Functionele Neurologische Stoornis Aanvallen (FNS-A; voorheen PNEA)
Uitgangsvraag
Wat is de beste behandeling van FNS-Aanvallen (FNS-A)?
Met evidence en expert opinion based handvatten voor het stellen van de diagnose, geven van educatie en verwijzing naar psychologie.
Aanbeveling
Bekrachtig de diagnose FNS-A als een positieve diagnose en licht toe op grond waarvan deze diagnose gesteld kan worden.
Geef patiënten en naasten daarbij heldere uitleg over FNS-A. Erken de impact van de aanvallen. En benoem de criteria op basis waarvan de diagnose FNS- A gesteld wordt, dat deze aanvallen zelf geen hersenschade geven en dat medicatie niet de oplossing is.
Verwijs naar beschikbare folders online of deel deze uit (zie links onderaan).
Verwijs vroegtijdig naar een (medisch) psycholoog, liefst met FNS-A-expertise, voor nadere psycho-educatie, diagnostiek naar onderliggende (psychiatrische) comorbiditeit en uitlokkende factoren en behandeling. Bij mensen met een verstandelijke beperking (VB) kan ook de orthopedagoog worden betrokken.
Verwijs hierna op indicatie en bij psychiatrische comorbiditeit naar de GGZ voor verdere psychologische en/of psychiatrische behandeling.
Verzorg waar mogelijk opvolging na stellen van de diagnose en verwijzing psychologie.
Online-informatie en folders:
www.neurosymptoms.org - https://neurosymptoms.org/en/symptoms/fnd-symptoms/functional-dissociative-seizures/
www.stichtingfns.n l – Informatie over FNS en therapeuten met affiniteit voor FNS
https://www.sein.nl/media/mpwdtjku/functionele-aanvallen.pdf
https://www.neurologie.nl/wp-content/uploads/2024/06/FNS-patientenfolder.pdf
Overwegingen
Waarom deze aanbeveling?
FNS-A zijn een belangrijke en veelvoorkomende differentiaal-diagnostische overweging, zowel poliklinisch als op de spoedeisende hulp. Deze module geeft handvatten voor het stellen van de diagnose, geven van educatie en verder verwijzen voor behandeling.
De werkgroep is van mening dat patiënten met FNS-A baat kunnen hebben bij psychologische behandeling, hoewel het bewijs voor duurzame aanvalsreductie beperkt is.
Bij chronische klachten zijn FNS-A vaak invaliderend en is omgaan met aanvallen en de juiste begeleiding essentieel.
Eindoordeel:
Sterke aanbeveling voor een goede uitleg /voorlichting en verwijzing naar een psycholoog.
Zwakke aanbeveling om vervolgens te behandelen met cognitieve gedragstherapie (CGT).
Balans tussen voor- en nadelen van de interventie
Er is een systematisch literatuuronderzoek uitgevoerd naar de behandeling van FNS-A. Hierbij werden 5 artikelen geïncludeerd: 3 systematische reviews (Gaskell, 2023; Gaskell, 2024; Moro, 2024), een gerandomiseerde gecontroleerde trial (RCT, Goldstein, 2020) en een post-hoc analyse van deze RCT (Goldstein, 2022). De cruciale uitkomtmaat was aanvalsfrequentie, -vrijheid en -reductie. De belangrijke uitkomstmaten waren psychosociaal functioneren en kwaliteit van leven.
Voor cognitieve gedragstherapie (CGT) gericht op aanvalsreductie was de algehele kwaliteit van bewijs laag tot zeer laag. Dit betekent dat we onzeker zijn over het gevonden geschatte effect van de cruciale uitkomstmaten.
Er is afgewaardeerd vanwege ernstige:
- Risk of Bias: methodologische beperkingen voornamelijk met betrekking tot blindering van de toewijzing.
- Imprecisie: onnauwkeurigheid, omdat het betrouwbaarheidsinterval de grens van klinische relevantie overschrijdt.
Voor psychoeducatie, EMDR, neurofeedback, psychotherapie en hypnose werden geen relevante studies gevonden die konden worden geïncludeerd. Dit betekent volgens de werkgroep overigens niet, dat deze therapieën niet kunnen werken. De klinische ervaring leert dat gepersonaliseerde behandeling (zoals EMDR of hypnotherapie) effectief kan zijn voor geselecteerde patiënten.
Aanvullende argumentatie
Classificatie FNS-A
Binnen FNS vormen FNS-A een specifiek subtype met eigen risicoprofiel, comorbiditeit en behandelrespons. Resultaten uit studies naar FNS in het algemeen en/of andere FNS-subtypen zijn derhalve niet automatisch over te nemen naar FNS-A.
Epidemiologie
Bij ruim twee derde is sprake van psychiatrische comorbiditeit, waaronder depressie (30%), angststoornissen (30%) en PTSS (20%, Goldstein, 2020). In de klinische praktijk worden overbelasting en overvraging bij ontwikkelingsstoornissen, autismespectrumstoornis of verstandelijke beperking ook frequent gezien.
De combinatie van aanvallen en onderliggende comorbiditeit gaat gepaard met een sterk verminderde kwaliteit van leven en verhoogd suïciderisico. Daarnaast komen FNS-A vaker voor bij patiënten met epilepsie (ca. 5-10%) en leidt deze combinatie tot een hogere morbiditeit en mortaliteit dan bij epilepsie alleen wordt gezien (Nightscales, 2020).
Diagnostiek
Diagnostiek berust primair op positieve klinische kenmerken, zoals bijvoorbeeld ‘waxing and waning ‘ (toe- en afnemende heftigheid van klachten tijdens een aanval) of afwezigheid van een post-ictale fase na een langdurige aanval met bewustzijnsverandering. Dit, in combinatie met afwezigheid van specifiek voor epilepsie verdachte kenmerken, met zo mogelijk (video)documentatie van aanvallen. (Video-)EEG is zinvol in de differentiaaldiagnostiek als de diagnose niet gesteld kan worden op basis van bovenstaande factoren alleen, bijvoorbeeld bij niet-motorische aanvallen of pre-existente epilepsie. De werkgroep is van mening dat betrokkenheid van een psycholoog, liefst met FNS-A-expertise (voor diagnostische verduidelijking, psycho-educatie en behandelmotivatie) al zinvol is op het moment dat FNS-A waarschijnlijk wordt geacht (LaFrance, 2013).
Behandeling en prognose
Bij circa 10% is er sprake van aanvalsvrijheid na het stellen en uitleggen van de diagnose (Goldstein, 2020). De kern voor de behandeling is vroegtijdige uitleg en psycho-educatie.
Wat hierbij aan bod kan komen:
- Benoem de diagnose FNS-A als ‘positieve diagnose’ (geen diagnose bij uitsluiting).
- Aanvallen zijn echt (en niet ingebeeld), kunnen lijken op epilepsie, maar zijn dit niet.
- FNS-A geven geen hersenschade en gaan altijd vanzelf over. Er kan soms wel letsel zijn als gevolg van de aanvallen (bijvoorbeeld door vallen).
- Oorzaken zijn divers en verschillend per individu.
- Onderliggende factoren kunnen worden verdeeld in predisponerende, uitlokkende en onderhoudende factoren, volgens het bio-psycho-sociale model. Psychische factoren spelen bij de meerderheid een rol.
- Onderzoek naar deze factoren wordt gedaan door de psycholoog of, bij mensen met een VB, de orthopedagoog.
- Behandeling van FNS-A en onderliggende factoren wordt meestal gedaan door de psycholoog (of orthopedagoog). Sommige patiënten kunnen baat hebben bij een multidisciplinaire aanpak.
Houd er hierbij rekening mee dat de termen ‘psychogenic’ en ‘non-epileptic’ niet langer worden gebruikt voor FNS-A vanwege onder andere stigmatisering, dualisme en een negatieve diagnose (bij uitsluiting). In plaats daarvan heeft de ILAE de term Functional/ dissociative seizures gekozen. De verandering in terminologie sluit aan bij een bredere internationele ontwikkeling waarbij de term psychogeen is vervangen door ‘functioneel’, betreffende de overlappende diagnose ‘Functional neurological disorder (FND)’, in het Nederlands ‘Functionele neurologische stoornis (FNS)’.
Onderstaande tabel onderstreept de diversiteit aan factoren die onderliggend zijn aan FNS-A en maakt dat ook mensen bij wie psychische factoren minder direct zijn aan te wijzen, de diagnose kunnen omarmen.
Tabel 3. Bijdragende factoren voor FNS-A volgens het bio-psycho-sociale model (aangepast van Spiertz en Tak, boekhoofdstuk uit Persoonlijkheidsdiagnostiek en ALK)
|
|
Biologische factoren |
Psychologische factoren |
Sociale factoren |
|
Risicofactoren |
|
|
|
|
Uitlokkende factoren |
|
|
|
|
Beïnvloedende factoren |
|
|
|
Vervolgens moet ook besproken worden dat verder onderzoek naar onderliggende factoren raadzaam is en moeten deze met de patiënt besproken en, indien mogelijk en gewenst, behandeld worden. De werkgroep adviseert om daarvoor laagdrempelig te verwijzen naar medische psychologie. Nadat deze samen met de patiënt een verklaringsmodel voor de aanvallen heeft opgesteld, kan worden gestart met behandeling. Vervolgens kan op indicatie en bij psychiatrische comorbiditeit verwijzing naar de GGZ voor verdere psychologische en/of psychiatrische behandeling plaatsvinden.
De werkgroep is van mening dat patiënten met FNS-A baat kunnen hebben bij psychologische behandeling, hoewel het bewijs voor duurzame aanvalsreductie beperkt is. Dit standpunt is gebaseerd op een RCT die positieve effecten op psychosociaal functioneren en kwaliteit van leven aantoonde (Goldstein 2020) en op een meta-analyse (van voornamelijk ongecontroleerd onderzoek) die wel een aanvalsreductie liet zien (Moro 2024). Cognitieve gedragstherapie is daarin de meest onderzochte behandeling, maar omdat het een uiterst heterogene patiëntengroep betreft en diverse behandelingen slechts beperkt zijn onderzocht, is het bewijs om een specifieke behandeling aan te bevelen beperkt.
De diversiteit van de onderliggende problematiek bij FNS-A maakt het lastig om dit (middels een RCT) goed te onderzoeken. De klinische ervaring leert dat gepersonaliseerde behandelingen effectief kunnen zijn.
Besef dat een minderheid van (volwassen) patiënten met FNS-A langdurig aanvalsvrij wordt na behandeling; momenteel zijn er geen prognostische factoren bekend om de kans hierop in te kunnen schatten.
Aanvullende opmerkingen voor de zorgverlener:
- Schrijf geen (anti-aanvals-) medicatie voor om FNS-A te behandelen.
- Medicatie voor onderliggende factoren/ psychiatrische comorbiditeit kan wel geïndiceerd zijn (zoals anxiolytica bij een angststoornis).
- Behandeling met noodmedicatie, zoals benzodiazepines, wordt afgeraden (Tolchin 2026) en kan een complicerende factor in de verdere behandeling zijn. Midazolam helpt bijvoorbeeld vaak subjectief, maar (overmatig) gebruik kan leiden tot verslaving en onderdrukking van onderliggende spanningen. Hierdoor kunnen ingesleten patronen blijven bestaan, welke een belemmering vormen voor succesvolle psychologische behandeling.
- Vermijd waar mogelijk inzet van ambulance en SEH. Het is bij bekende aanvallen bij mensen met FNS-A in de regel niet nodig om spoedzorg in te zetten: de aanvallen op zichzelf zijn niet gevaarlijk.
- Geef instructie aan naasten en betrokkenen zorgverleners om rustig te spreken en te laten weten dat men in de buurt is (mensen kunnen vaak niet reageren, maar wel horen), zonder de aandacht teveel te richten op de aanval. En dat het soms helpend kan zijn om afstand te nemen en later terug te komen.
- Verzorg na stellen van de diagnose en verwijzing psychologie bij voorkeur voor opvolging, o.a. om het beloop te evalueren en of 1) de diagnose wordt begrepen en geaccepteerd, 2) verwijzingen naar behandelaren goed lopen.
Waarden en voorkeuren van patiënten (en eventueel hun naasten/verzorgers)
Ondanks soms wat initiële weerstand, worden psychologische interventies over het algemeen goed door patiënten ontvangen, zeker als dit leidt tot het verminderen van de aanvallen dan wel complete aanvalsvrijheid.
Om initiële weerstand te verminderen is het belangrijk dat de diagnose en het gezamenlijke doel aanvalsreductie/ vrijheid en het verbeteren van kwaliteit van leven goed wordt besproken met de patiënt. De vervolgbehandeling door de psycholoog dient hierbij in afstemming met de patiënt te worden gekozen (samen beslissen), voor het meest optimale effect van de behandeling.
Educatie aan naasten is hierbij van belang, zowel voor het creëren van begrip voor de aanvallen als goede begeleiding van de patiënt.
Kostenaspecten
Psychologische behandeling leidt vermoedelijk tot lagere kosten ten opzichte van de controle behandeling, omdat tijdige doorverwijzing voor de juiste therapie coping en veerkracht kan verbeteren wat leidt tot betere participatie. Ook voorkomt het dat patiënten langdurig in het medische circuit blijven. Hierdoor worden onnodige vervolgkosten en inefficiënte zorgtrajecten beperkt wat tevens leidt tot reductie van de kosten voor de maatschappij (O’Mahony, 2023).
Gezondheidsgelijkheid ((health) equity/equitable)
Het is niet te verwachten dat er door verwijzing naar de psycholoog voor evt. CGT of andere behandeling verschillen in gelijkheid van zorg en gezondheid optreden. Door shared decision making wordt er gekozen voor de best passende hulp voor patiënt en naasten.
Aanvaardbaarheid:
Ethische aanvaardbaarheid
De interventie/ diagnostiek lijkt aanvaardbaar voor de betrokkenen. Er zijn geen ethische bezwaren.
Duurzaamheid
Niet van toepassing.
Haalbaarheid
De doorverwijzing naar een gespecialiseerd psycholoog voor patiënten met (verdenking op) FNS-A lijkt haalbaar. Dit is over het algemeen al standaardzorg in de praktijk.
De werkgroep adviseert om laagdrempelig te verwijzen naar medische psychologie. Deze kan vervolgens inschatten of verwijzing naar de GGZ nodig is.
Onderbouwing
In this module, we aim to give guidance on the best treatment for functional (dissociative) seizures (Dutch: FNS-A). We will use this term as this is currently used by the ILAE, however functional (dissociative) seizures' and 'psychogenic non-epileptic seizures (PNES)' are implicitly the same. See also the DSM-5 and international recommendations of the ILAE task force (Hingray, 2025).
Functional seizures (i.e. FNS-A) are a frequent subtype of Functional Neurological Disorders (FND) and are an important consideration in the differential diagnosis of epilepsy. They are associated with increased health risks (like iatrogenic injury by use of inappropriate medication), low quality of life, and unnecessary high healthcare costs. Guidance for (psychological) treatment is important for patients and their relatives, as well as for health care professionals.
Psychological interventions for patients with FNS-A are diverse. Despite studies into effectiveness of these interventions, robust evidence is scarce and uncertainty remains about which patients can profit from a specific intervention. More knowledge into these aspects can improve effective and efficient treatment and management of FNS-A.
Summary of Findings
Patients with FNS-A
Population: Patients with FNS-A
Intervention: CBT and standard care
Comparator: Standard care
|
Outcome |
Study results and measurements |
Absolute effect estimates |
Certainty of the evidence (Quality of evidence) |
Conclusions |
|
|
CBT and standard care |
Standard care |
||||
|
Monthly seizure reduction |
Based on data from 323 participants in 1 study1 |
Incidence Rate Ratio: 0.72 (95%CI: 0.55 to 0.93) |
Low Due to serious risk of bias, serious imprecision2 |
CBT may reduce the monthly seizure incidence compared with standard care in patients with functional seizures (Goldstein 2022).
|
|
|
Seizure severity |
Based on data from 260 participants in 1 study1 |
Difference: 0.37 lower (MD) (95%CI: -0.74 to -0.01)
|
Very low Due to serious risk of bias, very serious imprecision3 |
The effect of CBT on seizure severity when compared with standard care in patients with functional seizures is very uncertain (Goldstein 2022). |
|
|
Seizure bothersomeness |
Based on data from 277 participants in 1 study1 |
Difference 0.66 lower (MD) (95%CI: -1.06 to -0.26)
|
Very low Due to serious risk of bias, very serious imprecision4 |
The effect of CBT on seizure bothersomeness when compared with standard care in patients with functional seizures is very uncertain(Goldstein 2022). |
|
|
Psychosocial functioning - anxiety (important)
|
Based on data from 278 participants in 1 study1 |
Difference 2.18 lower (MD) (95%CI: -3.36 to -1.00)
|
Very Low Due to serious risk of bias, very serious imprecision5 |
The effect of CBT on anxiety based on the GAD-7 scale when compared with standard care in patients with functional seizures is very uncertain (Goldstein 2022). |
|
|
Psychosocial functioning - depression (important) |
Based on data from 277 participants in 1 study1 |
Difference 1.74 lower (MD) (95% CI: -2.92 to -0.56)
|
Very Low Due to serious risk of bias, very serious imprecision6 |
The effect of CBT on depression based on the PHQ-9 scale when compared with standard care in patients with functional seizures is very uncertain (Goldstein 2022). |
|
|
Psychosocial functioning - dissociative seizures (important) |
Based on data from 278 participants in 1 study1 |
Difference: 4.47 lower (MD) (95% CI: -6.80 to -2.68)
|
Very Low Due to serious risk of bias, very serious imprecision7 |
The effect of CBT on psychosocial functioning based on the WSAS scale when compared with standard care in patients with functional seizures is very uncertain (Goldstein 2022). |
|
|
QoL – physical SF-12v2 (important)
|
Based on data from 276 participants in 1 study1 |
Difference: 1.07 higher (MD) (95% CI -0.86 to 3.00) |
Very Low Due to serious risk of bias, very serious imprecision8 |
The effect of CBT on QoL based on the physical SF-12v2 scale when compared with standard care in patients with functional seizures is very uncertain (Goldstein 2022).
|
|
|
QoL – mental SF-12v2 (important) |
Based on data from 276 participants in 1 study1 |
Difference: 3.20 higher (MD) (95% CI 0.85 to 5.55) |
Very Low Due to serious risk of bias, very serious imprecision9 |
The effect of CBT on QoL based on the mental SF-12v2 scale when compared with standard care in patients with functional seizures is very uncertain (Goldstein 2022). |
|
|
QoL – EQ-5D-5L VAS (important) |
Based on data from 278 participants in 1 study1 |
Difference: 6.83 higher (MD) (95% CI 1.93 to 11.73)
|
Very Low Due to serious risk of bias, very serious imprecision10 |
The effect of CBT on QoL based on the EQ-5D-5L VAS scale when compared with standard care in patients with functional seizures is very uncertain (Goldstein 2022).
|
|
1. RCT: Goldstein 2022
2. Risk of Bias: serious due lack of blinding. Serious imprecision: only one study
3. Risk of Bias: serious due lack of blinding. Very Serious imprecision: 95% CI crosses the upper bound of no effect, only one study
4. Risk of Bias: serious due lack of blinding. Very Serious imprecision: 95% CI crosses the upper bound of no effect, only one study
5. Risk of Bias: serious due lack of blinding. Very Serious imprecision: 95% CI crosses the upper bound of no effect, only one study
6. Risk of Bias: serious due lack of blinding. Very Serious imprecision: 95% CI crosses the upper bound of no effect, only one study
7. Risk of Bias: serious due lack of blinding. Very Serious imprecision: 95% CI crosses the upper bound of no effect, only one study
8. Risk of Bias: serious due lack of blinding. Very Serious imprecision: 95% CI crosses the upper bound of no effect, only one study
9. Risk of Bias: serious due lack of blinding. Very Serious imprecision: 95% CI crosses the upper bound of no effect, only one study
10. Risk of Bias: serious due lack of blinding. Very Serious imprecision: 95% CI crosses the upper bound of no effect, only one study
Summary of Findings
Patients with functional seizures
Population: Patients with functional seizures
Intervention: Psychoeducation, EMDR, neurofeedback, psychotherapy and hypnosis
Comparator: Standard care
|
Outcome |
Study results and measurements |
Absolute effect estimates |
Certainty of the evidence (Quality of evidence) |
Conclusions |
|
|
Psychological and behavioural interventions |
Standard care |
||||
|
Seizure frequency/freedom/reduction (critical) |
- |
- |
No GRADE (no evidence was found) |
No evidence was found regarding the effect of group psychoeducation, EMDR, neurofeedback, psychotherapy, hypnosis, and operant conditioning on seizure frequency/freedom/reduction when compared with standard care in patients with patients with functional seizures. |
|
|
Psychosocial functioning (important)
|
- |
- |
No GRADE (no evidence was found) |
No evidence was found regarding the effect of group psychoeducation, EMDR, neurofeedback, psychotherapy, hypnosis, and operant conditioning on psychosocial functioning when compared with standard care in patients with patients with functional seizures. |
|
|
QoL (important) |
- |
- |
No GRADE (no evidence was found) |
No evidence was found regarding the effect of group psychoeducation, EMDR, neurofeedback, psychotherapy, hypnosis, and operant conditioning on QoL when compared with standard care in patients with patients with functional seizures. |
|
Description of studies
A total of 5 studies were included in the analysis of the literature. Important study characteristics and results are summarized in table 2. The assessment of the risk of bias is summarized in the risk of bias tables (under the tab ‘Evidence tables’).
Goldstein (2020) conducted the CODES multicentre trial, which investigated CBT for FNS-A.
The CODES multicenter trial consisted of two phases: a 3-month observational phase and a 12-month intervention phase. Patients who became seizure-free after receiving the diagnosis were not eligible for the intervention phase. The two groups both received Standard Medical Care (SMC), which included diagnosis, structured explanation of the diagnosis, and support (including outpatient follow-up). After randomization, cognitive behavioral therapy (CBT) was administered in addition to this SMC to the intervention group, while the control group received only SMC. The primary outcome was (self-reported) seizure frequency after 12 months.
Goldstein (2022) published a secondary analysis of the RCT performed by Goldstein in 2020. This secondary analysis assessed outcomes at 6 months post-randomization, closer to the end of the CBT treatment. The same cohort of 368 randomized patients was analysed using intention-to-treat and multiple imputation methods. Secondary outcomes included seizure severity and bothersomeness, responder rates (>50% seizure reduction), psychosocial functioning, health-related quality of life, depression, anxiety, distress, somatic symptoms, and patient-rated global improvement and satisfaction.
Gaskell (2023) performed a systematic review to evaluate the effectiveness of psychological treatment on non-seizure outcomes in adults with FNS-A. The databases CINAHL, PsycINFO, MEDLINE and Cochrane Reviews were searched for relevant articles up to February 2022. All studies published in English after the year 2000 that investigated adults (≥16 years) with a diagnosis of FNS-A receiving psychological interventions such as cognitive behavioral therapy, psychodynamic psychotherapy or psychoeducation were included. Studies with predominantly pediatric populations, mixed epilepsy/FNS-A diagnoses, case studies and single-case experimental studies were excluded. In total 32 studies (9 RCT and 23 observational studies) were included, representing 36 cohorts with 898 patients. The primary outcomes were non-seizure measures of treatment effectiveness, including validated scales of mental health (depression, anxiety), health-related quality of life, global functioning, dissociation and somatoform symptoms, and other psychological constructs such as illness perception. Secondary outcomes included moderator analyses of treatment type, delivery format, treatment dose, and risk of bias. Risk of bias was assessed using the Cochrane Collaboration’s ROB-2 tool, and overall quality of evidence was rated with the GRADE approach.
Gaskell (2024) performed a complementary SR, with a different focus, to evaluate the effectiveness and durability of psychotherapy on seizure-related outcomes in adults with FNS-A. The databases CINAHL, PsycINFO, MEDLINE and Cochrane Reviews were searched for relevant articles up to February 2023. All studies published in English that included adults with FNS-A, receiving psychological interventions, and reporting seizure-related outcomes (such as seizure frequency, freedom, severity, duration or clusters) were eligible. Studies were excluded if the sample was predominantly younger than 16 years, included comorbid epilepsy, or did not measure seizure outcomes. In total 43 studies (including randomized controlled trials, prospective cohort studies, retrospective analyses, case series and service evaluations) were included, representing 49 cohorts and 1,300 patients. The primary outcomes in this review were seizure-related measures: seizure freedom, seizure frequency (mean or median change), and responder rates defined as ≥50% reduction in seizure frequency. Secondary outcomes included other seizure-related constructs such as seizure intensity, severity, bothersomeness, duration, and seizure clustering. Risk of bias was assessed with the Cochrane Collaboration’s ROB-2 tool, and overall quality of evidence was rated using the GRADE approach.
Moro (2024) performed a SR and meta-analysis of RCTs to evaluate the efficacy and safety of CBT in adults with FNS-A. The databases MEDLINE, Cochrane, and Scopus were searched on November 28, 2023. Eligible studies were RCTs comparing CBT plus standardized medical care (SMC) versus SMC alone in adult patients (≥18 years) with FNS-A without (active) epilepsy. In total, three RCTs were included (Goldstein 2020, LaFrance 2014, Goldstein 2010), comprising 228 participants assigned to CBT and 222 to SMC. The primary outcome was seizure freedom at the end of treatment. The secondary outcomes included quality of life, anxiety, and depression, assessed through standardized clinical questionnaires (e.g., EQ-5D-5L, QOLIE-31, GAD-7, HADS, PHQ-9). Safety outcomes included adverse events (self-harm or suicidal ideation, seizure worsening) and treatment discontinuation rates.
Table 2. Characteristics of included studies
|
Study reference |
Number of studies included |
Interventions |
Outcome measures |
Comments |
||
|
Systematic Reviews |
||||||
|
Gaskell, 2023 |
32, of which 9 RCTs |
|
Psychosocial functioning
QoL |
Authors conclusion: |
||
|
Gaskell, 2024 |
43, of which 17 RCTs |
|
Seizure frequency/freedom/reduction
|
Authors conclusion: The pooled rate of patients post psychological treatment achieving seizure freedom or >50% seizure reduction was 40% and 66%, respectively |
||
|
Moro, 2024 |
3, of which 3 RCTs |
|
Seizure frequency/freedom/reduction
Psychosocial functioning
QoL |
Authors conclusion: ‘There is high-quality evidence supporting the efficacy and safety of CBT in treating FS.’ |
||
|
Individual studies RCTs |
||||||
|
Study |
Participants |
Comparison |
Follow-up |
Outcome measures |
Comments |
Risk of bias (per outcome measure)* |
|
Goldstein, 2020 |
N at baseline Intervention: 186 Control: 182
Age (mean, SD) Intervention: 37.3 (14.2) Control: 37.7 (14.5)
Sex Intervention: 140 (75%) Control: 126 (69%) |
Intervention: CBT+SMC Control: SMC |
12m |
Seizure frequency/freedom/reduction
Psychosocial functioning
QoL |
Authors conclusion: ‘CBT plus SMC had no statistically significant advantage compared with SMC alone for the reduction of monthly seizures. However, improvements were observed in a number of clinically relevant secondary outcomes. Thus, adults with dissociative seizures might benefit from the addition of dissociative seizure-specific CBT to specialist care from neurologists and psychiatrists.’ |
Seizure frequency: Some concern
Psychosocial function: Some concern
QoL: Some concern |
|
Goldstein, 2022 |
N at baseline Intervention: 186 Control: 182
Age (mean, SD) Intervention: 37.3 (14.2) Control: 37.7 (14.5)
Sex Intervention: 140 (75%) Control: 126 (69%) |
Intervention: CBT+SMC Control: SMC |
6m |
Seizure frequency/freedom/reduction
Psychosocial functioning
QoL |
Authors conclusion: ‘DS-specific CBT (plus SMC) produced evidence of significant benefits at 6 months post-randomization (around which time CBT was complete) compared to SMC alone; for the majority of these outcomes, better results following CBT (plus SMC) had previously been reported at 12 months.’ |
Seizure frequency: Some concern
Psychosocial function: Some concern
QoL: Some concern |
CBT: Cognitive behavioral therapy, DS: Dissociative seizures, FNS-A: Functional/dissociative seizures, FS: Functional seizures, RCT: Randomized control trial
SMC: Standard medical care, QoL: Quality of life, N: number, SD: standard deviation.
*For further details, see risk of bias table in the appendix.
Results
Seizure frequency/freedom/reduction
Goldstein (2020) included 368 patients from 27 centres in the United Kingdom and the primary outcome could be determined in 85% (86% SMC, 84% SMC+CBT).
Seizure frequency decreased in both the SMC (from an average of 19 to 7 per month; 63% reduction) and the SMC+CBT (from 12.5 to 4; 68% reduction) groups. The difference between the groups was not significant (p=0.14). All 16 secondary outcomes indicated a greater effect of SMC+CBT, including the number of seizure free days and seizure freedom in the past 3 months (SMC 12%, SMC+CBT 19%).
Goldstein (2022) at 6 months from intervention did report a significant effect of CBT on seizure outcomes. Patients receiving only SMC reported a mean of 18 seizures, whereas those receiving CBT in addition to SMC reported a mean of 6 seizures.
The incidence rate ratio (IRR) for monthly seizure frequency was 0.72 (95%CI 0.55 to 0.93), indicating that CBT is more effective than CBT combined with SMC.
Seizure severity, rated on a scale from 1 (very mild) to 7 (very severe), was reduced by -0.37 (95% CI -0.74 to -0.01) in the CBT plus SMC group compared with SMC alone, which is not considered clinically meaningful. Seizure bothersomeness, rated from 1 (no bother at all) to 7 (very bothersome), was reduced by -0.66 (95% CI -1.06 to -0.26) in the CBT plus SMC group compared with SMC alone, indicating a clinically relevant improvement.
Gaskell (2024) included 28 studies, of which four were RCTs, in their meta-analysis on seizure freedom. The pooled rate of patients post-psychological treatment achieving seizure freedom or >50% seizure reduction was 40% and 66%, respectively. Although this suggests clinical improvement in adults with FNS-A after psychological interventions, no control group was included in the majority of studies.
Moro (2024) included three RCTs in its meta-analysis on seizure freedom. The review concludes that there was a higher likelihood of seizure freedom after finishing treatment in the CBT group in comparison to those receiving SMC alone (OR 1.98, CI 1.14-3.46, p=0.02, I2 = 0%).
Psychosocial functioning
Goldstein (2022) reported on psychosocial functioning and symptom burden by examining anxiety, depression and the impact of FNS-A.
Anxiety was assessed using the Generalized Anxiety Disorder Assessment 7-item (GAD-7) ranging from 0 (no anxiety) to 21 (anxiety nearly every day; n=278). The CBT group reported a mean score of 9.4 (SD 6.5) and the SMC group reported an 8.1 (SD 6.5). The mean difference was -2.18 (CI95% -3.36 to -1.00) indicating a clinically favorable result for CBT.
Depression was assessed using the Patient Health Questionnaire 9-item (PHQ-9), ranging from 0 (no depression) to 27 (depression nearly every day; 277). The CBT group had a mean score of 11.2 (SD 7.4), compared to 12.9 (SD 7.0) in the SMC group. The mean difference was -1.74 (CI95% -2.92 to -0.56), indicating no clinically meaningful difference.
The impact of FNS-A was assessed using the Work and Social Adjustment Scale (WSAS) (n=278), which ranges from 0 (no impact on functioning) to 40 (very severe impact).
Patients receiving SMC had a mean score of 22.7 (SD 11.9), while those receiving CBT in addition to SMC reported a mean score of 17.8 (SD 13.1). The mean difference of -4.74 (95% CI -6.80 to -2.68) suggesting a clinical improvement in psychosocial functioning for patients receiving CBT.
Gaskell (2023) examined mental health outcomes, including anxiety, depression, PTSD and general psychological distress. The analysis included 26 studies and indicated that psychological treatment had a beneficial effect on mental health compared to control groups (effect-size of d= .52; medium).
Moro (2024) examined anxiety and depression as indicators of psychosocial functioning. The meta-analysis included three RCTs. The results indicated that CBT reduced anxiety compared to SMC (Standardized mean difference, SMD −0.21; 95 % CI −0.41, −0.003; p = 0.047; I2 = 0%), but that no difference was observed between groups regarding depression symptoms at the end of treatment (SMD −0.19; 95 % CI −0.39, 0.02; p = 0.08; I2 = 0%).
Quality of Life (QoL)
Moro (2024) performed a meta-analysis of two RCTs to examine QoL outcomes when comparing CBT to SMC. The authors concluded that CBT led to larger improvements in QoL than SMC alone (SMD 0.34; 95 % CI 0.12, 0.57; p = 0.003; I2 = 0%).
Gaskell (2023) included 15 studies in a meta-analysis examining QoL. The analysis indicated that QoL had improved more in psychological intervention groups compared to the control groups (effect-size of d= .36; small).
Goldstein (2022) assessed QoL using the SF-12v2 and EQ-5D-5L VAS. All measures ranged from 0 (worst health) to 100 (best health).
For the physical SF-12v2, mean scores were 38.8 (SD 11.4) for the SMC group and 41.5 (SD 13.4) for the CBT treated group. The difference of 1.07 (95% CI -0.86 to 3.00, p=0.278) was not clinically relevant.
For the mental SF-12v2, the SMC group scored 40.3 (SD 11.7) and the CBT group 38.8 (SD 12.0), with a difference of 3.20 (95% CI 0.85 to 5.55, p=0.008), suggesting an effect in favour of CBT.
On the EQ-5D-5L VAS, scores were 58.8 (SD 24.4) for the SMC group and 54.7 (SD 24.0) for the CBT group, resulting in a difference of 6.83 (95% CI 1.93 to 11.73, p=0.006), in favor of CBT.
A systematic review of the literature was performed to answer the following question(s):
What is the effectiveness of therapeutic interventions such as cognitive behavioural therapy (CBT), Acceptance and Commitment Therapy (ACT), group psychoeducation, eye movement desensitization and reprocessing (EMDR), neurofeedback, psychotherapy and hypnosis in patients with functional (dissociative/nonepileptic) seizures (FNS-A) on seizure frequency and/or overall clinical improvement?
Table 1. PICO
| Patients | Patients with FNS-A |
| Intervention | Therapies such as cognitive behavioural therapy (CBT), Acceptance and Commitment Therapy (ACT), group psychoeducation, eye movement desensitization and reprocessing (EMDR), neurofeedback, psychotherapy and hypnosis |
| Control | Standard medical care (SMC) |
| Outcomes |
Seizure frequency/freedom/reduction Psychosocial functioning Quality of Life (QoL) |
| Other selection criteria | Study design: systematic reviews and randomized controlled trials |
Relevant outcome measures
The guideline panel considered seizure frequency/freedom/reduction as a critical outcome measure for decision making; and psychosocial functioning and QoL as an important outcome measure for decision making.
A priori, the guideline panel did not define the outcome measures listed above, but used the definitions used in the studies.
The guideline panel defined the following thresholds as a minimal clinically (patient) important difference.
- For continuous outcomes, a threshold of 10% for continuous outcomes.
- For dichotomous outcomes, a threshold of <0.80 and >1.25.
Search and select (Methods)
A systematic literature search was performed by a medical information specialist using the following bibliographic databases: Embase.com and Ovid/MEDLINE. The search was conducted on February 6, 2025, and combined relevant controlled vocabulary terms (e.g., Emtree and MeSH) with free-text keywords. The search strategy was designed to identify systematic reviews (SRs) and randomized controlled trials (RCTs) focusing on the diagnostics of FNS-A. After deduplication, the search yielded 66 unique records.
Initially, 16 studies were selected based on title and abstract screening. After reading the full text, 11 studies were excluded (see the exclusion table under the tab ‘Evidence tables’), and 5 studies were included.
- Gaskell C, Power N, Novakova B, Simmonds-Buckley M, Reuber M, Kellett S, Rawlings GH. A meta-analytic review of the effectiveness of psychological treatment of functional/dissociative seizures on non-seizure outcomes in adults. Epilepsia. 2023 Jul;64(7):1722-1738. doi: 10.1111/epi.17626. Epub 2023 May 31. PMID: 37157188.
- Gaskell C, Power N, Novakova B, Simmonds-Buckley M, Kerr WT, Reuber M, Kellett S, Rawlings GH. A meta-analytic evaluation of the effectiveness and durability of psychotherapy for adults presenting with functional dissociative seizures. Seizure. 2024 Jul;119:98-109. doi: 10.1016/j.seizure.2024.05.016. Epub 2024 May 25. PMID: 38824867.
- Goldstein LH, Chalder T, Chigwedere C, Khondoker MR, Moriarty J, Toone BK, Mellers JD. Cognitive-behavioral therapy for functionalseizures: a pilot RCT. Neurology. 2010 Jun 15;74(24):1986-94. doi: 10.1212/WNL.0b013e3181e39658. PMID: 20548043.
- Goldstein LH, Robinson EJ, Mellers JDC, Stone J, Carson A, Reuber M, Medford N, McCrone P, Murray J, Richardson MP, Pilecka I, Eastwood C, Moore M, Mosweu I, Perdue I, Landau S, Chalder T; CODES study group. Cognitive behavioural therapy for adults with dissociative seizures (CODES): a pragmatic, multicentre, randomised controlled trial. Lancet Psychiatry. 2020 Jun;7(6):491-505. doi: 10.1016/S2215-0366(20)30128-0.
- Goldstein LH, Robinson EJ, Chalder T, Reuber M, Medford N, Stone J, Carson A, Moore M, Landau S. Six-month outcomes of the CODES randomised controlled trial of cognitive behavioural therapy for dissociative seizures: A secondary analysis. Seizure. 2022 Mar;96:128-136. doi: 10.1016/j.seizure.2022.01.016. Epub 2022 Jan 25. PMID: 35228117; PMCID: PMC8970049.
- Goldstein LH, Robinson EJ, Pilecka I, Perdue I, Mosweu I, Read J, Jordan H, Wilkinson M, Rawlings G, Feehan SJ, Callaghan H, Day E, Purnell J, Baldellou Lopez M, Brockington A, Burness C, Poole NA, Eastwood C, Moore M, Mellers JD, Stone J, Carson A, Medford N, Reuber M, McCrone P, Murray J, Richardson MP, Landau S, Chalder T. Cognitive-behavioural therapy compared with standardised medical care for adults with dissociative non-epileptic seizures: the CODES RCT. Health Technol Assess. 2021 Jun;25(43):1-144. doi: 10.3310/hta25430. PMID: 34196269; PMCID: PMC8273679.
- Hall-Patch L, Brown R, House A, Howlett S, Kemp S, Lawton G, et al. Acceptability and effectiveness of a strategy for the communication of the diagnosis of psychogenic nonepileptic seizures. Epilepsia 2010;51:70–8. https://doi.org/10.1111/j.1528-1167.2009.02099.x.
- Hingray C, Popkirov S, Kozlowska K, Pretorius C, Sarudiansky M, El-Hage W, Zhou D, Ertan D, Curt LaFrance W Jr, Reuber M; ILAE Functional/Dissociative Seizures Task Force. Functional/dissociative seizures: Proposal for a new diagnostic label and definition by the ILAE task force. Epilepsia. 2025 Aug 30. doi: 10.1111/epi.18574.
- LaFrance, W.C., Jr, Reuber, M. and Goldstein, L.H. (2013), Management of psychogenic nonepileptic seizures. Epilepsia, 54: 53-67. https://doi.org/10.1111/epi.12106.
- LaFrance WC Jr, Baird GL, Barry JJ, Blum AS, Frank Webb A, Keitner GI, Machan JT, Miller I, Szaflarski JP; NES Treatment Trial (NEST-T) Consortium. Multicenter pilot treatment trial for functional seizures: a randomized clinical trial. JAMA Psychiatry. 2014 Sep;71(9):997-1005. doi: 10.1001/jamapsychiatry.2014.817. PMID: 24989152.
- Moro P, Lattanzi S, Beier CP, Di Bonaventura C, Cerulli Irelli E. Cognitive behavioral therapy in adults with functional seizures: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Epilepsy Behav. 2024 Oct;159:109981. doi: 10.1016/j.yebeh.2024.109981. Epub 2024 Aug 24. PMID: 39181107.
- Nightscales R, McCartney L, Auvrez C, Tao G, Barnard S, Malpas CB, Perucca P, McIntosh A, Chen Z, Sivathamboo S, Ignatiadis S, Jones S, Adams S, Cook MJ, Kwan P, Velakoulis D, D'Souza W, Berkovic SF, O'Brien TJ. Mortality in patients with psychogenic nonepileptic seizures. Neurology. 2020 Aug 11;95(6):e643-e652.
- O'Mahony B, Nielsen G, Baxendale S, Edwards MJ, Yogarajah M. Economic Cost of Functional Neurologic Disorders: A Systematic Review. Neurology. 2023 Jul 11;101(2):e202-e214. doi: 10.1212/WNL.0000000000207388. Epub 2023 Jun 20. PMID: 37339887; PMCID: PMC10351557.
- Tolchin B, Goldstein LH, Reuber M, Stone J, Perez DL, LaFrance WC Jr, Fobian AD, Dorman J, Hua LH, L'Erario ZP, Swanson SJ, Gilli P, Mildon B, Takahashi C, Botchway-Doe KA, Hamel KP, Silsbee HM, Oskoui M. Management of Functional Seizures Practice Guideline Executive Summary: Report of the AAN Guidelines Subcommittee. Neurology. 2026 Jan 13;106(1): e214466. doi: 10.1212/WNL.0000000000214466. Epub 2025 Dec 10. PMID: 41370742.
Risk of Bias tables
|
Study reference (first author, publication year) |
Was the allocation sequence adequately generated?
|
Was the allocation adequately concealed?
|
Blinding: Was knowledge of the allocated interventions adequately prevented? Were patients blinded? Were healthcare providers blinded? Were data collectors blinded? Were outcome assessors blinded? Were data analysts blinded? |
Was loss to follow-up (missing outcome data) infrequent?
|
Are reports of the study free of selective outcome reporting?
|
Was the study apparently free of other problems that could put it at a risk of bias?
|
Overall risk of bias If applicable/necessary, per outcome measure
|
|
Goldstein, 2022 |
Definitely yes;
Reason: Randomly varying block sizes were created. |
Not reported
|
Probably no;
Reason: Patients and treating specialists were aware of the allocation, but the follow-up data was collected by blinded research workers and statisticians were also blinded. |
Probably yes;
Reason: Loss to follow-up was infrequent in intervention and control group. Adequate imputation methods (multiple imputation) were used. |
Definitely yes;
Reason: All relevant outcomes were reported |
Definitely yes;
Reason: No other problems noted: |
Some Concerns
Reason: Blinding. |
Table of excluded studies
|
Reference |
Reason for exclusion |
|
Underwood R, Falshaw L, McFarlane F. Psychoeducation interventions for people with non-epileptic seizures: A scoping review. Seizure. 2024 Aug;120:15-24. doi: 10.1016/j.seizure.2024.05.013. Epub 2024 May 27. PMID: 38889520. |
Wrong publication type (scoping review) |
|
Ben-Naim S, Dienstag A, Freedman SA, Ekstein D, Foul YA, Gilad M, Peled O, Waldman A, Oster S, Azoulay M, Blondheim S, Arzy S, Eitan R. A Novel Integrative Psychotherapy for FunctionalSeizures Based on the Biopsychosocial Model: A Retrospective Pilot Outcome Study. Psychosomatics. 2020 Jul-Aug;61(4):353-362. doi: 10.1016/j.psym.2020.02.006. Epub 2020 Feb 24. PMID: 32284248. |
Wrong study design (retrospective pilot study) |
|
Hallett M, Aybek S, Dworetzky BA, McWhirter L, Staab JP, Stone J. Functional neurological disorder: new subtypes and shared mechanisms. Lancet Neurol. 2022 Jun;21(6):537-550. doi: 10.1016/S1474-4422(21)00422-1. Epub 2022 Apr 14. Erratum in: Lancet Neurol. 2022 Jun;21(6):e6. doi: 10.1016/S1474-4422(22)00179-X. PMID: 35430029; PMCID: PMC9107510. |
Wrong publication type (narrative review) |
|
Libbon R, Gadbaw J, Watson M, Rothberg B, Sillau S, Heru A, Strom L. The feasibility of a multidisciplinary group therapy clinic for the treatment of nonepileptic seizures. Epilepsy Behav. 2019 Sep;98(Pt A):117-123. doi: 10.1016/j.yebeh.2019.06.032. Epub 2019 Jul 29. PMID: 31369968. |
Wrong study design (retrospective cohort) |
|
Read J, Jordan H, Perdue I, Purnell J, Murray J, Chalder T, Reuber M, Stone J, Goldstein LH. The experience of trial participation, treatment approaches and perceptions of change among participants with dissociative seizures within the CODES randomized controlled trial: A qualitative study. Epilepsy Behav. 2020 Oct;111:107230. doi: 10.1016/j.yebeh.2020.107230. Epub 2020 Jul 5. PMID: 32640411; PMCID: PMC7581898. |
Wrong outcome |
|
Labudda K, Frauenheim M, Miller I, Schrecke M, Brandt C, Bien CG. Outcome of CBT-based multimodal psychotherapy in patients with functionalseizures: A prospective naturalistic study. Epilepsy Behav. 2020 May;106:107029. doi: 10.1016/j.yebeh.2020.107029. Epub 2020 Mar 23. PMID: 32213454. |
No comparison (pre-post study) |
|
Tolchin B, Dworetzky BA, Martino S, Blumenfeld H, Hirsch LJ, Baslet G. Adherence with psychotherapy and treatment outcomes for functionalseizures. Neurology. 2019 Feb 12;92(7):e675-e679. doi: 10.1212/WNL.0000000000006848. Epub 2019 Jan 4. PMID: 30610097; PMCID: PMC6382361. |
Wrong study design (cohort study) |
|
Deleuran M, Nørgaard K, Andersen NB, Sabers A. Functionalseizures treated with psychotherapy: Long-term outcome on seizures and healthcare utilization. Epilepsy Behav. 2019 Sep;98(Pt A):195-200. doi: 10.1016/j.yebeh.2019.05.007. Epub 2019 Aug 1. PMID: 31377661. |
Wrong study design (retrospective cohort study) |
|
LaFrance WC Jr, Ho WLN, Bhatla A, Baird GL, Altalib HH, Godleski L. Treatment offunctionalseizures (PNES) using video telehealth. Epilepsia. 2020 Nov;61(11):2572-2582. doi: 10.1111/epi.16689. Epub 2020 Oct 4. PMID: 33015831. |
Wrong study design (observational cohort study) |
|
Nightscales R, McCartney L, Auvrez C, Tao G, Barnard S, Malpas CB, Perucca P, McIntosh A, Chen Z, Sivathamboo S, Ignatiadis S, Jones S, Adams S, Cook MJ, Kwan P, Velakoulis D, D'Souza W, Berkovic SF, O'Brien TJ. Mortality in patients with functionalseizures. Neurology. 2020 Aug 11;95(6):e643-e652. doi: 10.1212/WNL.0000000000009855. Epub 2020 Jul 20. PMID: 32690794. |
Wrong study desgin (retrospective cohort) |
|
Reilly C, Jette N, Johnson EC, Kariuki SM, Meredith F, Wirrell E, Mula M, Smith ML, Walsh S, Fong CY, Wilmshurst JM, Kerr M, Valente K, Auvin S. Scoping review and expert-based consensus recommendations for assessment and management of psychogenic non-epileptic (functional) seizures (PNES) in children: A report from the Pediatric Psychiatric Issues Task Force of the International League Against Epilepsy. Epilepsia. 2023 Dec;64(12):3160-3195. doi: 10.1111/epi.17768. Epub 2023 Oct 7. PMID: 37804168. |
Wrong publication type (scoping review) |
Beoordelingsdatum en geldigheid
Publicatiedatum : 12-11-2026
Beoordeeld op geldigheid : 12-11-2026
Samenstelling werkgroep
Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2020 een multidisciplinair cluster ingesteld. Het cluster Epilepsie bestaat uit meerdere richtlijnen (zie hier de actuele clusterindeling). De stuurgroep bewaakt het proces van modulair onderhoud binnen het cluster. De expertisegroepsleden brengen hun expertise in, indien nodig. De volgende personen uit het cluster zijn betrokken geweest bij de herziening van deze module:
Cluster-stuurgroepleden
- Prof. dr. H.J.M. Majoie (voorzitter), neuroloog, Academisch Centrum voor Epileptologie Kempenhaeghe/ Maastricht UMC+, Heeze en Maastricht
- Dr. P. Klarenbeek, neuroloog, Zuyderland Medisch Centrum, Heerlen / Sittard
- Drs. M.H.G. Dremmen, radioloog, Erasmus MC Rotterdam
- Dr. C.M. Delsman-van Gelder, kinderneuroloog, MMC Veldhoven, Veldhoven
- Dr. P. van Vliet, intensivist, Haaglanden Medisch Centrum, Den Haag
- Dr. L. M’Rabet, patiëntvertegenwoordiger, EpilepsieNL, Houten
Betrokken cluster-expertisegroepleden
- Drs. R. Lazeron, neuroloog, Academisch Centrum voor Epileptologie Kempenhaeghe, Heeze
- Drs. T. Balvers, neuroloog, SEIN, Heemstede
- Dr. A.M. Meppelink, neuroloog, SEIN, Zwolle
- Mw. H. van Loo, GZ-psycholoog, SEIN, Zwolle
- Mw. R. Timmerman, klinisch psycholoog-psychotherapeut, Academisch Centrum voor Epileptologie Kempenhaeghe, Heeze
Met ondersteuning van
- Dr. I. Blokland, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten, Utrecht
- Dr. M. Wassenaar, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten, Utrecht
- Dr. L. Weijdijk, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten, Utrecht
- Mw. M. Schultink, junior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten, Utrecht
- Mw. I. Gijselhart, medisch informatiespecialist, Academisch Centrum voor Epileptologie Kempenhaeghe, Heeze
Belangenverklaringen
Een overzicht van de belangen van de clusterleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.
Tabel Gemelde (neven)functies en belangen stuurgroepleden
|
Naam |
Hoofdfunctie |
Nevenwerkzaamheden |
Persoonlijke financiële belangen |
Persoonlijke relaties |
Extern gefinancierd onderzoek |
Intellectuele belangen en reputatie |
Overige belangen |
Datum |
Restrictie |
|
Majoie |
Staflid neurologie Academisch Centrum voor Epileptologie Kempenhaeghe Maastricht UMC+ Voorzitter werkgroep |
- Coördinator landelijk research-, en opleidingsnetwerk epilepsie. - Lid commissie richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie. - Voorzitter landelijke werkgroep richtlijn Epilepsie van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie. - Lid commissie Zorgevaluatie van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie en van de Commissie wetenschap van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie. - Lid kernredactie kwartaalblad "Epilepsie, periodiek voor Professionals" van de Nederlandse Liga tegen Epilepsie. - Voorzitter bestuur van de Nederlandse Liga tegen Epilepsie/ Voorzitter bestuur werkgroep Epilepsie van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie. - Voorzitter bestuur landelijke scholing aios kindergeneeskunde & neurologie SepiON. - Initiator en coördinator van het 'European partnership on high value cost conscious care and guideline development training program' en initiator en coördinator van eenzelfde project op nationale basis. - Lid stuurgroep van het Landelijke Leerhuis Epilepsie (Kempenhaeghe Maastricht UMC+ & SEIN). - Lid wetenschappelijke adviesraad (WAR) epilepsiefonds EpilepsieNL. - Extern adviseur College ter Beoordeling van Geneesmiddelen. |
Geen |
Geen |
ZonMW dossiernummer 10310012210006 (2024-2028) Kosteneffectieve toepassing van aanvalsdetectie hulpmiddelen voor risicovolle nachtelijke epileptische aanvallen. Rol: aanvrager en mede-projectlid.
ZonMW transnational research: dossiernummer 04460162210008 (2023-2024). Titel: Aanvalsdetectie, op weg naar betere bekendheid en veiligere zorg. Rol: aanvrager en mede-projectlid.
Kwaliteitsgelden ZonMW: dossiernummer 859002001 ( 2021-2025). Titel: Leerplatform richtlijnontwikkeling. Rol: aanvrager en project coördinator.
Stichting vrienden van Kempenhaeghe (2022-2023). Titel: Leerplatform Epilepsie en slaap scholingen. Rol: aanvrager en project coördinator.
Kempenhaeghe, SEIN en Epilepsiefonds EpilesieNL (2024-2028) Titel: Impact van epilepsie, een value based healthcare project Rol: aanvrager en project coördinator
ZonMW Projectnummer: HMM2019020 (2020-2024) Project titel: Brain@home: real-world clinical neurophysiological and neurobehavioral markers as novel human measurement models for personalised treatment in epilepsy and migraine. Rol: mede aanvrager
Erasmus +. Projectnummer: 2018- 1-NL0 1-KA203-O39O7O (2018-2023). Projecttitel: European Partnership on Competencies for High Value COst COnscious CARE. Rol: aanvrager en project coördinator
Top ZonMW Dossier nr: 40-00812-98-17055 (2018-2023). Brain on a dish: development of innovative stem cell technologies for personalized medicine in epilepsy. Rol: mede aanvrager
Nationaal Epilepsiefonds (2018-2023). Towards personalized treatment of genetically classified refractory epilepsies using Human Induced Pluripotent Stem Cells (hIPSCs) as an ex-vivo tool. Rol: projectlid
|
Geen |
Geen |
20-08-2025 |
Geen |
|
Klarenbeek |
Neuroloog Zuyderland MC Heerlen/Sittard, vrijgevestigd |
Ik heb afgelopen jaar een eenmalige speaker fee ontvangen van Angelini Pharma (Cenobamaat) voor een geaccrediteerde nascholing |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
20-08-2025 |
Geen |
|
Van Vliet |
Intensivist, Haaglanden Medisch Centrum te Den Haag |
Docent regionale opleiding ic-verpleegkundigen, LUMC (betaald) Docent Care Training Group, Ridderkerk (betaald) Bestuursvoorzitter MuzIC (onbetaald) |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
04-12-2025 |
Geen |
|
Dremmen |
Kinderradioloog met subspecialisatie kinderneuroradiologie Erasmus MC |
Een van de voorzitters van de richtlijn Radiologische diagnostiek acute trauma-opvang bij kinderen Expertisegroep richtlijn Traumatologie Uitgenodigd spreker op meerdere nationale en internationale cursussen en congressen |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
04-09-2025 |
Geen |
|
Delsman |
Kinderneuroloog/kinderarts MMC Veldhoven |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
09-12-2025 |
Geen |
|
M’rabet |
MT Kennis & Innovatie, EpilepsieNL |
-Int. Stuurgroep lid in 2025, emergency care UCB -Int. Stuurgroep lid, Seizure Freedom, Angelini Pharmaceuticals -Adviesraad St Medmij -Adviesraad Angelini Pahrmaceuticals Benelux -lid Epilepsy Alliance Europe |
geen |
zoon |
Prelude, Epicentrum, Slimme camera, TONI Jazz Pharmaceuricals; Prelude, Epilepsie en een verstandelijke beperking, PL nee ZonMW voor elkaar; Epicentrum: ontwikkeling vrijwilligers platform, PL nee Epicentrum: ontwikkeling vrijwilligers platform; Slimme Camera, video aanvalsdetectie Vriendenloterij; TONI, video aanvalsdetectie, PL Ja |
geen |
geen |
27-3-2025 |
Geen |
Tabel Gemelde (neven)functies en belangen betrokken expertisegroepleden
|
Naam |
Hoofdfunctie |
Nevenwerkzaamheden |
Persoonlijke financiële belangen |
Persoonlijke relaties |
Extern gefinancierd onderzoek |
Intellectuele belangen en reputatie |
Overige belangen |
Datum |
Restrictie |
|
Lazeron |
Neuroloog bij Academisch centrum Epileptologie Kempenhaeghe MUMC+ (voltijds) Wetenschappelijk onderzoeker bij Technische universiteit Eindhoven (0 aanstelling) |
CMIO bij Kempenhaeghe als gespecificeerd onderdeel van de functie bij Kempenhaeghe Lid redactie tijdschrift Epilepsie, periodiek voor professionals |
Geen |
Geen |
Aanvalsdetectie onderzoek (subsidie). Grantverstrekker: Epilepsie NL Aanvalsdetectie onderzoek (subsidie). Grantverstrekker: ZonMW Aanvalsdetectie onderzoek (subsidie). Grantverstrekker: Horizon 2020/ EU pathfinder Aanvalsvoorspelling onderzoek (subsidie). Grantverstrekker: New Life Wearables |
Lid van het TeleEpilepsie consortium. Met dit consortium is een aanvalsdetector ontwikkeld. De Nightwatch ® die door LivAssured geproduceerd wordt. Ik heb geen direct financieel belang in dit bedrijf maar van eventuele toekomstige winsten van LivAssured vloeit een klein percentage terug naar het consortium voor epilepsie-onderzoek. |
Geen |
22-8-2025 |
Geen |
|
Balvers |
Neuroloog Behandeling van patiënten met epilepsie; klinisch, poliklinisch en in woonzorg. Stichting Epilepsie Instellingen Nederland (SEIN) 0,6 FTE
Neuroloog Behandeling van patiënten met hoofdpijn; poliklinisch The Migraine Clinic, Amsterdam |
Bestuurslid Anglo Dutch Migraine Association (ADMA) (onbetaald)
|
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
Vergoeding gastvrijheid: TEVA, Novartis Speaker Lecture fees: Novartis Allen vanuit hoofdpijnexpertise |
26-8-2025 |
Geen |
|
Meppelink |
Neuroloog, SEIN |
geen |
geen |
nee |
ja, de E-GUTS-VNS studie LIvaNova, effecten van NVS op de darm en stemming bij mensen met therapieresistente epilepsie, NL nee |
mogelijk in mijn missie om de naamgeving rondom functionele aanvallen te wijzigen. dit is echter niet op persoonlijke titel, maar namens de werkgroep FNS van de NVN |
geen |
27-11-2025 |
Geen |
|
Timmerman |
Klinisch Psycholoog-Psychotherapeut bij Kempenhaeghe. |
Klinisch Psycholoog-Psychotherapeut bij en eigenaar van Studio MindStretch. |
Dienstverband bij een bedrijf dat opereert op het gebied waar het advies/de richtlijn zich op richt. |
Geen |
Geen |
Binnen Kempenhaeghe is er expertise op het gebied van FNS-A. |
geen |
31-10-2025 |
Geen |
|
van Loo |
SEIN experstisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde |
Docent RINO-cursus 'FNS zo gek nog niet' Supervisors |
Ik geef een cursus gericht op de behandeling van FNS. |
Geen |
Geen |
Geen |
Geen |
15-12-2025 |
Geen |
Inbreng patiëntenperspectief
Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz
Bij de richtlijnmodule voerden de clusterleden conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).
|
Module |
Uitkomst raming |
Toelichting |
|
Functionele Neurologische Stoornis Aanvallen (FNS-A; voorheen PNEA) |
Geen financiële gevolgen |
Hoewel uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) breed toepasbaar zijn (5.000-40.000 patiënten), volgt ook uit de toetsing dat het overgrote deel (±90%) van de zorgaanbieders en zorgverleners al aan de norm voldoet en het geen nieuwe manier van zorgverlening of andere organisatie van zorgverlening betreft. Er worden daarom geen financiële gevolgen verwacht. |
Werkwijze
Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. Relevante informatie voor de ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule is hieronder weergegeven.
Zoekverantwoording
Algemene informatie
|
Richtlijn: Epilepsie |
|
|
Uitgangsvraag: PNEA - Diagnostiek |
|
|
Database(s): Pubmed/Medline, Embase (Ovid) |
Datum: 06-02-2025 |
|
Periode: 2024 |
Talen: Engels |
|
Literatuurspecialist: Irene Gijselhart |
|
|
Toelichting en opmerkingen:
|
|
|
Te gebruiken voor richtlijnen tekst: In de databases Embase (Ovid) en Pubmed/Medline is op 06-02-2025 met relevante zoektermen gezocht naar systematische reviews, RCTs over PNEA - Diagnostiek. De literatuurzoekactie leverde 66 unieke treffers op. |
|
Zoekopbrengst
|
|
EMBASE |
Pubmed/MEDLINE |
PsycInfo |
Ontdubbeld |
|
SRs |
10 |
4 |
1 |
5 |
|
RCTs |
6 |
2 |
0 |
3 |
|
Observationele studies |
38 |
15 |
14 |
31 |
|
Overig |
20 |
8 |
19 |
27 |
|
Totaal |
74 |
29 |
34 |
66 |
Zoekstrategie
Embase (Ovid)
Database: Embase <1974 to 2025 Week 05>
Search Strategy:
1 (psychogenic nonepileptic seizure/ or (psychogenic non-epileptic seizure* or "psychogenic nonepileptic seizure" or (nonepileptic adj3 attack*) or (non-epileptic adj3 attack*) or non-epileptic seizure or nonepileptic seizure* or pnes or pseudoseizure* or pseudo seizure* or pseudo epileptic attack disorder or psychogenic seizure* or (psychogenic adj3 attack*) or hysterical seizure*).ab,ti,kf. or ((somatoform disorder/ or conversion disorder/ or (somatoform disorder* or conversion disorder* or conversion reaction*).ab,ti,kf.) and (differential diagnosis/ or differential diagnos*.ab,ti,kf.) and (seizures/ or (seizure* or attack* or intermittent).ab,ti,kf.))) and (Acid Base balance/ or (acid-base equilibrium or anion gap* or postictal breathing or stertorous breathing).ab,ti,kf. or Amnesia/ or amnesia*.ab,ti,kf. or *Serum Albumin/ or albumin.ti,kf. or *Fear/ or Anxiety/ or (fear of anxiety or panic).ti,kf. or *Aphasia/ or aphasia.ti,kf. or (opisthoton* or arc de cercle or pelvic thrust* or (asynchron* and movement*) or (change* and consciousness) or ictal duration* or whisper* or ((preictal or pre ictal or postictal or post ictal or ictal) and heart rate) or heart rate variability or cry or crying or weeping).ab,ti,kf. or Lactate blood level/ or (lactate* and (blood or serum)).ab,ti,kf. or Neuropeptide Y/ or (neuropeptide Y or npy).ab,ti,kf. or (noserub* or (eye closure and ictal) or eye movement* or (tongue and (injur* or biting)) or (cheek and (injur* or biting)) or oral lacerations or vocalization).ab,ti,kf. or Prolactin blood level/ or prolactin.ab,ti,kf. or (apparent sleep or (appearance and sleep)).ab,ti,kf. or stutter*.ab,ti,kf. or urinary incontinence/ or incontinence.ab,ti,kf. or (ictal injur* or bruises or burns or fractures).ab,ti,kf.) (990)
2 1 not ((exp animal/ or exp animal experiment/ or exp animal model/ or exp nonhuman/) not exp human/) not (conference abstract or conference review or editorial or letter or note).pt. (627)
3 limit 2 to yr="2023 -Current" (79)
4 limit 3 to english language (74)
5 exp Meta-Analysis/ or exp "Meta-Analysis as Topic"/ or exp Network Meta-Analysis/ or exp Systematic Review/ or exp "Systematic Reviews as Topic"/ or (networkmeta analy* or networkmetaanaly* or metaanaly* or meta analy* or metanaly* or prisma or prospero or metaanali* or meta anali* or metanali*).ti,ab,kf. or ((systemati* or scoping or umbrella or structured literature) adj3 (review* or overview*)).ti,ab,kf. or ((structured or systemic*) adj3 (review* or overview* or synth*) adj3 literature).ti,ab,kf. or (systemic* adj1 review*).ti,ab,kf. or ((systemati* or literature or database* or data base*) adj10 search*).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic*) adj3 search*).ti,ab,kf. or ((literature adj3 (review* or overview*)) and (search* or database* or data base*)).ti,ab,kf. or ((data extraction* or data source*) and (study selection* or studies selection*)).ti,ab,kf. or (search strateg* and selection criteria*).ti,ab,kf. or (data source* and data synth*).ti,ab,kf. or (medline* or pubmed* or pub med* or embase or cochrane*).ti,ab,kf. or cochrane.jw. or ((critical* or rapid*) adj2 (review* or overview* or synth*)).ti. or (((critical* or rapid*) adj3 (review* or overview* or synth*)) and (search* or database* or data base*)).ab. or metasynth*.ti,ab,kf. or meta synth*.ti,ab,kf. (1113857)
6 4 and 5 (10)
7 exp randomized controlled trial/ or random*.ti,ab. or ((pragmatic or practical) adj clinical trial*).ti,ab. or ((non-inferiority or noninferiority or superiority or equivalence) adj3 trial*).ti,ab. (2275609)
8 (4 and 7) not 5 (6)
9 major clinical study/ or clinical study/ or case control study/ or family study/ or longitudinal study/ or retrospective study/ or prospective study/ or cohort analysis/ or cohort*.ab,ti. or (case control adj1 (study or studies)).ab,ti. or (follow up adj1 (study or studies)).ab,ti. or (observational adj1 (study or studies)).mp. or (epidemiologic adj1 (study or studies)).ab,ti. or (cross sectional adj1 (study or studies)).ab,ti. (8020477)
10 case control study/ or exp comparative study/ or control group/ or controlled study/ or controlled clinical trial/ or crossover procedure/ or double blind procedure/ or phase 2 clinical trial/ or phase 3 clinical trial/ or phase 4 clinical trial/ or pretest posttest design/ or pretest posttest control group design/ or quasi experimental study/ or single blind procedure/ or triple blind procedure/ or (((control or controlled) adj6 trial) or ((control or controlled) adj6 (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or open label* or ((double or two or three or multi or trial) adj1 (arm or arms)) or (allocat* adj10 (arm or arms)) or placebo* or sham-control* or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind* or masked))).ti,ab,kw. or nonrandom*.ti,ab,kw. or non-random*.ti,ab,kw. or quasi-experiment*.ti,ab,kw. or crossover.ti,ab,kw. or cross over.ti,ab,kw. or parallel group*.ti,ab,kw. or factorial trial.ti,ab,kw. or (phase adj5 (study or trial)).ti,ab,kw. or (case* adj6 (matched or control*)).ti,ab,kw. or (match* adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant*)).ti,ab,kw. or (propensity adj6 (scor* or match*)).ti,ab,kw. or versus.ti. or vs.ti. or compar*.ti. or (compar* adj1 study).ti,ab,kw. or ((major clinical study/ or clinical study/ or cohort analysis/ or observational study/ or cross-sectional study/ or multicenter study/ or correlational study/ or follow up/ or cohort*.ti,ab,kw. or follow up.ti,ab,kw. or followup.ti,ab,kw. or longitudinal*.ti,ab,kw. or prospective*.ti,ab,kw. or retrospective*.ti,ab,kw. or observational*.ti,ab,kw. or cross sectional*.ti,ab,kw. or cross?ectional*.ti,ab,kw. or multicent*.ti,ab,kw. or multi-cent*.ti,ab,kw. or consecutive*.ti,ab,kw.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar*).ti,ab,kw. or odds ratio*.ab. or relative odds.ab. or risk ratio*.ab. or relative risk*.ab. or rate ratio.ab. or aor.ab. or arr.ab. or rrr.ab. or (rr adj6 ci).ab.)) (15576304)
11 9 or 10 (17610561)
12 (4 and 11) not (5 or 7) (38)
13 4 not (5 or 7 or 11) (20)
Pubmed/Medline
|
#11 |
||||||||||
|
Search: #4 NOT (#5 OR #7 OR #9) Sort by: Most Recent |
09:03:23 |
|||||||||
|
#10 |
||||||||||
|
Search: #4 AND #9 NOT (#5 OR #7) Sort by: Most Recent |
09:02:40 |
|||||||||
|
#9 |
||||||||||
|
Search: "Epidemiologic Studies"[Mesh] OR cohort[tiab] OR (case[tiab] AND (control[tiab] OR controll*[tiab] OR comparison[tiab] OR referent[tiab])) OR risk[tiab] OR causation[tiab] OR causal[tiab] OR "odds ratio"[tiab] OR etiol*[tiab] OR aetiol*[tiab] OR "natural history"[tiab] OR predict*[tiab] OR prognos*[tiab] OR outcome[tiab] OR course[tiab] OR retrospect*[tiab] Sort by: Most Recent |
09:02:29 |
|||||||||
|
#8 |
||||||||||
|
Search: #4 AND #7 NOT #5 Sort by: Most Recent |
09:01:50 |
|||||||||
|
#7 |
||||||||||
|
Search: ("Randomized Controlled Trial" [Publication Type] OR random*[tiab] OR pragmatic clinical trial*[tiab] OR practical clinical trial*[tiab] OR non-inferiority trial*[tiab] OR noninferiority trial*[tiab] OR superiority trial*[tiab] OR equivalence clinical trial*[tiab]) Sort by: Most Recent |
09:01:37 |
|||||||||
|
#6 |
||||||||||
|
Search: #4 AND #5 Sort by: Most Recent |
09:00:11 |
|||||||||
|
#5 |
||||||||||
|
Search: "Meta-Analysis" [Publication Type] OR "Meta-Analysis as Topic"[Mesh] OR "Network Meta-Analysis" [Publication Type] OR "Systematic Review" [Publication Type] OR "Systematic Reviews as Topic"[Mesh] OR networkmeta analy*[tiab] OR networkmetaanaly*[tiab] OR metaanaly*[tiab] OR meta analy*[tiab] OR metanaly*[tiab] OR prisma[tiab] OR prospero[tiab] OR metaanali*[tiab] OR meta anali*[tiab] OR metanali*[tiab] OR "systematic review"[tiab:~3] OR "systematic overview"[tiab:~3] OR "scoping review"[tiab:~3] OR "scoping overview"[tiab:~3] OR "umbrella review"[tiab:~3] OR "umbrella overview"[tiab:~3] OR "structured literature review"[tiab:~3] OR "structured literature overview"[tiab:~3] OR ("structured review"[tiab:~3] AND literature[tiab]) OR ("structured overview"[tiab:~3] AND literature[tiab]) OR ("structured synthesis"[tiab:~3] AND literature[tiab]) OR "systemic overview"[tiab:~3] OR ("systemic synthesis"[tiab:~3] AND literature[tiab]) OR "systemic review"[tiab:~1] OR "systematic literature search"[tiab:~10] OR ("systematical search"[tiab:~10] AND literature[tiab]) OR ("systematically searched"[tiab:~10] AND literature[tiab]) OR "literature search"[tiab:~10] OR "literature searched"[tiab:~10] OR "data bases searched"[tiab:~10] OR "databases searched"[tiab:~10] OR ("structured search"[tiab:~3] AND (database*[tiab] OR literature[tiab])) OR ("structured searches"[tiab:~3] AND (database*[tiab] OR literature[tiab])) OR "comprehensive search"[tiab:~3] OR "comprehensive searches"[tiab:~3] OR ("systemic search"[tiab] AND (database*[tiab] OR literature[tiab])) OR ("systemic searches"[tiab] AND (database*[tiab] OR literature[tiab])) OR "systemically search"[tiab:~3] OR "systemically searches"[tiab:~3] OR (data extraction*[tiab] AND (study selection*[tiab] OR studies selection*[tiab])) OR (data source*[tiab] AND (study selection*[tiab] OR studies selection*[tiab])) OR (search strategy*[tiab] AND selection criteria*[tiab]) OR (data source*[tiab] AND data synth*[tiab]) OR (medline*[tiab] OR pubmed[tiab] OR "pub med"[tiab] OR embase*[tiab] OR cochrane[tiab]) OR "Cochrane Database Syst Rev"[Journal] OR (("critical review"[tiab:~3] OR "critical overview"[tiab:~3] OR "critical synthesis"[tiab:~3] OR "rapid review"[tiab:~3] OR "rapid overview"[tiab:~3] OR "rapid synthesis"[tiab:~3]) AND (search*[tiab] OR database*[tiab] OR "data base"[tiab] OR "data bases"[tiab])) OR metasynth*[tiab] OR meta synth*[tiab] Sort by: Most Recent |
08:58:27 |
|||||||||
|
#4 |
||||||||||
|
Search: #3 AND (2023[pdat]:2024[pdat]) Sort by: Most Recent |
08:58:21 |
|||||||||
|
#3 |
||||||||||
|
Search: #2 AND English[Language] Sort by: Most Recent |
08:57:58 |
|||||||||
|
#2 |
||||||||||
|
Search: #1 NOT (("Animals"[Mesh] OR "Animal Experimentation"[Mesh] OR "Models, Animal"[Mesh]) NOT "Humans"[Mesh]) NOT (letter[pt] OR comment[pt] OR editorial[pt]) Sort by: Most Recent |
08:57:49 |
|||||||||
|
#1 |
||||||||||
|
Search: ((("Psychogenic Nonepileptic Seizures"[Mesh] OR (psychogenic[TW] AND "non-epileptic"[TW] AND seizur*[TW]) OR (psychogenic[TW] AND nonepileptic seizure*[TW]) OR (nonepileptic[TW] AND attack*[TW]) OR "non-epileptic seizure"[TW] OR "non-epileptic seizures"[TW] OR "nonepileptic seizure"[TW] OR "nonepileptic seizures"[TW] OR PNES[TW] OR pseudoseizure*[TW] OR "pseudo seizure"[TW] OR "pseudo seizures"[TW] OR (pseudo[TW] AND epileptic[TW] AND attack[TW] AND disorder*[TW]) OR "psychogenic seizure"[TW] OR "psychogenic seizures"[TW] OR (psychogenic[TW] AND attack*[TW]) OR "hysterical seizure"[TW] OR "hysterical seizures"[TW]) OR (((somatoform disorders[Majr] OR "somatoform disorders"[TW] OR "somatoform disorder"[TW] OR conversion disorder[Majr] OR "conversion disorder"[TW] OR "conversion disorders"[TW] OR "conversion reaction"[TW] OR "conversion reactions"[TW]) AND (diagnosis, differential[Mesh] OR "differential diagnosis"[TW] OR "differential diagnoses"[TW])) AND (seizures[Mesh] OR "seizures"[TW] OR "seizure"[TW] OR "attack"[TW] OR "attacks"[TW] OR "intermittent"[TW])))) AND (("Acid-Base Equilibrium"[Mesh] OR "acid-base equilibrium"[TW] OR anion gap*[TW]) OR ("postictal breathing"[TW] OR "stertorous breathing"[TW]) OR ("Amnesia"[Mesh] OR amnesia*[TW]) OR ("Serum Albumin"[Majr] OR albumin[Title] OR albumin[OT]) OR ("Fear"[Majr] OR fear[Title] OR fear[OT] OR "Anxiety"[Majr] OR anxiety[Title] OR anxiety[OT] OR panic[Title] OR panic[OT]) OR ("Aphasia"[Majr] OR aphasia[Title] OR aphasia[OT]) OR (opisthoton*[TW] OR "arc de cercle"[TW]) OR (pelvic thrust*[TW]) OR (asynchron*[TW] AND movement*[TW]) OR (change*[TW] AND consciousness[TW]) OR (ictal duration*[TW]) OR (whisper*[TW]) OR (("preictal"[TW] OR "pre ictal"[TW] OR postictal[TW] OR "post ictal"[TW] OR ictal[TW]) AND "heart rate"[TW]) OR "heart rate variability"[TW] OR (cry[TW] OR crying[TW] OR weeping[TW]) OR ("Lactates/blood"[Mesh] OR (lactate*[TW] AND serum[TW])) OR ("Neuropeptide Y"[nm] OR "neuropeptide Y"[TW] OR npy[TW]) OR (noserub*[TW]) OR (("eye closure"[TW] AND ictal[TW]) OR eye movement*[TW]) OR ("Tongue/injuries"[Mesh] OR (tongue[TW] AND (injur*[TW] OR biting[TW])) OR (cheek[TW] AND (injur*[TW] OR biting[TW])) OR "oral lacerations"[TW]) OR (vocalization[TW]) OR ("Prolactin/blood"[Mesh] OR prolactin[TW]) OR ("apparent sleep"[TW] OR (appearance[TW] AND sleep[TW])) OR (stutter*[TW]) OR ("Urinary incontinence"[Mesh] OR incontinence[TW]) OR ("ictal injuries"[TW] OR bruises[TW] OR burns[TW] OR fractures[TW])) Sort by: Most Recent |
08:57:33 |
|||||||||
Psychinfo
|
S12 |
S2 NOT (S6 OR S8 OR S10) |
Expanders - Apply equivalent subjects |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
19 |
|
S11 |
S2 AND S10 NOT (S6 OR S8) |
Expanders - Apply equivalent subjects |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
14 |
|
S10 |
KW epidemiologic study OR case control stud* OR Cohort Analysis OR Controlled Before-After Stud* OR TX (Case control OR cohort* or Cohort analy$ or (Follow up adj (study or studies)) or (observational adj (study or studies)) or Longitudinal or Retrospective* or prospective* or consecutive* or Cross sectional) OR KW Cross sectional stud* OR KW interrupted time series OR TX interrupted time series analysis |
Expanders - Apply equivalent subjects |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
627,081 |
|
S9 |
S2 AND S8 NOT S6 |
Expanders - Apply equivalent subjects |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
0 |
|
S8 |
DE "Randomized Controlled Trials" OR DE "Randomized Clinical Trials" OR TX (randomized controlled trial OR randomised controlled trial OR ((phase OR controlled) AND clinical trial*) OR multicenter study OR random allocation OR Double-blind OR Single-blind) OR TX (random* or (clinic* adj trial*) or ((singl* or doubl* or treb* or tripl*) adj (blind$3 or mask$3)) or Placebos/ or placebo*) |
Expanders - Apply equivalent subjects |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
314,035 |
|
S7 |
S2 AND S6 |
Expanders - Apply equivalent subjects |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
1 |
|
S6 |
S3 OR S4 OR S5 |
Expanders - Apply equivalent subjects |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
15,658 |
|
S5 |
AB (literature review OR systematic review OR meta analysis)md. OR "literature review"/ OR meta analysis/ OR (((meta ADJ2 analy*) OR metaanaly* OR (synthes* ADJ2 (literature* OR research* OR studies OR data)) OR (pooled AND analys*) OR ((data ADJ1 pool*) AND studies) OR medline OR medlars OR embase OR cinahl OR scisearch OR psychinfo OR psycinfo OR psychlit OR psyclit OR cinhal OR cancerlit OR cochrane OR bids OR pubmed OR ovid OR ((hand OR manual OR database* OR computer*) ADJ1 search*) OR (electronic ADJ1 (database* OR data base OR data bases))).ti,ab,id. OR (review* OR overview).ti OR (bibliograph* OR relevant journals OR ((review* OR overview*) ADJ9 (systematic* OR methodologic* OR quantitativ* OR research* OR literature* OR studies OR trial* OR effective*))).ab.) NOT (((retrospective* OR record* OR case* OR patient*) ADJ1 review*) OR ((patient* OR review*) ADJ1 chart*)) |
Limiters - Publication Year: 2023-2024; Language: English; Population Group: Human |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
9,924 |
|
S4 |
TI (literature review OR systematic review OR meta analysis).md. OR "literature review"/ OR meta analysis/ OR (((meta ADJ2 analy*) OR metaanaly* OR (synthes* ADJ2 (literature* OR research* OR studies OR data)) OR (pooled AND analys*) OR ((data ADJ1 pool*) AND studies) OR medline OR medlars OR embase OR cinahl OR scisearch OR psychinfo OR psycinfo OR psychlit OR psyclit OR cinhal OR cancerlit OR cochrane OR bids OR pubmed OR ovid OR ((hand OR manual OR database* OR computer*) ADJ1 search*) OR (electronic ADJ1 (database* OR data base OR data bases))).ti,ab,id. OR (review* OR overview).ti OR (bibliograph* OR relevant journals OR ((review* OR overview*) ADJ9 (systematic* OR methodologic* OR quantitativ* OR research* OR literature* OR studies OR trial* OR effective*))).ab.) NOT (((retrospective* OR record* OR case* OR patient*) ADJ1 review*) OR ((patient* OR review*) ADJ1 chart*)) DE "Systematic Review" OR DE "Meta Analysis" OR TX systematic review OR TX meta-analyses OR TX meta-analysis OR TX metaanalys* |
Limiters - Publication Year: 2023-2024; Language: English; Population Group: Human |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
15,658 |
|
S3 |
DE "Systematic Review" OR DE "Meta Analysis" OR TX systematic review OR TX meta-analyses OR TX meta-analysis OR TX metaanalys* |
Limiters - Publication Year: 2023-2024; Language: English; Population Group: Human |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
13,648 |
|
S2 |
(TX psychogenic non-epileptic seizure* or TX psychogenic nonepileptic seizure* or TX pseudoseizure* or TX pseudo seizure* or TX pseudo epileptic attack disorder or TX psychogenic seizure* or TX psychogenic attack* or TX hysterical seizure* OR TX conversion disorder OR TX conversion disorders OR TX conversion reaction OR TX conversion reactions OR DE "Conversion Disorder") AND (((TX Acid-Base Equilibrium OR TX acid-base equilibrium OR TX anion gap*) OR (TX postictal breathing OR TX stertorous breathing) OR (TX Amnesia OR TX amnesia*) OR (TX Serum Albumin OR TX albumin) OR (TX Fear OR TX Anxiety OR TX panic) OR (TX Aphasia) OR (TX opisthoton* OR TX arc de cercle) OR (TX pelvic thrust*) OR (TX asynchron* AND TX movement*) OR (TX change* AND TX consciousness) OR (TX “ictal duration*”) OR (TX whisper*) OR ((TX preictal OR TX pre ictal OR TX postictal OR TX post ictal OR TX ictal) AND TX heart rate) OR TX heart rate variability OR (TX cry OR TX crying OR TX weeping) OR (TX Lactate*) OR (TX Neuropeptide Y OR TX npy) OR (TX noserub*) OR ((TX eye closure AND TX ictal) OR TX eye movement*) OR (TX tongue AND (TX injur* OR TX biting)) OR (TX cheek AND (TX injur* OR TX biting)) OR TX oral lacerations) OR (TX vocalization) OR (TX Prolactin) OR (TX apparent sleep OR (TX appearance AND TX sleep)) OR (TX stutter*) OR (TX Urinary incontinence OR TX incontinence) OR (TX ictal injuries OR TX bruises OR TX burns OR TX fractures)) |
Limiters - Publication Year: 2023-2024; Language: English; Population Group: Human |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
34 |
|
S1 |
(TX psychogenic non-epileptic seizure* or TX psychogenic nonepileptic seizure* or TX pseudoseizure* or TX pseudo seizure* or TX pseudo epileptic attack disorder or TX psychogenic seizure* or TX psychogenic attack* or TX hysterical seizure* OR TX conversion disorder OR TX conversion disorders OR TX conversion reaction OR TX conversion reactions OR DE "Conversion Disorder") AND (((TX Acid-Base Equilibrium OR TX acid-base equilibrium OR TX anion gap*) OR (TX postictal breathing OR TX stertorous breathing) OR (TX Amnesia OR TX amnesia*) OR (TX Serum Albumin OR TX albumin) OR (TX Fear OR TX Anxiety OR TX panic) OR (TX Aphasia) OR (TX opisthoton* OR TX arc de cercle) OR (TX pelvic thrust*) OR (TX asynchron* AND TX movement*) OR (TX change* AND TX consciousness) OR (TX “ictal duration*”) OR (TX whisper*) OR ((TX preictal OR TX pre ictal OR TX postictal OR TX post ictal OR TX ictal) AND TX heart rate) OR TX heart rate variability OR (TX cry OR TX crying OR TX weeping) OR (TX Lactate*) OR (TX Neuropeptide Y OR TX npy) OR (TX noserub*) OR ((TX eye closure AND TX ictal) OR TX eye movement*) OR (TX tongue AND (TX injur* OR TX biting)) OR (TX cheek AND (TX injur* OR TX biting)) OR TX oral lacerations) OR (TX vocalization) OR (TX Prolactin) OR (TX apparent sleep OR (TX appearance AND TX sleep)) OR (TX stutter*) OR (TX Urinary incontinence OR TX incontinence) OR (TX ictal injuries OR TX bruises OR TX burns OR TX fractures)) |
Expanders - Apply equivalent subjects |
Interface - EBSCOhost Research Databases |
1,262 |