Deze richtlijn valt onder het cluster Hoofd-halstumoren.

Waar gaat deze richtlijn over?

Deze richtlijn richt zich op wat volgens de huidige maatstaven de beste zorg is voor patiënten met hoofd-halstumoren:

• Mondholtecarcinoom
• Orofarynxcarcinoom
• Hypofarynxcarcinoom
• Larynxcarcinoom
• Speekselkliercarcinoom
• Neus en neusbijholte carcinoom
• Nasofarynx carcinoom
• Halskliermetastasen
• Afstandsmetastasen
• Premaligne afwijkingen 

Wat is er nieuw in 2026?

Er zijn 11 modules toegevoegd die aanbevelingen geven over nazorg/follow-up en ziekte-specifieke revalidatie. Deze vervangen de modules over nazorg/follow-up uit 2014.

Wat is er nieuw in 2023?

De indeling van de richtlijn is aangepast en per tumortype zijn alle relevante modules te vinden. Sommige modules (zoals Systemische therapie bij radiotherapie lokaal gevorderde tumoren) zijn daarom bij zowel Orofarynxcarcinoom, Hypofarynxcarcinoom, als Larynxcarcinoom in de richtlijn te vinden.In de meest recente UICC/AJCC classificatie is lipcarcinoom niet langer ondergebracht bij mondholte (TNM7) maar bij huid (TNM8). Dit brengt een verandering in stadiëring (volgens TNM8) met zich mee, maar niet in behandeling (volgens TNM7).

Nieuwe modules zijn ontwikkeld over het bepalen van botinvasie, bepalen HPV-status, indicaties voor onderzoek naar afstandsmetastasen en het diagnostisch onderzoek naar afstandsmetastasen, de behandeling van HPV-positieve orofarynxtumoren, dosering cisplatin en systemische therapie bij radiotherapie voor lokaal gevorderde tumoren, Tis/T1 supgraglottisch larynxcarcinoom en fotodynamische therapie bij patiënten met een lokaal recidief.

Een groot aantal modules is herzien. Literatuuronderbouwingen, overwegingen en aanbevelingen zijn geüpdatet.

Een aantal modules is herbevestigd en waar nodig tekstueel verbeterd.

Een aantal modules is vervallen: Indicaties FDG PET-CT-scan, Behandeling per lokalisatie en T-classificatie, Reconstructieve chirurgie mondholtecarcinoom, Invasieve chirurgie bij orofarynxcarcinoom, Reconstructieve chirurgie orofarynxcarcinoom, T1-T4N+ hypofarynxcarcinoom, Stemkwaliteit als uitkomstmaat na behandeling, T2- en kleine T3 larynxcarcinomen, Niet gemetastaseerde speekselklier tumoren. Deze modules werden door de werkgroep als overbodig beschouwd, of zijn samengevoegd in een (nieuwe) module.

Voor wie is deze richtlijn bedoeld?

Deze richtlijn is bestemd voor alle zorgverleners in de tweede en derde lijn die betrokken zijn bij de zorg voor volwassen patiënten met hoofd-halstumoren. Daarnaast bevatten de modules over nazorg/follow-up adviezen die mede bestemd zijn voor paramedische zorgverleners die deel uitmaken van het behandelteam voor patiënten met hoofd-halstumoren.

Voor patiënten

Hoofd-halstumoren zijn kwaadaardige gezwellen in het hoofd-halsgebied. De tumoren kunnen voorkomen in de neus, neusbijholte, neuskeelholte, mondholte, mondkeelholte, keelholte, strottenhoofd en speekselklier. De hoofd-halstumoren vormen gezamenlijk bijna 5 procent van het totale aantal kwaadaardige gezwellen. Daarmee behoort deze groep tot de tien meest voorkomende soorten kanker in Nederland.

Meer informatie over hoofd-halstumoren is te vinden op kanker.nl: https://www.kanker.nl/bibliotheek/hoofd-halskanker/wat-is/6758-hoofd-halskanker

Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?

Het initiatief voor deze richtlijn is afkomstig van de Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied (NVKNO). De eerste versie van de richtlijn werd gepubliceerd in 2014. In 2019 werd een herzieningstraject van de modules over hoofd-halstumoren geïnitieerd, welke in 2023 werd afgerond. In 2023 werd tevens een herziening van de modules over nazorg, follow-up en ziekte-specifieke revalidatie gestart, die in 2025 werd voltooid. De herzieningen werden uitgevoerd door een multidisciplinaire commissie.

Modulair onderhoud

Vanaf 2024 wordt de richtlijn modulair herzien door het cluster Hoofd-halstumoren. De modules over nazorg/follow-up en ziekte-specifieke revalidatie zijn echter ontwikkeld door een separate werkgroep. Onder de ‘samenstelling van het cluster’ (zie verantwoording) staat beschreven welke organisaties deelnemen aan het cluster. Meer informatie over werken in clusters en modulair onderhoud vindt u hier.