Nazorg en revalidatie van intensive care patiënten

Initiatief: VRA Aantal modules: 2

Startpagina - Nazorg en revalidatie van intensive care patiënten

Waar gaat deze richtlijn over?

Jaarlijks worden in Nederland rond de 80.000 patiënten opgenomen op de Intensive Care (IC) afdeling (Stichting NICE, 2020). Overlevenden van een IC-opname kunnen nog jarenlang gezondheidsproblemen ervaren. De problemen die direct zijn toe te schrijven aan de IC-opname worden sinds 2012 beschreven met de overkoepelende term ‘Post Intensive Care Syndroom’ (PICS). PICS is gedefinieerd als nieuwe of verergerende problemen in het lichamelijke, psychische en/of cognitieve domein, ontstaan na het doormaken van een kritieke ziekte en die blijven bestaan na verblijf op een Intensive Care (IC) afdeling (Needham, 2012). Ook naasten van IC-patiënten kunnen met psychische klachten te maken krijgen: PICS-Familie (PICS-F).

 

De meest voorkomende fysieke klachten zijn ernstige spierzwakte en algemene deconditionering, onder meer samenhangend met langdurige immobilisatie, sedatie en beademing (Lee, 2012; Ohtake, 2018). Belangrijke mentale klachten zijn angst, depressie en posttraumatische stress (Nikayin, 2016; Parker, 2015; Rabiee, 2016). Cognitieve klachten zijn bijvoorbeeld problemen met het geheugen, aandacht, ruimtelijke waarneming en taal (Pandharipande, 2014). De exacte prevalentie van PICS loopt erg uiteen in internationale publicaties (Pandharipande, 2014; Griffiths, 2013; Jackson, 2014; Needham, 2013). Een recente Nederlandse studie met een populatie van 2345 IC-patiënten laat zien dat 43% (na electieve postoperatieve opname) tot 64% (na spoed IC opname) van de overlevenden na 1 jaar nog minimaal één nieuw symptoom/probleem passend bij PICS heeft, het vaakst binnen het fysieke domein (Geense, 2020). Fysieke beperkingen worden voorspeld door een hogere leeftijd, vrouwelijk geslacht en ernst van de aandoening (Lee, 2012). Bekende risicofactoren voor mentale klachten zijn vrouwelijk geslacht, eerdere problemen met de mentale gezondheid en een negatieve IC-ervaring (Lee, 2019). Het doormaken voor een delier is voorspellend voor cognitieve beperkingen (Pandharipande, 2014; Lee, 2019).

 

Meer informatie over PICS is te lezen op de website van stichting FCIC.

 

In 2019 is de ontwikkeling van de richtlijn ‘Nazorg en revalidatie van intensive care patiënten’ gestart. De (losse) module ‘Behandeling van PICS’ maakt onderdeel uit van deze richtlijn en is versneld opgesteld naar aanleiding van de uitbraak van SARS-CoV-2 in 2020. De overige modules van de richtlijn worden op dit moment nog ontwikkeld en zullen op een later moment worden opgenomen in de Richtlijnendatabase.

 

Uiteindelijk zal de richtlijn uit de volgende modules bestaan:

  1. Preventie van PICS (in ontwikkeling)
  2. Preventie van PICS-F (in ontwikkeling)
  3. Screening op PICS (in ontwikkeling)
  4. Behandeling van PICS
  5. Organisatie van zorg (in ontwikkeling)

 

Afbakening richtlijn

De richtlijn beschrijft de zorg voor patiënten die langer dan 48 uur een IC-behandeling (hebben) ondergaan en hun naasten. Deze richtlijn richt zich hierbij op de zorg tot en met een jaar na ontslag van de IC. De behandeling van PICS-F en de zorg voor nabestaanden van overleden IC-patiënten vallen buiten de afbakening van deze richtlijn.

 

Voor wie is deze richtlijn bedoeld?

Deze richtlijn is geschreven voor alle leden van de beroepsgroepen die betrokken zijn bij de zorg voor (voormalig) IC-patiënten. Natuurlijk kunnen ook andere zorgprofessionals deze richtlijn raadplegen.

 

Informatie voor patiënten en hun naasten

Patiënten die op de intensive care (IC) hebben gelegen zijn vaak erg verzwakt. Het duurt lang om te herstellen van een IC-opname en soms is het herstel niet volledig. Soms houden of krijgen mensen na een IC-opname klachten, deze zijn onder te verdelen in drie domeinen: fysiek, psyche en cognitie. Anders gezegd 1) lichamelijke problemen (minder conditie, spieratrofie, afvallen, benauwdheid) 2) psychische problemen (angst, verdriet, somberheid, slecht slapen, nachtmerries) of 3) problemen met geheugen en denken (minder goed onthouden, slechte concentratie, langzamer denken, moeite met dubbel taken). Deze klachten samen noemen we het Post Intensive Care Syndroom (PICS). De klachten hoeven niet allemaal tegelijk voor te komen.

 

Ook naasten kunnen psychische klachten krijgen. Deze klachten samen worden Post Intensive Care Syndroom - Familie (PICS-F) genoemd.

 

Deze richtlijn gaat over het voorkómen van PICS en PICS-F klachten, de herkenning en behandeling van PICS klachten bij patiënten en de organisatie van de zorg voor PICS.

 

Er zal te zijner tijd Thuisarts-informatie worden ontwikkeld (Thuisarts.nl).

 

Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?

Initiatiefnemers voor deze richtlijn zijn de Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA) en de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC). De richtlijn is opgesteld door een multidisciplinaire commissie met vertegenwoordigers vanuit de revalidatieartsen, intensivisten, anesthesiologen, internisten, huisartsen, fysiotherapeuten, (IC-)verpleegkundigen, psychologen, Stichting Family and patient Centered Intensive Care (FCIC) en patiëntenorganisatie IC Connect.

 

Referenties

  • Geense W, Zegers M, Peters M, et al. ICU survivorship: physical, mental and cognitive problems after ICU admission. A prospective multicentre cohort study submitted 2020.
  • Griffiths J, Hatch RA, Bishop J, et al. An exploration of social and economic outcome and associated health-related quality of life after critical illness in general intensive care unit survivors: a 12-month follow-up study. Crit Care 2013;17:R100.
  • Jackson JC, Pandharipande PP, Girard TD, et al. Depression, post-traumatic stress disorder, and functional disability in survivors of critical illness in the BRAIN-ICU study: a longitudinal cohort study. Lancet Respir Med 2014;2:369-79.
  • Lee CM, Fan E. ICU-acquired weakness: what is preventing its rehabilitation in critically ill patients? BMC Med 2012;10:115.
  • Lee M, Kang J, Jeong YJ. Risk factors for post-intensive care syndrome: A systematic review and meta-analysis. Aust Crit Care 2019.
  • Needham DM, Davidson J, Cohen H, et al. Improving long-term outcomes after discharge from intensive care unit: report from a stakeholders' conference. Crit Care Med 2012;40:502-9
  • Nikayin S, Rabiee A, Hashem MD, et al. Anxiety symptoms in survivors of critical illness: a systematic review and meta-analysis. Gen Hosp Psychiatry 2016;43:23-9.
  • Ohtake PJ, Lee AC, Scott JC, et al. Physical Impairments Associated With Post-Intensive Care Syndrome: Systematic Review Based on the World Health Organization's International Classification of Functioning, Disability and Health Framework. Phys Ther 2018;98:631-45.
  • Pandharipande PP, Girard TD, Ely EW. Long-term cognitive impairment after critical illness. N Engl J Med 2014;370:185-6.
  • Parker AM, Sricharoenchai T, Raparla S, Schneck KW, Bienvenu OJ, Needham DM. Posttraumatic stress disorder in critical illness survivors: a metaanalysis. Crit Care Med 2015;43:1121-9.
  • Rabiee A, Nikayin S, Hashem MD, et al. Depressive Symptoms After Critical Illness: A Systematic Review and Meta-Analysis. Crit Care Med 2016;44:1744-53.
  • Stichting Nationale Intensive Care Evaluatie (Stichting NICE). Data in beeld. Basisgegevens IC units voor het jaar 2018. https://www.stichting-nice.nl/datainbeeld/public, geraadpleegd op 24-8-2020
Volgende:
Behandeling van PICS