Veneuze pathologie / Diepe veneuze ziekte

Initiatief: Cluster Arteriële en veneuze pathologie Aantal modules: 6

Diepe veneuze ziekte – Embolisatie bij patiënten met pelvic venous disorder

Publicatiedatum: 02-10-2025
Beoordeeld op geldigheid: 24-09-2025

Uitgangsvraag

Wat is de waarde van embolisatie bij patiënten met pelvic venous disorder?

Aanbeveling

Pas geen embolisatie toe bij asymptomatische patiënten met insufficiënte bekkenvenen.

 

Overweeg embolisatie van insufficiënte bekkenvenen bij symptomatische patiënten, waarbij geen andere verklaring voor de klachten wordt gevonden na multidisciplinaire analyse*.

*Zie hoofdstuk ‘Aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie’ in de overwegingen.

Overwegingen

Voor- en nadelen van de interventie en de kwaliteit van het bewijs

Er is literatuuronderzoek uitgevoerd naar het effect van embolisatie van insufficiënte bekkenvenen in vergelijking met een conservatieve behandeling of geen behandeling bij patiënten met pelvic venous disorder of voorheen pelvic congestion syndrome. Kwaliteit van leven werd gedefinieerd als cruciale uitkomstmaat. Er werden geen gerandomiseerde studies gevonden die aan de PICO voldeden om daarmee de uitgangsvraag van deze module op basis van wetenschappelijke literatuur te beantwoorden. Er werd een systematische review gevonden waarin 24 observationele studies werden geïncludeerd met een totaal van 970 patiënten. In deze systematische review werd gekeken naar klinische uitkomsten met metingen voor- en na de interventie bij 970 patiënten. Geen van de observationele studies in deze systematische review vergeleek embolisatie met een conservatieve behandeling of geen behandeling.

 

Complicaties van een invasieve behandeling moeten worden afgezet tegen het voordeel ervan. In de literatuurstudie is gezocht naar het effect van embolisatie in vergelijking met geen behandeling of conservatieve behandeling. In het geval geen behandeling wordt gedaan, zijn er ook geen complicaties. Als conservatieve behandeling van klachten bij bekkenvenen insufficiëntie is medicamenteuze therapie beschreven. Deze kan bestaan uit pijnstilling zoals NSAID’s, venotonica of hormonale therapie zoals progesteron en gonadoreline- agonisten (Borghi, 2016). Veel voorkomende bijwerkingen van deze medicijnen zijn osteoporose, libidostoornissen, opvliegers, emotionele labiliteit en hoofdpijn bij de hormonale therapie; klachten als zuurbranden, maagpijn of ulcus pepticum bij NSAID’s en hoofdpijn, duizeligheid, opvliegers en vermoeidheid bij venotonica. Medicamenteuze therapie kan de symptomen verminderen maar behandelt niet de veneuze insufficiëntie.

 

In de systematische review van Hanna (2024) is het overall complicatie risico van bekkenvenen embolisatie 9%. Van deze complicaties is 89% mild en 10% een ernstige complicatie. De meest voorkomende milde complicatie is het post embolisatie syndroom. Dit bestaat uit zelf limiterende klachten van milde abdominale pijn en subfebriele temperatuur direct na embolisatie. Overige beschreven complicaties zonder noodzaak tot re-interventie zijn perforatie van de vene, flebitis, hematoom van de punctieplaats en contrast allergie. Ernstige complicaties waarbij aanpassing van het beleid (medicatie, opname) of noodzaak tot re-interventie zijn vooral coil embolisatie met noodzaak tot snaren en diep veneuze trombose (Sutanto, 2021).

 

Waarden en voorkeuren van patiënten (en evt. hun verzorgers)

Het belangrijkste doel van de patiënt is klachtenreductie en verbetering van de kwaliteit van leven. De invloed van bekkenvenen insufficiëntie op de kwaliteit van leven varieert per patiënt. Typische klachten zijn chronische, niet-cyclische pelviene pijn (die toeneemt bij lang staan), dysmenorroe, pollakisurie, dyspareunie en varices van perineum, labia en de benen (Sewell, 2018). Afhankelijk van de thuissituatie, het beroep en nevenactiviteiten kunnen de klachten meer of minder beperkend zijn in het dagelijks leven.

 

Het is daarnaast belangrijk voor de patiënt dat de interventie veilig is en dat er een gerede kans is op een succesvolle behandeling. In de literatuur worden een aantal voordelen van de interventie benoemd, namelijk de grote kans op technisch succesvolle embolisatie van 94- 96%, de kans op klinisch succes (significante afname VAS pijnscore) van 80-100% en een algehele kans op complicaties van 9% (Guirola, 2017). Ook wordt een afname van pollakisurie (78-100%), dysmenorroe (40-79,4%) en dyspareunie (60-89,5%) beschreven (Sutanto, 2022).

 

De interventie kan door de patiënt als belastend worden ervaren, vanwege de punctie voor endovasculaire toegang, röntgenstraling op het kleine bekken, toediening van jodiumhoudend contrast, (dag)opname in het ziekenhuis en pijnklachten/post-embolisatie syndroom na de behandeling (klachten die kunnen optreden vanwege het afsluiten van een bloedvat, bijvoorbeeld pijn, misselijkheid en koorts). Een alternatief is conservatieve behandeling in de vorm van medicatie. Pijnstilling, venotonica en hormonale therapie kunnen zorgen voor een reductie van de klachten. Er zijn voornamelijk studies uit het verleden, zoals de serie van Farquhar (1989), die in 73% van de vrouwen die hormonale therapie gebruikten en een klachtenreductie van 50% rapporteerden. Het gunstige effect van medicatie verdwijnt wanneer het gebruik wordt gestopt. Een ander nadeel is dat er zoals eerder beschreven veel systemische bijwerkingen optreden en dit de therapietrouw niet ten goede komt.

 

Het is van groot belang dat alle opties inclusief de risico’s, voor- en nadelen hiervan met de patiënt worden besproken om vervolgens gezamenlijk een behandelplan op te stellen.

 

Kosten (middelenbeslag)

Bekkenvenen insufficiëntie is een van de oorzaken van chronische pelviene pijn. De incidentie van chronische pelviene pijn is 3,8% in de westerse wereld (Zondervan, 1999). Geschat wordt dat bij minstens 10-20% van de patiënten bekkenvenen insufficiëntie de oorzaak van de pelviene pijn is. Het gaat dus om een grote groep patiënten. Een patiënt met chronische pelviene pijn/ pelvic venous disorder wordt vaak uitgebreid geanalyseerd en verwezen naar meerdere specialismen (gynaecologie, MDL, urologie, neuroloog, vaatchirurg, psycholoog, bekkenbodem therapeut). Het betreft veelal vrouwen in de reproductieve leeftijd die door de klachten psychosociale beperkingen ervaren. De hoge incidentie en prevalentie van pelviene pijn, geassocieerde psychosociale problemen en de diagnostische beperkingen leiden al voor een interventie tot hoge medische en maatschappelijke kosten. Embolisatie van insufficiënte bekkenvenen gebeurt over het algemeen tijdens een dagopname in het ziekenhuis. De kosten van de interventie liggen rond de 3300 euro.

 

De patiënt krijgt na ontslag uit het ziekenhuis geen beperkende leefregels mee en kan over het algemeen binnen enkele dagen weer op het oude niveau functioneren. Er is geen reguliere follow up of aanvullende imaging na embolisatie nodig.

 

Met de hoge kans op technisch en klinisch succes van de embolisatie is het reëel dat een patiënt na de interventie minder (pijn)klachten heeft, beter kan functioneren in het dagelijks leven en een betere kwaliteit van leven heeft. Er zijn geen studies over werkhervatting of kosteneffectiviteit van embolisatie van bekkenvenen beschikbaar.

De hoge klinische succeskans, lage kans op ernstige complicaties en de eenmalige hoge kosten van een interventie wegen op tegen de langdurige medische en maatschappelijke kosten die het gevolg zijn van bekkenvenen insufficiëntie.

 

Aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie

De incidentie van chronische pelviene pijn is hoog. Bekkenvenen insufficiëntie is bij een significant deel van de patiënten de oorzaak van de pijnklachten. Omdat er geen eenduidigheid in diagnostiek is, is de incidentie/prevalentie van bekkenvenen insufficiëntie niet duidelijk. Niet alle patiënten met insufficiënte venen bij imaging, ervaren hier klachten van. De uitdaging ligt in het identificeren van patiënten waarbij veneuze insufficiëntie de oorzaak van hun klachten is en zo dus de groep patiënten te selecteren die voordeel hebben van embolisatie. Multidisciplinaire samenwerking is hierbij essentieel omdat meerdere organen pelviene (pijn)klachten kunnen veroorzaken. De laatste jaren is er groeiende kennis over, aandacht voor en erkenning van bekkenvenen insufficiëntie als oorzaak van significante klachten en afname van kwaliteit van leven van een grote groep voornamelijk jonge vrouwen. Dit zou kunnen leiden tot sterke groei van het aantal patiënten. Embolisatie van insufficiënte bekkenvenen is een behandeling die regulier in Nederlandse ziekenhuizen wordt uitgevoerd en voor alle patiënten binnen de basiszorg toegankelijk is. De interventie is laag complex en kent goede klinische resultaten. Niet zozeer de interventie als wel de diagnostiek en patiëntselectie nopen tot multidisciplinaire samenwerking. Uitbreiding van kennis over symptomen, bevindingen bij diagnostiek, uitgebreidheid van embolisatie, klinische uitkomst en lange termijn resultaten op basis van wetenschappelijk onderzoek zijn essentieel voor de juiste patiëntselectie. Op deze manier kan toenemend de juiste zorg voor de juiste patiënt geleverd worden.

 

Rationale van de aanbeveling: weging van argumenten voor en tegen de interventies

Er zijn geen gerandomiseerde studies gevonden die het effect van embolisatie van insufficiënte bekkenvenen vergelijken met conservatieve of geen behandeling. Het belangrijkste doel van de interventie voor de patiënt is klachtenreductie en verbetering van de kwaliteit van leven.

 

Embolisatie is technisch goed uitvoerbaar en kent een laag complicatie risico. De hoge klinische succeskans, lage kans op ernstige complicaties en de eenmalige hoge kosten van een interventie wegen op tegen de langdurige medische en maatschappelijke kosten die het gevolg zijn van bekkenvenen insufficiëntie.

 

Op basis van deze bevindingen kan embolisatie aangeboden worden aan geselecteerde, symptomatische patiënten met bekkenvenen insufficiëntie. Het is van groot belang dat alle opties inclusief de voor- en nadelen hiervan met de patiënt worden besproken om vervolgens gezamenlijk een behandelplan te maken.

Onderbouwing

Pelvic venous disorder (PVD) is becoming more and more accepted as a serious condition which leads to more people undergoing treatment for PVD. It affects patients with chronic pain in the small pelvic area, urinary complaints, pain after sexual intercourse, and/or varicose veins in the vulvar/scrotal or perineal area or in the legs, without urogenital pathology. These complaints may result from insufficient pelvic veins; the gonadal veins and/or the internal iliac veins. These veins may have become insufficient due to increased pressure (pregnancy or compression such as May-Thurner or Nutcracker) or the valves may be primary insufficiency (predisposition). Sometimes these veins involve collaterals in cases of iliac vein obstruction after deep vein thrombosis (DVT). In this module, we discuss only patients without compression syndrome and without post-thrombotic obstruction and focus on embolization of insufficient pelvic veins.

Summary of Findings

Not applicable.

Description of studies

No studies were included in the analysis of the literature.

 

Results

Not applicable.

A systematic review of the literature was performed to answer the following question(s): What are the benefits of embolization of insufficient pelvic veins in comparison with conservative or no treatment in patients with pelvic venous disorder?

P: Patients with pelvic venous disorder
I: Embolization of insufficient pelvic veins
C: Conservative treatment or no treatment
O:

Pain in the small pelvic area, heavy feeling in the small pelvic area, urinary complaints, pain after sexual intercourse, varicose veins in vulvar/scrotal or perineal region and in the legs, complications, quality of life

Relevant outcome measures

The guideline panel considered quality of life as a critical outcome measure for decision making; and pain in the small pelvic area, heavy feeling in the small pelvic area, urinary complaints, pain after sexual intercourse, varicose veins in vulvar/scrotal and perineal region and in the legs as important outcome measures for decision making.

 

The guideline panel defined a difference of 25% for dichotomous outcome measures (relative risk <0.8 or >1.25) and a difference of 10% for continuous outcome measures as a minimal clinically (patient) important difference.

 

Search and select (Methods)

The databases Medline (via OVID) and Embase (via Embase.com) were searched with relevant search terms until the 10th of June, 2024. The detailed search strategy is listed under the tab ‘Literature search strategy’. The systematic literature search resulted in 564 hits. Studies were selected based on the following criteria: systematic reviews and randomized controlled trials on embolization in patients with insufficient pelvic veins. Six studies were initially selected based on title and abstract screening. After reading the full text, all six studies were excluded (see the exclusion table under the tab ‘Evidence tabellen’).

  1. 1 - Borghi C, Dell'Atti L. Pelvic congestion syndrome: the current state of the literature. Arch Gynecol Obstet. 2016 Feb;293(2):291-301. doi: 10.1007/s00404-015-3895-7. Epub 2015 Sep 24. PMID: 26404449.
  2. 2 - Farquhar CM, Rogers V, Franks S, Pearce S, Wadsworth J, Beard RW. A randomized controlled trial of medroxyprogesterone acetate and psychotherapy for the treatment of pelvic congestion. Br J Obstet Gynaecol. 1989 Oct;96(10):1153-62. doi: 10.1111/j.1471-0528.1989.tb03190.x. PMID: 2531611.
  3. 3 - Guirola JA, Sánchez-Ballestin M, Sierre S, Lahuerta C, Mayoral V, De Gregorio MA. A Randomized Trial of Endovascular Embolization Treatment in Pelvic Congestion Syndrome: Fibered Platinum Coils versus Vascular Plugs with 1-Year Clinical Outcomes. J Vasc Interv Radiol. 2018 Jan;29(1):45-53. doi: 10.1016/j.jvir.2017.09.011. Epub 2017 Nov 22. PMID: 29174618.
  4. 4 - Hanna J, Bruinsma J, Temperley HC, Fernando D, O'Sullivan N, Hanna M, Brennan I, Ponosh S. Efficacy of embolotherapy for the treatment of pelvic congestion syndrome: A systematic review. Ir J Med Sci. 2024 Jun;193(3):1441-1451. doi: 10.1007/s11845-024-03608-6. Epub 2024 Jan 31. PMID: 38294607; PMCID: PMC11128397.
  5. 5 - Sewell M, Churilov L, Mooney S, Ma T, Maher P, Grover SR. Chronic pelvic pain - pain catastrophizing, pelvic pain and quality of life. Scand J Pain. 2018 Jul 26;18(3):441-448. doi: 10.1515/sjpain-2017-0181. PMID: 29794266.
  6. 6 - Shokeir T, Amr M, Abdelshaheed M. The efficacy of Implanon for the treatment of chronic pelvic pain associated with pelvic congestion: 1-year randomized controlled pilot study. Arch Gynecol Obstet. 2009 Sep;280(3):437-43. doi: 10.1007/s00404-009-0951-1. Epub 2009 Feb 4. PMID: 19190927.
  7. 7 - Soysal ME, Soysal S, Vicdan K, Ozer S. A randomized controlled trial of goserelin and medroxyprogesterone acetate in the treatment of pelvic congestion. Hum Reprod. 2001 May;16(5):931-9. doi: 10.1093/humrep/16.5.931. PMID: 11331640.
  8. 8 - Sutanto SA, Tan M, Onida S, Davies AH. A systematic review on isolated coil embolization for pelvic venous reflux. J Vasc Surg Venous Lymphat Disord. 2022 Jan;10(1):224-232.e9. doi: 10.1016/j.jvsv.2021.07.006. Epub 2021 Aug 4. PMID: 34358670.
  9. 9 - Zondervan KT, Yudkin PL, Vessey MP, Dawes MG, Barlow DH, Kennedy SH. Prevalence and incidence of chronic pelvic pain in primary care: evidence from a national general practice database. Br J Obstet Gynaecol. 1999 Nov;106(11):1149-55. doi: 10.1111/j.1471-0528.1999.tb08140.x. PMID: 10549959.

Risk of Bias tables

Not applicable.

 

Table of excluded studies

Reference

Reason for exclusion

Carvalho, Sarah & Metzger, Patrick & Godeiro Fernandez, Miguel & Ribeiro, Wlamir & NOGUEIRA, Allêh & SOUZA, João. (2022). Pelvic venous reflux embolization in the treatment of symptomatic pelvic congestive syndrome: A systematic review with meta-analysis. Journal of Vascular Surgery: Venous and Lymphatic Disorders. 10.1016/j.jvsv.2022.10.005.

Pre-post study within one treatment group and therefore not suitable for this guideline.

Hanna J, Bruinsma J, Temperley HC, Fernando D, O'Sullivan N, Hanna M, Brennan I, Ponosh S. Efficacy of embolotherapy for the treatment of pelvic congestion syndrome: A systematic review. Ir J Med Sci. 2024 Jun;193(3):1441-1451. doi: 10.1007/s11845-024-03608-6. Epub 2024 Jan 31. PMID: 38294607; PMCID: PMC11128397.

The study did not compare the interventions under study in this module.

Sutanto SA, Tan M, Onida S, Davies AH. A systematic review on isolated coil embolization for pelvic venous reflux. J Vasc Surg Venous Lymphat Disord. 2022 Jan;10(1):224-232.e9. doi: 10.1016/j.jvsv.2021.07.006. Epub 2021 Aug 4. PMID: 34358670.

The study did not compare the interventions under study in this module.

Hansrani V, Riding D, Seif MW, Caress AL, Payne K, Ghosh J, McCollum CN. Transvenous occlusion of incompetent pelvic veins to treat chronic pelvic pain in women: A randomised controlled trial. BJOG. 2023 Oct;130(11):1362-1369. doi: 10.1111/1471-0528.17512. Epub 2023 Apr 24. PMID: 37095614.

The study did not compare the interventions under study in this module.

Daniels JP, Champaneria R, Shah L, Gupta JK, Birch J, Moss JG. Effectiveness of Embolization or Sclerotherapy of Pelvic Veins for Reducing Chronic Pelvic Pain: A Systematic Review. J Vasc Interv Radiol. 2016 Oct;27(10):1478-1486.e8. doi: 10.1016/j.jvir.2016.04.016. Epub 2016 Jul 7. PMID: 27397619.

Background article.

Pyra K, Woźniak S, Roman T, Czuczwar P, Trojanowska A, Jargiełło T, Paszkowski T. Evaluation of effectiveness of endovascular embolisation for the treatment of pelvic congestion syndrome--preliminary study. Ginekol Pol. 2015 May;86(5):346-51. doi: 10.17772/gp/2420. PMID: 26117971.

Non-comparative study.

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum  : 02-10-2025

Beoordeeld op geldigheid  : 24-09-2025

Initiatief en autorisatie

Initiatief:
  • Cluster Arteriële en veneuze pathologie
Geautoriseerd door:
  • Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie
  • Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • Nederlandse Vereniging voor Radiologie

Algemene gegevens

De ontwikkeling van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd uit de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodules is in 2022 een multidisciplinaire cluster ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van het cluster) die betrokken zijn bij arteriële en veneuze pathologie.

 

De modules zijn herzien binnen het cluster Arteriële en veneuze pathologie. Het cluster bestaat uit veertien richtlijnen. De stuurgroep bewaakt het proces van modulair onderhoud binnen het cluster. De expertisegroepsleden worden indien nodig gevraagd om hun expertise in te zetten voor een specifieke richtlijnmodule. De samenstelling van de clusterstuur- en expertisegroep is als volgt:

 

Clusterstuurgroep

  • Prof. dr. B.M.E. (Barend) Mees, Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • Prof em. dr. G.M. (Clemens) Rommers, Nederlandse Vereniging voor Revalidatieartsen
  • Prof dr. F.M.A.C. (Fabrice) Martens, Nederlandse Vereniging voor Cardiologie
  • Dr. C. (Çagdas) Ünlü, Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • Dr. J.P.M. (Jan Paul) Frölke, Nederlandse Vereniging voor Traumachirurgie
  • Dr. S.W. (Sanne) de Boer, Nederlandse Vereniging voor Radiologie
  • Dr. R.I.F. (Rutger) van der Waal, Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie
  • Dr. R.R.J. (Roland) van Kimmenade, Nederlandse Vereniging voor Cardiologie

Clusterexpertisegroep

  • Dr. S.K. (Simone) van der Velden, Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie
  • Dr. R. (Rinske) Loeffen, Nederlandse Internisten Vereniging / Nederlandse Vereniging van Internisten Vasculaire Geneeskunde
  • Dr. S. (Shan Shan) Qiu Shao, Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie
  • Dr. M.J.E. (Marie Josee) Tongerlo - van Rijn, Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • Dr. J.L. (Jorg) de Bruin, Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • Dr. M.G.J. (Maarten) Snoeijs, Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • Dr. A.M. (Arno) Wiersma, Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • Dr. K.K. (Kakkhee) Yeung, Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • Dr. M.C. (Miriam) Faes, Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie
  • Dr. M.W.F. (Martin) van Leen, Verenso
  • Dr. G.W.M. (Gilbert) Wijntjes, Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfskunde
  • Drs. J.G. (Geerdink), Nederlandse Vereniging van Dermatologie en Venereologie
  • Drs. N.H. Shadid, Nederlandse Vereniging van Dermatologie en Venereologie
  • Drs. E.D. (Dorien) Wildschut, Nederlandse Vereniging voor Intensive Care
  • Drs. J. (Jeroen) Nieuwenhuizen, Nederlandse Vereniging voor Intensive Care
  • Drs. N. (Niel) Groen, Nederlandse Vereniging voor Nucleaire Geneeskunde
  • Drs. D.A.F. (Daniel) van den Heuvel, Nederlandse Vereniging voor Radiologie
  • Drs. R.J.B. (Rutger) Brans, Nederlandse Vereniging voor Radiologie
  • Drs. K. (Karen) Prantl, Nierpatiënten Vereniging Nederland
  • Drs. G.F.E. (Gilaine) Kleian, Stichting Harteraad
  • H.W. (Henk) van Hamersvelt, Nederlands Internisten Vereniging
  • L.L.F.G. (Lars) Valke, Nederlandse Internisten Vereniging
  • J.H.H. (Jorinde) van Laanen, Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • C.P.A. (Koen) van Hees, Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland
  • T.J. (Dorethé) Wassink, Ergotherapie Nederland
  • M. (Mark) Oldekamp, Stichting Orthopedische Hulpmiddelenzorg Nederland
  • V. (Vera) Koenekoop, Stichting Orthopedische Hulpmiddelenzorg Nederland
  • G. (Gerard) Gravemaker, NVOS-Orthobanda
  • E.M.J. (Evie Houët-Löring, ISPO Nederland
  • N. (Neelthe) Coolen, Nierpatiënten Vereniging Nederland

Met ondersteuning van

  • Dr. M.S. (Matthijs) Ruiter, senior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • M. (Mitchel) Griekspoor MSc, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

De Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling is gevolgd. Alle clusterleden hebben schriftelijk verklaard of zij in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, onderzoeksfinanciering) of indirecte belangen (persoonlijke relaties, reputatiemanagement) hebben gehad. Gedurende de ontwikkeling of herziening van een module worden wijzigingen in belangen aan de voorzitter doorgegeven. De belangenverklaring wordt opnieuw bevestigd tijdens de commentaarfase.

 

Een overzicht van de belangen van de clusterleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten.

 

Clusterstuurgroep

 

Clusterlid

Functie

Nevenfuncties

Gemelde belangen

Ondernomen actie

Prof. dr. B.M.E. (Barend) Mees

 

Vaatchirurg

Ontwikkelaar curriculum en trainer mazeBox (betaald)

Persoonlijke financiële belangen:

Geen.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

RegMed XB 

Titel: Cardio Moonshot

Onderwerp: Ontwikkeling van een hart box voor perfusie en regeneratie van het zieke hart buiten het lichaam.

Funding: Hartstichting en RegMed

Begunstigde: Maastricht University

Rol: Moonshot leader

 

Philips

Titel: Lumiguide Registry

Onderwerp: Internationale prospectieve registratie van gebruik van FORS navigatie met Lumiguide (radiation free) tijdens endovasculaire procedures.

Funding: Philips, unrestricted research grant voor PhD student

Begunstigde: MUMC+

Rol: lokale onderzoeker

 

Bentley

Titel: BeGlory Registry

Onderwerp: Physician initiated wereldwijde registratie van CERAB (endovasculaire aortabroek prothese) procedures.

Funding: unrestricted research grant van Bentley voor PhD student

Begunstigde: MUMC+

Rol: PI

 

Cook Medical

Titel: TEVAR durability

Onderwerp: Beschrijving lange termijn uitkomsten en risicofactoren voor falen van thoracale aorta behandelingen.

Funding: Cook Medical unrestricted research grant voor PhD student.

Begunstigde: MUMC+

Rol: mede supervisor

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Member ESVS Guideline Steering Committee (onbetaald)

Secretaris NVvV (onbetaald).

 

Overige belangen:

Geen.

Geen restricties. De onderwerpen van het extern gefinancierde onderzoek vallen buiten de afbakening van de modules.

Dr. C. (Çagdas) Ünlü

Vaatchirurg

Co-promotor

Persoonlijke financiële belangen:

Subsidie ZonMW Clear Path.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

Extern gefinancierd onderzoek:

Subsidie ZonMW Clear Path.

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Geen.

 

Overige belangen:

Geen.

Geen restricties.

Dr. J.P.M. (Jan Paul) Frölke

Traumachirurg

Chirurgische werkzaamheden AOFEclinics

www.AOFEclinics.nl

Persoonlijke financiële belangen:

Aandeelhouder AOFEclinics BV

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

myleg subsidie Horizon 2020

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Geen.

 

Overige belangen:

Geen.

Geen restricties.

Prof dr. F.M.A.C. (Fabrice) Martens

Cardioloog

Speakersfee voor multi-sponsor aangelegenheden (niet persoonlijk) Alle vergoedingen voor presentaties gaan naar het Amsterdam UMC (speakersfee@amsterdamumc.nl).

Geen adviesraden/consulting meer!

 

 

Persoonlijke financiële belangen:

Geen.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

Niet persoonlijk, maar tot 2-2022 voorzitter geweest van de WCN. Daarnaast enkele studies waarbij ik betrokken ben die (niet aan mij direct persoonlijk) gesubsidieerd worden uit verschillende farmaceutische industrieën en fondsen.

 

-De studies waar ik op dit moment (nog niet allemaal uitgekristalliseerd toen ik in deze richtlijncommissie startte) mee bezig ben zijn:


1) GOLDEN (first-time-right geïndividualiseerde optimalisatie van de ESC-richtlijn-implementatie post ACS en post-coronaire revascularisatie) als co-PI; 50% privaat gefinancierd door Novartis&Novo Nordisk&Amarin en 50% publiek gefinancierd door een IHI-EU-grant.

 

2)EUROASPIRE IV (CVRM post-ACS in 27 Europese landen) als National Lead ism de ESC; gefinancierd door de Hartstichting.

 

3)2-DECIDE (shared decision making middels U-Prevent+ vs zonder U-Prevent+ bij stabiele vaatpatienten) als co-PI; gefinancierd door ZoNMW en ZEGG.

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Vertegenwoordiger CVRM en Geneesmiddelen voor de NVVC.

Voorzitter DCVA Commissie Preventie.

Voorzitter Hartstichting projectgroep “Op tijd ontdekken”.

Geen adviesraden meer!

 

Overige belangen:

Geen.

Geen restricties. De onderwerpen van het extern gefinancierde onderzoek vallen buiten de afbakening van de modules.

R.R.J. (Roland) van Kimmenade

Cardioloog

Consulting fees Novartis Pharma

Persoonlijke financiële belangen:

Geen.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

OUTREACH consortium hartstichting

PPP Health Holland.

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Geen.

 

Overige belangen:

Geen.

Geen restricties

Dr. G.M. (Clemens) Rommers

Revalidatiearts

Geen.

Persoonlijke financiële belangen:

Geen.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

Geen.

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Geen.

 

Overige belangen:

Geen.

Geen restricties.

Dr. S.W. (Sanne) de Boer

Interventieradioloog

Bestuurslid NVIR

Voorzitter commissie Onderwijs NVIR

Lid WCIR

Lid membership committee CIRSE

Lid EBIR council CIRSE

Lid IASIOS council

Lid educational subcommittee IASIOS

Host ESIR stroke course 2025

Organisatie RIDN en Strokelab

(al het bovenstaande is onbetaald)

Consultant functies voor Abbott, Brainlab, Bentley, Novatechs (allen via institutionele contracten, geen persoonlijke financiële belangen).

 

Persoonlijke financiële belangen:

Geen.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

Geen.

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Geen.

 

Overige belangen:

Geen.

Geen restricties.

Dr. R.I.F. (Rutger) van der Waal

Dermatoloog.

Geen.

Persoonlijke financiële belangen:

Geen.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

Geen.

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Geen.

 

Overige belangen:

Geen.

 

Clusterexpertisegroep

Clusterlid

Functie

Nevenfuncties

Gemelde belangen

Ondernomen actie

Dr. S.K. (Simone) van der Velden

Dermatoloog, MohsA (Bergman) en Erasmus MC

Secretaris domein Vaten (NVDV)

Lid cluster Vaat (FMS)

Organisator COCOM Flebologie voor gevorderden (NVDV)

Persoonlijke financiële belangen:

Geen.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

Geen.

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Geen.

 

Overige belangen:

Geen.

 

H.W. (Henk) van Hamersvelt

Gepensioneerd internist-nefroloog met nul-uren aanstelling bij afdeling Nierziekten van Radboudumc te Nijmegen

Onbezoldigd voorzitter richtlijnencommissie van de Nederlandse Federatie voor Nefrologie

Persoonlijke financiële belangen:

Geen.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

Geen.

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Geen.

 

Overige belangen:

Geen.

Geen restricties.

Dr. M.J.E. (Marie Josee Tongerlo – van Rijn

Vaatchirurg

 

Persoonlijke financiële belangen:

Geen.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

Geen.

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Geen.

 

Overige belangen:

Geen.

Geen restricties.

Drs. R.J.B. (Rutger) Brans

Interventieradioloog

 

Persoonlijke financiële belangen:

 

Persoonlijke relaties:

 

Extern gefinancierd onderzoek:

 

Intellectuele belangen en reputatie:

 

Overige belangen:

 

J.H.H. (Jorinde) van Laanen

Vaatchirurg

 

Persoonlijke financiële belangen:

Geen.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

Geen.

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Geen.

 

Overige belangen:

Geen.

Geen restricties.

G.F.E. (Gilaine) Kleian

Beleidsadviseur Stichting Harteraad

 

Persoonlijke financiële belangen:

Geen.

 

Persoonlijke relaties:

Geen.

 

Extern gefinancierd onderzoek:

Geen.

 

Intellectuele belangen en reputatie:

Geen.

 

Overige belangen:

Geen.

Geen restricties.

Inbreng patiëntenperspectief

Er werd aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door de participatie van Harteraad in de stuurgroep. De verkregen input is meegenomen bij het opstellen van de uitgangsvragen, de keuze voor de uitkomstmaten en bij het opstellen van de overwegingen. De conceptmodule is tevens te commentaar voorgelegd aan alle patiëntenorganisaties in de stuur- en expertisegroep. De eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt. 

 

Wkkgz & Kwalitatieve raming van mogelijke substantiële financiële gevolgen

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz. Bij de richtlijnmodule is conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uitgevoerd of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema).

 

Uit de kwalitatieve raming blijkt dat er [waarschijnlijk geen/ mogelijk] substantiële financiële gevolgen zijn, zie onderstaande tabel.

Module

Uitkomst raming

Toelichting

Embolisatie bij patiënten met pelvic venous disorder

Uitkomst 2: Geen substantiële financiële gevolgen

Uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) niet breed toepasbaar zijn (<5.000 patiënten) en daarom naar verwachting geen substantiële financiële gevolgen zal hebben voor de collectieve uitgaven.

 

Werkwijze

AGREE

Deze richtlijnmodule is opgesteld conform de eisen vermeld in het rapport Medisch Specialistische Richtlijnen 2.0 van de adviescommissie Richtlijnen van de Raad Kwaliteit. Dit rapport is gebaseerd op het AGREE II instrument (Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation II; Brouwers, 2010).

 

Need-for-update, prioritering en uitgangsvragen

Tijdens de need-for-update fase inventariseerde het cluster de geldigheid van de modules binnen het cluster. Naast de partijen die deelnemen aan de stuur- en expertisegroep zijn hier ook andere stakeholders voor benaderd, zie onderstaande tabel. 

Tabel Partijen need-for-update

Partijen need-for-update

Nederlands Huisartsen Genootschap

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra

Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen

Patiëntenfederatie Nederland

Samenwerkende Topklinische opleidingsZiekenhuizen

Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland

Nederlandse Associatie Physician Assistants

Zorginstituut Nederland

Zelfstandige Klinieken Nederland

Zorgverzekeraars Nederland

Per module is aangegeven of deze geldig is, kan worden samengevoegd met een andere module, obsoleet is en kan vervallen of niet meer geldig is en moet worden herzien. Ook was er de mogelijkheid om nieuwe onderwerpen voor modules aan te dragen die aansluiten bij één (of meerdere) richtlijn(en) behorend tot het cluster. De modules die uit de need-for-update naar voren kwamen zijn besproken en geprioriteerd door leden van de stuur- en expertisegroep. 

 

Voor de geprioriteerde modules zijn door de het cluster concept-uitgangsvragen herzien of opgesteld en definitief vastgesteld.

 

Uitkomstmaten

Na het opstellen van de zoekvraag behorende bij de uitgangsvraag inventariseerde het cluster welke uitkomstmaten voor de patiënt relevant zijn, waarbij zowel naar gewenste als ongewenste effecten werd gekeken. Hierbij werd een maximum van acht uitkomstmaten gehanteerd. Het cluster waardeerde deze uitkomstmaten volgens hun relatieve belang bij de besluitvorming rondom aanbevelingen, als cruciaal (kritiek voor de besluitvorming), belangrijk (maar niet cruciaal) en onbelangrijk. Tevens definieerde het cluster tenminste voor de cruciale uitkomstmaten welke verschillen zij klinisch (patiënt) relevant vonden.

 

Methode literatuursamenvatting

Een uitgebreide beschrijving van de strategie voor zoeken en selecteren van literatuur is te vinden onder ‘Zoeken en selecteren’ onder Onderbouwing. Indien mogelijk werd de data uit verschillende studies gepoold in een random-effects model. Review Manager 5.4 werd zo nodig gebruikt voor de statistische analyses. De beoordeling van de kracht van het wetenschappelijke bewijs wordt hieronder toegelicht.

 

Beoordelen van de kracht van het wetenschappelijke bewijs

De kracht van het wetenschappelijke bewijs werd bepaald volgens de GRADE-methode. GRADE staat voor ‘Grading Recommendations Assessment, Development and Evaluation’ (zie http://www.gradeworkinggroup.org/). De basisprincipes van de GRADE-methodiek zijn: het benoemen en prioriteren van de klinisch (patiënt) relevante uitkomstmaten, een systematische review per uitkomstmaat, en een beoordeling van de bewijskracht per uitkomstmaat op basis van de acht GRADE-domeinen (domeinen voor downgraden: risk of bias, inconsistentie, indirectheid, imprecisie, en publicatiebias; domeinen voor upgraden: dosis-effect relatie, groot effect, en residuele plausibele confounding).

 

GRADE onderscheidt vier gradaties voor de kwaliteit van het wetenschappelijk bewijs: hoog, redelijk, laag en zeer laag. Deze gradaties verwijzen naar de mate van zekerheid die er bestaat over de literatuurconclusie, in het bijzonder de mate van zekerheid dat de literatuurconclusie de aanbeveling adequaat ondersteunt (Schünemann, 2013; Hultcrantz, 2017).

 

Tabel Gradaties voor de kwaliteit van wetenschappelijk bewijs

GRADE

Definitie

Hoog

  • er is hoge zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • het is zeer onwaarschijnlijk dat de literatuurconclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Redelijk

  • er is redelijke zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • het is mogelijk dat de conclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Laag

  • er is lage zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • er is een reële kans dat de conclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Zeer laag

  • er is zeer lage zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • de literatuurconclusie is zeer onzeker.

Bij het beoordelen (graderen) van de kracht van het wetenschappelijk bewijs in richtlijnen volgens de GRADE-methodiek spelen grenzen voor klinische besluitvorming een belangrijke rol (Hultcrantz, 2017). Dit zijn de grenzen die bij overschrijding aanleiding zouden geven tot een aanpassing van de aanbeveling. Om de grenzen voor klinische besluitvorming te bepalen moeten alle relevante uitkomstmaten en overwegingen worden meegewogen. De grenzen voor klinische besluitvorming zijn daarmee niet één op één vergelijkbaar met het minimaal klinisch relevant verschil (Minimal Clinically Important Difference, MCID). Met name in situaties waarin een interventie geen belangrijke nadelen heeft en de kosten relatief laag zijn, kan de grens voor klinische besluitvorming met betrekking tot de effectiviteit van de interventie bij een lagere waarde (dichter bij het nuleffect) liggen dan de MCID (Hultcrantz, 2017).

 

Overwegingen (van bewijs naar aanbeveling)

Om te komen tot een aanbeveling zijn naast (de kwaliteit van) het wetenschappelijke bewijs ook andere aspecten belangrijk en worden meegewogen, zoals aanvullende argumenten uit bijvoorbeeld de biomechanica of fysiologie, waarden en voorkeuren van patiënten, kosten (middelenbeslag), aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie. Deze aspecten zijn systematisch vermeld en beoordeeld (gewogen) onder het kopje ‘Overwegingen’ en kunnen (mede) gebaseerd zijn op expert opinion. Hierbij is gebruik gemaakt van een gestructureerd format gebaseerd op het evidence-to-decision framework van de internationale GRADE Working Group (Alonso-Coello, 2016a; Alonso-Coello 2016b). Dit evidence-to-decision framework is een integraal onderdeel van de GRADE methodiek.

 

Formuleren van aanbevelingen

De aanbevelingen geven antwoord op de uitgangsvraag en zijn gebaseerd op het beschikbare wetenschappelijke bewijs en de belangrijkste overwegingen, en een weging van de gunstige en ongunstige effecten van de relevante interventies. De kracht van het wetenschappelijk bewijs en het gewicht dat door het cluster wordt toegekend aan de overwegingen, bepalen samen de sterkte van de aanbeveling. Conform de GRADE-methodiek sluit een lage bewijskracht van conclusies in de systematische literatuuranalyse een sterke aanbeveling niet a priori uit, en zijn bij een hoge bewijskracht ook zwakke aanbevelingen mogelijk (Agoritsas, 2017; Neumann, 2016). De sterkte van de aanbeveling wordt altijd bepaald door weging van alle relevante argumenten tezamen. Het cluster heeft bij elke aanbeveling opgenomen hoe zij tot de richting en sterkte van de aanbeveling zijn gekomen.

 

In de GRADE-methodiek wordt onderscheid gemaakt tussen sterke en zwakke (of conditionele) aanbevelingen. De sterkte van een aanbeveling verwijst naar de mate van zekerheid dat de voordelen van de interventie opwegen tegen de nadelen (of vice versa), gezien over het hele spectrum van patiënten waarvoor de aanbeveling is bedoeld. De sterkte van een aanbeveling heeft duidelijke implicaties voor patiënten, behandelaars en beleidsmakers (zie onderstaande tabel). Een aanbeveling is geen dictaat, zelfs een sterke aanbeveling gebaseerd op bewijs van hoge kwaliteit (GRADE gradering HOOG) zal niet altijd van toepassing zijn, onder alle mogelijke omstandigheden en voor elke individuele patiënt.

 

Tabel Sterkte van de aanbevelingen

Implicaties van sterke en zwakke aanbevelingen voor verschillende richtlijngebruikers

 

Sterke aanbeveling

Zwakke (conditionele) aanbeveling

Voor patiënten

De meeste patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak kiezen en slechts een klein aantal niet.

Een aanzienlijk deel van de patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak kiezen, maar veel patiënten ook niet. 

Voor behandelaars

De meeste patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak moeten ontvangen.

Er zijn meerdere geschikte interventies of aanpakken. De patiënt moet worden ondersteund bij de keuze voor de interventie of aanpak die het beste aansluit bij zijn of haar waarden en voorkeuren.

Voor beleidsmakers

De aanbevolen interventie of aanpak kan worden gezien als standaardbeleid.

Beleidsbepaling vereist uitvoerige discussie met betrokkenheid van veel stakeholders. Er is een grotere kans op lokale beleidsverschillen. 

Organisatie van zorg

Bij de ontwikkeling van de richtlijnmodule is expliciet aandacht geweest voor de organisatie van zorg: alle aspecten die randvoorwaardelijk zijn voor het verlenen van zorg (zoals coördinatie, communicatie, (financiële) middelen, mankracht en infrastructuur). Randvoorwaarden die relevant zijn voor het beantwoorden van deze specifieke uitgangsvraag zijn genoemd bij de overwegingen. Meer algemene, overkoepelende, of bijkomende aspecten van de organisatie van zorg worden behandeld in de module Organisatie van zorg.

 

Commentaar- en autorisatiefase

De conceptrichtlijnmodule werd ter commentaar voorgelegd aan alle partijen die benaderd zijn voor de need-for-update fase. De commentaren werden verzameld en besproken met het cluster. Naar aanleiding van de commentaren werd de conceptrichtlijnmodule aangepast en definitief vastgesteld door het cluster. De definitieve richtlijnmodule werd voorgelegd ter autorisatie aan de partijen die beschreven staan onder het kopje geldigheid en onderhoud (zie verantwoording).

 

Literatuur

Agoritsas T, Merglen A, Heen AF, Kristiansen A, Neumann I, Brito JP, Brignardello-Petersen R, Alexander PE, Rind DM, Vandvik PO, Guyatt GH. UpToDate adherence to GRADE criteria for strong recommendations: an analytical survey. BMJ Open. 2017 Nov 16;7(11):e018593. doi: 10.1136/bmjopen-2017-018593. PubMed PMID: 29150475; PubMed Central PMCID: PMC5701989.

 

Alonso-Coello P, Schünemann HJ, Moberg J, Brignardello-Petersen R, Akl EA, Davoli M, Treweek S, Mustafa RA, Rada G, Rosenbaum S, Morelli A, Guyatt GH, Oxman AD; GRADE Working Group. GRADE Evidence to Decision (EtD) frameworks: a systematic and transparent approach to making well informed healthcare choices. 1: Introduction. BMJ. 2016 Jun 28;353:i2016. doi: 10.1136/bmj.i2016. PubMed PMID: 27353417.

 

Alonso-Coello P, Oxman AD, Moberg J, Brignardello-Petersen R, Akl EA, Davoli M, Treweek S, Mustafa RA, Vandvik PO, Meerpohl J, Guyatt GH, Schünemann HJ; GRADE Working Group. GRADE Evidence to Decision (EtD) frameworks: a systematic and transparent approach to making well informed healthcare choices. 2: Clinical practice guidelines. BMJ. 2016 Jun 30;353:i2089. doi: 10.1136/bmj.i2089. PubMed PMID: 27365494.

 

Brouwers MC, Kho ME, Browman GP, Burgers JS, Cluzeau F, Feder G, Fervers B, Graham ID, Grimshaw J, Hanna SE, Littlejohns P, Makarski J, Zitzelsberger L; AGREE Next Steps Consortium. AGREE II: advancing guideline development, reporting and evaluation in health care. CMAJ. 2010 Dec 14;182(18):E839-42. doi: 10.1503/cmaj.090449. Epub 2010 Jul 5. Review. PubMed PMID: 20603348; PubMed Central PMCID: PMC3001530.

 

Hultcrantz M, Rind D, Akl EA, Treweek S, Mustafa RA, Iorio A, Alper BS, Meerpohl JJ, Murad MH, Ansari MT, Katikireddi SV, Östlund P, Tranæus S, Christensen R, Gartlehner G, Brozek J, Izcovich A, Schünemann H, Guyatt G. The GRADE Working Group clarifies the construct of certainty of evidence. J Clin Epidemiol. 2017 Jul;87:4-13. doi: 10.1016/j.jclinepi.2017.05.006. Epub 2017 May 18. PubMed PMID: 28529184; PubMed Central PMCID: PMC6542664.

 

Medisch Specialistische Richtlijnen 2.0 (2012). Adviescommissie Richtlijnen van de Raad Kwalitieit. http://richtlijnendatabase.nl/over_deze_site/over_richtlijnontwikkeling.html

 

Neumann I, Santesso N, Akl EA, Rind DM, Vandvik PO, Alonso-Coello P, Agoritsas T, Mustafa RA, Alexander PE, Schünemann H, Guyatt GH. A guide for health professionals to interpret and use recommendations in guidelines developed with the GRADE approach. J Clin Epidemiol. 2016 Apr;72:45-55. doi: 10.1016/j.jclinepi.2015.11.017. Epub 2016 Jan 6. Review. PubMed PMID: 26772609.

 

Schünemann H, Brożek J, Guyatt G, et al. GRADE handbook for grading quality of evidence and strength of recommendations. Updated October 2013. The GRADE Working Group, 2013. Available from http://gdt.guidelinedevelopment.org/central_prod/_design/client/handbook/handbook.html.

Zoekverantwoording

Algemene informatie

Cluster/richtlijn: Cluster arteriële en veneuze pathologie, richtlijn diepe veneuze ziekte

Uitgangsvraag/modules:   Module 4. Wat zijn de voordelen van embolisatie van bekkenvenen in vergelijking met een conservatieve behandeling (of geen behandeling) bij patiënten met pelvic venous disorder?

Database(s): Embase.com, Ovid/Medline

Datum:  4-4-2024, 10-6-2024

Periode: nvt

Talen: geen restrictie

Literatuurspecialist: Ingeborg van Dusseldorp

Rayyan review:  https://rayyan.ai/reviews/986853

BMI-zoekblokken: voor verschillende opdrachten wordt (deels) gebruik gemaakt van de zoekblokken van BMI-Online https://blocks.bmi-online.nl/ Bij gebruikmaking van een volledig zoekblok zal naar de betreffende link op de website worden verwezen.

Toelichting:

10-6-2024

 

Er wordt nogmaals kritisch gekeken, waarbij de PICO iets scherper wordt weergegeven en de terminologie iets verandert.

P = patiënten met insufficiënte bekkenvenen

I  = embolisatie

 

Omdat het totaal aantal referenties boven de 500 komt, worden in eerste instantie de SRs en Clinical trials, RCTs aangeboden

 

4-4-2024

Voor deze vraag is gezocht met de concepten:

 

Pelvic venous disorder EN embolisatie

 

Omdat de limitering vanaf 2000 slechts van toepassing was op een klein aantal referenties, is besloten om geen limitering op tijd toe te passen

Te gebruiken voor richtlijntekst:

In de databases Embase.com en Ovid/Medline is op 10-6-2024 systematisch gezocht naar systematische reviews, clinical trials en RCTs over embolisatie bij patienten met insufficiënte bekkenvenen. De literatuurzoekactie leverde  208 unieke treffers op.

Zoekopbrengst

10-6-2024

EMBASE

OVID/MEDLINE

Ontdubbeld

SR

64

42

68

RCT

117

69

140

Observationele studies

323

310

 

Totaal

 

 

208

4-4-2024

EMBASE

OVID/MEDLINE

Ontdubbeld

SR

45

22

52

RCT

125

46

142

Observationele studies

273

184

370

Totaal

443

252

564

*in Rayyan

 

Zoekstrategie

Embase.com 10-06-2024

No.

Query

Results

#1

'varicocele'/exp OR 'pelvic venous disorder'/exp OR 'pelvic venous insufficiency'/exp OR 'pelvic vein incompetence'/exp OR 'gonadal vein'/exp OR 'iliac vein'/exp OR 'ovarian vein'/exp OR 'testicular vein'/exp OR (('vein pain'/exp OR 'varicosis'/de OR 'venous congestion'/exp OR 'vein insufficiency'/exp OR 'femoral vein'/exp OR 'lower extremity deep vein thrombosis'/exp) AND 'pelvis'/exp) OR (((vein* OR venous OR vena*) NEAR/3 (gonad* OR iliac* OR ovar* OR pelvi* OR testicular*)):ti,ab,kw) OR (((vein* OR venous OR vena*) NEAR/3 (pain* OR insufficien* OR incompetenc* OR congestion*) NEAR/3 pelvi*):ti,ab,kw) OR (((congestion* OR engorgement* OR 'passive hyperaemi*' OR 'passive hyperemi*' OR 'vein hyperaemi*' OR 'vein hyperemi*' OR 'venous hyperaemi*' OR 'venous hyperemi*') NEAR/3 pelvi*):ti,ab,kw) OR (('lower extremit* deep vein* thrombosis':ti,ab,kw OR 'femoral vein*':ti,ab,kw) AND pelvis:ti,ab,kw)

26144

#2

'artificial embolization'/exp OR 'emboli?ation*':ti,ab,kw OR 'emboli?ing*':ti,ab,kw OR 'embolotherap*':ti,ab,kw

145536

#3

#1 AND #2

1839

#4

#3 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)

1225

#5

'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly*:ti,ab OR 'meta analy*':ti,ab OR metanaly*:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati* OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview*)):ti,ab) OR ((systemic* NEAR/1 review*):ti,ab) OR (((systemati* OR literature OR database* OR 'data base*') NEAR/10 search*):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic*) NEAR/3 search*):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review*):ti,ab) AND (search*:ti,ab OR database*:ti,ab OR 'data base*':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source*':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source*':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes*)):ti) OR ((((critical* OR rapid*) NEAR/3 (review* OR overview* OR synthes*)):ab) AND (search*:ab OR database*:ab OR 'data base*':ab)) OR metasynthes*:ti,ab OR 'meta synthes*':ti,ab

733409

#6

'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random*:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo*:ab,ti

3302394

#7

'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'case control study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'comparative study'/de OR 'cohort analysis'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti)

6767914

#8

'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label*':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat* NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo*:ti,ab,kw OR 'sham-control*':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom*:ti,ab,kw OR 'non-random*':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment*':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group*':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control*)):ti,ab,kw) OR ((match* NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant*)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor* OR match*)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar*:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort*:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal*:ti,ab,kw OR prospective*:ti,ab,kw OR retrospective*:ti,ab,kw OR observational*:ti,ab,kw OR 'cross sectional*':ti,ab,kw OR cross?ectional*:ti,ab,kw OR multicent*:ti,ab,kw OR 'multi-cent*':ti,ab,kw OR consecutive*:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup*:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar*:ti,ab,kw OR 'odds ratio*':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio*':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab)))

15144432

#9

#4 AND #5 SR

64

#10

#4 AND #6 NOT #9 Clinical trials RCT

117

#11

#4 AND (#7 OR #8) NOT #9 NOT #10 OBS

323

#12

#9 OR #10 OR #11

504

4-4-2024

No.

Query

Results

#1

'artificial embolization'/exp OR 'emboli?ation':ti,ab,kw OR 'embolotherap*':ti,ab,kw

143107

#2

'pelvis pain syndrome'/exp OR 'pelvic pain'/exp OR 'ovarian vein'/exp OR 'iliac vein'/exp OR 'pelipathia vegetativa':ti,ab,kw OR 'prostatalgia':ti,ab,kw OR 'prostat* pain':ti,ab,kw OR 'prostatodynia':ti,ab,kw OR ((pelvi* NEAR/3 (disease OR syndrome* OR insufficien*)):ti,ab,kw) OR (((ovarian OR iliac* OR gonad* OR pelvic) NEAR/3 vein*):ti,ab,kw) OR 'pelvic venous disorder'/exp OR 'pelvic congestion'/exp OR 'pelvic congestion syndrome'/exp OR 'pelvic vein thrombosis'/exp OR 'pelvic vein incompetence'/exp OR 'pelvic vein reflux'/exp

49626

#3

#1 AND #2

1362

#4

#3 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)

911

#5

#3 AND [2000-2024]/py NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)

831

#6

'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly*:ti,ab OR 'meta analy*':ti,ab OR metanaly*:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati* OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview*)):ti,ab) OR ((systemic* NEAR/1 review*):ti,ab) OR (((systemati* OR literature OR database* OR 'data base*') NEAR/10 search*):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic*) NEAR/3 search*):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review*):ti,ab) AND (search*:ti,ab OR database*:ti,ab OR 'data base*':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source*':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source*':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes*)):ti) OR ((((critical* OR rapid*) NEAR/3 (review* OR overview* OR synthes*)):ab) AND (search*:ab OR database*:ab OR 'data base*':ab)) OR metasynthes*:ti,ab OR 'meta synthes*':ti,ab

733409

#7

'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random*:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo*:ab,ti

3302394

#8

'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'case control study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'comparative study'/de OR 'cohort analysis'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti)

6767914

#9

'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label*':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat* NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo*:ti,ab,kw OR 'sham-control*':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom*:ti,ab,kw OR 'non-random*':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment*':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group*':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control*)):ti,ab,kw) OR ((match* NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant*)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor* OR match*)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar*:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort*:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal*:ti,ab,kw OR prospective*:ti,ab,kw OR retrospective*:ti,ab,kw OR observational*:ti,ab,kw OR 'cross sectional*':ti,ab,kw OR cross?ectional*:ti,ab,kw OR multicent*:ti,ab,kw OR 'multi-cent*':ti,ab,kw OR consecutive*:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup*:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar*:ti,ab,kw OR 'odds ratio*':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio*':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab)))

14968717

#10

#4 AND #6 SR

45

#11

#4 AND #7 NOT #10 RCT

125

#12

#4 AND (#8 OR #9) NOT #10 NOT #11 OBS

273

#13

#10 OR #11 OR #12

443

Ovid/Medline 10-6-2024

#

Searches

Results

1

exp Embolization, Therapeutic/ or emboli?at*.ti,ab,kf. or emboli?ing*.ti,ab,kf. or embolotherap*.ti,ab,kf.

83462

2

Varicocele/ or exp Iliac Vein/ or exp Femoral Vein/ or ((exp Venous Insufficiency/ or Varicose Veins/) and exp Pelvis/) or ((vein* or venous or vena*) adj3 (gonad* or iliac* or pelvi* or ovar* or testicular*)).ti,ab,kf. or ((vein* or venous or vena*) adj3 (pain* or insufficien* or incompetenc* or congestion*) adj3 (pelvi* or iliac* or ilioc* or femoral*)).ti,ab,kf. or ((congestion* or engorgement* or passive hyperaemi* or passive hyperemi* or vein hyperaemi* or vein hyperemi* or venous hyperaemi* or venous hyperemi*) adj3 pelvi*).ti,ab,kf. or ((lower extremit* deep vein* thrombosis.ti,ab,kf. or femoral*.mp.) and pelvis.ti,ab,kf.)

26058

3

1 and 2

1081

4

3 not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/) not (letter/ or comment/ or editorial/)

1026

5

meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly*).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati* or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview*)).ti,ab,kf. or (systemic* adj1 review*).ti,ab,kf. or ((systemati* or literature or database* or data-base*) adj10 search*).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic*) adj3 search*).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review*) and (search* or database* or data-base*)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source*") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source*" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review* or overview* or synthes*)).ti. or (((critical* or rapid*) adj3 (review* or overview* or synthes*)) and (search* or database* or data-base*)).ab. or (metasynthes* or meta-synthes*).ti,ab,kf.

751976

6

exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random*.ti,ab. or (clinic* adj trial*).tw. or ((singl* or doubl* or treb* or tripl*) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo*.tw.

2736261

7

Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp cohort studies/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective*.tw. or prospective*.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ [Onder exp cohort studies vallen ook longitudinale, prospectieve en retrospectieve studies]

4746911

8

Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label*" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat* adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control*" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind* or masked)) or nonrandom* or "non-random*" or "quasi-experiment*" or "parallel group*" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case* adj6 (matched or control*)) or (match* adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant*)) or (propensity adj6 (scor* or match*))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust*).ti,ab. or (versus or vs or compar*).ti. or ((exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort* or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent*' or consecutive*).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar*).ti,ab,kf. or ('odds ratio*' or 'relative odds' or 'risk ratio*' or 'relative risk*' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.))

5709542

9

4 and 5 SR

42

10

(4 and 6) not 9 Clinical trials RCTs

69

11

(4 and (7 or 8)) not 9 not 10 OBS

310

12

9 or 10 or 11

421

4-4-2024

#

Searches

Results

1

exp Embolization, Therapeutic/ or emboli?at*.ti,ab,kf. or embolotherap*.ti,ab,kf.

82410

2

exp Pelvic Pain/ or Iliac Vein/ or (exp Pelvis/ and exp Venous Insufficiency/) or pelipathia vegetativa.ti,ab,kf. or prostatalgia.ti,ab,kf. or prostat* pain.ti,ab,kf. or prostatodynia.ti,ab,kf. or (pelvi* adj3 (disease or syndrome* or insufficien*)).ti,ab,kf. or ((ovarian or iliac* or gonad* or pelvic) adj3 vein*).ti,ab,kf.

29603

3

1 and 2

640

4

3 not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/) not (letter/ or comment/ or editorial/)

615

5

meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly*).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati* or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview*)).ti,ab,kf. or (systemic* adj1 review*).ti,ab,kf. or ((systemati* or literature or database* or data-base*) adj10 search*).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic*) adj3 search*).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review*) and (search* or database* or data-base*)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source*") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source*" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review* or overview* or synthes*)).ti. or (((critical* or rapid*) adj3 (review* or overview* or synthes*)) and (search* or database* or data-base*)).ab. or (metasynthes* or meta-synthes*).ti,ab,kf.

736845

6

exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random*.ti,ab. or (clinic* adj trial*).tw. or ((singl* or doubl* or treb* or tripl*) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo*.tw.

2708880

7

Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp cohort studies/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective*.tw. or prospective*.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ [Onder exp cohort studies vallen ook longitudinale, prospectieve en retrospectieve studies]

4691867

8

Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label*" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat* adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control*" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind* or masked)) or nonrandom* or "non-random*" or "quasi-experiment*" or "parallel group*" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case* adj6 (matched or control*)) or (match* adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant*)) or (propensity adj6 (scor* or match*))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust*).ti,ab. or (versus or vs or compar*).ti. or ((exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort* or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent*' or consecutive*).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar*).ti,ab,kf. or ('odds ratio*' or 'relative odds' or 'risk ratio*' or 'relative risk*' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.))

5658433

9

4 and 5 SR

22

10

(4 and 6) not 9 RCT

46

11

(4 and (7 or 8)) not 9 not 10 OBS

184

Volgende:
Diepe veneuze ziekte - setting behandeling