Startpagina - Perifere aangezichtsverlamming

Opties

Publicatiedatum: 18-02-2026

Beoordeeld op geldigheid: 18-02-2026

Deze richtlijn valt onder het cluster otologie. De richtlijn heette eerder idiopathische perifere aangezichtsverlamming (IPAV). 

Waar gaat deze richtlijn over?

Deze richtlijn beschrijft wat op dit moment de best beschikbare zorg is voor patiënten met een perifere aangezichtsverlamming (ook wel facialisparese), inclusief IPAV.

In de richtlijn komen de volgende onderwerpen aan bod:

• • Classificatie en evaluatie van perifere aangezichtsverlamming
  • Aanvullend onderzoek bij IPAV
  • Onderzoek bij kinderen < 15 jaar met een perifere aangezichtsverlamming
  • Medicamenteuze en operatieve behandelopties bij IPAV
  • Overige (alternatieve) behandelingen bij IPAV
  • Behandeling van kinderen met een perifere aangezichtsverlamming
  • Behandeling van oogklachten bij perifere aangezichtsverlamming
  • Reconstructieve chirurgie van het gelaat bij blijvende verlamming
  • De rol van botulinetoxine bij synkinesieën na IPAV
  • Oefentherapie na een perifere aangezichtsverlamming
  • Logopedie bij slik- en/of spraakstoornissen na IPAV
  • Psychosociale begeleiding bij IPAV

Voor wie is deze richtlijn bedoeld?

Deze richtlijn is bestemd voor alle zorgverleners die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met perifere aangezichtsverlamming. Voor huisartsen is de NHG-standaard ‘perifere aangezichtsverlamming’ leidend.

Voor patiënten

Aan beide kanten van het gezicht loopt een aangezichtszenuw vanuit de hersenen. Takken van deze zenuw regelen onder andere de mimiek en het sluiten van ogen en mond. De aangezichtszenuw is relatief kwetsbaar. Een stoornis in het verloop kan plots leiden tot een gehele of gedeeltelijke verlamming. De spieren aan één zijde van het gezicht werken dan minder goed. De mondhoek kan lager hangen en de wang kan slap aanvoelen. Het oog kan niet goed sluiten, waardoor (ernstige) oogklachten kunnen ontstaan. Als gevolg hiervan is praten en slikken soms moeilijk. Ook kan er (oor)pijn optreden. Er bestaan verschillende oorzaken van een dergelijke aangezichtsverlamming, bijvoorbeeld een ontsteking. In meer dan de helft van de gevallen wordt echter geen oorzaak gevonden. Dan spreekt men van een idiopathische perifere aangezichtsverlamming, ook wel verlamming van Bell genoemd. Jaarlijks krijgen naar schatting 20–30 op 100.000 mensen hiermee te maken.

Meer informatie over idiopathische perifere aangezichtsverlamming staat op:

• De website van de kno-artsen: http://www.kno.nl/index.php/patienten-informatie/overig/aangezichtsverlamming/
• Thuisarts: http://thuisarts.nl/aangezichtsverlamming-van-bell

Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?

Het initiatief voor deze richtlijn lag bij de Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied (NVKNO). De eerste versie verscheen in 2009. In 2021 startte een modulair herzieningstraject. Dit is in 2023 afgerond en de scope van de richtlijn is verbreed naar perifere aangezichtsverlamming.

De richtlijn ontwikkeling en de gedeeltelijke herziening is uitgevoerd door een multidisciplinaire commissie met vertegenwoordigers vanuit de kno-artsen, kinderartsen, arts-microbiologen, neurologen, oogartsen, plastisch chirurgen, radiologen, fysiotherapeuten, logopedisten en psychologen. Bij de ontwikkeling van de oorspronkelijke richtlijn, hebben patiënten door middel van een korte feedback gegeven op het patiënten perspectief, de leesbaarheid en de structuur van een patiënten versie van de richtlijn. De resultaten hiervan zijn meegenomen bij de ontwikkeling. De in 2023 herziene modules zijn in de commentaarfase voorgelegd aan Stichting Hoormij, Stichting Kind en Zorg en Patiëntenfederatie Nederland.

Modulair onderhoud

Sinds 2023 wordt de richtlijn modulair herzien door het cluster otologie. Onder de tab ‘verantwoording’ staat per module welke organisaties betrokken waren bij herziening of ontwikkeling. Meer informatie over werken in clusters en modulair onderhoud vindt u hier.

Geldigheid van de richtlijn

Een deel van de richtlijnmodules is herzien in 2023. Het gaat om de volgende modules:

• Classificatie en evaluatie van een perifere aangezichtsverlamming
• Antivirale middelen bij behandeling van een perifere aangezichtsverlamming
• Behandeling van kinderen met een perifere aangezichtsverlamming
• Reconstructieve chirurgie van de mondhoek na een perifere aangezichtsverlamming
• Oefentherapie na een perifere aangezichtsverlamming

In 2025 is de volgende module herzien

• Behandeling van oogklachten bij perifere aangezichtsverlamming

Vervallen modules in 2025:

• Verwijzing en diagnostiek eerste lijn bij IPAV (op verzoek van het NHG, informatie is opgenomen in de NHG-standaard).
• Implementatie richtlijn IPAV (informatie is geïntegreerd in implementatietabellen per module)