Implementatieplan

Aanbeveling	Tijdspad voor implementatie: < 1 jaar, 1 tot 3 jaar of > 3 jaar	Verwacht effect op kosten	Randvoorwaarden voor implementatie (binnen aangegeven tijdspad)	Mogelijke barrières voor implementatie¹	Te ondernemen acties voor implementatie²	Verantwoordelijken voor acties³	Overige opmerkingen
Behandel eerst agitatie of agressie volgens niet-medicamenteus beleid indien mogelijk;	< 1 jaar	Geen	Geen	Geen	Geen	Betrokken afdelingen in de revalidatie-, ziekenhuis-, GGZ- en eerstelijns-setting.	Geen
Staak medicatie die agressie kan veroorzaken of verergeren;	< 1 jaar	Positief effect	Niet-medicamenteuze interventies kunnen worden geboden op plek waar patiënt zich bevindt.	Zie module niet-medicamenteuze behandeling van agressie en agitatie bij NAH	Zie module niet-medicamenteuze behandeling van agressie en agitatie bij NAH	Zie module niet-medicamenteuze behandeling van agressie en agitatie bij NAH	Geen
Kies medicatie die ingrijpt op de oorzaak van de agitatie en/of agressie. Gebruik figuur 1. voor een overzicht van geprefereerde medicamenten;	< 3 jaar	Geen	Het is duidelijk welke afdelingen/instellingen patiënten behandelen met hersenletsel en in welke fase na letsel deze patiënten zich bevinden	Grote verscheidenheid aan type patiënten en benodigd maatwerk, waardoor een protocol niet toereikend kan zijn	Samenwerking van afdelingen waar patiënten met hersenletsel worden behandeld (oa spoedeisende hulp, intensive care, neurologie, psychiatrie, revalidatie, geriatrie) Instellen van een aandachtsfunctionaris hersenletsel binnen een organisatie	Betrokken afdelingen in de revalidatie-, ziekenhuis-, GGZ- en eerstelijns-setting.	Geen
Let op de risico’s specifiek voor de patiëntengroep met hersenletsel zoals effect op cognitie, neurologisch herstel, epileptische insulten en valgevaar en op risico’s bij comorbiditeiten en polyfarmacie;	< 1 jaar	Geen	Geen	Geen	Geen	Betrokken zorgverleners
Zet haloperidol, olanzapine en risperidon alleen in tijdens de acute fase na hersenletsel en met name als “zo nodig” medicatie gezien de potentieel schadelijke effecten op neurologisch herstel;	< 1 jaar	Geen	Geen	Geen	Geen	Betrokken zorgverleners
Vermijd inzet van medicatie met anticholinerge eigenschappen vanwege het verwachte negatieve effect op cognitieve functies;	< 1 jaar	Geen	Geen	Geen	Geen	Betrokken zorgverleners
Beperk sederende medicatie in verband met het valrisico bij patiënten met hersenletsel;	< 1 jaar	Geen	Geen	Geen	Geen	Betrokken zorgverleners
Breng de risico’s in kaart van de inzet van vrijheidbeperkende interventies in combinatie met sedatie, minimaliseer de risico’s voordat deze interventies worden ingezet;	< 1 jaar	Geen	Geen	Geen	Geen	Betrokken zorgverleners
Start low, go slow: begin met een lage dosering en verhoog deze langzaam op geleide van de klachten.	< 1 jaar	Geen	Geen	Geen	Geen	Betrokken specialisten van afdelingen in de revalidatie-, ziekenhuis-, GGZ- en eerstelijns-setting.	Geen

_{¹ Barrières kunnen zich bevinden op het niveau van de professional, op het niveau van de organisatie (het ziekenhuis) of op het niveau van het systeem (buiten het ziekenhuis). Denk bijvoorbeeld aan onenigheid in het land met betrekking tot de aanbeveling, onvoldoende motivatie of kennis bij de specialist, onvoldoende faciliteiten of personeel, nodige concentratie van zorg, kosten, slechte samenwerking tussen disciplines, nodige taakherschikking, etc.}

_{² Denk aan acties die noodzakelijk zijn voor implementatie, maar ook acties die mogelijk zijn om de implementatie te bevorderen. Denk bijvoorbeeld aan controleren aanbeveling tijdens kwaliteitsvisitatie, publicatie van de richtlijn, ontwikkelen van implementatietools, informeren van ziekenhuisbestuurders, regelen van goede vergoeding voor een bepaald type behandeling, maken van samenwerkingsafspraken.}

_{³ Wie de verantwoordelijkheden draagt voor implementatie van de aanbevelingen, zal tevens afhankelijk zijn van het niveau waarop zich barrières bevinden. Barrières op het niveau van de professional zullen vaak opgelost moeten worden door de beroepsvereniging. Barrières op het niveau van de organisatie zullen vaak onder verantwoordelijkheid van de ziekenhuisbestuurders vallen. Bij het oplossen van barrières op het niveau van het systeem zijn ook andere partijen, zoals de NZA en zorgverzekeraars, van belang.}