Het richtlijncluster Laryngologie heeft verschillende modules uit de richtlijnen Orofaryngeale dysfagie en Stemklachten herzien gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke inzichten.

Richtlijn Orofaryngeale dysfagie

Dysfagie, een verzamelnaam voor slikklachten of slikproblemen, kan het gevolg zijn van veel verschillende aandoeningen. Het vormt een belangrijke risicofactor voor problemen als ondervoeding, uitdroging, longontsteking en overlijden. Vier verouderde modules zijn nu herzien:

• Sliktrainingsprogramma’s bij dysfagie: De module beschrijft de effectiviteit van intensieve sliktrainingsprogramma’s en voor welke patiënten dit geschikt is. Standaard wordt logopedische behandeling met compensatiestrategieën aanbevolen. Sliktraining wordt nu expliciet gekoppeld aan het verwachte beloop en vraagt om regelmatige heroverweging van haalbaarheid en wenselijkheid. Gezamenlijke besluitvorming staat centraal, met aandacht voor de wensen en mogelijkheden van patiënten. Ook is de betrokkenheid van mantelzorgers toegevoegd.
• Biofeedback bij dysfagie: De module beschrijft de meerwaarde van biofeedback (oppervlakte-EMG) bij de behandeling van patiënten met dysfagie. In individuele gevallen kan biofeedback bijdragen aan slikrevalidatie. De aanbeveling geeft wel aan dat biofeedback uitsluitend wordt ingezet als adjuvans bij reguliere sliktraining én altijd in goed overleg met de patiënt en mantelzorger.
• Elektrostimulatie bij dysfagie: De module beschrijft de meerwaarde van (functionele) elektrostimulatie in de behandeling van patiënten met dysfagie. De indicatie is aangescherpt tot spierzwakte als gevolg van niet-aangeboren hersenletsel, zoals een CVA. De toepassing ervan kan alleen in individuele gevallen, in goed overleg met patiënt en mantelzorger. Daarnaast zijn contra-indicaties, zoals dysfagie na chirurgische of radiotherapeutische behandeling bij hoofd-halskanker, en de vereiste scholing duidelijk vastgelegd.
• KNO- of MDL-interventies bij dysfagie: De module geeft stapsgewijs behandeladvies voor botuline injecties, dilatatie en myotomie bij orofaryngeale dysfagie en cricofaryngeusdysfunctie. De nadruk ligt op verbetering van de kwaliteit van leven. De behandeling volgt een stapsgewijze aanpak, waarbij minder invasieve opties de voorkeur hebben en patiëntfactoren en -voorkeuren zijn leidend.

Richtlijn Stemklachten

Je stem is enorm belangrijk in communicatie. Stemstoornissen kunnen dan ook enorm belemmerend zijn. Het richtlijncluster heeft nu een module uit de richtlijn Stemklachten herzien:

• Stemrust na stemklachten: Deze module beschrijft het peri-operatieve beleid (stemrust) bij stemklachten. Het beleid rondom microlarynxchirurgie is vereenvoudigd en gepersonaliseerd: stemrust is alleen in specifieke gevallen nodig. De nadruk ligt op een zorgvuldige en geleidelijke opbouw van stembelasting, zo nodig onder begeleiding van een stemgespecialiseerde zorgverlener.

Samenwerking

De modules zijn ontwikkeld door het richtlijncluster Laryngologie, een multidisciplinaire werkgroep met vertegenwoordigers van KNO-artsen (NVKNO), logopedisten (NVLF), klinisch geriaters (NVKG), MDL-artsen (NVMDL), neurologen (NVN), bedrijfsartsen (NVAB), radiologen (NVvR) en patiëntvertegenwoordigers (Parkinson Vereniging en Patiëntenvereniging Hoofd-Hals).

Het traject is begeleid door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten. Financiering is afkomstig van de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS).

Bekijk de richtlijn orofaryngeale dysfagie

Bekijk de richtlijn stemklachten

Voor patiënten: Thuisarts slikproblemen