Terug naar zoekresultaten

Preventie van trombose bij kinderen met een hartaandoening

Volgen
Initiatief: NVK Aantal modules: 8
Bijlagen
Download richtlijn

Cardiomyopathie

Publicatiedatum: 21-04-2026
Beoordeeld op geldigheid: 21-04-2026

Uitgangsvraag

Welk antistollingsbeleid dient te worden gevolgd rondom de behandeling van een cardiomyopathie (in het bijzonder gedilateerde cardiomyopathie (DCM), hypertrofe cardiomyopathie (HCM), non compaction cardiomyopathie (NCCM) en restrictieve cardiomyopathie (RCM)) ter voorkoming van trombose?

 

De uitgangsvraag omvat de volgende deelvragen:

  1. Welk antistollingsbeleid dient te worden gevolgd rondom de behandeling van DCM ter voorkoming van trombose?
  2. Welk antistollingsbeleid dient te worden gevolgd rondom de behandeling van NCCM ter voorkoming van trombose?
  3. Welk antistollingsbeleid dient te worden gevolgd rondom de behandeling van HCM ter voorkoming van trombose?
  4. Welk antistollingsbeleid dient te worden gevolgd rondom de behandeling van RCM ter voorkoming van trombose?

Aanbeveling

Behandel kinderen met cardiomyopathie met acetylsalicylzuur bij een verkortingsfractie <20% of een ejectiefractie <30% als primaire preventie van trombose. Neem het risico op bloedingen altijd mee in de beslissing. Zie voor doseringen het Kinderformularium.

 

Staak primaire preventie van trombose indien de verkortingsfractie gedurende drie maanden stabiel >20% is, of ejectiefractie gedurende drie maanden stabiel >30%.

Overwegingen

Balans tussen gewenste en ongewenste effecten

Gedilateerde cardiomyopathie is de meest frequente vorm van cardiomyopathie bij kinderen. Deze hartafwijking wordt gekenmerkt door een gedilateerde linkerventrikel en systolische dysfunctie, wat vaak resulteert in hartfalen. De andere vormen van cardiomyopathie, HCM, NCCM en RCM, resulteren minder vaak in systolische disfunctie. Als complicatie van de systolische disfunctie bij cardiomyopathie kunnen trombo-embolische complicaties optreden. De trombi ontstaan meestal in de linkerventrikel van het hart, maar kunnen ook ontstaan in de atria en rechterventrikel. Een trombus in de linkerventrikel of -atrium kan emboliseren en leiden tot een cerebrovasculair accident (trombus in centraal zenuwstelsel) of perifere arteriële embolieën, een trombus in de rechterventrikel kan aanleiding geven tot longembolieën. De incidentie van trombose bij kinderen met een gedilateerde cardiomyopathie wordt gerapporteerd tussen de 6 en 15% (Arola, 1998; Choi, 2010; Günthard, 1997; McCrindle, 2006). Bij volwassenen met cardiomyopathie hangt het risico op trombo-embolische complicaties vooral samen met het risico op boezemfibrilleren en wordt aanbevolen te behandelen met anticoagulantia in geval van boezemfibrilleren in combinatie met een hoge CHADSVASC score (Arbelo, 2023). Een verminderde linkerventrikelfunctie is hierbij één van de risicofactoren (naast andere niet-pediatrisch relevante risicofactoren zoals leeftijd, diabetes en hypertensie) (McDonagh, 2021). In de pediatrische studiepopulaties met cardiomyopathie komen zowel boezemfibrilleren als de bijkomende risicofactoren voor trombose echter zeer weinig voor, en is deze aanbeveling dus niet direct vertaalbaar. Over het algemeen wordt aangenomen dat de systolische linkerventrikelfunctie bij kinderen met cardiomyopathie de belangrijkste risicofactor is die leidt tot (intracardiale) trombose en trombo embolische complicaties. Twee van bovenstaande studies rapporteren een significant lagere linkerventrikel verkortingsfractie in de groep patiënten met een trombose vergeleken bij de patiënten zonder trombose (Günthard, 1997; McCrindle, 2006).

 

Ter preventie van deze trombo-embolische processen bij cardiomyopathie kunnen anticoagulantia voorgeschreven worden. Deze module richt zich op het wetenschappelijke bewijs voor de behandeling met anticoagulantia van een pediatrische patiënt met cardiomyopathie (in het bijzonder gedilateerde cardiomyopathie (DCM), hypertrofe cardiomyopathie (HCM), en non compaction cardiomyopathie (NCCM)) ter voorkoming van trombose.

 

Voor deze module kon slechts één artikel geïncludeerd worden (Irdem, 2014), waarin het effect van behandeling met acetylsalicylzuur versus geen acetylsalicylzuur op de uitkomstmaten intracardiale trombus (ICT) beschreven wordt bij kinderen met een gedilateerde cardiomyopathie. Kinderen met een linkerventrikelejectiefractie (LVEF) lager dan 30% werden behandeld met acetylsalicylzuur, en kinderen met LVEF hoger dan 30% werden niet behandeld met anticoagulantia. De vijf kinderen (van de 83 kinderen) die een intracardiale trombus ontwikkelden, behoorden allen tot de onbehandelde groep (LVEF >30%). Kinderen die behandeld werden met acetylsalicylzuur hadden een lager risico op trombose dan kinderen die geen tromboseprofylaxe kregen (RR = 0.17). Dit effect is klinisch relevant. Hoewel acetycalsalicylzuur daardoor in deze studie geassocieerd is met lagere kans op ICT, is het bewijs hiervoor zeer laag, aangezien dit een retrospectieve studie was, waarbij het behandelen met acetylsalicylzuur al bij inclusie afhing van de LVEF. Er ontbreekt ook informatie over andere relevante uitkomsten, zoals mortaliteit, bloedingen, en kwaliteit van leven. Er is geen evidence met betrekking tot het gebruik van directe orale anticoagulantia (DOACs) bij kinderen voor deze indicatie.

 

Overige studies naar trombose bij kinderen met een gedilateerde cardiomyopathie betreffen slechts case reports en kleine retrospectieve studies.

Er werd geen literatuur gevonden met betrekking tot NCCM, HCM en RCM, hierdoor konden zoekvragen 2, 3 en 4 niet verder uitgewerkt worden.

 

Er werden geen studies gevonden voor de uitkomsten ischemische beroerte, bloeding, sterfte en kwaliteit van leven.

 

Kwaliteit van bewijs

De overall kwaliteit van bewijs is zeer laag. Dit betekent dat we zeer onzeker zijn over het gevonden geschatte effect van de cruciale uitkomstmaten.

Er is afgewaardeerd vanwege:

  • Risk of Bias: methodologische beperkingen (er werden geen exclusiecriteria gerapporteerd, het risico op indicatiebias was hoog, en de statistische analyses werden niet gecorrigeerd voor relevante confounders).
  • Imprecisie: onnauwkeurigheid, omdat het betrouwbaarheidsinterval beide grenzen van klinische relevantie overschrijdt.

Waarden en voorkeuren van patiënten (en eventueel hun naasten/verzorgers)

Patiënten en ouders van patiënten met een gedilateerde cardiomyopathie zijn over het algemeen gemotiveerd om medicatie in te nemen om het risico op intracardiale trombose (en de complicaties) te voorkomen. Acetylsalicylzuur is in te nemen in pilvorm of als suspensie, dus ook voor jonge kinderen is dagelijkse inname meestal geen probleem. Controles in het bloed van de INR, zoals bij vitamine K antagonisten zijn niet noodzakelijk. Er moeten enkele leefregels worden meegegeven. Bij enkele antistolling moet geadviseerd worden om geen high impact sporten uit te voeren en geen tatoeage te laten zetten (in verband met lelijke genezing van de tatoeage). Daarnaast moet geadviseerd worden om het gebruik van antistollingsmedicatie altijd te melden voorafgaand aan een operatieve ingreep of tandextractie en bij vaccinaties. Bij dubbele antistolling moet geadviseerd worden om samen met de arts leefregels af te stemmen. Het is belangrijk om aandacht te besteden aan de emotionele en praktische aspecten van het langdurig gebruik van antistolling. Zie voor een overzicht van de belangrijkste kenmerken (werking, toedieningsvorm, monitoring, wat te doen bij bloeding of overdosering) van de verschillende antistollingsmedicatie in de bijlage Overzicht antistollingsmedicatie.

 

Kostenaspecten

De interventie (acetylsalicylzuur) levert waarschijnlijk minder kosten ten opzichte van de controle behandeling (geen behandeling). Dit weegt wel op tegen het verschil in effectiviteit. Acetylsalicylzuur is geen duur middel, dagelijkse inname verhoudt zich waarschijnlijk positief ten opzichte van het behandelen van trombose en/of complicaties van trombose (6-15%) indien geen behandeling zal worden ingesteld.

 

Gelijkheid ((health) equity/equitable)

Het voorschrijven van acetylsalicylzuur leidt niet tot een verschil in gelijkheid gezien de beperkte kosten en goede verkrijgbaarheid van het middel. 

 

Aanvaardbaarheid

Ethische aanvaardbaarheid

Het dagelijks gebruik van acetylsalicylzuur lijkt in te praktijk aanvaardbaar voor betrokkenen. Er zijn geen ethische bezwaren.

 

Duurzaamheid

Geneesmiddelen, in dit geval acetylsalicylzuur, hebben waarschijnlijk minder impact op het milieu dan extra ziekenhuisopnames, die nodig zijn bij het optreden van trombotische complicaties.

 

Haalbaarheid

Het gebruik van acetylsalicylzuur bij kinderen met een cardiomyopathie en een verminderde linkerventrikelfunctie is over het algemeen al standaardzorg in de praktijk.

 

Rationale van de aanbeveling

Ondanks lage kwaliteit van het bewijs heeft de werkgroep ervoor gekozen om acetylsalicylzuur te adviseren als primaire preventie voor trombo-embolische complicaties bij kinderen met cardiomyopathie en een linkerventrikelverkortingsfractie kleiner dan 20%. De lage kosten en het eventuele risico op bloedingen weegt op tegen het hoge risico op trombo-embolische complicaties en de gevolgen van deze complicaties. Deze aanbeveling komt overeen met de vorige richtlijn en de behandeling met acetylsalicylzuur bij kinderen met cardiomyopathie en een verminderde linkerventrikelfunctie is in de meeste centra al standaardzorg. 

Onderbouwing

The risk of thrombosis in various cardiomyopathies (dilated cardiomyopathy (DCM), hypertrophic cardiomyopathy (HCM), non-compaction cardiomyopathy (NCCM), and restrictive cardiomyopathy (RCM)) depends on cardiac function on the one hand and the risk of arrhythmias (particularly atrial fibrillation) on the other. For thrombosis prophylaxis in DCM and NCCM, carbasalate calcium, the calcium salt of acetylsalicylic acid, is often prescribed. Since each cardiomyopathy subtype has its own pathophysiological cause, the theoretical risk of thrombosis differs between types. Currently, the risk assessment for thrombosis in the various cardiomyopathy subtypes is insufficiently substantiated. As a result, it remains unclear how prophylaxis can be tailored to these differences.

Table 3. Summary of Findings – Thromboprophylaxis A versus thromboprophylaxis B with outcomes thrombotic complications, ischemic stroke, hemorrhage, mortality, and quality of life (QOL)

Population: Children with a treatment indication for cardiomyopathies

Intervention: Thromboprophylaxis A (specified in table)

Comparator: No thromboprophylaxis/thromboprophylaxis B (specified in table)

 

Click here to see this table in a document

Outcome

Study results and measurements

Absolute effect estimates

Certainty of the Evidence

(Quality of evidence)

Summary

No thromboprophylaxis

Aspirin

Thrombotic complications (critical)

 

Relative risk: 0.17

(95% CI 0.01 to 2.19)

 

Based on data from 54 participants in 1 study


Follow-up: Mean: 33.6 ± 35.6 months (3 days – 168 months)

9

per 100

0

per 100

Very low
Due to very serious risk of bias, due to very serious imprecision1

The evidence is very uncertain about the effect of aspirin on thrombotic complications when compared with no thromboprophylaxis in children with DCM

 

(Irdem, 2014)

Difference: 9 fewer per 100

(95% CI 18 fewer to 0 fewer)

Ischemic stroke (important)

 

Hemorrhage (important)

 

Mortality (important)

 

Quality of life (QOL) (important)

-

-

No GRADE
(No evidence was found)

No evidence was found regarding the effect of thromboprophylaxis A on ischemic stroke, hemorrhage, mortality, and quality of life (QOL), when compared with no thromboprophylaxis/thrombo-
prophylaxis B in children with a treatment indication for cardiomyopathies

1. Risk of bias: very serious (-2 levels). No exclusion criteria were defined, high risk of confounding by indication, and no confounder-adjusted statistical  analyses were conducted. Imprecision: very serious (-2 levels). Confidence interval crosses both borders of clinical relevance.

Description of studies

One study was included in the analysis of the literature. Important study characteristics and results are summarized in table 2. The assessment of the risk of bias is summarized in the risk of bias tables (under the tab ‘Evidence tabellen’).

 

Irdem (2014) conducted a retrospective cohort study in which the files of 83 DCM patients (42 males, 41 females) were reviewed. The patients were followed between June 2004 and December 2011. DCMP diagnosis was based on the American Heart Association’s definitions and classifications (2006) and was defined as ventricular chamber enlargement and systolic dysfunction with normal LV wall thickness determined by two-dimensional transthoracic echocardiography (TTE). Patients with left ventricular ejection fraction (LVEF) ≤30% (n=29) were treated with aspirin, whereas anti-aggregant treatment was not started in patients with LVEF >30%.

 

Table 2. Characteristics of included studies

Study

Participants

Comparison

Follow-up

Outcome measures

Comments

Risk of bias (per outcome measure)*

Irdem, 2014

N at baseline

Intervention: 29

Control: 54

 

Age (median (range))1:

2.0 (1 month - 14.8 years)

 

Sex

49% female1

Intervention: Aspirin at antiaggregant dose

 

Control:

No thromboprophylaxis

Mean: 33.6 ± 35.6 months (3 days – 168 months)
  • Thrombotic complications, defined as intracardiac thrombus, diagnosed using two-dimensional transthoracic echocardiography (TEE)

Funding

Not reported

 

Conflicts of interest
None

High (for outcome thrombotic complications)

*For further details, see risk of bias table in the appendix
1Only reported for overall study population

 

Results

1. Thrombotic complications

Irdem (2014) reported that none of the patients who were treated with aspirin had thrombotic complications, whereas five of the 54 patients who did not receive thromboprophylaxis developed thrombotic complications during follow-up. Therefore, RR = 0.17 (95% CI 0.01 to 2.91). This reflects a clinically relevant difference between the two groups. Of the five patients with thrombotic complications, one patient had a pulmonary thromboembolus and one patient had both a cerebral thromboembolus and a pulmonary thromboembolus. Both patients died.

 

2. Ischemic stroke

No evidence was found for the outcome ischemic stroke.

 

3. Hemorrhage

No evidence was found for the outcome hemorrhage.

 

4. Mortality

No evidence was found for the outcome mortality.

 

5. Quality of life (QOL)

No evidence was found for the outcome quality of life (QOL).

A systematic review of the literature was performed to answer the following question(s):

What are the favorable and unfavorable effects of the use of thromboprophylaxis (A) compared with the use of thromboprophylaxis (B)/no thromboprophylaxis for the primary prevention of thrombosis in children with a treatment indication for cardiomyopathies?

 

Table 1. PICO

Patients Children with a treatment indication for cardiomyopathies
Intervention

Thromboprophylaxis A
Control Thromboprophylaxis (B)/no thromboprophylaxis
Outcomes Thrombotic complications (including pulmonary embolism), ischemic stroke, hemorrhage, mortality, quality of life (QOL)
Other selection criteria

Study design: systematic reviews in which searches were performed in at least two databases, with a detailed search strategy, risk of bias assessment and results of individual studies available, randomized controlled trials, or (observational) comparative studies

Relevant outcome measures

The guideline development group considered thrombotic complications (including pulmonary embolism), as a critical outcome measures for decision making; and ischemic stroke, hemorrhage, mortality, and quality of life as an important outcome measure for decision making.

 

A priori, the guideline panel did not define the outcome measures listed above but used the definitions used in the studies.

 

The guideline panel defined a difference of 25% (0.8 ≥ RR ≥ 1.25) as minimal clinically (patient) important difference.

 

Search and select (Methods)

A systematic literature search was performed by a medical information specialist using the following bibliographic databases: Embase.com and Ovid/Medline. Both databases were searched from 2014 (publication of former Dutch guideline) to 5 February 2024 for systematic reviews, RCTs and observational studies. Systematic searches were completed using a combination of controlled vocabulary/subject headings (e.g., Emtree-terms, MeSH) wherever they were available and natural language keywords. The overall search strategy was derived from three primary search concepts: (1) cardiomyopathy; (2) children; (3) thromboprophylaxis. Duplicates were removed using EndNote software. After deduplication a total of 415 records were imported for title/abstract screening.

 

Studies were selected based on the following criteria:

  • Study design: systematic reviews in which searches were performed in at least two databases, with a detailed search strategy, risk of bias assessment and results of individual studies available, randomized controlled trials, or (observational) comparative studies.
  • Full-text English or Dutch language publication.
  • Studies according to the PICO and
  • Studies including at least twenty participants (ten per group).

Initially, seven studies were selected based on title and abstract screening. After reading the full text, six studies were excluded (see the exclusion table under the tab ‘Evidence tabellen’), and one study was included. Additionally, we also screened the title and abstract of six additional studies that were included in the conclusions of the module on DCM in the TRAMPOLINE protocol (former Dutch guideline). Five studies (McCrindle, 2006; Choi, 2010; Gunthard, 1997; Homma, 2012; Massie, 2009) did not fit the PICO and were therefore not included in this summary of literature. Reasons for exclusion were wrong population (Homma, 2012; Massie, 2009) and wrong or no comparison (Choi, 2010; Gunthard, 1997; McCrindle, 2006). Arola (1998) was also not included in the summary of literature, due to too few patients in the intervention group (<10).

  1. Antistolling in de kindercardiologie, 2014 (Taskforce (nvk.nl)).
  2. Arbelo E, Protonotarios A, Gimeno JR, Arbustini E, Barriales-Villa R, Basso C, Bezzina CR, Biagini E, Blom NA, de Boer RA, De Winter T, Elliott PM, Flather M, Garcia-Pavia P, Haugaa KH, Ingles J, Jurcut RO, Klaassen S, Limongelli G, Loeys B, Mogensen J, Olivotto I, Pantazis A, Sharma S, Van Tintelen JP, Ware JS, Kaski JP; ESC Scientific Document Group. 2023 ESC Guidelines for the management of cardiomyopathies. Eur Heart J. 2023 Oct 1;44(37):3503-3626. doi: 10.1093/eurheartj/ehad194. PMID: 37622657.
  3. Arola A, Tuominen J, Ruuskanen O, Jokinen E. Idiopathic dilated cardiomyopathy in children: prognostic indicators and outcome. Pediatrics. 1998 Mar;101(3 Pt 1):369-76. doi: 10.1542/peds.101.3.369. PMID: 9480999.
  4. Choi SH, Jeong SI, Yang JH, Kang IS, Jun TG, Lee HJ, Huh J. A single-center experience with intracardiac thrombosis in children with dilated cardiomyopathy. Pediatr Cardiol. 2010 Feb;31(2):264-9. doi: 10.1007/s00246-009-9602-3. PMID: 19937007.
  5. Günthard J, Stocker F, Bolz D, Jäggi E, Ghisla R, Oberhänsli I, Wyler F. Dilated cardiomyopathy and thrombo-embolism. Eur J Pediatr. 1997 Jan;156(1):3-6. doi: 10.1007/s004310050541. PMID: 9007481.
  6. Homma S, Thompson JL, Pullicino PM, Levin B, Freudenberger RS, Teerlink JR, Ammon SE, Graham S, Sacco RL, Mann DL, Mohr JP, Massie BM, Labovitz AJ, Anker SD, Lok DJ, Ponikowski P, Estol CJ, Lip GY, Di Tullio MR, Sanford AR, Mejia V, Gabriel AP, del Valle ML, Buchsbaum R; WARCEF Investigators. Warfarin and aspirin in patients with heart failure and sinus rhythm. N Engl J Med. 2012 May 17;366(20):1859-69. doi: 10.1056/NEJMoa1202299. Epub 2012 May 2. PMID: 22551105; PMCID: PMC3723382.
  7. Irdem, A., Başpınar, O., Kervancıoğlu, M., & Kılınç, M. (2014). Intracardiac thrombus in children with dilated cardiomyopathy. Turk Kardiyoloji Dernegi arsivi : Turk Kardiyoloji Derneginin yayin organidir, 42(2), 161–167. https://doi.org/10.5543/tkda.2014.81593.
  8. Massie BM, Collins JF, Ammon SE, Armstrong PW, Cleland JG, Ezekowitz M, Jafri SM, Krol WF, O'Connor CM, Schulman KA, Teo K, Warren SR; WATCH Trial Investigators. Randomized trial of warfarin, aspirin, and clopidogrel in patients with chronic heart failure: the Warfarin and Antiplatelet Therapy in Chronic Heart Failure (WATCH) trial. Circulation. 2009 Mar 31;119(12):1616-24. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.108.801753. Epub 2009 Mar 16. PMID: 19289640.
  9. McCrindle BW, Karamlou T, Wong H, Gangam N, Trivedi KR, Lee KJ, Benson LN. Presentation, management and outcomes of thrombosis for children with cardiomyopathy. Can J Cardiol. 2006 Jun;22(8):685-90. doi: 10.1016/s0828-282x(06)70937-0. PMID: 16801999; PMCID: PMC2560561.
  10. McDonagh TA, Metra M, Adamo M, Gardner RS, Baumbach A, Böhm M, Burri H, Butler J, Čelutkienė J, Chioncel O, Cleland JGF, Coats AJS, Crespo-Leiro MG, Farmakis D, Gilard M, Heymans S, Hoes AW, Jaarsma T, Jankowska EA, Lainscak M, Lam CSP, Lyon AR, McMurray JJV, Mebazaa A, Mindham R, Muneretto C, Francesco Piepoli M, Price S, Rosano GMC, Ruschitzka F, Kathrine Skibelund A; ESC Scientific Document Group. 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. Eur Heart J. 2021 Sep 21;42(36):3599-3726. doi: 10.1093/eurheartj/ehab368. Erratum in: Eur Heart J. 2021 Dec 21;42(48):4901. doi: 10.1093/eurheartj/ehab670. PMID: 34447992.

Risk of bias table

Author, year

Selection of participants

 

Was selection of exposed and non-exposed cohorts drawn from the same population?

 

 

 

 

 

 

Exposure

 

 

Can we be confident in the assessment of exposure?

 

 

 

 

 

 

 

Outcome of interest

 

Can we be confident that the outcome of interest was not present at start of study?

 

 

 

 

 

Confounding-assessment

 

Can we be confident in the assessment of confounding factors? 

 

Confounding-analysis

 

Did the study match exposed and unexposed for all variables that are associated with the outcome of interest or did the statistical analysis adjust for these confounding variables?

 

Assessment of outcome

 

Can we be confident in the assessment of outcome?

 

 

 

 

 

 

 

Follow up

 

 

Was the follow up of cohorts adequate? In particular, was outcome data complete or imputed?

 

 

 

 

 

Co-interventions

 

Were co-interventions similar between groups?

 

 

 

 

 

 

 

Overall Risk of bias

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Definitely yes, probably yes, probably no, definitely no

Low, Some concerns, High

Irdem, 2014

Yes, probably

 

Reason: Patient files were reviewed, likely from the same hospital, but this is not explicitly stated

Definitely yes

 

Reason: Treatment with antiaggregant therapy is expected to be adequately documented in the patient files

Probably no

 

Reason:
It is assumed that DCM cases without the outcomes were selected, but this is not clear, as no exclusion criteria are defined

Definitely no

 

Reason:

No confounders were assessed and there was a high risk of confounding by indication, due to the fact that the intervention group consisted of those patients with LVEF ≥ 30% and the control group consisted of patients with LVEF > 30%

Definitely no

 

Reason: No matching and no statistical confounder adjustment were conducted

Definitely yes

 

Reason:
It is clearly described how the outcomes were diagnosed

Probably yes:

 

Reason: Follow-up was adequate and no loss to follow-up occurred

Not applicable, no co-interventions were described.

High

 

Reason: no exclusion criteria were defined, high risk of confounding by indication, and no confounder-adjusted statistical analyses were conducted

Table of excluded studies

Reference

Reason for exclusion

Abdelghani E, Cua CL, Giver J, Rodriguez V. Thrombosis Prevention and Anticoagulation Management in the Pediatric Patient with Congenital Heart Disease. Cardiol Ther. 2021 Dec;10(2):325-348. doi: 10.1007/s40119-021-00228-4. Epub 2021 Jun 29. PMID: 34184214; PMCID: PMC8555036.

No comparison between treatment vs. other treatment/no treatment mentioned

Giglia TM, Witmer C. Bleeding and Thrombosis in Pediatric Cardiac Intensive Care. Pediatr Crit Care Med. 2016 Aug;17(8 Suppl 1):S287-95. doi: 10.1097/PCC.0000000000000814. PMID: 27490612.

No comparison between treatment vs. other treatment/no treatment mentioned

Hirono K, Takarada S, Miyao N, Nakaoka H, Ibuki K, Ozawa S, Origasa H, Ichida F. Thromboembolic events in left ventricular non-compaction: comparison between children and adults - a systematic review and meta-analysis. Open Heart. 2022 May;9(1):e001908. doi: 10.1136/openhrt-2021-001908. PMID: 35613828; PMCID: PMC9134208.

No treatments are described

Monagle K, Jones S, King I, Weintraub R, Monagle P, Newall F. Anticoagulation of cardiomyopathy in children. Thromb Res. 2014 Aug;134(2):255-8. doi: 10.1016/j.thromres.2014.05.007. Epub 2014 May 10. PMID: 24867812.

Only one treatment is described, no comparison is made

Mukhtar G, Sasidharan B, Krishnamoorthy KM, Kurup HKN, Gopalakrishnan A, Sasikumar D, Sarma S, Valaparambil AK, Sivasubramonian S. Clinical profile and outcomes of childhood dilated cardiomyopathy - A single-center three-decade experience. Ann Pediatr Cardiol. 2023 May-Jun;16(3):175-181. doi: 10.4103/apc.apc_149_22. Epub 2023 Sep 8. PMID: 37876955; PMCID: PMC10593277.

Only 3 patients received prophylactic treatment, not sufficient to make comparisons

Zhu X, Wang Z, Ferrari MW, Ferrari-Kuehne K, Bulter J, Xu X, Zhou Q, Zhang Y, Zhang J. Anticoagulation in cardiomyopathy: unravelling the hidden threat and challenging the threat individually. ESC Heart Fail. 2021 Dec;8(6):4737-4750. doi: 10.1002/ehf2.13597. Epub 2021 Sep 8. PMID: 34498416; PMCID: PMC8712898.

Study was conducted in adults instead of children

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum  : 21-04-2026

Beoordeeld op geldigheid  : 21-04-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:
  • Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde
Geautoriseerd door:
  • Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie
  • Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde
  • Nederlandse Vereniging voor Thoraxchirurgie
  • Patiëntenvereniging Aangeboren Hartafwijkingen

Algemene gegevens

De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd uit de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor kinderen met een hartaandoening.

 

Werkgroep

  • Dr. G. (Gert) van den Berg (voorzitter), kindercardioloog, werkzaam in het Erasmus MC Sophia Kinderziekenhuis te Rotterdam, NVK
  • Dr. A. (Annelies) van der Hulst (vice-voorzitter), kindercardioloog, werkzaam in het Amsterdam UMC te Amsterdam, NVK
  • Dr. C.H. (Heleen) van Ommen (vice-voorzitter), kinderarts-hematoloog, werkzaam in het Erasmus MC Sophia Kinderziekenhuis te Rotterdam, NVK
  • Drs. H. (Hessel) Nijenhuis, kindercardioloog, werkzaam in het UMCG te Groningen, persoonlijke titel
  • Drs. M. (Mirella) Molenschot, kindercardioloog, werkzaam in het UMC Utrecht/Wilhelmina Kinderziekenhuis te Utrecht, persoonlijke titel
  • Drs. M.H. (Monique) Suijker, kinderarts-hematoloog, werkzaam in het Wilhelmina Kinderziekenhuis te Utrecht, persoonlijke titel
  • Dr. P.P. Roeleveld, kinderarts-intensivist, werkzaam in het LUMC/Willem-Alexander Kinderziekenhuis te Leiden, NVK
  • Drs. E. (Evangelia) Papathanasiou, kindercardioloog, werkzaam in het Radboudumc te Nijmegen, persoonlijke titel
  • Dr. A.A.W. (Arno) Roest, kindercardioloog, werkzaam in het LUMC/Willem-Alexander Kinderziekenhuis te Leiden, NVK
  • Dr. H. (Hanna) Talacua, cardio-thoracaal chirurg, werkzaam in het Wilhelmina Kinderziekenhuis te Utrecht, NVT
  • Dr. L.M. (Léon) Putman, cardio-thoracaal chirurg, werkzaam in het Amsterdam UMC te Amsterdam, NVT
  • Dr. J.B.A. (Judith) van de Meerakker, secretaris, werkzaam bij Patiëntenvereniging Aangeboren Hartafwijkingen te Haarlem

Klankbordgroep

  • Drs. L. (Linda) van Wagenberg, kinderanesthesioloog-kinderintensivist, werkzaam in het UMC Utrecht te Utrecht, NVA
  • Dr. C.E.J. (Pim) Sloots, kinderchirurg, werkzaam in het Erasmus MC te Rotterdam, NVvH
  • E. (Esen) Doganer, beleidsmedewerker, werkzaam bij Stichting Kind & Zorg
  • Drs. J. (Jolanda) van der Velden-Rodenburg, verpleegkundig specialist kindercardiologie, werkzaam in het UMC Utrecht te Utrecht, V&VN

Met ondersteuning van

  • Dr. R. (Renee) Bolijn, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • Dr. T. (Tim) Christen, adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • Drs. M. (Mischa) Lenaers, junior adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

De Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling is gevolgd. Alle werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of zij in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, onderzoeksfinanciering) of indirecte belangen (persoonlijke relaties, reputatiemanagement) hebben gehad. Gedurende de ontwikkeling of herziening van een module worden wijzigingen in belangen aan de voorzitter doorgegeven. De belangenverklaring wordt opnieuw bevestigd tijdens de commentaarfase.

 

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en klankbordgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten.

Naam

Hoofdfunctie

Nevenwerkzaamheden

Gemelde belangen

Ondernomen actie

Werkgroep

Van den Berg*

Kinderinterventiecardioloog

ErasmusMC – Sophia kinderziekenhuis

Advisory Board member conect4children Stichting. Advies over studie-opzet  antistollingsmedicijn. Geen persoonlijke betaling, vergoeding voor geïnvesteerde tijd (enkele uren) zal tzt aan afdeling kindercardiologie uitgekeerd worden.

Geen

Geen restricties

Van der Hulst

kinderarts

Amsterdam UMC

Geen

STAMINA: Stimulating Activitye in Minors with hAert disease

Geen restricties

Van de Meerakker

Geen

Secretaris Patiëntenvereniging Aangeboren Hartafwijkingen, onbetaald;

Lid van de commissie voor subsidiebeoordelingen van Veelbelovende zorg, deelgebied patiëntparticipatie, ZonMw & ZiN, betaald;

Lid van de commissie voor subsidiebeoordelingen van ZE&GG, deelgebied patiëntparticipatie, ZonMw, betaald;

Lid expertgroep lymfoedeem, NLNet, onbetaald;

Lid Raad van Advies Compressie Hulpmiddelenzorg, SEMH, betaald

Geen

Geen restricties

Molenschot

kindercardioloog UMC Utrecht/Wilhelmina Kinderziekenhuis

Geen

 

 

Geen

Geen restricties

Nijenhuis

Kindercardioloog in het UMCG.

Geen

Geen relaties die baat hebben bij een bepaalde uitkomst.

Geen restricties

Van Ommen

Kinderarts-hematoloog

Hoofd afd. Kinderhematologie & Oncologie Erasmus MC Sophia

Geen

Boehringer Ingelheim, Consultant phase 4 study Dabigatran: observational study in children < 2 years of age with VTE treated with dabigatran. End date June 2022;

Paid to the department of Pediatric Hematology (Erasmus MC): 2020: 560 euro/ 2022: 1902 euro.

 

Ik heb advies aan de farmaceut gegeven hoe deze fase 4 studie op te zetten, in welke landen, met welke artsen contact op te nemen voor particiaptie, etc etc. De vergoeding is aan de afdeling Kinderhematologie betaald. Deze vergoeding wordt gebruikt om master studenten/PhD studenten naar congressen te laten gaan om hun onderzoek te presenteren in poster of orale presentatie.

 

Fase 3 trial Effectiviteit en veiligheid van Edoxaban voor behandeling van trombose bij kinderen-afgesloten studie in 2022=Steering cie en local PI.

Miscroscopic evaluation of clots in ECMO systems (PI).

IPTN-ThromPED registry: international observational registry/study of children with thrombosis (chair IPTN).

IPTN-ThromPED registry: international observational registry/study of children with thrombosis, in particular children with PE (chair IPTN).

 

Ik ben chair van de IPTN, International Pediatric Thrombosis Network. De IPTN heeft een internationale prospectieve registratie van kinderen met trombose sinds 2017. In 2023 heeft de IPTN eenmalig een unrestricted grant gekregen voor de Data Coordinating Center van de IPTN van Boerhinger Ingelheim en BMS.

Geen restricties

Papathanasiou

kindercardioloog Radboudumc

Geen

Geen

Geen restricties

Putman

Cardio-thoracaal chirurg

Amsterdam UMC, 1.0FTE betaald

Cardio-thoracaal chirurg

LUMC, onbetaald

Geen

Geen restricties

Roeleveld

Kinderarts-intensivist

Sectiehoofd, IC Kinderen

Leids Universitair Medisch Centrum

Lid van de stuurgroep van de "European Extracorporeal Life Support Organisation", onbetaald.

Geen

Geen restricties

Roest

LUMC, plv afdelingshoofd en kindercardioloog, betaald 1.0 fte

Lid METC Leiden-Den Haag-Delft, onbetaald

Leids Universiteits Fonds:

Holoflow-project: visualisatie van bloedstromen bij aangeboren hartafwijkingen middels een hololens, projectleider.

Geen restricties

Suijker

Kinderarts-hematoloog bij het Wilhelmina Kinderziekenhuis, Utrecht

Antitrombotisch beleid: preventie van trombose bij kinderen met kanker;

Ja, Parexel: Observationele studie naar gebruik van Dabigatran bij kinderen 0-2 jaar, betrokken als PI

Dabigatran is al langer goed gekeurd en geregistreerd voor kinderen. Ik zou dabigatran niet anders beoordelen dan rivaroxaban. Ook in de Einstein studie was de groep 0-2 jaar klein.

Op 29/12/2023 deelname beëindigd. Redenen hiervoor:

-               Dabigatran drank is niet leverbaar. Daarop werd studie protocol aangepast en leeftijdsgrens opgerekt naar 4 maanden. Dan kunnen de granules met fruit- of groentehap gegeven worden.

-               Begin december 2023 bleek dat de granules in Nederland (maar ook in België) niet vergoed worden. Ouders zouden dus zelf moeten bijbetalen.

Wij hadden tot op heden ook nog geen patiënt geïncludeerd.

Geen restricties

Talacua

Cardio-thoracaal chirurg

WKZ Utrecht

Geen

Geen

Geen restricties

Klankbordgroep

Doganer

Beleidsmedewerker

Stichting Kind & Zorg (voorheen Stichting Kind en Ziekenhuis)

Geen

Geen

Geen restricties

Sloots

Kinderchirurg, Erasmus MC / Sophia Kinderziekenhuis Rotterdam

Geen

Geen

Geen restricties

Van der Velden-Rodenburg

verpleegkundig specialist Erasmus MC

Geen

Geen

Geen restricties

Van Wagenberg

Kinderanesthesioloog- kinderintensivist UMC Utrecht/Wilhelmina kinderziekenhuis

Geen

Geen

Geen restricties

* Voorzitter van de werkgroep

 

Inbreng patiëntenperspectief

Er werd aandacht besteed aan het patiëntperspectief door het betrekken van een afgevaardigde van de Patiëntenvereniging Aangeboren Hartafwijkingen in de werkgroep en van een afgevaardigde van Stichting Kind & Zorg in de klankbordgroep. Tevens werd deze richtlijn aan deze patiëntenorganisaties ter commentaar voorgelegd.  

 

Wkkgz & Kwalitatieve raming van mogelijke substantiële financiële gevolgen

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijn is conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uitgevoerd of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling zijn leidraadmodules op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema op de Richtlijnendatabase).

Module

Uitkomst raming

Toelichting

Cardiomyopathie

Geen financiële gevolgen

Uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) niet breed toepasbaar zijn (<5.000 patiënten) en zal daarom naar verwachting geen substantiële financiële gevolgen hebben voor de collectieve uitgaven.

Zoekverantwoording

Zoekstratgie

Embase.com

No.

Query

Results

#1

'cardiomyopathy'/exp OR cardiomyopath*:ti,ab,kw OR 'cardio myopath*':ti,ab,kw OR 'heart myopath*':ti,ab,kw OR myocardiopath*:ti,ab,kw OR 'primary myocardial disease*':ti,ab,kw OR cmp:ti,ab,kw OR dcm:ti,ab,kw OR hcm:ti,ab,kw OR hcmp:ti,ab,kw OR invm:ti,ab,kw OR lvnc:ti,ab,kw OR ((ventricular NEAR/4 (noncompaction OR 'non compaction')):ti,ab,kw)

287148

#2

'adolescent'/exp OR 'baby'/exp OR 'boy'/exp OR 'child'/exp OR 'minors'/exp/mj OR 'pediatric patient'/exp OR 'pediatrics'/exp OR 'schoolchild'/exp OR infan*:ti,ab OR newborn*:ti,ab OR 'new born*':ti,ab OR perinat*:ti,ab OR neonat*:ti,ab OR baby*:ti,ab OR babies:ti,ab OR toddler*:ti,ab OR minors*:ti,ab OR boy:ti,ab OR boys:ti,ab OR boyfriend:ti,ab OR boyhood:ti,ab OR girl*:ti,ab OR kid:ti,ab OR kids:ti,ab OR child*:ti,ab OR children*:ti,ab OR schoolchild*:ti,ab OR adolescen*:ti,ab OR juvenil*:ti,ab OR youth*:ti,ab OR teen*:ti,ab OR pubescen*:ti,ab OR pediatric*:ti,ab OR paediatric*:ti,ab OR peadiatric*:ti,ab OR school:ti,ab OR school*:ti,ab OR prematur*:ti,ab OR preterm*:ti,ab

5875126

#3

'thrombosis prevention'/exp OR 'anticoagulant agent'/exp OR 'anticoagulation'/exp OR 'anticoagulant therapy'/exp OR thromboprophyla*:ti,ab,kw OR (((thrombo OR thrombosis) NEAR/3 (prophylaxis OR prophylactic OR prevention)):ti,ab,kw) OR 'anti coagulant*':ti,ab,kw OR 'anticoagulant*':ti,ab,kw OR 'anticoagulat*':ti,ab,kw OR 'anti coagulat*':ti,ab,kw OR 'antithrombotic*':ti,ab,kw OR 'anti thrombotic*':ti,ab,kw OR 'antithrombocytic*':ti,ab,kw OR 'anti thrombocytic*':ti,ab,kw OR 'antiplatelet agent*':ti,ab,kw OR 'antiplatelet drug*':ti,ab,kw OR 'platelet aggregation inhibitor*':ti,ab,kw OR 'platelet inhibitor*':ti,ab,kw OR 'platelet antagonist*':ti,ab,kw OR 'thrombocyte aggregation inhibiting agent*':ti,ab,kw OR 'thrombocyte aggregation inhibitor*':ti,ab,kw OR 'antivitamin k'/exp OR 'antivitamin k':ti,ab,kw OR 'anti vitamin k':ti,ab,kw OR 'vitamin k antagonist*':ti,ab,kw OR vka:ti,ab,kw OR 'choay':ti,ab,kw OR 'heparin'/exp OR 'low molecular weight heparin'/exp OR 'depolymerized heparin*':ti,ab,kw OR 'low molecular heparin*':ti,ab,kw OR 'low molecular weight heparin*':ti,ab,kw OR 'traxyparin*':ti,ab,kw OR 'unfractionated heparin*':ti,ab,kw OR 'heparin* lmw':ti,ab,kw OR 'lmw heparin*':ti,ab,kw OR lmwh:ti,ab,kw OR 'carbasalate calcium'/exp OR 'alcacyl':ti,ab,kw OR 'calcium carbasalate':ti,ab,kw OR 'carbasalate calcium':ti,ab,kw OR 'acetylsalicylic acid calcium'/exp OR 'acetylsalicylic acid calcium':ti,ab,kw OR 'ascal':ti,ab,kw OR 'calcium acetyl salicylate':ti,ab,kw OR 'calcium acetylsalicylate':ti,ab,kw OR 'disprin':ti,ab,kw OR 'acetylsalicylic acid'/exp OR 'acetyl* salicylic acid':ti,ab,kw OR 'acetylsalicylic acid':ti,ab,kw OR 'aspirin*':ti,ab,kw OR 'lysine acetylsalicylate'/exp OR 'acetylsalicylic acid lysine':ti,ab,kw OR 'aspegic':ti,ab,kw OR 'kardegic':ti,ab,kw OR 'lysine acetyl salicylate':ti,ab,kw OR 'lysine acetylsalicylate':ti,ab,kw OR 'lysine acetylsalicylic acid':ti,ab,kw OR 'clopidogrel'/exp OR 'clopidogrel':ti,ab,kw OR 'pcr 4099':ti,ab,kw OR 'pcr4099':ti,ab,kw OR 'plavix':ti,ab,kw OR 'nadroparin'/exp OR 'fraxiparin*':ti,ab,kw OR 'nadroparin*':ti,ab,kw OR 'tinzaparin'/exp OR 'logiparin':ti,ab,kw OR 'tinzaparin':ti,ab,kw OR 'enoxaparin'/exp OR 'clexane':ti,ab,kw OR 'enoxaparin*':ti,ab,kw OR lovenox:ti,ab,kw OR 'dalteparin'/exp OR 'dalteparin*':ti,ab,kw OR 'acenocoumarol'/exp OR 'acenocoumarol*':ti,ab,kw OR 'acenocumarol*':ti,ab,kw OR sintrom:ti,ab,kw OR 'phenprocoumon'/exp OR 'fenprocoumon':ti,ab,kw OR marcumar:ti,ab,kw OR marcoumar:ti,ab,kw OR phenprocoumarol:ti,ab,kw OR 'phenprocoumon':ti,ab,kw OR 'warfarin'/exp OR coumadin:ti,ab,kw OR 'warfarin*':ti,ab,kw

925188

#4

#1 AND #2 AND #3

2351

#5

#4 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)

1727

#6

#5 AND [2014-2024]/py

911

#7

'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly*:ti,ab OR 'meta analy*':ti,ab OR metanaly*:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati* OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview*)):ti,ab) OR ((systemic* NEAR/1 review*):ti,ab) OR (((systemati* OR literature OR database* OR 'data base*') NEAR/10 search*):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic*) NEAR/3 search*):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review*):ti,ab) AND (search*:ti,ab OR database*:ti,ab OR 'data base*':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source*':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source*':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes*)):ti) OR ((((critical* OR rapid*) NEAR/3 (review* OR overview* OR synthes*)):ab) AND (search*:ab OR database*:ab OR 'data base*':ab)) OR metasynthes*:ti,ab OR 'meta synthes*':ti,ab

999322

#8

'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random*:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo*:ab,ti

3963755

#9

'major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'case control study'/de OR 'family study'/de OR 'longitudinal study'/de OR 'retrospective study'/de OR 'prospective study'/de OR 'comparative study'/de OR 'cohort analysis'/de OR ((cohort NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('case control' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('follow up' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (observational NEAR/1 (study OR studies)) OR ((epidemiologic NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti) OR (('cross sectional' NEAR/1 (study OR studies)):ab,ti)

8055201

#10

'case control study'/de OR 'comparative study'/exp OR 'control group'/de OR 'controlled study'/de OR 'controlled clinical trial'/de OR 'crossover procedure'/de OR 'double blind procedure'/de OR 'phase 2 clinical trial'/de OR 'phase 3 clinical trial'/de OR 'phase 4 clinical trial'/de OR 'pretest posttest design'/de OR 'pretest posttest control group design'/de OR 'quasi experimental study'/de OR 'single blind procedure'/de OR 'triple blind procedure'/de OR (((control OR controlled) NEAR/6 trial):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/6 (study OR studies)):ti,ab,kw) OR (((control OR controlled) NEAR/1 active):ti,ab,kw) OR 'open label*':ti,ab,kw OR (((double OR two OR three OR multi OR trial) NEAR/1 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR ((allocat* NEAR/10 (arm OR arms)):ti,ab,kw) OR placebo*:ti,ab,kw OR 'sham-control*':ti,ab,kw OR (((single OR double OR triple OR assessor) NEAR/1 (blind* OR masked)):ti,ab,kw) OR nonrandom*:ti,ab,kw OR 'non-random*':ti,ab,kw OR 'quasi-experiment*':ti,ab,kw OR crossover:ti,ab,kw OR 'cross over':ti,ab,kw OR 'parallel group*':ti,ab,kw OR 'factorial trial':ti,ab,kw OR ((phase NEAR/5 (study OR trial)):ti,ab,kw) OR ((case* NEAR/6 (matched OR control*)):ti,ab,kw) OR ((match* NEAR/6 (pair OR pairs OR cohort* OR control* OR group* OR healthy OR age OR sex OR gender OR patient* OR subject* OR participant*)):ti,ab,kw) OR ((propensity NEAR/6 (scor* OR match*)):ti,ab,kw) OR versus:ti OR vs:ti OR compar*:ti OR ((compar* NEAR/1 study):ti,ab,kw) OR (('major clinical study'/de OR 'clinical study'/de OR 'cohort analysis'/de OR 'observational study'/de OR 'cross-sectional study'/de OR 'multicenter study'/de OR 'correlational study'/de OR 'follow up'/de OR cohort*:ti,ab,kw OR 'follow up':ti,ab,kw OR followup:ti,ab,kw OR longitudinal*:ti,ab,kw OR prospective*:ti,ab,kw OR retrospective*:ti,ab,kw OR observational*:ti,ab,kw OR 'cross sectional*':ti,ab,kw OR cross?ectional*:ti,ab,kw OR multicent*:ti,ab,kw OR 'multi-cent*':ti,ab,kw OR consecutive*:ti,ab,kw) AND (group:ti,ab,kw OR groups:ti,ab,kw OR subgroup*:ti,ab,kw OR versus:ti,ab,kw OR vs:ti,ab,kw OR compar*:ti,ab,kw OR 'odds ratio*':ab OR 'relative odds':ab OR 'risk ratio*':ab OR 'relative risk*':ab OR 'rate ratio':ab OR aor:ab OR arr:ab OR rrr:ab OR ((('or' OR 'rr') NEAR/6 ci):ab)))

14795797

#11

#6 AND #7 - SR

39

#12

#6 AND #8 NOT #11 - RCT

74

#13

#6 AND (#9 OR #10) NOT (#11 OR #12) - observationeel

282

#14

#11 OR #12 OR #13

395

Ovid/Medline

#

Searches

Results

1

exp Cardiomyopathies/ or cardiomyopath*.ti,ab,kf. or 'cardio myopath*'.ti,ab,kf. or 'heart myopath*'.ti,ab,kf. or myocardiopath*.ti,ab,kf. or 'primary myocardial disease*'.ti,ab,kf. or cmp.ti,ab,kf. or dcm.ti,ab,kf. or hcm.ti,ab,kf. or hcmp.ti,ab,kf. or invm.ti,ab,kf. or lvnc.ti,ab,kf. or (ventricular adj4 (noncompaction or 'non compaction')).ti,ab,kf.

164482

2

(child* or schoolchild* or infan* or adolescen* or pediatri* or paediatr* or neonat* or boy or boys or boyhood or girl or girls or girlhood or youth or youths or baby or babies or toddler* or childhood or teen or teens or teenager* or newborn* or postneonat* or postnat* or puberty or preschool* or suckling* or picu or nicu or juvenile?).tw.

2991442

3

exp Anticoagulants/ or exp Platelet Aggregation Inhibitors/ or thromboprophyla*.ti,ab,kf. or ((thrombo or thrombosis) adj3 (prophylaxis or prophylactic or prevention)).ti,ab,kf. or (anti coagulant* or anticoagulant* or anticoagulat* or anti coagulat* or antithrombotic* or anti thrombotic* or antithrombocytic* or anti thrombocytic* or 'antiplatelet agent*' or 'antiplatelet drug*' or 'platelet aggregation inhibitor*' or 'platelet inhibitor*' or platelet antagonist* or 'thrombocyte aggregation inhibiting agent*' or 'thrombocyte aggregation inhibitor*').ti,ab,kf. or Vitamin K/ai or (antivitamin k or anti vitamin k or vitamin k antagonist* or vka or choay).ti,ab,kf. or exp Heparin/ or exp Heparin, Low-Molecular-Weight/ or (heparin* or traxyparin* or lmwh).ti,ab,kf. or 'alcacyl'.ti,ab,kf. or 'calcium carbasalate'.ti,ab,kf. or 'carbasalate calcium'.ti,ab,kf. or 'acetylsalicylic acid calcium'.ti,ab,kf. or 'ascal'.ti,ab,kf. or 'calcium acetyl salicylate'.ti,ab,kf. or 'calcium acetylsalicylate'.ti,ab,kf. or 'disprin'.ti,ab,kf. or exp Aspirin/ or 'acetyl* salicylic acid'.ti,ab,kf. or 'acetylsalicylic acid'.ti,ab,kf. or 'aspirin*'.ti,ab,kf. or 'acetylsalicylic acid lysine'.ti,ab,kf. or 'aspegic'.ti,ab,kf. or 'kardegic'.ti,ab,kf. or 'lysine acetyl salicylate'.ti,ab,kf. or 'lysine acetylsalicylate'.ti,ab,kf. or 'lysine acetylsalicylic acid'.ti,ab,kf. or exp Clopidogrel/ or 'clopidogrel'.ti,ab,kf. or 'pcr 4099'.ti,ab,kf. or 'pcr4099'.ti,ab,kf. or 'plavix'.ti,ab,kf. or exp Nadroparin/ or 'fraxiparin*'.ti,ab,kf. or 'nadroparin*'.ti,ab,kf. or exp Tinzaparin/ or 'logiparin'.ti,ab,kf. or 'tinzaparin'.ti,ab,kf. or exp Enoxaparin/ or 'clexane'.ti,ab,kf. or 'enoxaparin*'.ti,ab,kf. or lovenox.ti,ab,kf. or exp Dalteparin/ or 'dalteparin*'.ti,ab,kf. or exp Acenocoumarol/ or exp Acenocoumarol/ or 'acenocumarol*'.ti,ab,kf. or sintrom.ti,ab,kf. or exp Phenprocoumon/ or 'fenprocoumon'.ti,ab,kf. or marcumar.ti,ab,kf. or marcoumar.ti,ab,kf. or phenprocoumarol.ti,ab,kf. or 'phenprocoumon'.ti,ab,kf. or exp Warfarin/ or coumadin.ti,ab,kf. or 'warfarin*'.ti,ab,kf.

493568

4

1 and 2 and 3

322

5

4 not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/)

286

6

limit 5 to yr="2014 -Current"

117

7

meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly*).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati* or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview*)).ti,ab,kf. or (systemic* adj1 review*).ti,ab,kf. or ((systemati* or literature or database* or data-base*) adj10 search*).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic*) adj3 search*).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review*) and (search* or database* or data-base*)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source*") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source*" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review* or overview* or synthes*)).ti. or (((critical* or rapid*) adj3 (review* or overview* or synthes*)) and (search* or database* or data-base*)).ab. or (metasynthes* or meta-synthes*).ti,ab,kf.

724011

8

exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random*.ti,ab. or (clinic* adj trial*).tw. or ((singl* or doubl* or treb* or tripl*) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo*.tw.

2686679

9

Epidemiologic studies/ or case control studies/ or exp cohort studies/ or Controlled Before-After Studies/ or Case control.tw. or cohort.tw. or Cohort analy$.tw. or (Follow up adj (study or studies)).tw. or (observational adj (study or studies)).tw. or Longitudinal.tw. or Retrospective*.tw. or prospective*.tw. or consecutive*.tw. or Cross sectional.tw. or Cross-sectional studies/ or historically controlled study/ or interrupted time series analysis/ [Onder exp cohort studies vallen ook longitudinale, prospectieve en retrospectieve studies]

4643628

10

Case-control Studies/ or clinical trial, phase ii/ or clinical trial, phase iii/ or clinical trial, phase iv/ or comparative study/ or control groups/ or controlled before-after studies/ or controlled clinical trial/ or double-blind method/ or historically controlled study/ or matched-pair analysis/ or single-blind method/ or (((control or controlled) adj6 (study or studies or trial)) or (compar* adj (study or studies)) or ((control or controlled) adj1 active) or "open label*" or ((double or two or three or multi or trial) adj (arm or arms)) or (allocat* adj10 (arm or arms)) or placebo* or "sham-control*" or ((single or double or triple or assessor) adj1 (blind* or masked)) or nonrandom* or "non-random*" or "quasi-experiment*" or "parallel group*" or "factorial trial" or "pretest posttest" or (phase adj5 (study or trial)) or (case* adj6 (matched or control*)) or (match* adj6 (pair or pairs or cohort* or control* or group* or healthy or age or sex or gender or patient* or subject* or participant*)) or (propensity adj6 (scor* or match*))).ti,ab,kf. or (confounding adj6 adjust*).ti,ab. or (versus or vs or compar*).ti. or ((exp cohort studies/ or epidemiologic studies/ or multicenter study/ or observational study/ or seroepidemiologic studies/ or (cohort* or 'follow up' or followup or longitudinal* or prospective* or retrospective* or observational* or multicent* or 'multi-cent*' or consecutive*).ti,ab,kf.) and ((group or groups or subgroup* or versus or vs or compar*).ti,ab,kf. or ('odds ratio*' or 'relative odds' or 'risk ratio*' or 'relative risk*' or aor or arr or rrr).ab. or (("OR" or "RR") adj6 CI).ab.))

5614416

11

6 and 7 - SR

5

12

(6 and 8) not 11 - RCT

9

13

(6 and (9 or 10)) not (11 or 12) - observationeel

25

14

11 or 12 or 13

39
Volgende:
Percutane VSD- of ASD-sluiting