Primaire tumor onbekend

Initiatief: NVVP pathologie Aantal modules: 26

Beeldvormend onderzoek

Publicatiedatum: 21-10-2025
Beoordeeld op geldigheid: 08-10-2025

Uitgangsvraag

Is er ruimte voor aanvullende beeldvormend onderzoek wanneer er na conventionele diagnostiek geen primaire tumor werd aangetoond?

 

Onder conventionele diagnostiek wordt verstaan: Lichamelijk onderzoek, laboratoriumonderzoek inclusief tumormarkers, radiologisch onderzoek waarbij CT (hals)-thorax-abdomen is verricht en pathologisch onderzoek inclusief immunohistochemisch onderzoek naar de primaire origine van de kanker. Zie ook module Patiëntprofiel en diagnostische strategie.

Aanbeveling

  • Maak van alle patiënten die potentieel in aanmerking komen voor therapie een CT (hals-)thorax-abdomen met i.v. contrast.
  • Overleg met de radiologie en/of de nucleaire geneeskunde welke eventuele aanvullende beeldvormende modaliteiten, zoals een PET-CT, nog nuttig kunnen zijn voor de betreffende patiënt. Denk hierbij bijvoorbeeld ook aan specifieke (nucleaire) onderzoeken die al dan niet in uw centrum worden aangeboden.
  • Verricht bij (geïsoleerde) axilaire lymfeklieren met adenocarcinoom mammografie, eventueel aan te vullen met MRI mammae.
  • Verricht bij geïsoleerde retroperitoneale lymfadenopatie of lymfadenopathie met midline distributie een echo testes.
  • Spreek af waar de aanvullende beeldvorming zal plaatsvinden indien er sprake is van een verwijzing naar een ander centrum en stel reeds gemaakte beeldvorming ter beschikking aan dit centrum. 

Overwegingen

Voor- en nadelen van de interventie en de kwaliteit van het bewijs

In de literatuur bleek beperkte evidence over de vraagstelling wat de diagnostische opbrengst en klinische impact is van beeldvormende vervolgonderzoeken bij patiënten met metastasen van een onbekende primaire tumor. De aanbevelingen zijn daarom (evenals in de NICE/ESMO richtlijn) voornamelijk consensus of expert-based en beperkt evidence-based.

 

De aanbevelingen zijn deels afgeleid van de diagnostische strategie zoals deze zou worden uitgevoerd bij nieuwe oncologische patiënten. Een CT(hals-)thorax-abdomen met intraveneus (i.v.) contrast behoort tot de standaard oncologische zorg en zou moeten hebben plaatsgevonden voor we kunnen spreken van de diagnose PTO. Een CT kan naast het aantonen van de primaire tumor ook informatie geven over de uitgebreidheid van de ziekte, wat meestal van prognostische waarde is. Als een patiënt voor therapie in aanmerking komt wordt de CT tevens gebruikt voor follow-up.

 

PET-CT

De diagnostische opbrengst van PET-CT als onderdeel van of aanvullend op de standaard diagnostische work-up bij patiënten met een onbekende primaire tumor loopt in de literatuur sterk uit een met een range van ca 10-75% (Woo et al., 2021; Burglin et al., 2017; Willemse et al., 2024). Dit heeft onder andere te maken met de heterogene patiëntenpopulatie, het gebrek aan standaardisatie van het diagnostisch traject en de in het verleden wisselende beschikbaarheid van de PET-CT.

 

In de huidige tijd en praktijk zijn PET-CT onderzoeken echter vrijwel overal beschikbaar en zijn ze standaard onderdeel van verschillende diagnostische trajecten en follow-up schema’s binnen de oncologie. Daarnaast kan PET-CT aanvullende ziektelocalisaties aan het licht brengen die van prognostische waarde kunnen zijn en/of die kunnen dienen als (makkelijk benaderbare) lokalisaties voor verkrijgen van aanvullende histologie.

 

Bij het aanvragen van een PET-CT dient ook aandacht te zijn voor de keuze van de juiste tracer. Vaak zal een 18F-FDG PET-CT een logische (eerste) keuze zijn maar er zijn meer tracers zoals bijvoorbeeld bij patiënten met een metastase van een onbekende primaire neuroendocriene tumor is een PET-CT met 68Ga-DOTANOC of een vergelijkbare tracer waarschijnlijk nuttig(ger) in de diagnostiek naar een onbekende primaire tumor.

 

Mammografie en MRI mammae

De diagnostische waarde van mammografie bij metastasen (anders dan axillair) blijkt uit de literatuur beperkt. Bij een positieve uitslag van de mammografie verandert echter wel het therapeutisch beleid. Het is een snel beschikbaar onderzoek met relatief lage kosten. Dit kan mammografie rechtvaardigen als histologisch onderzoek mammacarcinoom niet uitsluit.

 

In tien patiëntenseries van vrouwen met axillaire lymfadenopathie en een onbekende primaire tumor bleken 25-100% van deze vrouwen een occult mammacarcinoom te hebben (NICE, 2010). De meeste van deze primaire mammacarcinomen waren zichtbaar op een MRI van de mamma. Daarmee lijkt MRI zinvol voor het aantonen van een primair mammacarcinoom bij vrouwen met een axillaire metastase van een onbekende primaire tumor, er was echter geen verschil aantoonbaar in uitkomsten tussen vrouwen die wel of geen MRI van de mamma hebben gehad. Zowel een negatieve mammografie als negatieve MRI mammae sluiten borstkanker niet uit (NICE, 2010).

 

Waarden en voorkeuren van patiënten (en evt. hun verzorgers)

Het al dan niet aanvragen van aanvullende diagnostiek na de diagnose PTO dient vanzelfsprekend in samenspraak met de patiënt te gebeuren. Hierbij dient er aandacht te zijn voor de mogelijke klinische consequenties (of het gebrek aan klinische consequenties) van het onderzoek en de belasting van het onderzoek voor de patiënt.

 

Kosten

De belangrijke impact die het vinden van de primaire tumor heeft op de behandelmogelijkheden en de prognose van de patiënt rechtvaardigt in veel gevallen de, al dan niet hoge, kosten van het onderzoek.

 

Aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie

Alvorens aanvullend onderzoek wordt ingezet, zal steeds de afweging gemaakt moeten worden wat de mogelijke uitkomsten van het onderzoek zijn en welke klinsiche consequenties deze voor de patiënt zullen hebben. Hierbij in acht genomen de belasting van het onderzoek voor de patiënt en de kosten van het onderzoek. De klinische consequenties bepalen ook mede de termijn waar binnen onderzoeken rederlijkerwijs zouden moeten plaatsvinden. Bedenk hierbij dat elk extra onderzoek zorgt voor een verlenging van het diagnostische traject met mogelijk uitstel van behandeling als consequentie.

 

Hieruit volgt dan ook de aanbeveling om laagdrempelig te overleggen met de radiologen en/of de nucleair radiologen/geneeskundigen in uw centrum over de beeldvormings opties voor uw patiënt, de beste volgorde, de locatie en de termijnen.

 

Verwijzing naar ander centrum

Indien een patiënt wordt verwezen naar een ander centrum dient alle beschikbare (beeldvormende) diagnostiek ter beschikking te worden gesteld en kan het van waarde zijn deze ter herbeoordeling aan te bieden.

Onderbouwing

Elke patiënt met een primaire tumor onbekend (PTO) zal zich anders presenteren. Na de standaard diagnostische work up is het daarom wenselijk om naar de individuele patiënt te kijken en in overleg met uw beeldvormer te kijken welke aavullende beeldvormende modaliteiten nog van toegevoegde klinische waarde kunnen zijn. (Voor patiënten met halskliermetastasen verwijzen we hiervoor naar module Diagnostiek bij (geïsoleerde) halskliermetastasen. Hierbij in acht genomen dat ten minste de standaard beeldvorming heeft plaats gevonden namelijk: een CT (hals-)thorax-abdomen en op indicatie een PET-scan, mammografie/MRI mammae, en/of echo testes en/of neuroendocriene beeldvorming.

LOW GRADE

FDG-PET/CT may increase the proportion of patients with primary tumor unknown whose initial management plan is affected.

 

Bron: Woo, 2021

-

No aggregated evidence (i.e. systematic review) is available in which other imaging modalities are compared to a conventional work-up or another imaging modality.

On 8/25/2022, an exploratory search was conducted in the Embase and Ovid/Medline databases using relevant search terms for systematic reviews on unknown primary tumours. The literature search yielded 339 unique hits. The search justification is displayed under the tab ‘Verantwoording’. The working group selected studies based on their relevance to the sub-questions of this guideline (broader than the PICO, because the working group expected that there would be no studies that exactly answer the search question). One systematic review was selected based on title and abstract (Woo, 2021). This study was included.

 

Woo (2021) performed a systematic review and meta-analysis to determine the impact of FDG-PET or PET/CT on the management of patiënts with cancers of unknown primary origin. Pubmed and EMBASE were searched up to 4th Febrary 2021 and references were checked to determine additional relevant articles. No language restriction was applied. Prospective or retrospective cohort studies were included with FDG-PET or FDG-PET/CT as index test and conventional diagnostic studies of any type, extent and combination with other clinical investigations as the comparison. The outcome was the proportion of patients with cancers of unknown primary origin who had their management plan changed because of imaging findings on FDG-PET or FDG-PET/CT. Exclusion criteria were less than ten patients, other publication types, insufficient information about the proportion of patients with management change and overlapping patients. In total, 38 studies comprising 2795 patients with median ages of 50 to 64 years were included. In eleven studies, a CT and/or MRI was peformed in all patients before FDG-PET or FDG-PET/CT and in seven studies almost all patients had a CT and/or MRI before FDG-PET or FDG-PET/CT, but in those studies no comparison was made between CT and MRI (Bruna 2007; Dakendar 2011; Karapolat 2012; Mantaka 2003; Padovani 2009; Regelink 2002; Reinert 2020; Saidha 2013; Scott 2005; Talaat 2019; Wartski 2007; Wong 2003).

 

The quality of most of the studies was not considered good, with 73.7% (28/38) satisfying less than 5 of the 7 QUADAS-2 domains.

 

Results

Woo (2021) reported the proportion of patients (with cancers of unknown primary origin) who had their management influenced by FDG-PET or PET/CT. This proportion was 35% (95% CI 31% to 40%). The most common reason for the change in management the detection of the primary site (in 22% of the patients) rather than the detection of additional metastatic sites (in 14% of the patients).

 

Certainty of the evidence

The certainty of the evidence for the outcome measure ‘proportion of patients with unknown primary tumor whose management is influenced’ by FDG-PET or PET/CT has been reduced by two levels due to limitations in the study design (risk of bias) and conflicting results (inconsistency).

  1. 1 - Burglin SA, Hess S, Høilund-Carlsen PF, Gerke O. 18F-FDG PET/CT for detection of the primary tumor in adults with extracervical metastases from cancer of unknown primary: A systematic review and meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2017 Apr;96(16):e6713.
  2. 2 - Willemse JRJ, Lambregts DMJ, Balduzzi S, Schats W, Snaebjornsson P, Marchetti S, Vollebergh MA, van Golen LW, Cheung Z, Vogel WV, Bodalal Z, Rostami S, Gerke O, Sivakumaran T, Beets-Tan RGH, Lahaye MJ. Identifying the primary tumour in patients with cancer of unknown primary (CUP) using [18F]FDG PET/CT: a systematic review and individual patient data meta-analysis. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2024 Aug 14.
  3. 3 - Woo S, Becker AS, Do RKG, Schöder H, Hricak H, Alberto Vargas H. Impact of 18F-Fluorodeoxyglucose positron emission tomography on management of cancer of unknown primary: systematic review and meta-analysis. Eur J Cancer. 2021 Dec;159:60-77.

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum  : 21-10-2025

Beoordeeld op geldigheid  : 08-10-2025

Initiatief en autorisatie

Initiatief:
  • Nederlandse Vereniging voor Pathologie
Geautoriseerd door:
  • Nederlandse Internisten Vereniging
  • Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen
  • Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
  • Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied
  • Nederlandse Vereniging voor Nucleaire geneeskunde
  • Nederlandse Vereniging voor Pathologie
  • Nederlandse Vereniging voor Radiologie
  • Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
  • Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland
  • Nederlandse Vereniging voor Psychosociale Oncologie
  • Nederlandse vereniging voor professionele palliatieve zorg
  • Missie Tumor Onbekend

Algemene gegevens

De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd uit de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS).

 

De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2021 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met een primaire tumor onbekend.

 

Werkgroep

  • prof. dr. P. (Petur) Snaebjornsson (voorzitter), Patholoog, Antoni van Leeuwenhoek, Amsterdam, NVVP
  • dr. M.L. (Marc) Ooft, Patholoog, Rijnstate, Arnhem, NVVP
  • dr. L.I. (Leonie) Kroeze, Klinisch moleculair bioloog, Radboud UMC, Nijmegen, NVVP
  • dr. D.G.J. (Debbie) Robbrecht, Internist, Erasmus MC, Rotterdam, NIV/NVMO
  • dr. A.J. (Yes) van de Wouw, Internist, VieCuri Medisch Centrum, Venlo, NIV/NVMO
  • dr. M.A. (Marieke) Vollebergh, Internist, Antoni van Leeuwenhoek, Amsterdam, NIV/NVMO
  • prof. dr. A.J. (Anthonie) van der Wekken, Longarts, UMCG, Groningen, NVALT
  • dr. A.M.J. (Anke) Kuijpers, Chirurg, Antoni van Leeuwenhoek, Amsterdam, NVvH
  • dr. Q. (Quirijn) Tummers, Chirurg, Antoni van Leeuwenhoek, Amsterdam, NVvH
  • dr. M. (Martin) Lacko, KNO-arts/ Hoofd-hals chirurg, MUMC, Maastricht, NVKNO
  • dr. J. (Jessie) Westerhof, MDL-arts, UMCG, Groningen, NVMDL
  • dr. M.C. (Maartje) van Rijk, Nucleair geneeskundige, Radboud UMC, Nijmegen, NVNG
  • W.A. (Warnyta) Minnaard, Patiëntenvertegenwoordiger, Missie Tumor Onbekend
  • F.C.M. (Francine) van der Heijden, Patiëntenvertegenwoordiger, Missie Tumor Onbekend
  • prof. dr. C.H.J. (Chris) Terhaard, Radiotherapeut-oncoloog, UMCU, Utrecht, NVRO
  • dr. D.M.H.J. (Deirdre) Hekkelman-ten Berge, Radioloog, ADRZ, Goes, NVvR
  • dr. A. (Alexander) de Graeff, Internist-oncoloog/hospice-arts, UMCU, Utrecht, Palliactief
  • C. (Christien) de Jong, GZ-psycholoog/psychotherapeut, Amsterdams Instituut voor Gezins- en Relatietherapie, Amsterdam, NVPO
  • D. (Daphne) Rethmeier, oncologieverpleegkundige, Radboud UMC, Nijmegen, V&VN
  • D. (Diane) van Biessen, verpleegkundig specialist, Erasmus MC, Rotterdam, V&VN
  • dr. C. (Caroline) Loef, adviseur, Integraal Kankercentrum Nederland, Utrecht

Klankbordgroep

  • dr. E. (Esther) van Meerten, internist-oncoloog, Erasmus MC, Rotterdam, NIV

Met ondersteuning van

  • dr. C.M.W. (Charlotte) Gaasterland, Adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • drs. I. (Isabelle) Laseur, Adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • dr. M. (Merel) Wassenaar, Adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • dr. L. (Linda) Oostendorp, Senior Adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • dr. J. (Jana) Tuijtelaars, Adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • D.P. (Diana) Gutierrez, projectmedewerker, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • dr. J. (Jing) de Haan-Du, Adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

De Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling is gevolgd. Alle werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of zij in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, onderzoeksfinanciering) of indirecte belangen (persoonlijke relaties, reputatiemanagement) hebben gehad. Gedurende de ontwikkeling of herziening van een module worden wijzigingen in belangen aan de voorzitter doorgegeven. De belangenverklaring wordt opnieuw bevestigd tijdens de commentaarfase.

 

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten.

Naam

Hoofdfunctie

Nevenwerkzaamheden

Persoonlijke Financiële Belangen

Persoonlijke Relaties

Extern gefinancierd onderzoek

Intell. belangen en reputatie

Overige belangen

Datum

Alexander de Graeff

Arts Academisch Hospice Demeter, De Bilt

Adviseur richtlijnen IKNL

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

14-07-2022

Anke Kuijpers

Chirurg, Antoni van Leeuwenhoek

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

24-11-2023

Anthonie van der Wekken

Longarts

geen

geen

geen

Astra Zeneca, Boehringer-Ingelheim, Pfizer, Roche, Takeda

Specialisten panel Patiënten vereniging 'Longkanker Nederland'

Adviesraden of lezingen gegeven gesponsord door bedrijven voor het UMCG: Agena, Astra-Zeneca, Bayer, BMS, Boehringer-Ingelheim, Janssen, MSD, Pfizer, Roche, Takeda

23-05-2022

Anthonie van der Wekken (aanvulling in 2024)

Longarts

geen

geen

geen

Astra Zeneca, Boehringer-Ingelheim, Pfizer, Roche, Takeda

Specialisten panel Patiëntenvereniging 'Longkanker Nederland'. Daarnaast specialist panel ‘ROS1ders’ en adviseur NFU en FMS.

Deelgenomen aan adviesraden of lezingen gegeven gesponsord door bedrijven voor het UMCG: Agena, Astra-Zeneca, Bayer, BMS, Boehringer-Ingelheim, Janssen, MSD, Pfizer, Roche, Takeda en Lilly.

6-03-2024

Caroline Loef (heeft de werkgroep in juli 2023 verlaten ivm een wisseling van baan)

IKNL - Onderzoeker/Adviseur - betaald

Kanker.nl - moderator - onbetaald
Missie Tumor Onbekend - Lid Raad van Advies - onbetaald

CUPP-NL - Ambt. Secretaris - onbetaald
Brinkman & Loef - CEO, VOF in oprichting - onbetaald ten tijde van oprichting
Ethical Hacker/Informatie Security Officer - DIVD - onbetaald

Geen

nee

nee

geen belang

geen belang

24-05-2022

Caroline Loef (aanvulling belangen in augustus 2022)

IKNL - Onderzoeker/Adviseur - betaald

Lid raad van Advies - Missie Tumor onbekend
Moderator/vraag het de expert - Kanker.nl
Co-founder/Ambt. Secretaris - CUPP-NL
Deelnemer Data werkgroep - DI-CUP

geen, alle nevenfuncties zijn ook op vrijwillige basis

geen

geen

Uiteraard geeft dit voor alle deelnemers aan de richtlijnrevisie een zekere erkenning dan wel reputatie/positie of versterking daarvan in het werkveld. Dus dat geldt ook voor mijn persoon, tenminste wanneer de namen vermeldt worden. Zo niet, dan zal er geen belang zijn.

geen

4-08-2022

Chris Terhaard

Radiotherapeut-oncoloog, emeritus
gastaanstelling bij afdeling radiotherapie UMC Utrecht

Voor ELEKTA beoordeling AI van OAR hoofd-hals

Geen financieel voordeel

Geen

Geen deelname onderzoek

Geen

Geen

9-11-2022

Debbie Robbrecht

Medisch specialist (internist-oncoloog)

geen

Nee

Nee

Nee

Nee

Hoofdonderzoeker van een landelijk ontwikkeld protocol voor dataverzameling rond patiënten met PTO. Dit kent tot nog toe geen financiering. Het doel is om van patiënten met PTO de gegevens te verzamelen ten aanzien van kliniek en eventueel WGS (DNA test), als ook kwaliteit van leven vragenlijsten.
Dit protocol is nog niet uitgerold, maar verwachting is dat dit per september zal gebeuren. Dit is een samenwerking van NVMO, NVVP, IKNL en HMF.

Betrokken als mede-onderzoeker bij protocol waarvoor grant aanvraag geschreven is en ingediend bij KWF: "[18}F-FAPI PET/CT to identify Carcinoma of hitherto Unknown Primary origin'. Studie loopt nog niet.

13-05-2022

Deirdre Hekkelman-ten Berge

Radioloog, ADRZ, betaald

Arts onderzoeker longgeneeskunde, onbetaald

geen belangenverstrengelingen

Geen

Geen

Niet van toepassing

Niet van toepassing

13-07-2022

Diane van der Biessen (heeft de werkgroep in januari 2024 verlaten)

Verpleegkundig specialist, Center for Drug Development, Erasmus MC Kanker Instituut. Werkzaamheden: Standaard medische zorg en verpleegkundige zorg bij patiënten met vergevorderde kanker die deelnemen aan vroeg klinisch onderzoek. Betaald

Betaald:
Examinator MANP, Hogeschool Leider, Master verpleegkunde. Werkzaamheden: beoordelen Master thesis verpleegkundigen in opleiding tot specialist.
Onbetaald:
Voorzitter Werkgroep Wetenschap V&VN oncologie/VS: stimuleren wetenschappelijk denken en toepassen bij verpleegkundig specialisten binnen de oncologie.
Lid Scientific Advisory Board meeting KWF 'Improving personalised treatment in oncology'.

Geen

Geen

Geen
Ik ben betrokken bij de uitvoer van medisch wetenschappelijk onderzoek binnen de afdeling Interne Oncologie van het Erasmus MC.

Geen

Geen

9-08-2022

Francine van der Heijden

Zangeres/zangdocent

Bestuurder, oprichter en vrijwilliger bij Missie Tumor Onbekend

 Vertegenwoordiger patiëntenorganisatie Missie Tumor Onbekend

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

opdrachtgever, zonder financieel belang, van de e-learning Palliatieve zorg voor kankerpatiënten met een korte levensverwachting

Niet van toepassing

30-05-2022

Houke Klomp (heeft de werkgroep eind 2023 verlaten)

chirurg Antoni van Leeuwenhoek (NKI-AVL)

lid raad van commissarissen Prinses Maxima Centrum
vicevoorzitter raad van toezicht IJsselland Ziekenhuis

patent WO2010116003 A2, PCT/EP2010/054772, dit is ongerelateerd aan de richtlijn PTO

-

ja

-

-

8-07-2022

Jessie Westerhof

MDL-arts

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing.
Ben wel MDL arts met oncologische interesse. Dus doe bijvoorbeeld diagnostiek / endo-echo bij pt met primaire onbekende tumor

Niet van toepassing

23-05-2022

Leonie Kroeze

Klinisch moleculair bioloog in de pathologie (KMBP) - Radboudumc Nijmegen. Verantwoordelijk voor moleculaire diagnostiek op weefsels, met name van tumoren (betaald)

Geen

Geen

Geen persoonlijke relaties

Betrokken bij een KWF project als Principal Investigator. (Dit project heeft geen raakvlakken met deze richtlijncommissie)

Geen

Geen

31-05-2022

Leonie Kroeze (aanvulling in juli 2022)

Klinisch moleculair bioloog in de pathologie - Radboudumc Nijmegen
Werkzaamheden: DNA en RNA analyses op (met name) tumorweefsel

Geen

Geen

Geen

Ik heb zelf geen financiering binnengehaald afgelopen 3 jaar. Uiteraard ben ik zo af en toe wel betrokken bij projecten waarvoor externe financiering beschikbaar is (als onze afdeling gevraagd wordt de NGS analyses uit te voeren), echter sta ik niet als persoon genoemd op deze beursaanvragen.

Geen

Ik ben betrokken bij het opzetten van de zorgpad voor PTO-patiënten binnen het Radboudumc.

22-07-2022

Maartje van Rijk

Nucleair Geneeskundige/Nucleair Radioloog te RadboudUMC

lid CKB NVNG (Commissie Kwaliteits Bewaking NVNG), onbetaald
Docent Boerhaave Nascholing te Leiden, betaald (1 dag/jaar)
Lid werkgroep diagnostiek BOOG (BOrstkanker Onderzoek Groep), onbetaald

Pfizer aandelen (update 29-06-2022: heeft geen aandelen Pfizer meer)

Nee

Nee

Nee

Nee

28-04-2022

Marc Ooft

Patholoog

patholoog werkzaam in pathologie DNA locatie Rijnstate

Niet van belang

Ik werk in hetzelfde ziekenhuis met een oncoloog welke de DI CUP richtlijn geschreven heeft

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

15-06-2022

Marieke Vollebergh

 internist-oncoloog

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Hoofdonderzoeker van een landelijk ontwikkeld protocol voor dataverzameling rond patiënten met PTO. Dit kent tot nog toe geen financiering. Het doel is om van patiënten met PTO de gegevens te verzamelen ten aanzien van kliniek en eventueel WGS (DNA test), als ook kwaliteit van leven vragenlijsten.
Dit protocol is nog niet uitgerold, maar verwachting is dat dit per september zal gebeuren. Dit is een samenwerking van NVMO, NVVP, IKNL en HMF.

16-05-2022

Martin Lacko

KNO-arts/hoofd-hals chirurg
MUMC+
afd. KNO en hoofd-hals chirurgie
Maastricht

geen

Geen

Nee

Nee

Geen

Geen

24-08-2022

Petur Snaebjornsson (voorzitter)

Patholoog in Antoni van Leeuwenhoek. Professor aan Universiteit van IJsland.

1) Bestuur Dutch Colorectal Cancer Group (DCCG) sinds 2018 (onbetaald).
2) Bestuur Cancer of unknown primary platform the Netherlands (CUPP-NL) sinds 2021 (onbetaald).
3) Bestuur Expertisegroep GE pathologie van NVVP sinds 2021 (onbetaald).
4) Ik geef les aan Hogeschool Leiden over uitsnijden sinds 2019 (betaald).

1) Op 1 oktober 2020: online Expert Input Forum, georganiseerd door MSD. Onderwerp: MSI-H colorectaalcarcinoom. Hiervoor betaling aan AVL.
2) Op 8 oktober 2020: deelname als expert aan nascholing Colorectaal Carcinoom (talkshow). Onderwerp: gemetastaseerd colorectaalcarcinoom. Georganiseerd door MEDtalks. Hiervoor betaling aan AVL.
3) Op 14 december 2020: Bayer, Vitrakvi EU consultancy. Hiervoor betaling aan AVL.

Geen.

Ik ben betrokken bij onderzoek i.h.k.v. colorectaalcarcinoom gefinancieerd door KWF (CAIRO6, COLOPEC 1 en 2).
Ik ben betrokken bij de DI-CUP protocol als patholoog in de datawerkgroep. De DI-CUP protocol is op dit moment niet extern gefinanceerd.
In AVL liep er zgn. WIDE studie sinds van ca. 2018 tot einde 2020. Het betrof een studie naar de haalbaarheid van whole genome sequencing (WGS) in de standaard zorg en klinische validatie van WGS (zie PMID: 33167975 voor gepubliseerde studieprotocol en studiedoeleinden). De studie was gefinancieerd door ZonMw (Project Nr. 446002004) en Hartwig Medical Foundation (HMF). Als een substudie werd ook onderzoek naar CUP/PTO verricht, d.w.z. naar de haalbaarheid van WGS om de primaire tumor/tumortype te detecteren. De substudie is afgelopen en de paper is in submission fase. In deze substudie was ik betrokken, zowel als patholoog in mijn dagelijkse werk (bij diagnostiek van CUP/PTO) als bij het onderzoek (data analyse, input naar HMF omtrent tumorclassificatie ter verbetering van WGS-algoritmen voor detectie van primaire tumor).

Geen.

Geen.

5-05-2022

Petur Snaebjornsson (voorzitter) (aanvulling in 2024)

Patholoog in Antoni van Leeuwenhoek. Professor aan Universiteit van IJsland.

1) Bestuur Dutch Colorectal Cancer Group (DCCG) van 2018 tot oktober 2022 (onbetaald).
2) Bestuur Cancer of unknown primary platform the Netherlands (CUPP-NL) sinds 2021 (onbetaald).
3) Bestuur Expertisegroep GE pathologie van NVVP sinds 2021 (onbetaald).
4) Ik geef les aan Hogeschool Leiden over uitsnijden sinds 2019 (betaald). 5) World CUP Alliance advisory committee vanaf februari 2024 (onbetaald).

1) Op 1 oktober 2020: online Expert Input Forum, georganiseerd door MSD. Onderwerp: MSI-H colorectaalcarcinoom. Hiervoor betaling aan AVL.
2) Op 8 oktober 2020: deelname als expert aan nascholing Colorectaal Carcinoom (talkshow). Onderwerp: gemetastaseerd colorectaalcarcinoom. Georganiseerd door MEDtalks. Hiervoor betaling aan AVL.
3) Op 14 december 2020: Bayer, Vitrakvi EU consultancy. Hiervoor betaling aan AVL.

Geen.

Ik ben betrokken bij onderzoek i.h.k.v. colorectaalcarcinoom gefinancieerd door KWF (CAIRO6, COLOPEC 1 en 2).
Ik ben betrokken bij de DI-CUP protocol als patholoog in de datawerkgroep. De DI-CUP protocol is op dit moment niet extern gefinanceerd.
In AVL liep er zgn. WIDE studie sinds van ca. 2018 tot einde 2020. Het betrof een studie naar de haalbaarheid van whole genome sequencing (WGS) in de standaard zorg en klinische validatie van WGS (zie PMID: 33167975 voor gepubliseerde studieprotocol en studiedoeleinden). De studie was gefinancieerd door ZonMw (Project Nr. 446002004) en Hartwig Medical Foundation (HMF). Als een substudie werd ook onderzoek naar CUP/PTO verricht, d.w.z. naar de haalbaarheid van WGS om de primaire tumor/tumortype te detecteren. De substudie is afgelopen en de paper is in submission fase. In deze substudie was ik betrokken, zowel als patholoog in mijn dagelijkse werk (bij diagnostiek van CUP/PTO) als bij het onderzoek (data analyse, input naar HMF omtrent tumorclassificatie ter verbetering van WGS-algoritmen voor detectie van primaire tumor).

Geen.

Aanvulling 2024: Ik ben een hoofdonderzoeker van een project waarbij de doel is om de WGS predictie tool van HMF (CUPPA) te verbeteren. De hypothese is dat met verfijning van de tumorclassificatie in het referentiedataset van de CUPPA tool het mogelijk wordt om tumoren van onbekende origine beter te classificeren. Het is dus de bedoeling om alle casustiek in AVL en zo mogelijk in externe zkh, waar WGS bij HMF is verricht, te doornemen en de registratie van tumortype/origine op orde te brengen. Dit project kent tot nu toe geen financiering. Ik ben ook betrokken als mede-onderzoeker van het genomische landscape van PTO (dit onderzoek wordt in EMC verricht).

5-03-2024

Quirijn Tummers (vervanger van Anke Kuijpers tijdens haar zwangerschapsverlof)

Chirurg Antoni van Leeuwenhoek - Nederlands Kanker Instituut

Geen

Geen

Geen

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

13-06-2024

Warnyta Minnaard

Investment manager bij Noaber Ventures (betaalde baan in venture capital met focus op digital health/preventie)

Bestuurder, oprichter en vrijwilliger bij Missie Tumor Onbekend (patiëntenorganisatie)

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

8-05-2022

Warnyta Minnaard (aanvulling in maart 2024)

Project manager bij het Nederlands Kanker Collectief op de uitgelichte doelen zeldzame kanker en rookpreventie van de Nederlandse Kanker Agenda (parttime betaalde baan)

- Bestuurder, oprichter en vrijwilliger bij Missie Tumor Onbekend
- ​Oprichter en vrijwilliger bij World CUP Alliance (internationale alliantie van PTO-patiëntenorganisaties)

- Onbezoldigd lid bestuurd CUPP-NL

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

- Lid van de Data Access Board van Hartwig Medical Foundation (op persoonlijke titel)
- Lid van de PAR (Patiënten Advies Raad) van Pfizer Nederland (namens Missie Tumor Onbekend)
-- Lid van de Toetsingscommissie bij FarmInform (op persoonlijke titel)
 

5-03-2024

Yes van de Wouw

Internist-oncoloog in Viecuri Medisch Centrum Noord-Limburg.
Werkzaam binnen stafmaatschap

Onbezoldigd lid bestuur CUPPNL

Geen

Geen

Geen

Nvt

Nvt

14-10-2023

Yes van de Wouw (aanvulling in maart 2024)

Gepensioneerd Internist-oncoloog in Viecuri Medisch Centrum Noord-Limburg.
Wel nog werkzaam binnen stafmaatschap als arts-onderzoeker

Onbezoldigd lid bestuur CUPPNL

Geen

Geen

Geen

Nvt

Nvt

5-03-2024

Daphne Rethmeier

Oncologieverpleegkundige/ casemanager

Als geschoold oncologieverpleegkundige begeleid ik in mijn rol als casemanager patiënten met borstkanker of een primaire tumor onbekend tijdens hun behandeltraject (24 uur per week, betaald). ik fungeer als hun eerste aanspreekpunt voor hun vragen en zorgen. Ik houd zicht op hun behandelproces en onderhoud contact met alle betrokken zorgverleners.

Als oncologieverpleegkundige ben ik ook 8 uur per 2 weken een dag werkzaam op ons callcenter (betaald) voor uitvoer van triage.

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

9-1-2025

 

Inbreng patiëntenperspectief

Er werd aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door deelname van de afgevaardigde patiëntenorganisatie Missie Tumor Onbekend in de werkgroep. De afgevaardigde heeft meebeslist bij het opstellen van de uitgangsvragen, de keuze voor de uitkomstmaten en bij het opstellen van de overwegingen. De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan Missie Tumor Onbekend en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.

 

Wkkgz & Kwalitatieve raming van mogelijke substantiële financiële gevolgen

Bij de richtlijn is conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uitgevoerd of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling zijn richtlijnmodules op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema op de Richtlijnendatabase).

 

Uit de kwalitatieve raming blijkt dat er geen substantiële financiële gevolgen zijn voor deze richtlijn, gezien het aantal patiënten kleiner is dan 5000 per jaar.

Werkwijze

AGREE

Deze richtlijnmodule is opgesteld conform de eisen vermeld in het rapport Medisch Specialistische Richtlijnen 2.0 van de adviescommissie Richtlijnen van de Raad Kwaliteit. Dit rapport is gebaseerd op het AGREE II instrument (Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation II; Brouwers, 2010).

 

Knelpuntenanalyse en uitgangsvragen

Tijdens de voorbereidende fase inventariseerde de werkgroep de knelpunten in de zorg voor patiënten met PTO. De werkgroep beoordeelde de aanbeveling(en) uit de eerdere richtlijn PTO op noodzaak tot revisie. Tevens zijn er knelpunten aangedragen door de deelnemende WV-en, de V&VN en de patiëntorganisatie Missie Tumor Onbekend.

 

Op basis van de uitkomsten van de knelpuntenanalyse zijn door de werkgroep concept-uitgangsvragen opgesteld en definitief vastgesteld.

 

Uitkomstmaten

Na het opstellen van de zoekvraag behorende bij de uitgangsvraag inventariseerde de werkgroep welke uitkomstmaten voor de patiënt relevant zijn, waarbij zowel naar gewenste als ongewenste effecten werd gekeken. Hierbij werd een maximum van acht uitkomstmaten gehanteerd. De werkgroep waardeerde deze uitkomstmaten volgens hun relatieve belang bij de besluitvorming rondom aanbevelingen, als cruciaal (kritiek voor de besluitvorming), belangrijk (maar niet cruciaal) en onbelangrijk. Tevens definieerde de werkgroep tenminste voor de cruciale uitkomstmaten welke verschillen zij klinisch (patiënt) relevant vonden.

 

Methode literatuursamenvatting

Een uitgebreide beschrijving van de strategie voor zoeken en selecteren van literatuur is te vinden onder ‘Zoeken en selecteren’ onder Onderbouwing. Indien mogelijk werden de data uit verschillende studies gepoold in een random-effects model. Review Manager 5.4 werd gebruikt voor de statistische analyses. De beoordeling van de kracht van het wetenschappelijke bewijs wordt hieronder toegelicht.

 

Beoordelen van de kracht van het wetenschappelijke bewijs

De kracht van het wetenschappelijke bewijs werd bepaald volgens de GRADE-methode. GRADE staat voor ‘Grading Recommendations Assessment, Development and Evaluation’ (zie http://www.gradeworkinggroup.org/). De basisprincipes van de GRADE-methodiek zijn: het benoemen en prioriteren van de klinisch (patiënt) relevante uitkomstmaten, een systematische review per uitkomstmaat, en een beoordeling van de bewijskracht per uitkomstmaat op basis van de acht GRADE-domeinen (domeinen voor downgraden: risk of bias, inconsistentie, indirectheid, imprecisie, en publicatiebias; domeinen voor upgraden: dosis-effect relatie, groot effect, en residuele plausibele confounding).

 

GRADE onderscheidt vier gradaties voor de kwaliteit van het wetenschappelijk bewijs: hoog, redelijk, laag en zeer laag. Deze gradaties verwijzen naar de mate van zekerheid die er bestaat over de literatuurconclusie, in het bijzonder de mate van zekerheid dat de literatuurconclusie de aanbeveling adequaat ondersteunt (Schünemann, 2013; Hultcrantz, 2017).

GRADE

Definitie

Hoog

  • er is hoge zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • het is zeer onwaarschijnlijk dat de literatuurconclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Redelijk

  • er is redelijke zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • het is mogelijk dat de conclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Laag

  • er is lage zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • er is een reële kans dat de conclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.

Zeer laag

  • er is zeer lage zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt;
  • de literatuurconclusie is zeer onzeker.

Bij het beoordelen (graderen) van de kracht van het wetenschappelijk bewijs in richtlijnen volgens de GRADE-methodiek spelen grenzen voor klinische besluitvorming een belangrijke rol (Hultcrantz, 2017). Dit zijn de grenzen die bij overschrijding aanleiding zouden geven tot een aanpassing van de aanbeveling. Om de grenzen voor klinische besluitvorming te bepalen moeten alle relevante uitkomstmaten en overwegingen worden meegewogen. De grenzen voor klinische besluitvorming zijn daarmee niet één op één vergelijkbaar met het minimaal klinisch relevant verschil (Minimal Clinically Important Difference, MCID). Met name in situaties waarin een interventie geen belangrijke nadelen heeft en de kosten relatief laag zijn, kan de grens voor klinische besluitvorming met betrekking tot de effectiviteit van de interventie bij een lagere waarde (dichter bij het nuleffect) liggen dan de MCID (Hultcrantz, 2017).

 

Overwegingen (van bewijs naar aanbeveling)

Om te komen tot een aanbeveling zijn naast (de kwaliteit van) het wetenschappelijke bewijs ook andere aspecten belangrijk en worden meegewogen, zoals aanvullende argumenten uit bijvoorbeeld de biomechanica of fysiologie, waarden en voorkeuren van patiënten, kosten (middelenbeslag), aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie. Deze aspecten zijn systematisch vermeld en beoordeeld (gewogen) onder het kopje ‘Overwegingen’ en kunnen (mede) gebaseerd zijn op expert opinion. Hierbij is gebruik gemaakt van een gestructureerd format gebaseerd op het evidence-to-decision framework van de internationale GRADE Working Group (Alonso-Coello, 2016a; Alonso-Coello, 2016b). Dit evidence-to-decision framework is een integraal onderdeel van de GRADE methodiek.

 

Formuleren van aanbevelingen

De aanbevelingen geven antwoord op de uitgangsvraag en zijn gebaseerd op het beschikbare wetenschappelijke bewijs en de belangrijkste overwegingen, en een weging van de gunstige en ongunstige effecten van de relevante interventies. De kracht van het wetenschappelijk bewijs en het gewicht dat door de werkgroep wordt toegekend aan de overwegingen, bepalen samen de sterkte van de aanbeveling. Conform de GRADE-methodiek sluit een lage bewijskracht van conclusies in de systematische literatuuranalyse een sterke aanbeveling niet a priori uit, en zijn bij een hoge bewijskracht ook zwakke aanbevelingen mogelijk (Agoritsas, 2017; Neumann, 2016). De sterkte van de aanbeveling wordt altijd bepaald door weging van alle relevante argumenten tezamen. De werkgroep heeft bij elke aanbeveling opgenomen hoe zij tot de richting en sterkte van de aanbeveling zijn gekomen.

 

In de GRADE-methodiek wordt onderscheid gemaakt tussen sterke en zwakke (of conditionele) aanbevelingen. De sterkte van een aanbeveling verwijst naar de mate van zekerheid dat de voordelen van de interventie opwegen tegen de nadelen (of vice versa), gezien over het hele spectrum van patiënten waarvoor de aanbeveling is bedoeld. De sterkte van een aanbeveling heeft duidelijke implicaties voor patiënten, behandelaars en beleidsmakers (zie onderstaande tabel). Een aanbeveling is geen dictaat, zelfs een sterke aanbeveling gebaseerd op bewijs van hoge kwaliteit (GRADE-gradering HOOG) zal niet altijd van toepassing zijn, onder alle mogelijke omstandigheden en voor elke individuele patiënt.

Implicaties van sterke en zwakke aanbevelingen voor verschillende richtlijngebruikers

 

Sterke aanbeveling

Zwakke (conditionele) aanbeveling

Voor patiënten

De meeste patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak kiezen en slechts een klein aantal niet.

Een aanzienlijk deel van de patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak kiezen, maar veel patiënten ook niet. 

Voor behandelaars

De meeste patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak moeten ontvangen.

Er zijn meerdere geschikte interventies of aanpakken. De patiënt moet worden ondersteund bij de keuze voor de interventie of aanpak die het beste aansluit bij zijn of haar waarden en voorkeuren.

Voor beleidsmakers

De aanbevolen interventie of aanpak kan worden gezien als standaardbeleid.

Beleidsbepaling vereist uitvoerige discussie met betrokkenheid van veel stakeholders. Er is een grotere kans op lokale beleidsverschillen. 

Organisatie van zorg

In de knelpuntenanalyse en bij de ontwikkeling van de richtlijnmodule is expliciet aandacht geweest voor de organisatie van zorg: alle aspecten die randvoorwaardelijk zijn voor het verlenen van zorg (zoals coördinatie, communicatie, (financiële) middelen, mankracht en infrastructuur). Randvoorwaarden die relevant zijn voor het beantwoorden van deze specifieke uitgangsvraag zijn genoemd bij de overwegingen. Meer algemene, overkoepelende, of bijkomende aspecten van de organisatie van zorg worden behandeld in de module Organisatie van zorg.

 

Commentaar- en autorisatiefase

De conceptrichtlijnmodule werd aan de betrokken (wetenschappelijke) verenigingen en (patiënt) organisaties voorgelegd ter commentaar. De commentaren werden verzameld en besproken met de werkgroep. Naar aanleiding van de commentaren werd de conceptrichtlijnmodule aangepast en definitief vastgesteld door de werkgroep. De definitieve richtlijnmodule werd aan de deelnemende (wetenschappelijke) verenigingen en (patiënt) organisaties voorgelegd voor autorisatie en door hen geautoriseerd dan wel geaccordeerd.

 

Literatuur

Agoritsas T, Merglen A, Heen AF, Kristiansen A, Neumann I, Brito JP, Brignardello-Petersen R, Alexander PE, Rind DM, Vandvik PO, Guyatt GH. UpToDate adherence to GRADE criteria for strong recommendations: an analytical survey. BMJ Open. 2017 Nov 16;7(11):e018593. doi: 10.1136/bmjopen-2017-018593. PubMed PMID: 29150475; PubMed Central PMCID: PMC5701989.

 

Alonso-Coello P, Schünemann HJ, Moberg J, Brignardello-Petersen R, Akl EA, Davoli M, Treweek S, Mustafa RA, Rada G, Rosenbaum S, Morelli A, Guyatt GH, Oxman AD; GRADE Working Group. GRADE Evidence to Decision (EtD) frameworks: a systematic and transparent approach to making well informed healthcare choices. 1: Introduction. BMJ. 2016 Jun 28;353:i2016. doi: 10.1136/bmj.i2016. PubMed PMID: 27353417.

 

Alonso-Coello P, Oxman AD, Moberg J, Brignardello-Petersen R, Akl EA, Davoli M, Treweek S, Mustafa RA, Vandvik PO, Meerpohl J, Guyatt GH, Schünemann HJ; GRADE Working Group. GRADE Evidence to Decision (EtD) frameworks: a systematic and transparent approach to making well informed healthcare choices. 2: Clinical practice guidelines. BMJ. 2016 Jun 30;353:i2089. doi: 10.1136/bmj.i2089. PubMed PMID: 27365494.

 

Brouwers MC, Kho ME, Browman GP, Burgers JS, Cluzeau F, Feder G, Fervers B, Graham ID, Grimshaw J, Hanna SE, Littlejohns P, Makarski J, Zitzelsberger L; AGREE Next Steps Consortium. AGREE II: advancing guideline development, reporting and evaluation in health care. CMAJ. 2010 Dec 14;182(18):E839-42. doi: 10.1503/cmaj.090449. Epub 2010 Jul 5. Review. PubMed PMID: 20603348; PubMed Central PMCID: PMC3001530.

 

Hultcrantz M, Rind D, Akl EA, Treweek S, Mustafa RA, Iorio A, Alper BS, Meerpohl JJ, Murad MH, Ansari MT, Katikireddi SV, Östlund P, Tranæus S, Christensen R, Gartlehner G, Brozek J, Izcovich A, Schünemann H, Guyatt G. The GRADE Working Group clarifies the construct of certainty of evidence. J Clin Epidemiol. 2017 Jul;87:4-13. doi: 10.1016/j.jclinepi.2017.05.006. Epub 2017 May 18. PubMed PMID: 28529184; PubMed Central PMCID: PMC6542664.

 

Medisch Specialistische Richtlijnen 2.0 (2012). Adviescommissie Richtlijnen van de Raad Kwalitieit. http://richtlijnendatabase.nl/over_deze_site/over_richtlijnontwikkeling.html

 

Neumann I, Santesso N, Akl EA, Rind DM, Vandvik PO, Alonso-Coello P, Agoritsas T, Mustafa RA, Alexander PE, Schünemann H, Guyatt GH. A guide for health professionals to interpret and use recommendations in guidelines developed with the GRADE approach. J Clin Epidemiol. 2016 Apr;72:45-55. doi: 10.1016/j.jclinepi.2015.11.017. Epub 2016 Jan 6. Review. PubMed PMID: 26772609.

 

Schünemann H, Brożek J, Guyatt G, et al. GRADE handbook for grading quality of evidence and strength of recommendations. Updated October 2013. The GRADE Working Group, 2013. Available from http://gdt.guidelinedevelopment.org/central_prod/_design/client/handbook/handbook.html.

Zoekverantwoording

Algemene informatie

Cluster/richtlijn: Primaire Tumor Onbekend - UV3 Aanvullend beeldvormend onderzoek

Uitgangsvraag/modules: Wat is de plaats van aanvullend beeldvormend onderzoek wanneer er na basisdiagnostiek geen primaire tumor werd aangetoond?

Database(s): Embase.com, Ovid/Medline

Datum: 15 april 2024

Periode: vanaf 2010

Talen: geen restrictie

Literatuurspecialist: Esther van der Bijl

Rayyan review: https://rayyan.ai/reviews/998638

BMI-zoekblokken: voor verschillende opdrachten wordt (deels) gebruik gemaakt van de zoekblokken van BMI-Online https://blocks.bmi-online.nl/ Bij gebruikmaking van een volledig zoekblok zal naar de betreffende link op de website worden verwezen.

Toelichting:

Voor deze vraag is gezocht op de elementen onbekende primaire tumor EN aanvullend beeldvormend onderzoek (mammografie OF MRI OF CT  OF PET-CT  OF echo)

 

Vanwege de grote opbrengst is in overleg besloten om in eerste instantie alleen de SR’s aan te bieden in Rayyan.

 

→ Het sleutelartikel wordt gevonden met deze search.

Te gebruiken voor richtlijntekst:

In de databases Embase.com en Ovid/Medline is op 15 april 2024 systematisch gezocht naar systematische reviews over de plaats van aanvullend beeldvormend onderzoek. De literatuurzoekactie leverde 255 unieke treffers op.

Zoekopbrengst

 

EMBASE

OVID/MEDLINE

Ontdubbeld

SR

234

129

255

RCT

505

215

 

Observationeel

1569

1140

 

Totaal

2308

1484

255*

*in Rayyan

 

Zoekstrategie

Embase.com

No.

Query

Results

#1

(((unknown OR undetermined OR unidentified OR undefined OR undifferentiat* OR uncertain OR 'no detectable') NEAR/6 (primar* OR origin*)):ti,ab,kw) AND ('cancer'/exp OR cancer*:ti,ab,kw OR neoplasm*:ti,ab,kw OR tumo*:ti,ab,kw OR carcinoma*:ti,ab,kw OR adeno*:ti,ab,kw OR metasta*:ti,ab,kw OR micrometasta*:ti,ab,kw OR malignan*:ti,ab,kw OR lymphoma*:ti,ab,kw OR sarcoma*:ti,ab,kw OR melanoma*:ti,ab,kw) OR 'cancer of unknown primary site'/exp OR ((occult NEAR/3 (cancer* OR neoplasm* OR tumo* OR carcinoma* OR adeno* OR metasta* OR micrometasta* OR malignan* OR lymphoma* OR sarcoma* OR melanoma*)):ti,ab,kw)

35558

#2

'mammography'/exp OR 'breast imaging'/exp OR ((breast* NEAR/3 (imag* OR screen* OR 'x ray*' OR scan* OR mri OR tomosynthes*)):ti,ab,kw) OR 'mamilloscop*':ti,ab,kw OR 'mammo graph*':ti,ab,kw OR 'mammogram*':ti,ab,kw OR 'mammograph*':ti,ab,kw OR 'mastograph*':ti,ab,kw

97560

#3

'nuclear magnetic resonance imaging'/exp OR 'mri scanner'/exp OR ('magnetic resonance':ab,ti AND (image:ab,ti OR images:ab,ti OR imaging:ab,ti)) OR mri:ab,ti OR mris:ab,ti OR nmr:ab,ti OR mra:ab,ti OR mras:ab,ti OR zeugmatograph*:ab,ti OR 'mr tomography':ab,ti OR 'mr tomographies':ab,ti OR 'mr tomographic':ab,ti OR 'mr imag*':ti,ab,kw OR 'proton spin':ab,ti OR ((magneti*:ab,ti OR 'chemical shift':ab,ti) AND imaging:ab,ti) OR fmri:ab,ti OR fmris:ab,ti OR rsfmri:ti,ab,kw

1625056

#4

'computer assisted tomography'/exp OR 'cat scan':ti,ab,kw OR ((compute* NEAR/3 tomograph*):ti,ab,kw) OR ct:ti,ab,kw

1789854

#5

'computer assisted emission tomography'/exp OR 'gated single photon emission computed tomography'/exp OR 'single photon emission computer tomography'/exp OR (((emission* OR positron*) NEAR/3 tomograph*):ti,ab,kw) OR radionuclid*:ti,ab,kw OR petscan*:ti,ab,kw OR pet:ti,ab,kw

467441

#6

'ultrasound'/exp OR 'ultrasound scanner'/exp OR 'echography'/exp OR 'endoscopic ultrasonography'/exp OR ultraso*:ti,ab,kw OR sonograph*:ti,ab,kw OR echograph*:ti,ab,kw OR sonogram*:ti,ab,kw

1487447

#7

#2 OR #3 OR #4 OR #5 OR #6

4187841

#8

#1 AND #7

13211

#9

#8 AND [2010-2024]/py NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)

5524

#10

'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly*:ti,ab OR 'meta analy*':ti,ab OR metanaly*:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati* OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview*)):ti,ab) OR ((systemic* NEAR/1 review*):ti,ab) OR (((systemati* OR literature OR database* OR 'data base*') NEAR/10 search*):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic*) NEAR/3 search*):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review*):ti,ab) AND (search*:ti,ab OR database*:ti,ab OR 'data base*':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source*':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source*':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes*)):ti) OR ((((critical* OR rapid*) NEAR/3 (review* OR overview* OR synthes*)):ab) AND (search*:ab OR database*:ab OR 'data base*':ab)) OR metasynthes*:ti,ab OR 'meta synthes*':ti,ab

1018893

#11

'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random*:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo*:ab,ti

4010868

#12

'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'case control study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'comparative study'/de OR 'cohort analysis'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti)

8172045

#13

'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label*':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat* NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo*:ti,ab,kw OR 'sham-control*':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom*:ti,ab,kw OR 'non-random*':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment*':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group*':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control*)):ti,ab,kw) OR ((match* NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant*)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor* OR match*)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar*:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort*:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal*:ti,ab,kw OR prospective*:ti,ab,kw OR retrospective*:ti,ab,kw OR observational*:ti,ab,kw OR 'cross sectional*':ti,ab,kw OR cross?ectional*:ti,ab,kw OR multicent*:ti,ab,kw OR 'multi-cent*':ti,ab,kw OR consecutive*:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup*:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar*:ti,ab,kw OR 'odds ratio*':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio*':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab)))

14991452

#14

#9 AND #10 – SR’s

234

#15

#9 AND #11 NOT #14 – RCT’s

505

#16

#9 AND (#12 OR #13) NOT (#14 OR #15) – observationele studies

1569

#17

#14 OR #15 OR #16

2308

Ovid/Medline

#

Searches

Results

1

(((unknown or undetermined or unidentified or undefined or undifferentiat* or uncertain or 'no detectable') adj6 (primar* or origin*)).ti,ab,kf. and (exp Neoplasms/ or cancer*.ti,ab,kf. or neoplasm*.ti,ab,kf. or tumo*.ti,ab,kf. or carcinoma*.ti,ab,kf. or adeno*.ti,ab,kf. or metasta*.ti,ab,kf. or micrometasta*.ti,ab,kf. or malignan*.ti,ab,kf. or lymphoma*.ti,ab,kf. or sarcoma*.ti,ab,kf. or melanoma*.ti,ab,kf.)) or exp Neoplasms, Unknown Primary/ or (occult adj3 (cancer* or neoplasm* or tumo* or carcinoma* or adeno* or metasta* or micrometasta* or malignan* or lymphoma* or sarcoma* or melanoma*)).ti,ab,kf.

23627

2

exp Mammography/ or (breast* adj3 (imag* or screen* or X-ray* or scan* or MRI or tomosynthes*)).ti,ab,kf. or 'mamilloscop*'.ti,ab,kf. or 'mammo graph*'.ti,ab,kf. or 'mammogram*'.ti,ab,kf. or 'mammograph*'.ti,ab,kf. or 'mastograph*'.ti,ab,kf.

62577

3

exp magnetic resonance imaging/ or ("magnetic resonance" and (image or images or imaging)).ti,ab,kf. or mri.ti,ab,kf. or mris.ti,ab,kf. or nmr.ti,ab,kf. or mra.ti,ab,kf. or mras.ti,ab,kf. or zeugmatograph*.ti,ab,kf. or "mr tomography".ti,ab,kf. or "mr tomographies".ti,ab,kf. or "mr tomographic".ti,ab,kf. or 'mr imag*'.ti,ab,kf. or "proton spin".ti,ab,kf. or ((magneti* or "chemical shift") and imaging).ti,ab,kf. or fmri.ti,ab,kf. or fmris.ti,ab,kf. or rsfmri.ti,ab,kf.

991052

4

exp Tomography, X-Ray Computed/ or computed tomograph*.ti,ab,kf. or ct.ti,ab,kf. or cts.ti,ab,kf. or cat scan*.ti,ab,kf. or computer assisted tomograph*.ti,ab,kf. or computerized tomograph*.ti,ab,kf. or computerised tomograph*.ti,ab,kf. or computed x ray tomograph*.ti,ab,kf. or computed xray tomograph*.ti,ab,kf.

879633

5

exp Tomography, Emission-Computed/ or ((emission* or positron*) adj3 tomograph*).ti,ab,kf. or radionuclid*.ti,ab,kf. or petscan*.ti,ab,kf. or pet.ti,ab,kf.

248159

6

exp Ultrasonography/ or exp Ultrasonics/ or exp Endosonography/ or ultraso*.ti,ab,kf. or sonograph*.ti,ab,kf. or echograph*.ti,ab,kf. or sonogram*.ti,ab,kf.

773205

7

2 or 3 or 4 or 5 or 6

2498148

8

1 and 7

6810

9

limit 8 to yr="2010 -Current"

3681

10

9 not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/)

3577

11

meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly*).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati* or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview*)).ti,ab,kf. or (systemic* adj1 review*).ti,ab,kf. or ((systemati* or literature or database* or data-base*) adj10 search*).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic*) adj3 search*).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review*) and (search* or database* or data-base*)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source*") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source*" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review* or overview* or synthes*)).ti. or (((critical* or rapid*) adj3 (review* or overview* or synthes*)) and (search* or database* or data-base*)).ab. or (metasynthes* or meta-synthes*).ti,ab,kf.

739031

12

exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random*.ti,ab. or (clinic* adj trial*).tw. or ((singl* or doubl* or treb* or tripl*) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo*.tw.

2712861

13

Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp cohort studies/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective*.tw. or prospective*.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ [Onder exp cohort studies vallen ook longitudinale, prospectieve en retrospectieve studies]

4699953

14

Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label*" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat* adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control*" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind* or masked)) or nonrandom* or "non-random*" or "quasi-experiment*" or "parallel group*" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case* adj6 (matched or control*)) or (match* adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant*)) or (propensity adj6 (scor* or match*))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust*).ti,ab. or (versus or vs or compar*).ti. or ((exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort* or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent*' or consecutive*).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar*).ti,ab,kf. or ('odds ratio*' or 'relative odds' or 'risk ratio*' or 'relative risk*' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.))

5665970

15

10 and 11 – SR’s

129

16

(10 and 12) not 15 – RCT’s

215

17

(10 and (13 or 14)) not (15 or 16) – Observationele studies

1140

18

15 or 16 or 17

1484

Volgende:
Diagnostiek bij (geïsoleerde) halskliermetastasen