Borstkanker - Diagnostiek en stadiëring

Publicatiedatum: 17-06-2026

Beoordeeld op geldigheid: 17-06-2026

Diagnostische bevestiging

Een locoregionaal recidief wordt in ongeveer in de helft van de gevallen door de patiënt zelf gevonden en 20-40% door beeldvorming. Met name in geval van borstsparende therapie. Lichamelijk onderzoek door de behandelaar is van zeer beperkte waarde (Beltran-Blesst 2023, Godding 2025). De diagnose dient bevestigd te worden door middel van een histologisch biopt. Cytologie kan foutpositieve uitslagen geven, met name bij puncties uit een bestraald gebied (Dornfeld, 1992). Echografie van de oksel bij lokaal recidief mammacarcinoom heeft dezelfde rol en diagnostische waarde als bij primair mammacarcinoom. Ook een contralateraal mammogram ter uitsluiting van een contralaterale tumor wordt aanbevolen.

Regionale stadiëring

In geval van een lokaal recidief kunnen ook lymfogene metastasen opgetreden zijn. Na een eerdere SWK-procedure zullen deze veelal in de ipsilaterale oksel zitten. Indien oorspronkelijk een OKD heeft plaatsgehad kunnen kliermetastasen ook in de parasternale, infraclaviculaire of supraclaviculaire regio of zelfs in de contralaterale oksel bestaan (Perre, 1996). Voor het beleid ten aanzien van de (herhaalde) schildwachtklierprocedure wordt verwezen naar module 9.2.5.

Disseminatieonderzoek

Indien er gelijktijdig metastasen op afstand bestaan zal de behandelingsintentie veranderen van curatief in palliatief. Daarom wordt disseminatieonderzoek geadviseerd.

FDG-PET/CT

Bij een lokaal of locoregionaal recidief dient disseminatie onderzoek uitgevoerd te worden met een FDG PET/CT met als doel om synchrone regionale of afstandsmetastasen te detecteren. Deze kennis is cruciaal voor beslissingen over locoregionale chirurgie of aanvullende behandeling.

In een single-center Nederlands onderzoek leidde FDG PET/CT in bijna de helft van de gevallen tot een verandering in de managementstrategie, met een hoge sensitiviteit en positieve voorspellende waarde dan conventionele imaging (Aukema, 2010).

Recentere Nederlands serie (Walstra 2025) bij patiënten met een lokaal recidief liet weliswaar een lager percentage additionele afstandsmetastasen zien (14% vs 57% bij Aukema 2010), maar nog immer is de bijdrage substantieel. Regionale lymfekliermetastasen werden aangetoond middels punctie van FDG-avide klier bij 7% van alle cN0 patiënten. Bij presentatie met tevens regionale lymfekliermetastase (cN1) toonden 21% synchrone afstandsmetastasen.

Een studie uit 2018 (Neuman) toont vergelijkbare uitkomsten met synchrone metastasen bij 15% van patiënten met een lokaal recidief, bij 30% post-mastectomie met thoraxwand recidief en bij 35% met locoregionaal klierrecidief.

De kans op het vinden van aanvullende metastasen middels FDG-PET is dermate hoog dat significante impact op beleid verwacht kan worden en patiënten onnodige chirurgie of radiotherapie bespaard kan blijven.

Onderbouwing

1 - Aukema TS, Rutgers EJ, Vogel WV, Teertstra HJ, Oldenburg HS, Vrancken Peeters MT, Wesseling J, Russell NS, Valdés Olmos RA. The role of FDG PET/CT in patients with locoregional breast cancer recurrence: a comparison to conventional imaging techniques. Eur J Surg Oncol. 2010 Apr;36(4):387-92. doi: 10.1016/j.ejso.2009.11.009. Epub 2009 Dec 3. PMID: 19962268.
2 - Beltran-Bless AA, Alshamsan B, Alzahrani MJ, Hilton J, Baines KA, Samuel V, Pond GR, Vandermeer L, Clemons M, Larocque G. Regularly scheduled physical examinations and the detection of breast cancer recurrences. Breast. 2023 Jun;69:274-280. doi: 10.1016/j.breast.2023.03.004. Epub 2023 Mar 8. PMID: 36922304; PMCID: PMC10034490.
3 - Dornfeld JM, Thompson SK, Shurbaji MS. Radiation-induced changes in the breast: a potential diagnostic pitfall on fine-needle aspiration. Diagn Cytopathol. 1992;8(1):79-80; discussion 80-1. doi: 10.1002/dc.2840080117. PMID: 1551370.
4 - Godding LTH, Dekker-Klaassen A, Volders JH, van Hezewijk M, Siemerink EJM, van Uden D, Veltman J, Eijkelboom AH, Siesling S. The Added Value of Physical Examination for Breast Cancer Recurrence Detection in Women: A Systematic Review. Clin Breast Cancer. 2025 Jan 11:S1526-8209(24)00365-3. doi: 10.1016/j.clbc.2024.12.014. Epub ahead of print. PMID: 39909790.
5 - Neuman HB, Schumacher JR, Francescatti AB, Adesoye T, Edge SB, Vanness DJ, Yu M, McKellar D, Winchester DP, Greenberg CC; Alliance/American College of Surgeons Clinical Research Program Cancer Care Delivery Research Breast Cancer Surveillance Working Group. Risk of Synchronous Distant Recurrence at Time of Locoregional Recurrence in Patients With Stage II and III Breast Cancer (AFT-01). J Clin Oncol. 2018 Apr 1;36(10):975-980. doi: 10.1200/JCO.2017.75.5389. Epub 2018 Jan 31. PMID: 29384721; PMCID: PMC5877801.
6 - Perre CI, Koot VCM, de Hooge P, Weits T, Leguit P. Colour Doppler ultrasonography in the diagnosis of axillary lymph node metastases in breast cancer. The Breast. 1996;5(1):10-12. doi: 10.1016/S0960-9776(96)90043-0.
7 - Walstra CJEF, Schipper RJ, Voogd AC, van der Sangen MJC, van Duin RTNW, van Riet YE, Smidt ML, Bloemen JG, Wyndaele DNJ, Nieuwenhuijzen GAP; Dutch Snapshot Research Group. The role of 18F-FDG PET/CT in detecting synchronous regional and distant metastatic disease in patients with an in-breast tumour recurrence. Eur J Surg Oncol. 2025 May;51(5):109564. doi: 10.1016/j.ejso.2024.109564. Epub 2024 Dec 24. PMID: 39826447.

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum : 17-06-2026

Beoordeeld op geldigheid : 17-06-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:

Cluster Borstkanker

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is een multidisciplinair cluster ingesteld. Het cluster Borstkanker bestaat uit meerdere richtlijnen (zie hier de actuele clusterindeling). De stuurgroep bewaakt het proces van modulair onderhoud binnen het cluster. De expertisegroepsleden brengen hun expertise in, indien nodig. De volgende personen uit het cluster zijn betrokken geweest bij de herziening van deze module:

Clusterstuurgroepleden

C.H. (Carolien) Smorenburg, Internist-Oncoloog, NIV (tot september 2025)
B.E.P.J. (Birgit) Vriens, Internist-Oncoloog, NIV
A.W.G. (Annette) van der Velden, Internist, NIV (vanaf juli 2025)
H.J.G.D. (Desirée) van den Bongard, Radiotherapeut-Oncoloog, NABON/NVRO
M.A.M. (Marc) Mureau, Plastisch chirurg, NVPC
C. (Cristina) Guerreo Paez, Directeur, BVN
C. (Christiaan) van Swol, Klinisch fysicus, NVKF
F.H. (Frederieke) van Duijnhoven, Chirurg-Oncoloog, NVvH
J.H. (José) Volders, Oncologisch chirurg, NVvH

Betrokken clusterexpertisegroepleden

dr. E.L. (Emily) Postma, Oncologisch chirurg, NVvH
dr. F. (Femke) van der Leij, Radiotherapeut, NVRO
H. (Helma) Dollevoet, Patiëntvertegenwoordiger, BVN

Met ondersteuning van

S.N. (Sarah) van Duijn, adviseur, Kennisinstituut van Federatie van Medisch specialisten (2024)
J. (Joppe) Tra, senior adviseur, Kennisinstituut van Federatie van Medisch specialisten (2023-2024)
M.A. (Margreet) Pols, adjunct directeur, Kennisinstituut van Federatie van Medisch specialisten (2024-2025)
L.C. (Lotte) Houtepen, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (vanaf 2025)
E. (Eline) de Heus, adviseur, Kennisinstituut van Federatie van Medisch specialisten (vanaf 2025)
M. (Michiel Oerbekke, adviseur, Kennisinstituut van Federatie van Medisch specialisten (vanaf 2025)
J. (Joline) Rohof, junior adviseur, Kennisinstituut van Federatie van Medisch specialisten (vanaf 2025)

Belangenverklaringen

Een overzicht van de belangen van de clusterleden vindt u in onderstaande tabel. Alle clusterleden hebben schriftelijk verklaard of zij in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, onderzoeksfinanciering) of indirecte belangen (persoonlijke relaties, reputatiemanagement) hebben gehad. Gedurende de ontwikkeling of herziening van een module worden wijzigingen in belangen aan de voorzitter doorgegeven. De belangenverklaring wordt opnieuw bevestigd tijdens de commentaarfase.

Belangrijk om te benoemen dat:

Clusterleden werken niet als enige inhoudsdeskundige aan de module;
Een clusterlid werkt tenminste samen met een ander clusterlid met een vergelijkbare expertise in alle fasen (zoeken, studieselectie, data-extractie, evidence synthese, Evidence-to-decision, aanbevelingen formuleren) van het ontwikkelproces. Indien nodig worden clusterleden toegevoegd aan het cluster;
In alle fasen van het ontwikkelproces is een onafhankelijk methodoloog betrokken;
Overwegingen en aanbevelingen worden besproken en vastgesteld tijdens een clustervergadering onder leiding van een onafhankelijk voorzitter.

Wellicht ten overvloede willen wij erop wijzen dat medisch specialistische richtlijnen niet worden vastgesteld door de betreffende richtlijnwerkgroep maar door de besturen/ledenvergadering van de betrokken verenigingen.

De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.

Clusterstuurgroepleden

Tabel 6 Gemelde (neven)functies en belangen stuurgroep

Naam	Hoofdfunctie	Nevenwerkzaamheden	Persoonlijke financiële belangen	Persoonlijke relaties	Extern gefinancierd onderzoek	Intellectuele belangen en reputatie	Overige belangen
*Birgit Vriens*	Internist-oncoloog Catherinaziekenhuis Eindhoven	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen	Afgelopen jaren (2021-2022-2023) een sprekersvergoeding van Novartis ontvangen.
*Annette van der Velden*	Internist-oncoloog	Kaderarts palliatieve zorg	nvt	nvt	nee	nee	nee
*Desiree van den Bongard*	Radiotherapeut-oncoloog, Amsterdam UMC	Lid NABON bestuur (onbetaald) Voorzitter Landelijk Platform Radiotherapie Mammacarcinoom (LPRM) bestuur (onbetaald) Faculty ESTRO teaching course Advanced Treatment Planning (eenmalige vergoeding) Lid adviesraad Borstkanker Vereniging Nederland (onbetaald) Lid redactie BVN (onbetaald) Lid NTVO redactie (vergoeding gaat naar Amsterdam UMC) Lid Locoregionale werkgroep BOOG lid van ESTRO preoperative committee for guidelines in preoperative radiotherapy in breast cancer.	Geen	Geen	KWF/ Pink Ribbon - Eenmalige hoge dosis radiotherapie mammacarcinooom (ABLATIVE project, 2013 en 2020) - Projectleider; VARIAN grant voor Adaptive Radiotherapy in Breast Cancer patiënts (BREAST-ART, 2020) - Projectleider. * KWF/Pink Ribbon - Postoperative Re-irradiaTion with or without HYPErthermia: Toxciety, quality of life with locoreginal recurrent breast cancer (RT-HYPE, 2022) - Projectleider * ARTILLERY (HORIZON project) co-investigator	Geen	Lid landelijke werkgroep hypofractionering mammacarcinoom
*Marc Mureau*	Plastisch chirurg, Erasmus MC, Universitair Medisch Centrum Rotterdam	Maatschapslid AZR>SFG, werkzaamheden als plastisch chirurg (betaald) Vicevoorzitter clinical audit board Dutch Breast Implant Registry, mede beheren landelijke kwaliteitsregistratie borstimplantaten (vacatiegelden) Lid European Commission Expert Panel Medical Devices, General and Plastic Surgery and Dentistry, beoordelen documenten medical devices in kader CE-marketing (betaald) Zit er niet meer in.	Geen	Geen	Polytech Health & Asethetics GmbH - Long-term results of breast reconstruction with polyurethane covered implants: a multicenter randomized controlled trial - Projectleider (Afgerond)	Geen	Geen
*Cristina Guerreo Paez*	Directeur Borstkanker Vereniging Nederland	Lid Raad van Toezicht SPL te Leiden (onbetaald) - raad van toezicht Bureau Clara Wichman onbetaald - raad van toezicht Systemic Justice onbetaald - excutive board Europa Donna onbetaald	Geen	Geen	Als patiëntenorganisatie leveren wij vanuit partïëntenperspectief advies aan. Persoonlijk ben ik alleen betrokken bij het Covid consorium waar we onderzoek doen naar Covid en Borstkanker. Trekker is IKNL (geen rol als projectleider). Verder werken wij met de PAG samen en allerlei vrijwillgers.	Boegbeeldfuncties patiëntenorganisatie	Wij ontvangen van de farmacie gelden voor specifieke projecten op het gebied van informatievoorziening en/of lotgenotencontact. Deze zijn multisponsored en worden altijd opgenomen in het transparantieregister.
*Christiaan van Swol*	* Klinisch Fysicus, St. Antonius Ziekenhuis (0,9 fte) * Hoofd Zorgketen Borstkanker, St. Antonius Ziekenhuis (0,1 fte)	Voorzitter Bestuur Stichting Opleiding Klinische Fysica - onbetaald. Zie www.stichtingokf.nl	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen
*Frederieke van Duijnhoven*	Chirurg-oncoloog, Nederlands Kanker Instituut / Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis	* European Organization for Research and Treatment of Cancer, secretary of the Breast Cancer Group * Nederlandse Vereniging voor Chirurgische Oncologie, subgroep Mammachirurgie - werkgroep Wetenschap * Borstkanker Onderzoeks Groep BOOG - bestuur werkgroep Gemetastaseerde ziekte * Borstkanker Onderzoeks groep BOOG - bestuur werkgroep Locoregionaal * NEO ALLTO study Steering committee Alle nevenwerkzaamheden zijn onbetaald	Geen	Geen	Innovatiefonds Zorgverzekeraars - Towards omitting breast surgery in patiënts with a complete response to neoadjuvant chemotherapy - biopten past NAC ter evaluatie respons onderzoek inmiddels afgerond- Geen projectleider, co-PI KWF - Management of low risk ductal carcinoma in situ (low-risk DCIS): a non-randomized, multicenter, non-inferiority trial between standard therapy approch versus active surveillance - clinical trial ongoing - Geen projectleider, co-PI * KWF - Clinically node negative breast cancer patiënts undergoing breast conserving therapy: Sentinel lymph node procedure versus follow-up - randomized clinical trial, accural complete January 2022 - Geen projectleider, local PI * EORTC-quality of life group - Follow-up in Early and Locally Advanced Breast Cancer Patiënts: An EORTC QLG-BCG-ROG Protocol - clinical study in which quality of life data are registered in patiënts treated for breast cancer < 3 years ago - Geen projectleider, local PI	In antwoord op deze vraag moet ik vermelden dat ik als arts ook betrokken ben bij de patiëntenvereniging voor Phyllodes tumoren van de borst, wat 1 van de geformuleerde knelpunten vanuit onze beroepsvereniging is. Medisch-inhoudelijk voel ik daarbij absoluut geen persoonlijk intellectueel belang	Geen
*José Volder s*	Oncologische chirurg * tot 31-12-2021 Gelre Ziekenhuis Apeldoorn/Zutphen * per 10-1-2022 Diakonessehuis Utrecht	* Bestuurslid werkgroep Mammachirurgie NVCO - onbetaald * Voorzitter subgroep positionering en profilering NVCO werkgroep Mammachirurgie Nieuwe nevenfuncties Voorzitter Werkgroep mammachirurgie NVCO Bestuurslid NABON Chair Education and Training Committee Breast ESSO Lid programmacommissie Borstkanker	Geen	Geen	Geen	Geen	Geen

Betrokken clusterexpertisegroepleden

Tabel 7 Gemelde (neven)functies en belangen expertisegroep

Naam	Hoofdfunctie	Nevenwerkzaamheden	Persoonlijke financiële belangen	Persoonlijke relaties	Extern gefinancierd onderzoek	Intellectuele belangen en reputatie	Overige belangen
*Emily Postma*	Oncologisch chirurg Antonius Ziekenhuis Nieuwegein	Geen Bestuurslid Nederlandse Vereniging van Chirurgische Oncologie Bestuurslid werkgroep mammachirurgie (NVCO) en voorzitter subgroep onderwijs	Geen	Geen	Geen Groen licht voor ICG: Nationale implementatie van ICG voor SNB-procedure bij borstkanker ZonMW)	Geen	Geen
*Femke van der Leij*	Radiotherapeut-oncoloog UMC Utrecht	Niet van toepassing BOOG werkgroeplid locoregionaal (onbetaald)	Geen	Nee	Niet van toepassing	Niet van toepassing	Nee
*Helma Dollevoet*	Belangenbehartiger Borstkankervereniging Nederland. Tijdelijke waarneming voor een openstaande FTE. Waarschijnlijk tot oktober 2025.	Eigenaar van creatief bureau paars. Momenteel ook projectmanager voor herziening website Zeldzame bloedziekten patiëntenorganisatie. Zie evt.: https://creatiefbureaupaars.nl/	geen	Nee	Neem momenteel niet deel aan extern gefinancierd onderzoek	Belangenbehartiging voor een specifieke doelgroep: Nederlandse patiënten met borstkanker en hun naasten.	Zover ik weet niet.

Inbreng patiëntenperspectief

Er werd aandacht besteed aan het patiënten perspectief door deelname van Borstkankervereniging Nederland.

Werkwijze

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. Relevante informatie voor de ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule is hieronder weergegeven.

Borstkanker