Preventie van trombose bij kinderen met een hartaandoening

Initiatief: NVK Aantal modules: 8

Kunstkleppen

Publicatiedatum: 21-04-2026
Beoordeeld op geldigheid: 21-04-2026

Uitgangsvraag

Welk antistollingsbeleid dient te worden gevolgd na een chirurgische hartklep vervanging?

Aanbeveling

Aanbeveling-1

Behandel kinderen zo snel als mogelijk na de plaatsing van mechanische hartkleppen met vitamine K-antagonisten (VKA), zoals acenocoumarol of fenprocoumon. Voor de aortaklep is de INR-doelstelling tussen 2,0 en 3,0. Voor de mitralisklep is de INR-doelstelling tussen 2,5 en 3,5. Zie voor doseringen het Kinderformularium.

 

Aanbeveling-2

Behandel kinderen zo snel als mogelijk na plaatsing van een biologische hartklepprothese in de aorta positie drie maanden met acetylsalicylzuur. Behandel kinderen zo snel als mogelijk na plaatsing van een biologische tricupidalisklep of mitralisklep prothese drie maanden VKA.

 

Aanbeveling-3

Geef geen standaard antistollingsmedicatie na de plaatsing van homografts.

Overwegingen

Kwaliteit van bewijs

Met een systematisch literatuuronderzoek werden er geen RCTs gevonden voor het effect van verschillende antistollingsmedicatie op de door de werkgroep vooraf geformuleerde uitkomstmaten bij kinderen die kunstkleppen hebben gekregen. Hierdoor kunnen er geen conclusies worden getrokken over de effecten van verschillende tromboseprofylaxe op deze uitkomsten en kon er geen GRADE beoordeling worden gedaan.

 

Balans tussen gewenste en ongewenste effecten

Er is geen direct bewijs over de optimale tromboseprofylaxe bij kinderen met kunsthartkleppen. De aanbevelingen moeten daarom worden gebaseerd op indirect bewijs uit studies bij volwassenen en bijbehorende richtlijnen. Voor deze richtlijn is gebruik gemaakt van de richtlijnen van de ESC/EACTS en AACC/AHA voor volwassen patiënten en ACCP richtlijn voor neonaten en kinderen (Vahanian, 2021; Otto, 2020; Monagle, 2012).

 

Mechanische hartklep prothesen

Mechanische kunsthartkleppen kunnen chirurgisch worden geplaatst bij zuigelingen en kinderen met aangeboren of verworven hartaandoeningen wanneer hun eigen hartklep niet chirurgisch gerepareerd kan worden. Alle patiënten met mechanische hartkleppen hebben levenslange antistollingsmedicatie met een vitamine K-antagonist (VKA) nodig. Naast de trombogene eigenschappen van het intravasculaire prothese materiaal veroorzaken mechanische kleppen abnormale stroomcondities, met zones van lage flow naast gebieden met een verhoogde shear stress, wat kan leiden tot activatie van bloedplaatjes wat uiteindelijk kleptrombose en andere embolische events kan veroorzaken (Otto, 2020). Complicaties geassocieerd met mechanische hartklepprothese zijn goed beschreven bij volwassenen (Monogle, 2012). Behandeling met een orale VKA, met een INR-doel dat past bij de comorbiditeit van de patiënt en het type en de positie van de mechanische klepprothese, is noodzakelijk om de incidentie van trombo-embolieën en bijbehorende morbiditeit te verminderen (Otto, 2020). Bij jonge kinderen <6 maanden heeft het gebruik van laag moleculair gewicht heparine (LMWH) de voorkeur boven VKA vanwege de moeilijkheid om een stabiele INR te bereiken bij het gebruik van VKA.

 

Behandeling met VKA wordt op de eerste postoperatieve dag gestart in combinatie met bridging-therapie (therapeutische doses van ongefractioneerde heparine (UFH) of laagmoleculairgewicht heparine (LMWH)) totdat een therapeutische INR wordt bereikt. Zodra een stabiele therapeutische INR gedurende >24 uur is bereikt, kan de bridging worden gestopt. Streef INR is gebaseerd op de trombogeniciteit van de prothese in combinatie met de risico factoren van de patiënt. Het wordt aangeraden om extreme schommelingen in de INR te voorkomen. Een hoge INR variabiliteit is een sterke onafhankelijke voorspeller van complicaties na hartklepvervanging (Vahanian, 2021).

 

De toevoeging van een lage dosis acetylsalicylzuur aan VKA kan de incidentie van trombo-embolieën verlagen ten koste van bloedingen. Daarom zou de toevoeging van trombocytenaggregatieremmers aan VKA's moeten worden gereserveerd voor patiënten met een zeer hoog risico op trombo-embolieën, waarbij de voordelen duidelijk opwegen tegen de risico's. Hierbij kan gedacht worden aan mechanische mitralisklep vervangingen met de aller kleinste prothesemaat (Vahanian, 2021).

 

Op dit moment is er onvoldoende bewijs om het routinematige gebruik van directe orale anticoagulantia (DOACs) aan te bevelen bij kinderen met mechanische hartkleppen. Verdere studies zijn nodig om de veiligheid en effectiviteit in deze populatie te bepalen.

 

Biologische hartklep prothesen

Veel patiënten die een chirurgische implantatie ondergaan van een biologische hartklepprothese, hebben geen levenslange antistollingsmedicatie nodig, mits er geen andere indicatie bestaat. Homografts worden vaak gebruikt bij kinderen vanwege hun superieure hemodynamische eigenschappen en lage tromboserisico, waardoor langdurige antistollingsmedicatie niet nodig is. Ook voor de Contegra hartklep prothese hoeft geen antistollingsmedicatie gebruikt te worden.

 

Voor de overige bioprothesen is er een verhoogd risico op een ischemische beroerte in de vroege postoperatieve periode, met name in de eerste 90 tot 180 dagen na implantatie van een biologische aorta of mitralisklep. Antistollingsmedicatie is in deze fase bedoeld om het risico op trombo-embolieën te verlagen, totdat de kunstklep volledig is bedekt met endotheel weefsel (Otto, 2020). Vanwege het gebrek aan bewijs blijft de optimale antitrombotische strategie in de eerste postoperatieve fase controversieel. Meerdere observationele studies naar analogie bij volwassenen ondersteunen het gebruik van VKA gedurende de eerste 3 maanden bij alle patiënten met een mitralis of tricuspidalisklep bioprothese. Een trombocytenaggregatieremmer of VKA moet worden overwogen gedurende 3 maanden na chirurgische implantatie van een aortale bioprothese (Vahaian, 2021).

 

Complicaties

Het gebruik van tromboseprofylaxe kan worden gecompliceerd door ernstige bloedingen. Deze dienen behandeld te worden met geschikte antidota zoals vitamine K voor VKA’s of protaminesulfaat voor heparines. Bij terugkerende bloedingen dient een grondige evaluatie van de risico factoren plaats te vinden, wat dosisaanpassingen of alternatieve therapieën kan vereisen.

 

Waarden en voorkeuren van patiënten (en eventueel hun naasten/verzorgers)

Patiënten en ouders van patiënten met een hartkleprothese zijn over het algemeen gemotiveerd om medicatie in te nemen om het risico op trombo-embolische complicaties te voorkomen. Ouder educatie is essentieel voor een juiste toediening en monitoring. Ook moeten er enkele leefregels worden meegegeven. Bij enkele antistolling moet geadviseerd worden om geen high impact sporten uit te voeren en geen tatoeage te laten zetten (in verband met lelijke genezing van de tatoeage).

 

Daarnaast moet geadviseerd worden om het gebruik van antistollingsmedicatie altijd te melden voorafgaand aan een operatieve ingreep of tandextractie en bij vaccinaties. Bij dubbele antistolling moet geadviseerd worden om samen met de arts leefregels af te stemmen. Het is belangrijk om aandacht te besteden aan de emotionele en praktische aspecten van het langdurig gebruik van antistolling.

 

Zie voor een overzicht van de belangrijkste kenmerken (werking, toedieningsvorm, monitoring, wat te doen bij bloeding of overdosering) van de verschillende antistollingsmedicatie in de bijlage Overzicht antistollingsmedicatie.

 

Kostenaspecten

Er zijn geen studies verricht naar kosteneffectiviteit bij kinderen met een hartklep en antistollingsmedicatie. Voor jonge kinderen betreft het altijd bereidingen van de LMWH, welke duurder zijn dan de standaard spuitjes. Daar komen soms de kosten van thuiszorg om de medicatie toe te dienen nog bij. De acenocoumarol bestaat uit tabletten, van fenprocoumon is er wel een drank beschikbaar. Controles en doseringsadviezen gaan via de trombosedienst.

 

Gelijkheid ((health) equity/equitable)

Het voorschrijven van antistollingsmedicatie leidt niet tot een verschil in gelijkheid gezien de beperkte kosten en goede verkrijgbaarheid van deze middelen.

 

Aanvaardbaarheid

Ethische aanvaardbaarheid

De interventie lijkt aanvaardbaar voor de betrokkenen. De werkgroep ziet geen ethische bezwaren voor het gebruik van tromboseprofylaxe.

 

Duurzaamheid

Geneesmiddelen, in dit geval antistollingsmedicatie, hebben waarschijnlijk minder impact op het milieu dan extra ziekenhuisopnames, die nodig zijn bij het optreden van trombotische complicaties.

 

Haalbaarheid

Het gebruik van antistollingsmedicatie bij kinderen met een kunstklep is over het algemeen standaardzorg in de praktijk.

 

Rationale van aanbeveling-1: weging van argumenten voor en tegen de interventies

Antistollingsmanagement bij kinderen na een hartklepvervanging vereist een zorgvuldige, geïndividualiseerde benadering, waarbij de voordelen van trombo-embolische preventie worden afgewogen tegen de risico’s van bloedingen. Vitamine K-antagonisten blijven de hoeksteen van de therapie voor patiënten met mechanische hartkleppen.

 

Rationale van anbeveling-2: weging van argumenten voor en tegen de interventies

Biologische kleppen vereisen kortdurende antistollingsmedicatie, gevolgd door een individuele risicobeoordeling. Na deze initiële periode is langdurige antistollingsmedicatie doorgaans niet nodig, tenzij er bijkomende indicaties zijn, zoals boezemfibrilleren, een voorgeschiedenis van trombo-embolische gebeurtenissen of andere specifieke risicofactoren.

 

Rationale van aanbeveling-3: weging van argumenten voor en tegen de interventies

Routinematige antistollingsmedicatie is niet vereist voor homografts, omdat deze kleppen een lager tromboserisico hebben in vergelijking met mechanische en biologische prothesen. Ook voor de contegra is routinematige antistollingsmedicatie niet geïndiceerd. Antistollingsmedicatie kan noodzakelijk zijn in specifieke gevallen, zoals bij patiënten met bijkomende risicofactoren zoals boezemfibrilleren, een voorgeschiedenis van trombo-embolische gebeurtenissen en/of systemische ontstekingsaandoeningen.

Onderbouwing

Children with artificial heart valves, especially mechanical heart valves, are at an increased risk of thrombotic complications. Currently, treatment practices for children with artificial valves vary, in both the short-term postoperative and the chronic thromboprophylaxis. In addition, little is known about the effectiveness of DOACs in children. The choice of anticoagulant may depend on which heart valve is being replaced and which protheses is used. The aim of this module is to discuss the role of thromboprophylaxis in children who undergone a heart valve replacement with a mechanical or biological heart valve prosthesis. 

Table 2. Summary of findings – Comparison of various thromboprophylaxis with outcomes ischemic stroke, thrombotic complications (including pulmonary embolism), hemorrhage (including intracranial) mortality, quality of life (QOL), and adverse events (including pain post injection)

Population: Children with an indication for artificial heart valves

Intervention: Thromboprophylaxis A

Comparator: Thromboprophylaxis B

 

Click here to see this table in a document

Outcome

 

Study results and measurements

Absolute effect estimates

 

Certainty of the Evidence

(Quality of evidence)

Summary

 

 

Thromboprophylaxis A

Thromboprophylaxis B

 

 

Ischemic stroke (critical)

 

Thrombotic complications (including pulmonary embolism) (critical)

 

Hemorrhage (including intracranial) (important)

 

Mortality (important)

 

Quality of life (QOL) (important)

 

Adverse events (important)

-

-

No GRADE
(No evidence was found)

No evidence was found regarding the effect of thromboprophylaxis A on ischemic stroke, thrombotic complications (including pulmonary embolism), hemorrhage (including intracranial), mortality, quality of life, and adverse events when compared with thromboprophylaxis B in children with an indication for artificial heart valves

Description of studies

No studies were included in the analysis of the literature.

 

Results

As no studies could be included in this literature summary, no study results are described here.

A systematic review of the literature was performed to answer the following question(s):

What are the favorable and unfavorable effects of the use of thromboprophylaxis A compared with the use of thromboprophylaxis B for children with an indication for artificial heart valves?

 

Table 1. PICO

Patients Children with an indication for artificial heart valves
Intervention

Thromboprophylaxis A:

  • DOACs (apixaban, rivaroxaban, edoxaban)
  • Platelet aggregation inibitors (aspirin, clopidogrel, carbasalate calcium)
  • Vitamin K antagonists (warfarin, acenocoumarol, fenprocoumon)
  • Low molecular weight heparin (fraxiparin, tinzaparin, enoxaparin, dalteparin)
Control Thromboprophylaxis B
Outcomes Thrombotic complications (including pulmonary embolism), ischemic stroke, hemorrhage (including intracranial), mortality, quality of life (QOL), adverse events
Other selection criteria

Study design: systematic reviews and meta-analyses, randomized controlled trials, comparative observational studies

Period: from 2014

Relevant outcome measures

The guideline panel considered ischemic stroke and thrombotic complications as a critical outcome measure for decision making; and the other outcomes as important outcome measures for decision making.

 

A priori, the guideline panel did not define the outcome measures listed above but used the definitions used in the studies.

 

The guideline panel defined a difference of 25% (0.8 ≥ RR ≥ 1.25) as minimal clinically (patient) important difference.

 

Search and select (Methods)

The databases Medline (via OVID) and Embase (via Embase.com) were searched with relevant search terms until 6 June 2024. The detailed search strategy is listed under the tab ‘Literature search strategy’. The systematic literature search resulted in 191 hits, after deduplication.

 

Studies were selected based on the following criteria:

  • Study design: systematic reviews in which searches were performed in at least two databases, with a detailed search strategy, risk of bias assessment and results of individual studies available, randomized controlled trials, or (observational) comparative studies.
  • Full-text English or Dutch language publication.
  • Studies according to the PICO and
  • Studies including at least twenty participants (ten per group).

Initially, eight studies were selected based on title and abstract screening. After reading the full text, eight studies were excluded (see the exclusion table under the tab ‘Evidence tabellen’), and no studies were included.

  1. Monagle P, Chan AKC, Goldenberg NA, Ichord RN, Journeycake JM, Nowak-Göttl U, Vesely SK. Antithrombotic therapy in neonates and children: Antithrombotic Therapy and Prevention of Thrombosis, 9th ed: American College of Chest Physicians Evidence-Based Clinical Practice Guidelines. Chest. 2012 Feb;141(2 Suppl):e737S-e801S. doi: 10.1378/chest.11-2308. Erratum in: Chest. 2014 Dec;146(6):1694. Dosage error in article text. Erratum in: Chest. 2014 Nov;146(5):1422. PMID: 22315277; PMCID: PMC3278066.
  2. Otto CM, Nishimura RA, Bonow RO, Carabello BA, Erwin JP 3rd, Gentile F, Jneid H, Krieger EV, Mack M, McLeod C, O'Gara PT, Rigolin VH, Sundt TM 3rd, Thompson A, Toly C. 2020 ACC/AHA Guideline for the Management of Patients With Valvular Heart Disease: Executive Summary: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Joint Committee on Clinical Practice Guidelines. Circulation. 2021 Feb 2;143(5):e35-e71. doi: 10.1161/CIR.0000000000000932. Epub 2020 Dec 17. Erratum in: Circulation. 2021 Feb 2;143(5):e228. doi: 10.1161/CIR.0000000000000960. Erratum in: Circulation. 2021 Mar 9;143(10):e784. doi: 10.1161/CIR.0000000000000966. PMID: 33332149.
  3. Vahanian A, Beyersdorf F, Praz F, Milojevic M, Baldus S, Bauersachs J, Capodanno D, Conradi L, De Bonis M, De Paulis R, Delgado V, Freemantle N, Gilard M, Haugaa KH, Jeppsson A, Jüni P, Pierard L, Prendergast BD, Sádaba JR, Tribouilloy C, Wojakowski W; ESC/EACTS Scientific Document Group. 2021 ESC/EACTS Guidelines for the management of valvular heart disease. Eur Heart J. 2022 Feb 12;43(7):561-632. doi: 10.1093/eurheartj/ehab395. Erratum in: Eur Heart J. 2022 Jun 1;43(21):2022. doi: 10.1093/eurheartj/ehac051. PMID: 34453165.

Table of excluded studies

Reference

Reason for exclusion

Amedro P, Bajolle F, Bertet H, Cheurfi R, Lasne D, Nogue E, Auquier P, Picot MC, Bonnet D. Quality of life in children participating in a non-selective INR self-monitoring VKA-education programme. Arch Cardiovasc Dis. 2018 Mar;111(3):180-188. doi: 10.1016/j.acvd.2017.05.013. Epub 2017 Nov 1. PMID: 29100908.

No comparison between anticoagulants; wrong population

Ankola AA, Ghbeis MB, Bailey B, Sahakian L, Hellinger A, Hawkins B, Ventresco C, Blume ED, VanderPluym CJ. Utilization practices of low molecular weight heparin in pediatric patients with acquired and congenital heart disease. Progress in Pediatric Cardiology. 2021;61:101346. doi: 10.1016/j.ppedcard.2021.101346.

Wrong comparison, wrong population (not in children with artificial valves)

Beacher D, Frommelt P, Brosig C, Zhang J, Simpson P, Hraska V, Ginde S. Impact of Valve Type (Ross vs. Mechanical) on Health-Related Quality of Life in Children and Young Adults with Surgical Aortic Valve Replacement. Pediatr Cardiol. 2021 Jun;42(5):1119-1125. doi: 10.1007/s00246-021-02589-y. Epub 2021 Apr 7. PMID: 33825913.

Wrong intervention and comparator

Giglia TM, Witmer C. Bleeding and Thrombosis in Pediatric Cardiac Intensive Care. Pediatr Crit Care Med. 2016 Aug;17(8 Suppl 1):S287-95. doi: 10.1097/PCC.0000000000000814. PMID: 27490612.

No comparison

Hwang TW, Kim SO, Lee SY, Kim SH, Choi EY, Jang SI, Park SJ, Kwon HW, Lim HB, Lee CH, Choi ES. Impact of postoperative duration of Aspirin use on longevity of bioprosthetic pulmonary valve in patients who underwent congenital heart disease repair. Korean J Pediatr. 2016 Nov;59(11):446-450. doi: 10.3345/kjp.2016.59.11.446. Epub 2016 Nov 18. PMID: 27895692; PMCID: PMC5118504.

Wrong comparison

Sawa S, Saito S, Morita K, Miyamoto S, Hattori M, Hino A, Okuzono Y, Shiozaki Y, Echie Y, Niinami H. Thirty-year outcomes of low-intensity anticoagulation for mechanical aortic valve. Heart Vessels. 2024 Jun;39(6):549-555. doi: 10.1007/s00380-024-02365-x. Epub 2024 Feb 23. PMID: 38393378.

No comparison

Xiao XJ, Liu GJ, Liang MZ, Ren R, Zhu XL, Xiang J, He F. Initial evaluation of reasonableness of target INR 1.60 to 2.20 and warfarin weekly dosage adjustment in patients after mechanical heart valve replacement. Chinese Journal of Evidence-Based Medicine. 2014;14(1):16-20.

Only available in Chinese

CardioEgypt 2019 Conference Proceedings Abstracts, European Heart Journal Supplements. 2020 Jan;22 (Supplement_A):A1–A11. doi:10.1093/eurheartj/suaa001.

Conference abstracts

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum  : 21-04-2026

Beoordeeld op geldigheid  : 21-04-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:
  • Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde
Geautoriseerd door:
  • Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie
  • Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde
  • Nederlandse Vereniging voor Thoraxchirurgie
  • Patiëntenvereniging Aangeboren Hartafwijkingen

Algemene gegevens

De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd uit de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor kinderen met een hartaandoening.

 

Werkgroep

  • Dr. G. (Gert) van den Berg (voorzitter), kindercardioloog, werkzaam in het Erasmus MC Sophia Kinderziekenhuis te Rotterdam, NVK
  • Dr. A. (Annelies) van der Hulst (vice-voorzitter), kindercardioloog, werkzaam in het Amsterdam UMC te Amsterdam, NVK
  • Dr. C.H. (Heleen) van Ommen (vice-voorzitter), kinderarts-hematoloog, werkzaam in het Erasmus MC Sophia Kinderziekenhuis te Rotterdam, NVK
  • Drs. H. (Hessel) Nijenhuis, kindercardioloog, werkzaam in het UMCG te Groningen, persoonlijke titel
  • Drs. M. (Mirella) Molenschot, kindercardioloog, werkzaam in het UMC Utrecht/Wilhelmina Kinderziekenhuis te Utrecht, persoonlijke titel
  • Drs. M.H. (Monique) Suijker, kinderarts-hematoloog, werkzaam in het Wilhelmina Kinderziekenhuis te Utrecht, persoonlijke titel
  • Dr. P.P. Roeleveld, kinderarts-intensivist, werkzaam in het LUMC/Willem-Alexander Kinderziekenhuis te Leiden, NVK
  • Drs. E. (Evangelia) Papathanasiou, kindercardioloog, werkzaam in het Radboudumc te Nijmegen, persoonlijke titel
  • Dr. A.A.W. (Arno) Roest, kindercardioloog, werkzaam in het LUMC/Willem-Alexander Kinderziekenhuis te Leiden, NVK
  • Dr. H. (Hanna) Talacua, cardio-thoracaal chirurg, werkzaam in het Wilhelmina Kinderziekenhuis te Utrecht, NVT
  • Dr. L.M. (Léon) Putman, cardio-thoracaal chirurg, werkzaam in het Amsterdam UMC te Amsterdam, NVT
  • Dr. J.B.A. (Judith) van de Meerakker, secretaris, werkzaam bij Patiëntenvereniging Aangeboren Hartafwijkingen te Haarlem

Klankbordgroep

  • Drs. L. (Linda) van Wagenberg, kinderanesthesioloog-kinderintensivist, werkzaam in het UMC Utrecht te Utrecht, NVA
  • Dr. C.E.J. (Pim) Sloots, kinderchirurg, werkzaam in het Erasmus MC te Rotterdam, NVvH
  • E. (Esen) Doganer, beleidsmedewerker, werkzaam bij Stichting Kind & Zorg
  • Drs. J. (Jolanda) van der Velden-Rodenburg, verpleegkundig specialist kindercardiologie, werkzaam in het UMC Utrecht te Utrecht, V&VN

Met ondersteuning van

  • Dr. R. (Renee) Bolijn, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • Dr. T. (Tim) Christen, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • Drs. M. (Mischa) Lenaers, junior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

De Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling is gevolgd. Alle werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of zij in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, onderzoeksfinanciering) of indirecte belangen (persoonlijke relaties, reputatiemanagement) hebben gehad. Gedurende de ontwikkeling of herziening van een module worden wijzigingen in belangen aan de voorzitter doorgegeven. De belangenverklaring wordt opnieuw bevestigd tijdens de commentaarfase.

 

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en klankbordgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten.

Naam

Hoofdfunctie

Nevenwerkzaamheden

Gemelde belangen

Ondernomen actie

Werkgroep

Van den Berg*

Kinderinterventiecardioloog

ErasmusMC – Sophia kinderziekenhuis

Advisory Board member conect4children Stichting. Advies over studie-opzet  antistollingsmedicijn. Geen persoonlijke betaling, vergoeding voor geïnvesteerde tijd (enkele uren) zal tzt aan afdeling kindercardiologie uitgekeerd worden.

Geen

Geen restricties

Van der Hulst

kinderarts

Amsterdam UMC

Geen

STAMINA: Stimulating Activitye in Minors with hAert disease

Geen restricties

Van de Meerakker

Geen

Secretaris Patiëntenvereniging Aangeboren Hartafwijkingen, onbetaald;

Lid van de commissie voor subsidiebeoordelingen van Veelbelovende zorg, deelgebied patiëntparticipatie, ZonMw & ZiN, betaald;

Lid van de commissie voor subsidiebeoordelingen van ZE&GG, deelgebied patiëntparticipatie, ZonMw, betaald;

Lid expertgroep lymfoedeem, NLNet, onbetaald;

Lid Raad van Advies Compressie Hulpmiddelenzorg, SEMH, betaald

Geen

Geen restricties

Molenschot

kindercardioloog UMC Utrecht/Wilhelmina Kinderziekenhuis

Geen

 

 

Geen

Geen restricties

Nijenhuis

Kindercardioloog in het UMCG.

Geen

Geen relaties die baat hebben bij een bepaalde uitkomst.

Geen restricties

Van Ommen

Kinderarts-hematoloog

Hoofd afd. Kinderhematologie & Oncologie Erasmus MC Sophia

Geen

Boehringer Ingelheim, Consultant phase 4 study Dabigatran: observational study in children < 2 years of age with VTE treated with dabigatran. End date June 2022;

Paid to the department of Pediatric Hematology (Erasmus MC): 2020: 560 euro/ 2022: 1902 euro.

 

Ik heb advies aan de farmaceut gegeven hoe deze fase 4 studie op te zetten, in welke landen, met welke artsen contact op te nemen voor particiaptie, etc etc. De vergoeding is aan de afdeling Kinderhematologie betaald. Deze vergoeding wordt gebruikt om master studenten/PhD studenten naar congressen te laten gaan om hun onderzoek te presenteren in poster of orale presentatie.

 

Fase 3 trial Effectiviteit en veiligheid van Edoxaban voor behandeling van trombose bij kinderen-afgesloten studie in 2022=Steering cie en local PI.

Miscroscopic evaluation of clots in ECMO systems (PI).

IPTN-ThromPED registry: international observational registry/study of children with thrombosis (chair IPTN).

IPTN-ThromPED registry: international observational registry/study of children with thrombosis, in particular children with PE (chair IPTN).

 

Ik ben chair van de IPTN, International Pediatric Thrombosis Network. De IPTN heeft een internationale prospectieve registratie van kinderen met trombose sinds 2017. In 2023 heeft de IPTN eenmalig een unrestricted grant gekregen voor de Data Coordinating Center van de IPTN van Boerhinger Ingelheim en BMS.

Geen restricties

Papathanasiou

kindercardioloog Radboudumc

Geen

Geen

Geen restricties

Putman

Cardio-thoracaal chirurg

Amsterdam UMC, 1.0FTE betaald

Cardio-thoracaal chirurg

LUMC, onbetaald

Geen

Geen restricties

Roeleveld

Kinderarts-intensivist

Sectiehoofd, IC Kinderen

Leids Universitair Medisch Centrum

Lid van de stuurgroep van de "European Extracorporeal Life Support Organisation", onbetaald.

Geen

Geen restricties

Roest

LUMC, plv afdelingshoofd en kindercardioloog, betaald 1.0 fte

Lid METC Leiden-Den Haag-Delft, onbetaald

Leids Universiteits Fonds:

Holoflow-project: visualisatie van bloedstromen bij aangeboren hartafwijkingen middels een hololens, projectleider.

Geen restricties

Suijker

Kinderarts-hematoloog bij het Wilhelmina Kinderziekenhuis, Utrecht

Antitrombotisch beleid: preventie van trombose bij kinderen met kanker;

Ja, Parexel: Observationele studie naar gebruik van Dabigatran bij kinderen 0-2 jaar, betrokken als PI

Dabigatran is al langer goed gekeurd en geregistreerd voor kinderen. Ik zou dabigatran niet anders beoordelen dan rivaroxaban. Ook in de Einstein studie was de groep 0-2 jaar klein.

Op 29/12/2023 deelname beëindigd. Redenen hiervoor:

-               Dabigatran drank is niet leverbaar. Daarop werd studie protocol aangepast en leeftijdsgrens opgerekt naar 4 maanden. Dan kunnen de granules met fruit- of groentehap gegeven worden.

-               Begin december 2023 bleek dat de granules in Nederland (maar ook in België) niet vergoed worden. Ouders zouden dus zelf moeten bijbetalen.

Wij hadden tot op heden ook nog geen patiënt geïncludeerd.

Geen restricties

Talacua

Cardio-thoracaal chirurg

WKZ Utrecht

Geen

Geen

Geen restricties

Klankbordgroep

Doganer

Beleidsmedewerker

Stichting Kind & Zorg (voorheen Stichting Kind en Ziekenhuis)

Geen

Geen

Geen restricties

Sloots

Kinderchirurg, Erasmus MC / Sophia Kinderziekenhuis Rotterdam

Geen

Geen

Geen restricties

Van der Velden-Rodenburg

verpleegkundig specialist Erasmus MC

Geen

Geen

Geen restricties

Van Wagenberg

Kinderanesthesioloog- kinderintensivist UMC Utrecht/Wilhelmina kinderziekenhuis

Geen

Geen

Geen restricties

* Voorzitter van de werkgroep

 

Inbreng patiëntenperspectief

Er werd aandacht besteed aan het patiëntperspectief door het betrekken van een afgevaardigde van de Patiëntenvereniging Aangeboren Hartafwijkingen in de werkgroep en van een afgevaardigde van Stichting Kind & Zorg in de klankbordgroep. Tevens werd deze richtlijn aan deze patiëntenorganisaties ter commentaar voorgelegd.  

 

Wkkgz & Kwalitatieve raming van mogelijke substantiële financiële gevolgen

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijn is conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uitgevoerd of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling zijn leidraadmodules op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema op de Richtlijnendatabase).

Module

Uitkomst raming

Toelichting

Kunstkleppen

Geen financiële gevolgen

Uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) niet breed toepasbaar zijn (<5.000 patiënten) en zal daarom naar verwachting geen substantiële financiële gevolgen hebben voor de collectieve uitgaven.

Zoekverantwoording

Zoekstrategie

Embase.com

No.

Query

Results

#1

'heart valve prosthesis'/exp OR (((artificial OR prosthetic OR prosthes* OR device* OR replacement) NEAR/3 (cardiac OR heart) NEAR/2 valve*):ti,ab,kw) OR 'cryovalve':ti,ab,kw OR 'disc valve*':ti,ab,kw OR 'intuity elite':ti,ab,kw

57356

#2

'adolescent'/exp OR 'baby'/exp OR 'boy'/exp OR 'child'/exp OR 'minors'/exp/mj OR 'pediatric patient'/exp OR 'pediatrics'/exp OR 'schoolchild'/exp OR infan*:ti,ab OR newborn*:ti,ab OR 'new born*':ti,ab OR perinat*:ti,ab OR neonat*:ti,ab OR baby*:ti,ab OR babies:ti,ab OR toddler*:ti,ab OR minors*:ti,ab OR boy:ti,ab OR boys:ti,ab OR boyfriend:ti,ab OR boyhood:ti,ab OR girl*:ti,ab OR kid:ti,ab OR kids:ti,ab OR child*:ti,ab OR children*:ti,ab OR schoolchild*:ti,ab OR adolescen*:ti,ab OR juvenil*:ti,ab OR youth*:ti,ab OR teen*:ti,ab OR pubescen*:ti,ab OR pediatric*:ti,ab OR paediatric*:ti,ab OR peadiatric*:ti,ab OR school:ti,ab OR school*:ti,ab OR prematur*:ti,ab OR preterm*:ti,ab

5966547

#3

'thrombosis prevention'/exp OR 'anticoagulant agent'/exp OR 'anticoagulation'/exp OR 'anticoagulant therapy'/exp OR thromboprophyla*:ti,ab,kw OR ((thrombo* NEAR/3 (prophylaxis OR prophylactic OR prevention)):ti,ab,kw) OR 'anti coagulant*':ti,ab,kw OR 'anticoagulant*':ti,ab,kw OR 'anticoagulat*':ti,ab,kw OR 'anti coagulat*':ti,ab,kw OR 'antithrombotic*':ti,ab,kw OR 'anti thrombotic*':ti,ab,kw OR 'antithrombocytic*':ti,ab,kw OR 'anti thrombocytic*':ti,ab,kw OR 'antiplatelet agent*':ti,ab,kw OR 'antiplatelet drug*':ti,ab,kw OR 'platelet aggregation inhibitor*':ti,ab,kw OR 'platelet inhibitor*':ti,ab,kw OR 'platelet antagonist*':ti,ab,kw OR 'thrombocyte aggregation inhibiting agent*':ti,ab,kw OR 'thrombocyte aggregation inhibitor*':ti,ab,kw OR 'direct oral anticoagulant agent'/exp OR 'direct oral anticoagulant'/exp OR doac*:ti,ab,kw OR 'apixaban'/exp OR 'apixaban':ti,ab,kw OR 'rivaroxaban'/exp OR 'rivaroxaban':ti,ab,kw OR xarelto:ti,ab,kw OR 'edoxaban'/exp OR 'edoxaban':ti,ab,kw OR 'endoxaban':ti,ab,kw OR 'antivitamin k'/exp OR 'antivitamin k':ti,ab,kw OR 'anti vitamin k':ti,ab,kw OR 'vitamin k antagonist*':ti,ab,kw OR vka:ti,ab,kw OR 'choay':ti,ab,kw OR 'heparin'/exp OR 'low molecular weight heparin'/exp OR 'depolymerized heparin*':ti,ab,kw OR 'low molecular heparin*':ti,ab,kw OR 'low molecular weight heparin*':ti,ab,kw OR 'traxyparin*':ti,ab,kw OR 'unfractionated heparin*':ti,ab,kw OR 'heparin* lmw':ti,ab,kw OR 'lmw heparin*':ti,ab,kw OR lmwh:ti,ab,kw OR 'carbasalate calcium'/exp OR 'alcacyl':ti,ab,kw OR 'calcium carbasalate':ti,ab,kw OR 'carbasalate calcium':ti,ab,kw OR 'acetylsalicylic acid calcium'/exp OR 'acetylsalicylic acid calcium':ti,ab,kw OR 'ascal':ti,ab,kw OR 'calcium acetyl salicylate':ti,ab,kw OR 'calcium acetylsalicylate':ti,ab,kw OR 'disprin':ti,ab,kw OR 'acetylsalicylic acid'/exp OR 'acetyl* salicylic acid':ti,ab,kw OR 'acetylsalicylic acid':ti,ab,kw OR 'aspirin*':ti,ab,kw OR 'lysine acetylsalicylate'/exp OR 'acetylsalicylic acid lysine':ti,ab,kw OR 'aspegic':ti,ab,kw OR 'kardegic':ti,ab,kw OR 'lysine acetyl salicylate':ti,ab,kw OR 'lysine acetylsalicylate':ti,ab,kw OR 'lysine acetylsalicylic acid':ti,ab,kw OR 'clopidogrel'/exp OR 'clopidogrel':ti,ab,kw OR 'pcr 4099':ti,ab,kw OR 'pcr4099':ti,ab,kw OR 'plavix':ti,ab,kw OR 'nadroparin'/exp OR 'fraxiparin*':ti,ab,kw OR 'nadroparin*':ti,ab,kw OR 'tinzaparin'/exp OR 'logiparin':ti,ab,kw OR 'tinzaparin':ti,ab,kw OR 'enoxaparin'/exp OR 'clexane':ti,ab,kw OR 'enoxaparin*':ti,ab,kw OR lovenox:ti,ab,kw OR 'dalteparin'/exp OR 'dalteparin*':ti,ab,kw OR 'acenocoumarol'/exp OR 'acenocoumarol*':ti,ab,kw OR 'acenocumarol*':ti,ab,kw OR sintrom:ti,ab,kw OR 'phenprocoumon'/exp OR 'fenprocoumon':ti,ab,kw OR marcumar:ti,ab,kw OR marcoumar:ti,ab,kw OR phenprocoumarol:ti,ab,kw OR 'phenprocoumon':ti,ab,kw OR 'warfarin'/exp OR coumadin:ti,ab,kw OR 'warfarin*':ti,ab,kw

944567

#4

#1 AND #2 AND #3 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp) AND [2014-2024]/py

394

#5

'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly*:ti,ab OR 'meta analy*':ti,ab OR metanaly*:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati* OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview*)):ti,ab) OR ((systemic* NEAR/1 review*):ti,ab) OR (((systemati* OR literature OR database* OR 'data base*') NEAR/10 search*):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic*) NEAR/3 search*):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review*):ti,ab) AND (search*:ti,ab OR database*:ti,ab OR 'data base*':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source*':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source*':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes*)):ti) OR ((((critical* OR rapid*) NEAR/3 (review* OR overview* OR synthes*)):ab) AND (search*:ab OR database*:ab OR 'data base*':ab)) OR metasynthes*:ti,ab OR 'meta synthes*':ti,ab

1033991

#6

'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random*:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo*:ab,ti

3973485

#7

'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'case control study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'comparative study'/de OR 'cohort analysis'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti)

8077860

#8

'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label*':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat* NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo*:ti,ab,kw OR 'sham-control*':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom*:ti,ab,kw OR 'non-random*':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment*':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group*':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control*)):ti,ab,kw) OR ((match* NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant*)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor* OR match*)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar*:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort*:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal*:ti,ab,kw OR prospective*:ti,ab,kw OR retrospective*:ti,ab,kw OR observational*:ti,ab,kw OR 'cross sectional*':ti,ab,kw OR cross?ectional*:ti,ab,kw OR multicent*:ti,ab,kw OR 'multi-cent*':ti,ab,kw OR consecutive*:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup*:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar*:ti,ab,kw OR 'odds ratio*':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio*':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab)))

14828124

#9

#4 AND #5 - SR

18

#10

#4 AND #6 NOT #9 - RCT

31

#11

#4 AND (#7 OR #8) NOT (#9 OR #10) - observationeel

132

#12

#9 OR #10 OR #11

181

Ovid/Medline

#

Searches

Results

1

exp Heart Valve Prosthesis/ or (((artificial OR prosthetic OR prosthes* OR device* OR replacement) adj3 (cardiac OR heart) adj2 valve*).ti,ab,kf.) OR 'cryovalve'.ti,ab,kf. OR 'disc valve*'.ti,ab,kf. OR 'intuity elite'.ti,ab,kf.

44323

2

(child* or schoolchild* or infan* or adolescen* or pediatri* or paediatr* or neonat* or boy or boys or boyhood or girl or girls or girlhood or youth or youths or baby or babies or toddler* or childhood or teen or teens or teenager* or newborn* or postneonat* or postnat* or puberty or preschool* or suckling* or picu or nicu or juvenile?).tw.

3039474

3

exp Anticoagulants/ or exp Platelet Aggregation Inhibitors/ or thromboprophyla*.ti,ab,kf. or (thrombo* adj3 (prophylaxis or prophylactic or prevention)).ti,ab,kf. or (anti coagulant* or anticoagulant* or anticoagulat* or anti coagulat* or antithrombotic* or anti thrombotic* or antithrombocytic* or anti thrombocytic* or 'antiplatelet agent*' or 'antiplatelet drug*' or 'platelet aggregation inhibitor*' or 'platelet inhibitor*' or platelet antagonist* or 'thrombocyte aggregation inhibiting agent*' or 'thrombocyte aggregation inhibitor*' or doac*).ti,ab,kf. or apixaban'.ti,ab,kf. or exp Rivaroxaban/ or Rivaroxaban.ti,ab,kf. or xarelto.ti,ab,kf. or 'edoxaban'.ti,ab,kf. or 'endoxaban'.ti,ab,kf. or Vitamin K/ai or (antivitamin k or anti vitamin k or vitamin k antagonist* or vka or choay).ti,ab,kf. or exp Heparin/ or exp Heparin, Low-Molecular-Weight/ or (heparin* or traxyparin* or lmwh).ti,ab,kf. or 'alcacyl'.ti,ab,kf. or 'calcium carbasalate'.ti,ab,kf. or 'carbasalate calcium'.ti,ab,kf. or 'acetylsalicylic acid calcium'.ti,ab,kf. or 'ascal'.ti,ab,kf. or 'calcium acetyl salicylate'.ti,ab,kf. or 'calcium acetylsalicylate'.ti,ab,kf. or 'disprin'.ti,ab,kf. or exp Aspirin/ or 'acetyl* salicylic acid'.ti,ab,kf. or 'acetylsalicylic acid'.ti,ab,kf. or 'aspirin*'.ti,ab,kf. or 'acetylsalicylic acid lysine'.ti,ab,kf. or 'aspegic'.ti,ab,kf. or 'kardegic'.ti,ab,kf. or 'lysine acetyl salicylate'.ti,ab,kf. or 'lysine acetylsalicylate'.ti,ab,kf. or 'lysine acetylsalicylic acid'.ti,ab,kf. or exp Clopidogrel/ or 'clopidogrel'.ti,ab,kf. or 'pcr 4099'.ti,ab,kf. or 'pcr4099'.ti,ab,kf. or 'plavix'.ti,ab,kf. or exp Nadroparin/ or 'fraxiparin*'.ti,ab,kf. or 'nadroparin*'.ti,ab,kf. or exp Tinzaparin/ or 'logiparin'.ti,ab,kf. or 'tinzaparin'.ti,ab,kf. or exp Enoxaparin/ or 'clexane'.ti,ab,kf. or 'enoxaparin*'.ti,ab,kf. or lovenox.ti,ab,kf. or exp Dalteparin/ or 'dalteparin*'.ti,ab,kf. or exp Acenocoumarol/ or exp Acenocoumarol/ or 'acenocumarol*'.ti,ab,kf. or sintrom.ti,ab,kf. or exp Phenprocoumon/ or 'fenprocoumon'.ti,ab,kf. or marcumar.ti,ab,kf. or marcoumar.ti,ab,kf. or phenprocoumarol.ti,ab,kf. or 'phenprocoumon'.ti,ab,kf. or exp Warfarin/ or coumadin.ti,ab,kf. or 'warfarin*'.ti,ab,kf.

501099

4

(1 and 2 and 3) not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/)

424

5

limit 4 to yr="2014 -Current"

77

6

meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly*).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati* or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview*)).ti,ab,kf. or (systemic* adj1 review*).ti,ab,kf. or ((systemati* or literature or database* or data-base*) adj10 search*).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic*) adj3 search*).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review*) and (search* or database* or data-base*)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source*") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source*" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review* or overview* or synthes*)).ti. or (((critical* or rapid*) adj3 (review* or overview* or synthes*)) and (search* or database* or data-base*)).ab. or (metasynthes* or meta-synthes*).ti,ab,kf.

751529

7

exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random*.ti,ab. or (clinic* adj trial*).tw. or ((singl* or doubl* or treb* or tripl*) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo*.tw.

2735384

8

Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp cohort studies/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective*.tw. or prospective*.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ [Onder exp cohort studies vallen ook longitudinale, prospectieve en retrospectieve studies]

4745384

9

Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label*" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat* adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control*" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind* or masked)) or nonrandom* or "non-random*" or "quasi-experiment*" or "parallel group*" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case* adj6 (matched or control*)) or (match* adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant*)) or (propensity adj6 (scor* or match*))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust*).ti,ab. or (versus or vs or compar*).ti. or ((exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort* or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent*' or consecutive*).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar*).ti,ab,kf. or ('odds ratio*' or 'relative odds' or 'risk ratio*' or 'relative risk*' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.))

5707971

10

5 and 6 - SR

7

11

(5 and 7) not 10 - RCT

2

12

(5 and (8 or 9)) not (10 or 11) - observationeel

26

13

10 or 11 or 12

35