovarian function after HL treatment is associated with a lower breast cancer risk.

All factors need to be considered to estimate the absolute breast cancer risk.

A systematic review of the literature was performed to answer the following question(s): Which patient and treatment characteristics are associated with an increased risk to develop breast cancer in survivors of Hodgkin lymphoma or diffuse large B-cel lymphoma?

 

Table 1. PICO

Patients

Hodgkin lymphoma (HL) survivors and diffuse large B cell lymphoma (DLBCL) survivors (>5 years) who were treated with radiotherapy and/or chemotherapy

Intervention

Risk factors/predictors/prediction model with risk factors:

  • radiotherapy and/or chemotherapy
  • age, smoking, obesity, family history, alcohol consumption

Control

Absence of risk factors/prediction model based on coincidence

Outcomes

Risk of developing breast cancer, mortality/survival, complications, recurrence, quality of life (QoL)

Timing and setting

5 years after diagnosis of HL/DLBCL

Relevant outcome measures

The guideline panel considered risk of developing breast cancer as a critical outcome measure for decision making; and mortality/survival, complications, recurrence, quality of life (QoL) as important outcome measures for decision making.

 

A priori, the guideline panel did not define the outcome measures listed above but used the definitions used in the studies.

 

The guideline panel used the GRADE standard limits of 25% for dichotomous outcomes and 10% for continuous variables as minimal clinically (patient) important differences.

 

Search and select (Methods)

The databases Medline (via OVID) and Embase (via Embase.com) were searched for systematic reviews, RCTs, and observational studies from 2010 until 6th of August 2024 regarding subsequent breast cancer in survivors of Hodgkin lymphoma and diffuse large B-cell lymphoma. The literature search yielded 1,195 unique hits. The detailed search strategy is listed under the tab ‘Literature search strategy’. Twenty-for studies were initially selected based on title and abstract screening. After reading the full texts, 24 studies were excluded (see the exclusion table under the tab ‘Evidence tabellen’), and no studies were included.

  1. Gibson TM, Karyadi DM, Hartley SW, Arnold MA, Berrington de Gonzalez A, Conces MR, Howell RM, Kapoor V, Leisenring WM, Neglia JP, Sampson JN, Turcotte LM, Chanock SJ, Armstrong GT, Morton LM. Polygenic risk scores, radiation treatment exposures and subsequent cancer risk in childhood cancer survivors. Nat Med. 2024 Mar;30(3):690-698. doi: 10.1038/s41591-024-02837-7. Epub 2024 Mar 7. PMID: 38454124; PMCID: PMC11029534.
  2. Krul IM, Opstal-van Winden AWJ, Aleman BMP, Janus CPM, van Eggermond AM, De Bruin ML, Hauptmann M, Krol ADG, Schaapveld M, Broeks A, Kooijman KR, Fase S, Lybeert ML, Zijlstra JM, van der Maazen RWM, Kesminiene A, Diallo I, de Vathaire F, Russell NS, van Leeuwen FE. Breast Cancer Risk After Radiation Therapy for Hodgkin Lymphoma: Influence of Gonadal Hormone Exposure. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2017 Nov 15;99(4):843-853. doi: 10.1016/j.ijrobp.2017.07.016. Epub 2017 Jul 18. PMID: 28888722.
  3. Maraldo MV, Brodin NP, Aznar MC, et al. Estimated risk of cardiovascular disease and secondary cancers with modern highly conformal radiotherapy for early-stage mediastinal Hodgkin lymphoma. Ann Oncol. 2013;24(8):2113-2118.
  4. Maraldo MV, Lundemann M, Vogelius IR, et al. A new method to estimate doses to the normal tissues after past extended and involved field radiotherapy for Hodgkin lymphoma. Radiother Oncol. 2015.
  5. Moskowitz CS, Ronckers CM, Chou JF, Smith SA, Friedman DN, Barnea D, Kok JL, de Vries S, Wolden SL, Henderson TO, van der Pal HJH, Kremer LCM, Neglia JP, Turcotte LM, Howell RM, Arnold MA, Schaapveld M, Aleman B, Janus C, Versluys B, Leisenring W, Sklar CA, Begg CB, Pike MC, Armstrong GT, Robison LL, van Leeuwen FE, Oeffinger KC. Development and Validation of a Breast Cancer Risk Prediction Model for Childhood Cancer Survivors Treated With Chest Radiation: A Report From the Childhood Cancer Survivor Study and the Dutch Hodgkin Late Effects and LATER Cohorts. J Clin Oncol. 2021 Sep 20;39(27):3012-3021. doi: 10.1200/JCO.20.02244. Epub 2021 May 28. PMID: 34048292; PMCID: PMC9384912.
  6. Mulder RL, Hudson MM, Bhatia S, Landier W, Levitt G, Constine LS, Wallace WH, van Leeuwen FE, Ronckers CM, Henderson TO, Moskowitz CS, Friedman DN, Ng AK, Jenkinson HC, Demoor-Goldschmidt C, Skinner R, Kremer LCM, Oeffinger KC. Updated Breast Cancer Surveillance Recommendations for Female Survivors of Childhood, Adolescent, and Young Adult Cancer From the International Guideline Harmonization Group. J Clin Oncol. 2020 Dec 10;38(35):4194-4207. doi: 10.1200/JCO.20.00562. Epub 2020 Sep 29. PMID: 33078972; PMCID: PMC7723685.
  7. Nassi L, De Sanctis V, Loseto G, Gerardi C, Allocati E, Ciavarella S, Minoia C, Guarini A, Bari A. Second Cancers in Classical Hodgkin Lymphoma and Diffuse Large B-Cell Lymphoma: A Systematic Review by the Fondazione Italiana Linfomi. Cancers (Basel). 2022 Jan 20;14(3):519. doi: 10.3390/cancers14030519. PMID: 35158787; PMCID: PMC8833346.
  8. Neppelenbroek SIM, Geurts YM, Aleman BMP, Lugtenburg PJ, Rademakers SE, de Weijer RJ, Schippers MGA, Ta BDP, Plattel WJ, Zijlstra JM, van der Maazen RWM, Nijziel MR, Ong F, Schimmel EC, Posthuma EFM, Kersten MJ, Böhmer LH, Muller K, Koene HR, Te Boome LCJ, Bilgin YM, de Jongh E, Janus CPM, van Leeuwen FE, Schaapveld M. Doxorubicin Exposure and Breast Cancer Risk in Survivors of Adolescent and Adult Hodgkin Lymphoma. J Clin Oncol. 2024 Jun 1;42(16):1903-1913. doi: 10.1200/JCO.23.01386. Epub 2024 Feb 15. PMID: 38359378; PMCID: PMC11191044.
  9. Opstal-van Winden AWJ, de Haan HG, Hauptmann M, Schmidt MK, Broeks A, Russell NS, Janus CPM, Krol ADG, van der Baan FH, De Bruin ML, van Eggermond AM, Dennis J, Anton-Culver H, Haiman CA, Sawyer EJ, Cox A, Devilee P, Hooning MJ, Peto J, Couch FJ, Pharoah P, Orr N, Easton DF, Aleman BMP, Strong LC, Bhatia S, Cooke R, Robison LL, Swerdlow AJ, van Leeuwen FE. Genetic susceptibility to radiation-induced breast cancer after Hodgkin lymphoma. Blood. 2019 Mar 7;133(10):1130-1139. doi: 10.1182/blood-2018-07-862607. Epub 2018 Dec 20. PMID: 30573632; PMCID: PMC6405334.
  10. Roberti S, van Leeuwen FE, Ronckers CM, Krul IM, de Vathaire F, Veres C, Diallo I, Janus CPM, Aleman BMP, Russell NS, Hauptmann M. Radiotherapy-Related Dose and Irradiated Volume Effects on Breast Cancer Risk Among Hodgkin Lymphoma Survivors. J Natl Cancer Inst. 2022 Sep 9;114(9):1270-1278. doi: 10.1093/jnci/djac125. PMID: 35771630; PMCID: PMC9468297.
  11. Roberti S, van Leeuwen FE, Diallo I, de Vathaire F, Schaapveld M, Leisenring WM, Howell RM, Armstrong GT, Moskowitz CS, Smith SA, Aleman BMP, Krul IM, Russell NS, Pfeiffer RM, Hauptmann M. Prediction of breast cancer risk for adolescents and young adults with Hodgkin lymphoma. J Natl Cancer Inst. 2024.
  12. Swerdlow AJ, Cooke R, Bates A, Cunningham D, Falk SJ, Gilson D, Hancock BW, Harris SJ, Horwich A, Hoskin PJ, Linch DC, Lister TA, Lucraft HH, Radford JA, Stevens AM, Syndikus I, Williams MV. Breast cancer risk after supradiaphragmatic radiotherapy for Hodgkin's lymphoma in England and Wales: a National Cohort Study. J Clin Oncol. 2012 Aug 1;30(22):2745-52. doi: 10.1200/JCO.2011.38.8835. Epub 2012 Jun 25. PMID: 22734026.
  13. Weber DC, Johanson S, Peguret N, Cozzi L, Olsen DR. Predicted risk of radiation-induced cancers after involved field and involved node radiotherapy with or without intensity modulation for early-stage hodgkin lymphoma in female patients. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2011 Oct 1;81(2):490-7. doi: 10.1016/j.ijrobp.2010.05.035. Epub 2010 Aug 26. PMID: 20800383.

Risk of Bias tables

Not applicable.

 

Table of excluded studies

Reference

Reason for exclusion

Brillaud V, Tunon de Lara C, Richaud P, Breton-Callu C, Brouste V, Bussières E. Maladie de Hodgkin et cancer du sein: une association pour quelles patientes ? À propos d'une série de l'institut Bergonié [Hodgkin's disease and breast cancer: for which patients is there an association? A series from Institut Bergonié]. Gynecol Obstet Fertil. 2012 May;40(5):284-90. French. doi: 10.1016/j.gyobfe.2011.08.029. Epub 2011 Nov 17. PMID: 22099978.

No comparison

Colonna S, Curtin K, Johnson E, Kohlmann W, Wright J, Kirchhoff A, Tavtigian S, Schiffman J. Family History of Breast Cancer Associated with Breast Cancer in Survivors of Hodgkin Lymphoma. Int J Cancer Clin Res. 2019;6(1):107. doi: 10.23937/2378-3419/1410107. Epub 2019 Feb 25. PMID: 30976660.

Wrong population/intervention

Cutuli B, Kanoun S, Tunon De Lara C, Baron M, Livi L, Levy C, Cohen-Solal-Lenir C, Lesur A, Kerbrat P, Provencio M, Gonzague-Casabianca L, Mege A, Lemanski C, Delva C, Lancrenon S, Velten M. Breast cancer occurred after Hodgkin's disease: clinico-pathological features, treatments and outcome: analysis of 214 cases. Crit Rev Oncol Hematol. 2012 Jan;81(1):29-37. doi: 10.1016/j.critrevonc.2011.01.005. Epub 2011 Feb 17. PMID: 21333547.

No comparison

de Vries S, Krul IM, Schaapveld M, Janus CPM, Rademakers SE, Roesink JM, Nijziel MR, Bilgin YM, Aleman BMP, van Leeuwen FE. Risk of male breast cancer after Hodgkin lymphoma. Blood. 2023 Aug 31;142(9):806-811. doi: 10.1182/blood.2023020940. PMID: 37390297.

No comparison

Dörffel W, Riepenhausenl M, Lüders H, Brämswig J, Schellong G. Secondary Malignancies Following Treatment for Hodgkin's Lymphoma in Childhood and Adolescence. Dtsch Arztebl Int. 2015 May 1;112(18):320-7, i. doi: 10.3238/arztebl.2015.0320. PMID: 26037468; PMCID: PMC4455255.

No comparison

Henderson TO, Amsterdam A, Bhatia S, Hudson MM, Meadows AT, Neglia JP, Diller LR, Constine LS, Smith RA, Mahoney MC, Morris EA, Montgomery LL, Landier W, Smith SM, Robison LL, Oeffinger KC. Systematic review: surveillance for breast cancer in women treated with chest radiation for childhood, adolescent, or young adult cancer. Ann Intern Med. 2010 Apr 6;152(7):444-55; W144-54. doi: 10.7326/0003-4819-152-7-201004060-00009. PMID: 20368650; PMCID: PMC2857928.

No comparison

Henderson TO, Moskowitz CS, Chou JF, Bradbury AR, Neglia JP, Dang CT, Onel K, Novetsky Friedman D, Bhatia S, Strong LC, Stovall M, Kenney LB, Barnea D, Lorenzi E, Hammond S, Leisenring WM, Robison LL, Armstrong GT, Diller LR, Oeffinger KC. Breast Cancer Risk in Childhood Cancer Survivors Without a History of Chest Radiotherapy: A Report From the Childhood Cancer Survivor Study. J Clin Oncol. 2016 Mar 20;34(9):910-8. doi: 10.1200/JCO.2015.62.3314. Epub 2015 Dec 23. PMID: 26700127; PMCID: PMC4871997.

No comparison

Hodgson DC. Late effects in the era of modern therapy for Hodgkin lymphoma. Hematology Am Soc Hematol Educ Program. 2011;2011:323-9. doi: 10.1182/asheducation-2011.1.323. PMID: 22160053.

No comparison

Ibrahim EM, Abouelkhair KM, Kazkaz GA, Elmasri OA, Al-Foheidi M. Risk of second breast cancer in female Hodgkin's lymphoma survivors: a meta-analysis. BMC Cancer. 2012 May 28;12:197. doi: 10.1186/1471-2407-12-197. PMID: 22639888; PMCID: PMC3416585.

No comparison

Koo E, Henderson MA, Dwyer M, Skandarajah AR. Management and Prevention of Breast Cancer After Radiation to the Chest for Childhood, Adolescent, and Young Adulthood Malignancy. Ann Surg Oncol. 2015 Dec;22 Suppl 3:S545-51. doi: 10.1245/s10434-015-4596-y. Epub 2015 May 14. PMID: 25971959.

No comparison

Lisik-Habib M, Czernek U, Dębska-Szmich S, Krakowska M, Kubicka-Wołkowska J, Potemski P. Secondary cancer in a survivor of Hodgkin's lymphoma: A case report and review of the literature. Oncol Lett. 2015 Feb;9(2):964-966. doi: 10.3892/ol.2014.2799. Epub 2014 Dec 12. PMID: 25621073; PMCID: PMC4301521.

No comparison

Mariscotti G, Durando M, Ghione G, Luparia A, Regini E, Alfieri C, Campanino PP, Gavarotti P, Brignardello E, Gandini G. Breast cancer surveillance in patients treated by radiotherapy for Hodgkin's lymphoma. Radiol Med. 2013 Apr;118(3):401-14. doi: 10.1007/s11547-012-0862-2. Epub 2012 Aug 8. PMID: 22872454.

No comparison

Milano MT, Li H, Gail MH, Constine LS, Travis LB. Long-term survival among patients with Hodgkin's lymphoma who developed breast cancer: a population-based study. J Clin Oncol. 2010 Dec 1;28(34):5088-96. doi: 10.1200/JCO.2010.29.5683. Epub 2010 Oct 25. PMID: 20975072; PMCID: PMC3018358.

No comparison

Nassi L, De Sanctis V, Loseto G, Gerardi C, Allocati E, Ciavarella S, Minoia C, Guarini A, Bari A. Second Cancers in Classical Hodgkin Lymphoma and Diffuse Large B-Cell Lymphoma: A Systematic Review by the Fondazione Italiana Linfomi. Cancers (Basel). 2022 Jan 20;14(3):519. doi: 10.3390/cancers14030519. PMID: 35158787; PMCID: PMC8833346.

No comparison

Roberti S, van Leeuwen FE, Ronckers CM, Krul IM, de Vathaire F, Veres C, Diallo I, Janus CPM, Aleman BMP, Russell NS, Hauptmann M. Radiotherapy-Related Dose and Irradiated Volume Effects on Breast Cancer Risk Among Hodgkin Lymphoma Survivors. J Natl Cancer Inst. 2022 Sep 9;114(9):1270-1278. doi: 10.1093/jnci/djac125. PMID: 35771630; PMCID: PMC9468297.

No comparison

Salz T, Baxi SS, Raghunathan N, Onstad EE, Freedman AN, Moskowitz CS, Dalton SO, Goodman KA, Johansen C, Matasar MJ, de Nully Brown P, Oeffinger KC, Vickers AJ. Are we ready to predict late effects? A systematic review of clinically useful prediction models. Eur J Cancer. 2015 Apr;51(6):758-66. doi: 10.1016/j.ejca.2015.02.002. Epub 2015 Feb 27. PMID: 25736818; PMCID: PMC4518853.

No comparison

Schaapveld, M., Hodgson, D.C., van Leeuwen, F.E. (2020). Second Malignancy Risk After Treatment of Hodgkin Lymphoma. In: Engert, A., Younes, A. (eds) Hodgkin Lymphoma. Hematologic Malignancies. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-32482-7_26

No comparison

Schellong G, Riepenhausen M, Ehlert K, Brämswig J, Dörffel W; German Working Group on the Long-Term Sequelae of Hodgkin's Disease; Schmutzler RK, Rhiem K, Bick U; German Consortium for Hereditary Breast and Ovarian Cancer. Breast cancer in young women after treatment for Hodgkin's disease during childhood or adolescence--an observational study with up to 33-year follow-up. Dtsch Arztebl Int. 2014 Jan 6;111(1-2):3-9. doi: 10.3238/arztebl.2014.0003. PMID: 24565270; PMCID: PMC3948013.

No comparison

Sud A, Thomsen H, Sundquist K, Houlston RS, Hemminki K. Risk of Second Cancer in Hodgkin Lymphoma Survivors and Influence of Family History. J Clin Oncol. 2017 May 10;35(14):1584-1590. doi: 10.1200/JCO.2016.70.9709. Epub 2017 Mar 13. PMID: 28384078; PMCID: PMC5455705.

No comparison

Su X, Zhang X, Liu W, Yang X, An N, Yang F, Sun J, Xing Y, Shang H. Advances in the application of nanotechnology in reducing cardiotoxicity induced by cancer chemotherapy. Semin Cancer Biol. 2022 Nov;86(Pt 2):929-942. doi: 10.1016/j.semcancer.2021.08.003. Epub 2021 Aug 8. PMID: 34375726.

No comparison

Veit-Rubin N, Rapiti E, Usel M, et al. Risk, characteristics, and prognosis of breast cancer after Hodgkin's lymphoma. The Oncologist. 2012 ;17(6):783-791. DOI: 10.1634/theoncologist.2011-0451. PMID: 22588325; PMCID: PMC3380877.

No comparison

Weber DC, Johanson S, Peguret N, Cozzi L, Olsen DR. Predicted risk of radiation-induced cancers after involved field and involved node radiotherapy with or without intensity modulation for early-stage hodgkin lymphoma in female patients. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2011 Oct 1;81(2):490-7. doi: 10.1016/j.ijrobp.2010.05.035. Epub 2010 Aug 26. PMID: 20800383.

No comparison

Wijnen M, van den Heuvel-Eibrink MM, Medici M, Peeters RP, van der Lely AJ, Neggers SJ. Risk factors for subsequent endocrine-related cancer in childhood cancer survivors. Endocr Relat Cancer. 2016 Jun;23(6):R299-321. doi: 10.1530/ERC-16-0113. Epub 2016 May 26. PMID: 27229933.

No comparison

Xiao H, He J, Liang S, Cai D, Zhou Q, Liu L, Yan X, Chi J, Xiao Q, Wang L. Racial/Ethnic Disparities on the Risk of Second Malignant Neoplasm Among Hodgkin Lymphoma Survivors. Front Oncol. 2022 Jan 24;11:790891. doi: 10.3389/fonc.2021.790891. PMID: 35141149; PMCID: PMC8818723.

No comparison

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum  : 26-03-2026

Beoordeeld op geldigheid  : 26-03-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:
  • Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
Geautoriseerd door:
  • Nederlandse Internisten Vereniging
  • Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen
  • Nederlandse Vereniging voor Cardiologie
  • Nederlandse Vereniging voor Radiologie
  • Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie

Algemene gegevens

De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd uit de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2021 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met late effecten na hodgkinlymfoom en/of diffuus grootcellig B-cellymfoom (DLBCL).

 

Werkgroep

  • dr. B.M.P. (Berthe) Aleman (voorzitter), radiotherapeut Antoni van Leeuwenhoek, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
  • dr. L.A. (Laurien) Daniels, radiotherapeut Amsterdam UMC, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
  • dr. F. (Francisca) Ong, radiotherapeut Medisch Spectrum Twente, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
  • drs. C.P.M. (Cécile) Janus, radiotherapeut Erasmus MC, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
  • drs. L.C.J. (Liane) te Boome, internist hematoloog Haaglanden MC, Nederlandse Internisten Vereniging
  • dr. D.J. (Dick Johan) van Spronsen, internist hematoloog Radboudumc, Nederlandse Internisten Vereniging
  • dr. T.M. (Tanya) Bisseling, MDL-arts Radboudumc, Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen
  • dr. A. (Arco) Teske, cardioloog UMC Utrecht, Nederlandse Vereniging voor Cardiologie
  • dr. A. (Adriaan) Coenen, radioloog Erasmuc MC, Nederlandse Vereniging voor Radiologie
  • dr. Ir. J.A. (Jan) Mol, patiëntvertegenwoordiger, Stichting Hematon

Met dank aan

  • dr. W.K. (Wouter) de Jong, longarts UMC Utrecht, Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose

Met ondersteuning van

  • dr. A. (Anja) van der Hout, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (vanaf november 2024)
  • dr. C. (Charlotte) Gaasterland, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (tot november 2024)
  • dr. M. (Michiel) Oerbekke, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • dr. R.J.S. (Rayna) Anijs, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • dr. E. (Ekaterina) van Dorp – Baranova, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • drs. T. (Thibaut) Dederen, junior adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

De Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling is gevolgd. Alle werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of zij in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, onderzoeksfinanciering) of indirecte belangen (persoonlijke relaties, reputatiemanagement) hebben gehad. Gedurende de ontwikkeling of herziening van een module worden wijzigingen in belangen aan de voorzitter doorgegeven. De belangenverklaring wordt opnieuw bevestigd tijdens de commentaarfase.

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten.

 

Werkgroeplid

Functie

Nevenfuncties

Gemelde belangen

Ondernomen actie

Aleman (voorzitter)

Radiotherapeut-oncoloog Antoni van Leeuwenhoek

Eenmalige bijdrage aan e-learning "(Over)Leven met kanker" voor MSD Academy - betaald door MSD (november 2022)

Educatieve video-opname en dia-serie gericht op het verbeteren van (h)erkenning van late effecten na behandeling voor Hodgkin lymfoom en de waarde van nazorg voor lymfoom overlevers (betaald door Takeda 31-03-2025).

Projectleider/principal investigator op aantal onderzoeksprojecten:

* KWF - Prediction tools for HL patient to weigh benefits and harms of different treatment and harms (Projectleider NEE)

* ZE&GG - Evaluation of nationwide long-term follow-up care for lymphoma survivors in the NL (Projectleider JA)

* KWF - the BETER-REFLECT Biobank: a Resourse for studies on late Effects

Geen

Bisseling

Maagdarmleverarts

Radboudumc

-

Geen

Geen

Coenen

Radioloog Erasmus MC

-

Geen

Geen

Daniëls

Radiotherapeut-oncoloog Amsterdam UMC

 

Masterclass Blaascarcinoom met sponsoring via Pfeizer 2023 en 2024

Varian - Blaascarcinoom (Projectleider NEE)

Geen

Janus

Radiotherapeut-oncoloog Erasmus MC Rotterdam

 

-

Geen

Geen

Mol

Stichting Hematon, Raad van toezicht

 

* Adviesraad KWF (tot april 2025),

* Lid Demonstrator Advisory Board van Oncode Accelerator

* Lid Stakeholder Network Europese HTA namens Lymphoma Coalition

Geen

Geen

Ong

Radiotherapeut-oncoloog, Medisch Centrum Twente, Enschede

 

* Gastlessen over Radiotherapie aan oncologie verpleegkundigen i.o. (betaling aan afdeling)

* eenmalige presentatie tijdens Masterclass Hematologie voor verpleegkundigen (betaald door Janssen), nov 2023

Geen

Geen

Te Boome

Internist-hematoloog, Haaglanden Medisch Centrum

 

Hovon lymfoom werkgroep, onbetaald

 

1. IKNL - Health Related Quality of Life among Lymphoma (geen projectleider)

2. EORTC - protocol 1537-LYMG-COBRA (Projectleider NEE)

3. AbbVie - Protocol for Study M20-621 Epcoritamab in Combination With R-CHOP Compared to R-CHOP in Newly (Projectleider NEE)

4. HOVON - HOVON 174 (geen projectleider)

5. EORTC - A randomised phase III trial with a PET response adapted design comparing ABVD +/- ISRT with A2VD +/- ISRT in patients with previously untreated stage IA/IIA Hodgkin lymphoma (Projectleider NEE)

Geen

Teske

Staflid cardiologie, afdeling cardiologie, divisie hart en longen, Universitair Medisch Centrum Utrecht

-

Geen

Geen

Van Spronsen

Internist-hematoloog in het Radboudumc in Nijmegen

-

Geen

Geen

Inbreng patiëntenperspectief

Er werd aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door het uitnodigen van patiëntenorganisaties voor de schriftelijke knelpunteninventarisatie, een afgevaardigde namens een patiëntenorganisatie in de werkgroep. De verkregen input is meegenomen bij het opstellen van de uitgangsvragen, de keuze voor de uitkomstmaten en bij het opstellen van de overwegingen. De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan Hematon en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.

 

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijnmodule is conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uitgevoerd om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema op de Richtlijnendatabase).

 

Module

Uitkomst raming

Toelichting

Indicatie screening op mammacarcinoom

geen financiële gevolgen

Uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) niet breed toepasbaar zijn (<5.000 patiënten) en daarom naar verwachting geen substantiële financiële gevolgen zal hebben voor de collectieve uitgaven.

Werkwijze

AGREE

Deze richtlijnmodule is opgesteld conform de eisen vermeld in het rapport Medisch Specialistische Richtlijnen 2.0 van de adviescommissie Richtlijnen van de Raad Kwaliteit. Dit rapport is gebaseerd op het AGREE II instrument (Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation II; Brouwers, 2010).

 

Knelpuntenanalyse en uitgangsvragen

Tijdens de voorbereidende fase inventariseerde de werkgroep de knelpunten in de zorg voor patiënten met hodgkinlymfoom en/of diffuus grootcellig B-cellymfoom (DLBCL).

 

De werkgroep beoordeelde de aanbeveling(en) uit de eerdere richtlijnen over late effecten na hodgkinlymfoom:

  • Cardiovasculaire schade na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
  • Fertiliteit en osteoporose na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
  • Miltschade na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
  • Nekklachten na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
  • Overige late effecten na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
  • Schildklierschade na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
  • Tweede tumoren na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)

Tevens zijn er knelpunten aangedragen tijdens een schriftelijke knelpunteninventarisatie. Een verslag hiervan is opgenomen onder aanverwante producten.

 

Op basis van de uitkomsten van de knelpuntenanalyse zijn door de werkgroep concept-uitgangsvragen opgesteld en definitief vastgesteld.

 

Uitkomstmaten

Na het opstellen van de zoekvraag behorende bij de uitgangsvraag inventariseerde de werkgroep welke uitkomstmaten voor de patiënt relevant zijn, waarbij zowel naar gewenste als ongewenste effecten werd gekeken. Hierbij werd een maximum van acht uitkomstmaten gehanteerd. De werkgroep waardeerde deze uitkomstmaten volgens hun relatieve belang bij de besluitvorming rondom aanbevelingen, als cruciaal (kritiek voor de besluitvorming), belangrijk (maar niet cruciaal) en onbelangrijk. Tevens definieerde de werkgroep tenminste voor de cruciale uitkomstmaten welke verschillen zij klinisch (patiënt) relevant vonden.

 

Methode literatuursamenvatting

Een uitgebreide beschrijving van de strategie voor zoeken en selecteren van literatuur is te vinden onder ‘Zoeken en selecteren’ onder Onderbouwing. Indien mogelijk werd de data uit verschillende studies gepoold in een random-effects model. Review Manager 5.4 werd gebruikt voor de statistische analyses. De beoordeling van de kracht van het wetenschappelijke bewijs wordt hieronder toegelicht.

 

Beoordelen van de kracht van het wetenschappelijke bewijs

De kracht van het wetenschappelijke bewijs werd bepaald volgens de GRADE-methode. GRADE staat voor ‘Grading Recommendations Assessment, Development and Evaluation’ (zie http://www.gradeworkinggroup.org/). De basisprincipes van de GRADE-methodiek zijn: het benoemen en prioriteren van de klinisch (patiënt) relevante uitkomstmaten, een systematische review per uitkomstmaat, en een beoordeling van de bewijskracht per uitkomstmaat op basis van de acht GRADE-domeinen (domeinen voor downgraden: risk of bias, inconsistentie, indirectheid, imprecisie, en publicatiebias; domeinen voor upgraden: dosis-effect relatie, groot effect, en residuele plausibele confounding).

 

GRADE onderscheidt vier gradaties voor de kwaliteit van het wetenschappelijk bewijs: hoog, redelijk, laag en zeer laag. Deze gradaties verwijzen naar de mate van zekerheid die er bestaat over de literatuurconclusie, in het bijzonder de mate van zekerheid dat de literatuurconclusie de aanbeveling adequaat ondersteunt (Schünemann, 2013; Hultcrantz, 2017).

GRADE

Definitie

Hoog
  • er is hoge zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • het is zeer onwaarschijnlijk dat de literatuurconclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Redelijk
  • er is redelijke zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • het is mogelijk dat de conclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Laag
  • er is lage zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • er is een reële kans dat de conclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Zeer laag
  • er is zeer lage zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • de literatuurconclusie is zeer onzeker.

Bij het beoordelen (graderen) van de kracht van het wetenschappelijk bewijs in richtlijnen volgens de GRADE-methodiek spelen grenzen voor klinische besluitvorming een belangrijke rol (Hultcrantz, 2017). Dit zijn de grenzen die bij overschrijding aanleiding zouden geven tot een aanpassing van de aanbeveling. Om de grenzen voor klinische besluitvorming te bepalen moeten alle relevante uitkomstmaten en overwegingen worden meegewogen. De grenzen voor klinische besluitvorming zijn daarmee niet één op één vergelijkbaar met het minimaal klinisch relevant verschil (Minimal Clinically Important Difference, MCID). Met name in situaties waarin een interventie geen belangrijke nadelen heeft en de kosten relatief laag zijn, kan de grens voor klinische besluitvorming met betrekking tot de effectiviteit van de interventie bij een lagere waarde (dichter bij het nuleffect) liggen dan de MCID (Hultcrantz, 2017).

 

Overwegingen (van bewijs naar aanbeveling)

Om te komen tot een aanbeveling zijn naast (de kwaliteit van) het wetenschappelijke bewijs ook andere aspecten belangrijk en worden meegewogen, zoals aanvullende argumenten uit bijvoorbeeld de biomechanica of fysiologie, waarden en voorkeuren van patiënten, kosten (middelenbeslag), aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie. Deze aspecten zijn systematisch vermeld en beoordeeld (gewogen) onder het kopje ‘Overwegingen’ en kunnen (mede) gebaseerd zijn op expert opinion. Hierbij is gebruik gemaakt van een gestructureerd format gebaseerd op het evidence-to-decision framework van de internationale GRADE Working Group (Alonso-Coello, 2016a; Alonso-Coello 2016b). Dit evidence-to-decision framework is een integraal onderdeel van de GRADE methodiek.

 

Formuleren van aanbevelingen

De aanbevelingen geven antwoord op de uitgangsvraag en zijn gebaseerd op het beschikbare wetenschappelijke bewijs en de belangrijkste overwegingen, en een weging van de gunstige en ongunstige effecten van de relevante interventies. De kracht van het wetenschappelijk bewijs en het gewicht dat door de werkgroep wordt toegekend aan de overwegingen, bepalen samen de sterkte van de aanbeveling. Conform de GRADE-methodiek sluit een lage bewijskracht van conclusies in de systematische literatuuranalyse een sterke aanbeveling niet a priori uit, en zijn bij een hoge bewijskracht ook zwakke aanbevelingen mogelijk (Agoritsas, 2017; Neumann, 2016). De sterkte van de aanbeveling wordt altijd bepaald door weging van alle relevante argumenten tezamen. De werkgroep heeft bij elke aanbeveling opgenomen hoe zij tot de richting en sterkte van de aanbeveling zijn gekomen.

 

In de GRADE-methodiek wordt onderscheid gemaakt tussen sterke en zwakke (of conditionele) aanbevelingen. De sterkte van een aanbeveling verwijst naar de mate van zekerheid dat de voordelen van de interventie opwegen tegen de nadelen (of vice versa), gezien over het hele spectrum van patiënten waarvoor de aanbeveling is bedoeld. De sterkte van een aanbeveling heeft duidelijke implicaties voor patiënten, behandelaars en beleidsmakers (zie onderstaande tabel). Een aanbeveling is geen dictaat, zelfs een sterke aanbeveling gebaseerd op bewijs van hoge kwaliteit (GRADE gradering HOOG) zal niet altijd van toepassing zijn, onder alle mogelijke omstandigheden en voor elke individuele patiënt.

Implicaties van sterke en zwakke aanbevelingen voor verschillende richtlijngebruikers

 

Sterke aanbeveling

Zwakke (conditionele) aanbeveling

Voor patiënten

De meeste patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak kiezen en slechts een klein aantal niet.

Een aanzienlijk deel van de patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak kiezen, maar veel patiënten ook niet.

Voor behandelaars

De meeste patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak moeten ontvangen.

Er zijn meerdere geschikte interventies of aanpakken. De patiënt moet worden ondersteund bij de keuze voor de interventie of aanpak die het beste aansluit bij zijn of haar waarden en voorkeuren.

Voor beleidsmakers

De aanbevolen interventie of aanpak kan worden gezien als standaardbeleid.

Beleidsbepaling vereist uitvoerige discussie met betrokkenheid van veel stakeholders. Er is een grotere kans op lokale beleidsverschillen.

Organisatie van zorg

In de knelpuntenanalyse en bij de ontwikkeling van de richtlijnmodule is expliciet aandacht geweest voor de organisatie van zorg: alle aspecten die randvoorwaardelijk zijn voor het verlenen van zorg (zoals coördinatie, communicatie, (financiële) middelen, mankracht en infrastructuur). Randvoorwaarden die relevant zijn voor het beantwoorden van deze specifieke uitgangsvraag zijn genoemd bij de overwegingen van de modules.

 

Commentaar- en autorisatiefase

De conceptrichtlijnmodule werd aan de betrokken (wetenschappelijke) verenigingen en (patiënt) organisaties voorgelegd ter commentaar. De commentaren werden verzameld en besproken met de werkgroep. Naar aanleiding van de commentaren werd de conceptrichtlijnmodule aangepast en definitief vastgesteld door de werkgroep. De definitieve richtlijnmodule werd aan de deelnemende (wetenschappelijke) verenigingen en (patiënt) organisaties voorgelegd voor autorisatie en door hen geautoriseerd dan wel geaccordeerd.

 

Literatuur

Agoritsas T, Merglen A, Heen AF, Kristiansen A, Neumann I, Brito JP, Brignardello-Petersen R, Alexander PE, Rind DM, Vandvik PO, Guyatt GH. UpToDate adherence to GRADE criteria for strong recommendations: an analytical survey. BMJ Open. 2017 Nov 16;7(11):e018593. doi: 10.1136/bmjopen-2017-018593. PubMed PMID: 29150475; PubMed Central PMCID: PMC5701989.

 

Alonso-Coello P, Schünemann HJ, Moberg J, Brignardello-Petersen R, Akl EA, Davoli M, Treweek S, Mustafa RA, Rada G, Rosenbaum S, Morelli A, Guyatt GH, Oxman AD; GRADE Working Group. GRADE Evidence to Decision (EtD) frameworks: a systematic and transparent approach to making well informed healthcare choices. 1: Introduction. BMJ. 2016 Jun 28;353:i2016. doi: 10.1136/bmj.i2016. PubMed PMID: 27353417.

 

Alonso-Coello P, Oxman AD, Moberg J, Brignardello-Petersen R, Akl EA, Davoli M, Treweek S, Mustafa RA, Vandvik PO, Meerpohl J, Guyatt GH, Schünemann HJ; GRADE Working Group. GRADE Evidence to Decision (EtD) frameworks: a systematic and transparent approach to making well informed healthcare choices. 2: Clinical practice guidelines. BMJ. 2016 Jun 30;353:i2089. doi: 10.1136/bmj.i2089. PubMed PMID: 27365494.

 

Brouwers MC, Kho ME, Browman GP, Burgers JS, Cluzeau F, Feder G, Fervers B, Graham ID, Grimshaw J, Hanna SE, Littlejohns P, Makarski J, Zitzelsberger L; AGREE Next Steps Consortium. AGREE II: advancing guideline development, reporting and evaluation in health care. CMAJ. 2010 Dec 14;182(18):E839-42. doi: 10.1503/cmaj.090449. Epub 2010 Jul 5. Review. PubMed PMID: 20603348; PubMed Central PMCID: PMC3001530.

 

Hultcrantz M, Rind D, Akl EA, Treweek S, Mustafa RA, Iorio A, Alper BS, Meerpohl JJ, Murad MH, Ansari MT, Katikireddi SV, Östlund P, Tranæus S, Christensen R, Gartlehner G, Brozek J, Izcovich A, Schünemann H, Guyatt G. The GRADE Working Group clarifies the construct of certainty of evidence. J Clin Epidemiol. 2017 Jul;87:4-13. doi: 10.1016/j.jclinepi.2017.05.006. Epub 2017 May 18. PubMed PMID: 28529184; PubMed Central PMCID: PMC6542664.

 

Medisch Specialistische Richtlijnen 2.0 (2012). Adviescommissie Richtlijnen van de Raad Kwalitieit. http://richtlijnendatabase.nl/over_deze_site/over_richtlijnontwikkeling.html.

 

Neumann I, Santesso N, Akl EA, Rind DM, Vandvik PO, Alonso-Coello P, Agoritsas T, Mustafa RA, Alexander PE, Schünemann H, Guyatt GH. A guide for health professionals to interpret and use recommendations in guidelines developed with the GRADE approach. J Clin Epidemiol. 2016 Apr;72:45-55. doi: 10.1016/j.jclinepi.2015.11.017. Epub 2016 Jan 6. Review. PubMed PMID: 26772609.

 

Schünemann H, Brożek J, Guyatt G, et al. GRADE handbook for grading quality of evidence and strength of recommendations. Updated October 2013. The GRADE Working Group, 2013. Available from http://gdt.guidelinedevelopment.org/central_prod/_design/client/handbook/handbook.html.

Zoekverantwoording

Algemene informatie

Cluster/richtlijn: NVRO Late effecten na hodgkinlymfoom

Uitgangsvraag/modules: UV5.1 Bij welke groep 5-jaarsoverlevers van hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom is screening naar mammacarcinoom geïndiceerd?

Database(s): Embase.com, Ovid/Medline

Datum: 6 augustus 2024

Periode: vanaf 2010

Talen: geen restrictie

Literatuurspecialist: Alies Oost

Rayyan: https://rayyan.ai/reviews/1115320

BMI-zoekblokken: voor verschillende opdrachten wordt (deels) gebruik gemaakt van de zoekblokken van BMI-Online https://blocks.bmi-online.nl/

Deduplication: voor het ontdubbelen is gebruik gemaakt van http://dedupendnote.nl/

Toelichting:

Voor deze vraag is gezocht op de elementen:

  • hodgkinlymfoom/ diffuus grootcellig B-cellymfoom overlevers/ behandeld met radiotherapie/ chemotherapie
  • Subsequent mammacarcinoom

De sleutelartikelen worden gevonden met deze search, m.u.v. die van Wang (Subsequent female breast cancer risk associated with anthracycline chemotherapy for childhood cancer), Veiga (Association of Breast Cancer Risk after Childhood Cancer with Radiation Dose to the Breast and Anthracycline Use) en Teepen (Long-term risk of subsequent malignant neoplasms after treatment of childhood cancer in the DCOG LATER study cohort). Er blijkt niet in titel/abstract/trefwoord dat er is gekeken naar hodgkinlymfoom/ diffuus grootcellig B-cellymfoom. Na overleg met de adviseur is besloten dat deze niet met de search hoeven te worden gevonden.

Te gebruiken voor richtlijntekst:

In de databases Embase.com en Ovid/Medline is op 6 augustus 2024 systematisch gezocht naar studies vanaf 2010 over subsequent mammacarcinoom bij overlevers van hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom. De literatuurzoekactie leverde 1195 unieke treffers op.

 

Zoekopbrengst

 

EMBASE

OVID/MEDLINE

Ontdubbeld

SR

116

38

130

RCT

141

45

160

Observationele studies

453

199

483

Overig

387

195

422

Totaal

1097

477

1195*

*in Rayyan

 

Zoekstrategie

Embase.com

No.

Query

Results

#1

('hodgkin disease'/exp OR hodgkin*:ti,ab,kw OR (((lymphogranuloma* OR granuloma*) NEAR/3 malign*):ti,ab,kw) OR lymphogranulomatos*:ti,ab,kw OR 'reed sternberg':ti,ab,kw OR 'diffuse large b cell lymphoma'/exp OR dlbcl:ti,ab,kw OR ((('large b cell' OR 'diffuse large cell' OR immunoblast* OR plasmablast* OR centroblast* OR 'double hit' OR 'double expressor' OR histiocytic) NEAR/3 lymphoma*):ti,ab,kw)) AND ('survival'/exp OR 'cancer survivor'/exp OR 'childhood cancer survivor'/exp OR 'survivor'/de OR 'survivorship'/exp OR 'remission'/exp OR surviv*:ti,ab,kw OR remission:ti,ab,kw OR caya:ti,ab,kw OR (((late OR long) NEAR/3 (effect* OR risk* OR sequelae*)):ti,ab,kw) OR (((after OR following) NEXT/3 hl):ti,ab,kw) OR 'radiotherapy'/exp OR 'stereotactic radiotherapy'/exp OR 'radical radiotherapy'/exp OR 'proton radiation'/exp OR 'radiosurgery'/exp OR 'radiation injury'/de OR 'radiation exposure'/de OR radiotherap*:ti,ab,kw OR radiotreatment*:ti,ab,kw OR radiat*:ti,ab,kw OR irradiat*:ti,ab,kw OR sbrt:ti,ab,kw OR sabr:ti,ab,kw OR inrt:ti,ab,kw OR isrt:ti,ab,kw OR imrt:ti,ab,kw OR vmat:ti,ab,kw OR chemoradi*:ti,ab,kw OR 'chemo radi*':ti,ab,kw OR radiosurg*:ti,ab,kw OR 'radi* surg*':ti,ab,kw OR ((volumetric NEAR/3 modulat* NEAR/3 arc):ti,ab,kw) OR (((radio* OR roentgen OR rontgen OR 'x ray') NEAR/3 (therap* OR treatment*)):ti,ab,kw) OR (((proton OR photon) NEAR/3 (therap* OR beam OR irradiat* OR recoil OR radiat* OR radio*)):ti,ab,kw) OR ((bucky NEAR/3 (ray OR radi* OR therap* OR treatment*)):ti,ab,kw) OR 'neoadjuvant therapy'/exp OR 'chemotherapy'/exp OR chemo:ti,ab,kw OR 'chemotherap*':ti,ab,kw OR chemoimmuno*:ti,ab,kw OR 'cytostatic agent'/exp OR 'cytostatic*':ti,ab,kw OR 'anthracycline antibiotic agent'/exp OR anthracyclin*:ti,ab,kw OR 'alkylating agent'/exp OR alkylat*:ti,ab,kw OR 'doxorubicin'/exp OR 'doxorubicin*':ti,ab,kw OR adriamycin*:ti,ab,kw OR doxil*:ti,ab,kw OR 'mitoxantrone'/exp OR 'mitoxantron*':ti,ab,kw OR novantron*:ti,ab,kw OR 'epirubicin'/exp OR 'epirubicin*':ti,ab,kw OR 'procarbazine'/exp OR 'procarbazin*':ti,ab,kw OR natulan:ti,ab,kw) OR (((after OR following) NEXT/3 (hodgkin* OR lymphoma* OR dlbcl)):ti,ab,kw)

105937

#2

('breast tumor'/exp OR (((breast* OR mamma*) NEAR/3 (adenocarcinoma* OR adenomyoepothelioma* OR angiosarcoma* OR cancer* OR carcino* OR cystosarcoma* OR 'cysto sarcoma*' OR malignan* OR mass* OR metast* OR neoplas* OR phyllod* OR phylloid* OR phyloid* OR sarcoma* OR tumor* OR tumour*)):ti,ab,kw)) AND ('second primary neoplasm'/exp OR 'radiation induced neoplasm'/exp OR (((radi* OR chemo* OR anthracycl* OR drug* OR therapy OR treatment) NEAR/3 (induc* OR associat* OR relat* OR influen* OR 'due to')):ti,ab,kw) OR subsequent:ti,ab,kw OR 'second primary':ti,ab,kw OR (((after OR following) NEXT/3 (hodgkin* OR lymphoma* OR dlbcl)):ti,ab,kw) OR (((late OR long) NEAR/3 effect*):ti,ab,kw) OR (((metachronous OR second*) NEAR/3 (cancer* OR neoplasm* OR tumor* OR tumour* OR malignan* OR carcino*)):ti,ab,kw))

95587

#3

#1 AND #2 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)

1794

#4

#3 AND [2010-2024]/py

1097

#5

'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly*:ti,ab OR 'meta analy*':ti,ab OR metanaly*:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati* OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview*)):ti,ab) OR ((systemic* NEAR/1 review*):ti,ab) OR (((systemati* OR literature OR database* OR 'data base*') NEAR/10 search*):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic*) NEAR/3 search*):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review*):ti,ab) AND (search*:ti,ab OR database*:ti,ab OR 'data base*':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source*':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source*':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes*)):ti) OR ((((critical* OR rapid*) NEAR/3 (review* OR overview* OR synthes*)):ab) AND (search*:ab OR database*:ab OR 'data base*':ab)) OR metasynthes*:ti,ab OR 'meta synthes*':ti,ab

1050726

#6

'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random*:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo*:ab,ti

4080750

#7

'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'case control study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'comparative study'/de OR 'cohort analysis'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti)

8344767

#8

'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label*':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat* NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo*:ti,ab,kw OR 'sham-control*':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom*:ti,ab,kw OR 'non-random*':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment*':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group*':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control*)):ti,ab,kw) OR ((match* NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant*)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor* OR match*)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar*:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort*:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal*:ti,ab,kw OR prospective*:ti,ab,kw OR retrospective*:ti,ab,kw OR observational*:ti,ab,kw OR 'cross sectional*':ti,ab,kw OR cross?ectional*:ti,ab,kw OR multicent*:ti,ab,kw OR 'multi-cent*':ti,ab,kw OR consecutive*:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup*:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar*:ti,ab,kw OR 'odds ratio*':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio*':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab)))

15288566

#9

#4 AND #5 - SR

116

#10

#4 AND #6 NOT #9 - RCT

141

#11

#4 AND (#7 OR #8) NOT (#9 OR #10) - observationeel

453

#12

#4 NOT (#9 OR #10 OR #11) - overig

387

 

Ovid/Medline

#

Searches

Results

1

((exp Hodgkin Disease/ or hodgkin*.ti,ab,kf. or ((lymphogranuloma* or granulomatos*) adj3 malign*).ti,ab,kf. or lymphogranulomatos*.ti,ab,kf. or 'reed sternberg'.ti,ab,kf. or exp Lymphoma, Large B-Cell, Diffuse/ or dlbcl.ti,ab,kf. or (('large b cell' or 'diffuse large cell' or immunoblast* or plasmablast* or centroblast* or 'double hit' or 'double expressor' or histiocytic) adj3 lymphoma*).ti,ab,kf.) and (exp Survival/ or Survivors/ or exp Cancer Survivors/ or exp Survivorship/ or surviv*.ti,ab,kf. or remission.ti,ab,kf. or caya.ti,ab,kf. or ((late or long) adj3 (effect* or risk* or sequelae*)).ti,ab,kf. or ((after or following) adj3 hl).ti,ab,kf. or exp Radiotherapy/ or exp Radiation Injuries/ or exp Radiation Exposure/ or radiotherap*.ti,ab,kf. or radiotreatment*.ti,ab,kf. or radiat*.ti,ab,kf. or irradiat*.ti,ab,kf. or sbrt.ti,ab,kf. or sabr.ti,ab,kf. or inrt.ti,ab,kf. or isrt.ti,ab,kf. or imrt.ti,ab,kf. or vmat.ti,ab,kf. or chemoradi*.ti,ab,kf. or 'chemo radi*'.ti,ab,kf. or radiosurg*.ti,ab,kf. or 'radi* surg*'.ti,ab,kf. or (volumetric adj3 modulat* adj3 arc).ti,ab,kf. or ((radio* or roentgen or rontgen or 'x ray') adj3 (therap* or treatment*)).ti,ab,kf. or ((proton or photon) adj3 (therap* or beam or irradiat* or recoil or radiat* or radio*)).ti,ab,kf. or (bucky adj3 (ray or radi* or therap* or treatment*)).ti,ab,kf. or exp Neoadjuvant Therapy/ or exp Chemoradiotherapy/ or exp Chemotherapy, Adjuvant/ or exp Consolidation Chemotherapy/ or exp Induction Chemotherapy/ or exp Maintenance Chemotherapy/ or exp Antineoplastic Combined Chemotherapy Protocols/ or chemo.ti,ab,kf. or 'chemotherap*'.ti,ab,kf. or chemoimmuno*.ti,ab,kf. or exp Cytostatic Agents/ or 'cytostatic*'.ti,ab,kf. or exp Anthracyclines/ or anthracyclin*.ti,ab,kf. or exp Antineoplastic Agents, Alkylating/ or alkylat*.ti,ab,kf. or exp Doxorubicin/ or 'doxorubicin*'.ti,ab,kf. or adriamycin*.ti,ab,kf. or doxil*.ti,ab,kf. or exp Mitoxantrone/ or 'mitoxantron*'.ti,ab,kf. or novantron*.ti,ab,kf. or exp Epirubicin/ or 'epirubicin*'.ti,ab,kf. or exp Procarbazine/ or 'procarbazin*'.ti,ab,kf. or natulan.ti,ab,kf.)) or ((after or following) adj3 (hodgkin* or lymphoma* or dlbcl)).ti,ab,kf.

53791

2

(exp Breast Neoplasms/ or ((breast* or mamma*) adj3 (adenocarcinoma* or adenomyoepothelioma* or angiosarcoma* or cancer* or carcino* or cystosarcoma* or 'cysto sarcoma*' or malignan* or mass* or metast* or neoplas* or phyllod* or phylloid* or phyloid* or sarcoma* or tumor* or tumour*)).ti,ab,kf.) and (exp Neoplasms, Second Primary/ or exp Neoplasms, Radiation-Induced/ or ((radi* or chemo* or anthracycl* or drug* or therapy or treatment) adj3 (induc* or associat* or relat* or influen* or 'due to')).ti,ab,kf. or subsequent.ti,ab,kf. or 'second primary'.ti,ab,kf. or ((after or following) adj3 (hodgkin* or lymphoma* or dlbcl)).ti,ab,kf. or ((late or long) adj3 effect*).ti,ab,kf. or ((metachronous or second*) adj3 (cancer* or neoplasm* or tumor* or tumour* or malignan* or carcino*)).ti,ab,kf.)

54587

3

(1 and 2) not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/)

995

4

limit 3 to yr="2010 -Current"

477

5

meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly*).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati* or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview*)).ti,ab,kf. or (systemic* adj1 review*).ti,ab,kf. or ((systemati* or literature or database* or data-base*) adj10 search*).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic*) adj3 search*).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review*) and (search* or database* or data-base*)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source*") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source*" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review* or overview* or synthes*)).ti. or (((critical* or rapid*) adj3 (review* or overview* or synthes*)) and (search* or database* or data-base*)).ab. or (metasynthes* or meta-synthes*).ti,ab,kf.

765859

6

exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random*.ti,ab. or (clinic* adj trial*).tw. or ((singl* or doubl* or treb* or tripl*) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo*.tw.

2760882

7

Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp cohort studies/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective*.tw. or prospective*.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ [Onder exp cohort studies vallen ook longitudinale, prospectieve en retrospectieve studies]

4795359

8

Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label*" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat* adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control*" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind* or masked)) or nonrandom* or "non-random*" or "quasi-experiment*" or "parallel group*" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case* adj6 (matched or control*)) or (match* adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant*)) or (propensity adj6 (scor* or match*))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust*).ti,ab. or (versus or vs or compar*).ti. or ((exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort* or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent*' or consecutive*).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar*).ti,ab,kf. or ('odds ratio*' or 'relative odds' or 'risk ratio*' or 'relative risk*' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.))

5754693

9

4 and 5 - SR

38

10

(4 and 6) not 9 - RCT

45

11

(4 and (7 or 8)) not (9 or 10) - observationeel

199

12

4 not (9 or 10 or 11) - overig

195