Behandeling van hart- en vaatziekten

Publicatiedatum: 26-03-2026

Beoordeeld op geldigheid: 26-03-2026

Uitgangsvraag

Hoe dienen (de risicofactoren van) hart- en vaatziekten na hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom te worden behandeld?

De uitgangsvraag omvat de volgende deelvragen:

Welke farmaceutische interventies zijn zinvol bij overlevers van hodgkinlymfoom of diffuus grootcellig B-cellymfoom met een asymptomatisch verminderde hartfunctie die werd opgemerkt bij screening?
Welke ingrepen zijn zinvol bij overlevers van hodgkinlymfoom of diffuus grootcellig B-cellymfoom die aortakleplijden ontwikkelden na radiotherapie?

Aanbeveling

Start standaard hartfalentherapie bij symptomatische cardiale dysfunctie ten gevolge van chemotherapie en/of radiotherapie bij overlevers van HL of DLBCL conform de NHG-standaard Hartfalen en Europese richtlijn over diagnose en behandeling van acuut en chronisch hartfalen

Start standaard therapie bij asymptomatische cardiale dysfunctie LVEF <40%.

Overweeg de behandeling voor asymptomatische cardiale dysfunctie LVEF 40-50%.

Geef de volgende algemene adviezen:

• Leefstijladviezen: niet roken, voldoende bewegen, goed voedingspatroon (o.a. weinig verzadigde vetten), overgewicht voorkomen

• Voor behandelend arts: schat het 10-jaarsrisico op sterfte aan hart- en vaatziekten bijvoorbeeld met behulp van: U-prevent en houdt hierbij rekening met het feit dat deze risicocalculator vermoedelijk het risico onderschat

• Therapie-advies: conform de algemene bevolking, zie NHG-standaard cardiovasculair risicomanagement (benader het individuele risico bijvoorbeeld als een diabetes of reumapatiënt).

Overweeg bij patiënten met een ernstige aortaklepstenose die in het verleden radiotherapie op de borst hebben gehad een percutane klepvervanging indien dit technisch mogelijk is.

Overwegingen

Balans tussen gewenste en ongewenste effecten

Er kon geen literatuur worden gevonden die relevant bleek te zijn volgens de PICO’s en selectiecriteria met name door een gebrek aan gerandomiseerd onderzoek. Hierdoor zijn er vanuit de wetenschappelijke literatuur geen concrete literatuurconclusies te trekken om de in deze richtlijnmodule gestelde interventievragen te beantwoorden voor specifiek de patiënten die hodgkinlymfoom of diffuus grootcellig B-cellymfoom (DLBCL) overleven en hartfalen of kleplijden ontwikkelen ten gevolge van een eerdere behandeling.

Voor de vraag over hartfalen werden er gerandomiseerde studies geïdentificeerd die de preventieve werking van medicatie onderzochten door deze concomitant met een chemokuur voor te schrijven (Austin, 2024; Bosch, 2013; Cardinale, 2018; Georgakopoulos, 2010; Gupta, 2018; Henriksen 2023; Henriksen 2024; Jhorawat, 2016). Door het preventieve karakter en het gebruik van steekproeven met grotendeels andere tumorsoorten zijn deze studies niet bruikbaar om vanuit de wetenschappelijke literatuur richting te geven voor aanbevelingen in deze richtlijnmodule voor overlevers van hodgkinlymfoom of DLBCL waar hartfalen werd ontdekt tijdens screening. Er zijn geen studies die verheldering geven over de mogelijke gunstige effecten van medicamenteuze interventies bij asymptomatische patiënten met een LV dysfunctie welke aan het licht is gekomen bij screening. De werkgroep verwacht echter dat hartfalen als laat effect van de behandeling voor hodgkinlymfoom of DLBCL voor de overlevers van hodgkinlymfoom of DLBCL overeenkomt met patiënten die wegens andere redenen (a)symptomatisch hartfalen hebben ten gevolge van andere oorzaken waarbij er een myocardiale dysfunctie is. Het advies zou daarom ook zijn om hodgkinlymfoom en DLBCL overlevers te behandelen conform deze richtlijnen.

Met betrekking tot kleplijden zijn er meerdere studies die belangrijke verschillend rapporteren in uitkomst tussen SAVR en TAVR, echter is er geen literatuur beschikbaar waarbij dit in een gerandomiseerde studie werd onderzocht. Daarom kan bewijs van buiten de PICO, zoals gedefinieerd in deze richtlijnmodule, mogelijk het beschouwen waard zijn. Hoewel we dergelijke studies kritisch kunnen beschouwen is er niet systematisch naar gezocht en zijn ze niet beoordeeld op kwaliteit (risk of bias) en zekerheid van bewijs (GRADE) in deze richtlijnmodule.

Belzile-Dugas (2023) besprak in een narratieve review een viertal observationele studies over chirurgische aortaklepvervanging (SAVR) vs. transkatheter aortaklepvervanging (TAVR) in een populatie die in het verleden radiotherapie op de borst ontving, maar die breder includeerden dan enkel patiënten met hodgkinlymfoom of DLBCL. Er lijken geen aanwijzingen te zijn dat Belzile-Dugas (2023) systematisch heeft gezocht en geselecteerd, waardoor we niet zeker zijn of de body of evidence redelijkerwijs compleet is qua studies en data op uitkomstmaten. Ook werden de gebruikte studies niet door Belzile-Dugas (2023) beoordeeld op het risico op vertekening of beoordeeld met GRADE. De auteurs concludeerden echter op basis van de vier studies dat er een trend is naar een betere overleving en minder complicaties voor TAVR ten opzichte van SAVR (Belzile-Dugas, 2023). Hoewel alle aangehaalde individuele studies proberen te corrigeren voor confounding, blijft er een reëel risico bestaan op (residual) confounding. Dit wordt ook bediscussieerd door de auteurs van de individuele studies (Elbadawi, 2020; Nauffal, 2021; Yadzchi, 2021; Zhang, 2019) die werden aangehaald in de narratieve review (Belzile-Dugas, 2023). Zo kan SAVR in kleinere ziekenhuizen zijn uitgevoerd met een lager volume (Elbadawi, 2020), was data over de kwetsbaarheid van patiënten niet beschikbaar (Nauffal, 2021), bestond de TAVR-steekproef uit een meer hedendaags cohort t.o.v. de SAVR-steekproef (Yazdchi, 2021) en was er geen data beschikbaar over het kankertype en/of -stadium van patiënten (Nauffal, 2021; Yazdchi, 2021) en de bestralingsdosis (Elbadawi, 2020; Nauffal, 2021; Yadzchi, 2021; Zhang, 2019). We kunnen daarom niet zomaar veronderstellen dat de conclusie van de narratieve review (Belzile-Dugas, 223) overtuigend is.

Nog indirecter zijn studies die uitkomsten in bestraalde vs. niet-bestraalde populaties vergelijken die TAVR of SAVR ondergingen voor aortastenose. Hier vindt geen directe vergelijking tussen TAVR en SAVR plaats, maar worden uitkomsten van één van beide procedures in verschillende populaties met elkaar vergeleken met opvallende verschillen.

Een systematische review (Yasmin, 2024) zocht tot maart 2024 in verschillende databases naar literatuur over de uitkomsten van TAVR bij patiënten met aortaklepstenose die al dan niet een eerdere bestralingstherapie hadden ondergaan in de borstregio (d.w.z. bestraald vs. niet-bestraald). Zes observationele studies werden geïncludeerd en beoordeeld met de Newcastle-Ottawa Scale (Yasmin, 2024). Door de observationele opzet kunnen prognostische factoren binnen de groepen patiënten die wel of geen radiotherapie hebben ontvangen van elkaar verschillen (bijvoorbeeld in leeftijd, geslacht en [type] comorbiditeit) en voor vertekening van het geobserveerde effect zorgen. Hoewel de auteurs schrijven dat de geïncludeerde studies van robuuste kwaliteit zijn (Yasmin, 2024), lijken niet alle studies voor confounding te corrigeren. Zelfs in één van de studies, die propensity score matching toepaste, bediscussieerden de auteurs (Kherallah, 2021) dat er nog belangrijke verschillen tussen de gematchte bestraalde en niet-bestraalde groepen bleven bestaan. Ook gaven deze auteurs aan dat niet alle relevante covariaten werden gebruikt in de propensity matching, ondanks het gebruik van een groot aantal covariaten, en dat deelnemers met borstkanker en hodgkinlymfoom in de jaren 1980 en 1990 werden bestraald met grotere velden en hogere dosis dan vandaag de dag gebruikelijk is (Kherallah, 2021). Eén van de grotere studies in de meta-analyse van Yasmin (2024) lijkt geen enkele correctie voor confounding toe te passen (Gajanana, 2019) en daarnaast lijken ook de niet-gematchte data uit Mohanty (2022) in deze meta-analyses te zijn gebruikt. Hoewel de auteurs van de systematische review concludeerden dat de uitkomsten van TAVR (d.w.z. sterfte door elke oorzaak tot 30 dagen en tot 1 jaar, veiligheid en efficacy) in een bestraalde groep patiënten overeenkomen met een niet-bestraalde groep (Yasmin, 2024), moet in acht worden genomen dat er een grote kans op (residual) confounding aanwezig is.

Een observationele studie van Donnellan (2017) vergeleek de uitkomsten van SAVR in een groep mediastinaal bestraalde patiënten met een maligniteit in de voorgeschiedenis (n=172) met een gematchte groep patiënten zonder een maligniteit of borst/mediastinale bestraling in de voorgeschiedenis (n=172). Matching werd uitgevoerd op een viertal karakteristieken: leeftijd, geslacht, type en timing van de aortaklepvervanging, en aortaklep oppervlakte. Ondanks de matching bleven er verschillen tussen de groepen bestaan (bijv. calcificatie in de aorta, piek en gemiddelde aortaklep gradiënten, linkerventrikel slagvolume index, coronairlijden in drie vaten (Donnellan, 2017)). De auteurs bediscussiëren daarnaast dat zij de groepen niet voor alle baseline comorbiditeiten hebben kunnen matchen en dat de resultaten niet gegeneraliseerd kunnen worden naar patiënten die gelokaliseerde, moderne radiotherapeutische protocollen ondergaan (Donnellan, 2017). Er werd echter geconcludeerd dat patiënten die SAVR ondergingen en eerder werden bestraald een aanzienlijke slechtere overleving hadden dan de controlegroep (Donnellan, 2017), maar ook hier is deze conclusie niet overtuigend door de grote kans op (residual) confounding. Bovenstaande studie lijken een trend aan te tonen dat patiënten die bestraald zijn geweest in het verleden met daardoor een ernstige aortaklepstenose een minder goede uitkomst hebben na een SAVR ten opzichte van patiënten met een ernstige aortaklepstenose die niet bestraald zijn geweest, terwijl dit verschil in uitkomst tussen deze twee patiëntgroepen niet werd gerapporteerd na een SAVR. Complicaties na een SAVR waren ook niet verschillend tussen de patiëntengroepen.

Kwaliteit van bewijs

De eerdergenoemde studies werden niet in deze richtlijn formeel beoordeeld op kwaliteit (risico op bias) en het vertrouwen in het bewijs (GRADE). De studies zijn daarnaast indirect ten opzichte van de in deze richtlijn opgestelde PICO’s door de populatie breder te trekken of de uitkomsten van een interventie in verschillende populaties te vergelijken (in plaats van verschillende interventies in één en dezelfde populatie). Door de observationele opzet blijft er een groot risico op vertekening van het geobserveerde effect in onbekende richting en grootte, ook al wordt er getracht te corrigeren voor confounding in de primaire studies.

Kostenaspecten

Er is op basis van de huidige aanbeveling geen verandering in het behandeladvies van patiënten met symptomatisch hartfalen. Hierbij is er dus ten opzichte van de huidige situatie geen verandering in kosten. Met betrekking tot kleplijden lijkt er een indicatie te zijn dat een TAVR betere uitkomsten geeft dan een SAVR, hetgeen daarmee mogelijk tot een kostenbesparing kan lijden.

Gelijkheid ((health) equity/equitable)

De interventie leidt niet tot een verschil in gezondheidsgelijkheid

Aanvaardbaarheid

Ethische aanvaardbaarheid

De interventie lijkt aanvaardbaar: er is met betrekking tot hartfalen geen verschil ten opzichte van de huidige situatie. Met betrekking tot kleplijden lijkt behandeling middels een TAVR betere uitkomsten te hebben.

Haalbaarheid

De beschreven interventies zijn haalbaar: ten opzichte van hartfalen is er geen verschil met de huidige situatie. En gezien de verwachte relatief kleine groep patiënten die in aanmerking komt voor een klepvervanging door mediastinale radiotherapie zal er geen verschil in haalbaarheid zijn.

Rationale van de aanbeveling: weging van argumenten voor en tegen de interventies

De aanbeveling is in lijn met de richtlijn hartfalen van de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie.

Behandeling starten moet in overleg met patiënt aangezien er vooralsnog geen bewijs is dat dit de lange termijn uitkomsten gunstig beïnvloed.

Voor het type klepinterventie na radiotherapie op de borst is geen gerandomiseerde studie die een directe vergelijking heeft verricht. Op basis van observationele studies waar deels statische correcties zijn verricht t.b.v. vergelijkbaarheid van groepen komt naar voren dat de uitkomt na een SAVR slechter is na radiotherapie in vergelijking met patiënten die geen bestraling hebben gehad. Dit verschil wordt niet gevonden bij TAVR.

Eindoordeel:

Aanbeveling 1, 2 en 4: Sterke aanbeveling voor.

Aanbeveling 3 en 5: Zwakke aanbeveling voor.

Onderbouwing

Heart failure and valvular disease are both important complications in long-term survivors of Hodgkin-lymphoma and diffuse large B-cell lymphoma. Heart failure is usually detected either during screening with echocardiography or due to signs and/or symptoms suggestive of heart failure. Survivors with a reduced heart function, as shown on echocardiography, are treated with ACE inhibitors or beta-blockers. In those with symptomatic heart failure, adding MRA and SGLT2-inhibitors is advised in the heart failure guidelines. Currently, it is unknown whether these medications are advantageous as treatments in patients with asymptomatic reduced heart function regarding modifying long term risk of cardiovascular morbidity and mortality (i.e. preventing symptomatic heart failure). Typically, cancer survivors have been excluded from landmark heart failure intervention trials. The evidence obtained from these trials has been extrapolated to cancer survivors with heart failure. It is unknown whether the current cardiology heart failure guidelines are applicable to cancer survivors. Furthermore, survivors who previously received radiotherapy to the chest may develop valvular disease. The treatment of valvular disease in this specific population is different from survivors who did not receive radiation. In patients who received radiotherapy, mortality is higher after procedures to treat aortic valve stenosis than for patients who did not receive radiotherapy. It is currently unknown which aortic valve replacement procedure could reduce unfavorable outcomes in patients who received radiotherapy.

No studies fulfilling the selection criteria could be included (see tables 2 and 3).

Table 2. Summary of findings PICO 1 (ACE inhibitors / beta-blockers vs. placebo)

Outcome	Study results and measurements	Absolute effect estimates		Certainty of the Evidence (Quality of evidence)	Conclusions
		Placebo	ACE inhibitors / beta-blockers
Survival (critical)	-	-		No GRADE (no evidence was found)	No evidence was found regarding the effect of ACE inhibitors or beta-blockers when compared with placebo in patients surviving Hodgkin lymphoma or DLBCL with heart failure.
Hospitalization due to heart failure (important)	-	-		No GRADE (no evidence was found)	No evidence was found regarding the effect of ACE inhibitors or beta-blockers when compared with placebo in patients surviving Hodgkin lymphoma or DLBCL with heart failure.

Table 3. Summary of findings PICO 2 (transcatheter aortic valve replacement vs. surgical aortic valve replacement)

Outcome	Study results and measurements	Absolute effect estimates		Certainty of the Evidence (Quality of evidence)	Conclusions
		Surgical aortic valve replacement	Transcatheter aortic valve replacement
Mortality (critical)	-	-		No GRADE (no evidence was found)	No evidence was found regarding the effect of transcatheter aortic valve replacement when compared with surgical aortic valve replacement in patients surviving Hodgkin lymphoma or DLBCL with aortic valve disease after radiation therapy.
Length of hospital stay (important)	-	-		No GRADE (no evidence was found)	No evidence was found regarding the effect of transcatheter aortic valve replacement when compared with surgical aortic valve replacement in patients surviving Hodgkin lymphoma or DLBCL with aortic valve disease after radiation therapy.
Burden of disease (important)	-	-		No GRADE (no evidence was found)	No evidence was found regarding the effect of transcatheter aortic valve replacement when compared with surgical aortic valve replacement in patients surviving Hodgkin lymphoma or DLBCL with aortic valve disease after radiation therapy.

Description of studies

No studies fulfilling the selection criteria could be included.

Results

No studies fulfilling the selection criteria could be included.

A systematic review of the literature was performed to answer the following question(s):

What are the (un)beneficial effects of ACE inhibitors or beta-blockers as treatments for asymptomatic heart dysfunction and/or heart failure on the survival and hospitalization (due to heart failure) in survivors of Hodgkin-lymphoma or diffuse large B-cell lymphoma compared to placebo?
What are the (un)beneficial effects of a transcatheter aortic valve replacement on mortality, length of hospital stay, and burden of disease in survivors of Hodgkin-lymphoma or diffuse large B-cell lymphoma with aortic valve disease who previously received radiotherapy?

Table 1. PICOs

Question 1
Patients	Survivors of Hodgkin-lymphoma or Diffuse Large B-Cell Lymphoma with reduced heart function and/or heart failure
Intervention	ACE inhibitors, beta-blockers
Control	Placebo
Outcomes	Survival, hospitalization due to heart failure
Other selection criteria	Study design: systematic reviews and randomized controlled trials Timing: Treatment (instead of prevention)
Question 2
Patients	Survivors of Hodgkin-lymphoma or Diffuse Large B-Cell Lymphoma with aortic valve disease after radiation therapy
Intervention	Transcatheter aortic valve replacement
Control	Surgical aortic valve replacement
Outcomes	Mortality, length of hospital stay, burden of disease
Other selection criteria	Study design: systematic reviews and randomized controlled trials

Relevant outcome measures

A priori, the guideline panel did not define the outcome measures listed above but used the definitions used in the studies.

PICO 1:

The guideline panel considered survival as a critical outcome measure for decision making; and hospitalization due to heart failure as an important outcome measure for decision making.

PICO 2:

The guideline panel considered mortality as a critical outcome measure for decision making; and length of hospital stay and burden of disease as important outcome measures for decision making.

Search and select (Methods)

PICO 1

The databases Medline (via OVID) and Embase (via Embase.com) were searched with relevant search terms from 2010 until the 24th of September, 2024. The detailed search strategy is listed under the tab ‘Literature search strategy’. The systematic literature search resulted in 64 hits. Studies were selected based on the following criteria: Patients were survivors of Hodgkin-lymphoma or diffuse large B-cell lymphoma, ACE inhibitors or beta-blockers were the intervention, the intervention was provided as treatment for heart failure (studies investigating whether these drugs were effective in preventing cardiac dysfunction and/or heart failure were excluded), the comparator was a placebo, at least one of the outcomes of interest was reported, and the study was a randomized controlled trial or a systematic review of randomized trials. Childhood cancer survivors were excluded. Initially, 33 studies were selected based on title and abstract screening. After reading the full text, all studies were excluded (see the exclusion table under the tab ‘Evidence tabellen’), and no studies could be included.

PICO 2

The databases Medline (via OVID) and Embase (via Embase.com) were searched with relevant search terms from 2010 until the 24th of September, 2024. The detailed search strategy is listed under the tab ‘Literature search strategy’. The systematic literature search resulted in 47 hits. Studies were selected based on the following criteria: Patients were survivors of Hodgkin-lymphoma or diffuse large B-cell lymphoma, patients had prior radiotherapy, patients had aortic valve disease, transcatheter aortic valve replacement was the intervention, the comparator was open aortic valve replacement, at least one of the outcomes of interest was reported, and the study was a randomized controlled trial or a systematic review of randomized trials. Initially, 10 studies were selected based on title and abstract screening. After reading the full text, all studies were excluded (see the exclusion table under the tab ‘Evidence tabellen’), and no studies could be included.

Austin D, Maier RH, Akhter N, Sayari M, Ogundimu E, Maddox JM, Vahabi S, Humphreys AC, Graham J, Oxenham H, Haney S, Cresti N, Verrill M, Osborne W, Wright KL, Goranova R, Bailey JR, Kalakonda N, Macheta M, Kilner MF, Young ME, Morley NJ, Neelakantan P, Gilbert G, Thomas BK, Graham RJ, Fujisawa T, Mills NL, Hildreth V, Prichard J, Kasim AS, Hancock HC, Plummer C. Preventing Cardiac Damage in Patients Treated for Breast Cancer and Lymphoma: The PROACT Clinical Trial. JACC CardioOncol. 2024 Aug 27;6(5):684-696. doi: 10.1016/j.jaccao.2024.07.010. PMID: 39479329; PMCID: PMC11520224.
Belzile-Dugas E, Fremes SE, Eisenberg MJ. Radiation-Induced Aortic Stenosis: An Update on Treatment Modalities. JACC Adv. 2023 Jan 11;2(1):100163. doi: 10.1016/j.jacadv.2022.100163. PMID: 38939030; PMCID: PMC11198354.
Bosch X, Rovira M, Sitges M, Domènech A, Ortiz-Pérez JT, de Caralt TM, Morales-Ruiz M, Perea RJ, Monzó M, Esteve J. Enalapril and carvedilol for preventing chemotherapy-induced left ventricular systolic dysfunction in patients with malignant hemopathies: the OVERCOME trial (preventiOn of left Ventricular dysfunction with Enalapril and caRvedilol in patients submitted to intensive ChemOtherapy for the treatment of Malignant hEmopathies). J Am Coll Cardiol. 2013 Jun 11;61(23):2355-62. doi: 10.1016/j.jacc.2013.02.072. Epub 2013 Apr 10. PMID: 23583763.
Cardinale D, Ciceri F, Latini R, Franzosi MG, Sandri MT, Civelli M, Cucchi G, Menatti E, Mangiavacchi M, Cavina R, Barbieri E, Gori S, Colombo A, Curigliano G, Salvatici M, Rizzo A, Ghisoni F, Bianchi A, Falci C, Aquilina M, Rocca A, Monopoli A, Milandri C, Rossetti G, Bregni M, Sicuro M, Malossi A, Nassiacos D, Verusio C, Giordano M, Staszewsky L, Barlera S, Nicolis EB, Magnoli M, Masson S, Cipolla CM; ICOS-ONE Study Investigators. Anthracycline-induced cardiotoxicity: A multicenter randomised trial comparing two strategies for guiding prevention with enalapril: The International CardioOncology Society-one trial. Eur J Cancer. 2018 May;94:126-137. doi: 10.1016/j.ejca.2018.02.005. Epub 2018 Mar 20. PMID: 29567630.
Donnellan E, Masri A, Johnston DR, Pettersson GB, Rodriguez LL, Popovic ZB, Roselli EE, Smedira NG, Svensson LG, Griffin BP, Desai MY. Long-Term Outcomes of Patients With Mediastinal Radiation-Associated Severe Aortic Stenosis and Subsequent Surgical Aortic Valve Replacement: A Matched Cohort Study. J Am Heart Assoc. 2017 May 5;6(5):e005396. doi: 10.1161/JAHA.116.005396. PMID: 28476874; PMCID: PMC5524090.
Elbadawi A, Albaeni A, Elgendy IY, Ogunbayo GO, Jimenez E, Cornwell L, Chatterjee A, Khalife W, Alkhouli M, Kapadia SR, Jneid H. Transcatheter Versus Surgical Aortic Valve Replacement in Patients With Prior Mediastinal Radiation. JACC Cardiovasc Interv. 2020 Nov 23;13(22):2658-2666. doi: 10.1016/j.jcin.2020.08.010. PMID: 33213751.
Gajanana D, Rogers T, Attaran S, Weintraub WS, Iantorno M, Thourani VH, Buchanan KD, Ben-Dor I, Satler LF, Kolm P, Zhang C, Torguson R, Okubagzi PG, Waksman R. Transcatheter Aortic Valve Replacement in Patients With Symptomatic Severe Aortic Stenosis and Prior External Chest Radiation. Cardiovasc Revasc Med. 2019 May;20(5):376-380. doi: 10.1016/j.carrev.2019.02.015. Epub 2019 Feb 14. PMID: 31079816.
Georgakopoulos P, Roussou P, Matsakas E, Karavidas A, Anagnostopoulos N, Marinakis T, Galanopoulos A, Georgiakodis F, Zimeras S, Kyriakidis M, Ahimastos A. Cardioprotective effect of metoprolol and enalapril in doxorubicin-treated lymphoma patients: a prospective, parallel-group, randomized, controlled study with 36-month follow-up. Am J Hematol. 2010 Nov;85(11):894-6. doi: 10.1002/ajh.21840. PMID: 20872550.
Gupta V, Kumar Singh S, Agrawal V, Bali Singh T. Role of ACE inhibitors in anthracycline-induced cardiotoxicity: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Pediatr Blood Cancer. 2018 Nov;65(11):e27308. doi: 10.1002/pbc.27308. Epub 2018 Jul 15. PMID: 30009543.
Henriksen P, MacLean M, Atter M, Lewis S, Rodriguez A. High-sensitivity cardiac troponin I-guided combination angiotensin receptor blockade and beta blocker therapy to prevent anthracycline cardiotoxicity: the Cardiac CARE RCT. NIHR Journals Library. 2024. PMID: 39259823. DOI: 10.3310/APTU2400.
Henriksen PA, Hall P, MacPherson IR, Joshi SS, Singh T, Maclean M, Lewis S, Rodriguez A, Fletcher A, Everett RJ, Stavert H, Broom A, Eddie L, Primrose L, McVicars H, McKay P, Borley A, Rowntree C, Lord S, Collins G, Radford J, Guppy A, Williams MC, Japp A, Payne JR, Newby DE, Mills NL, Oikonomidou O, Lang NN. Multicenter, Prospective, Randomized Controlled Trial of High-Sensitivity Cardiac Troponin I-Guided Combination Angiotensin Receptor Blockade and Beta-Blocker Therapy to Prevent Anthracycline Cardiotoxicity: The Cardiac CARE Trial. Circulation. 2023 Nov 21;148(21):1680-1690. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.123.064274. Epub 2023 Sep 25. PMID: 37746692; PMCID: PMC10655910.
Jhorawat R, Kumari S, Varma SC, Rohit MK, Narula N, Suri V, Malhotra P, Jain S. Preventive role of carvedilol in adriamycin-induced cardiomyopathy. Indian J Med Res. 2016 Nov;144(5):725-729. doi: 10.4103/ijmr.IJMR_1323_14. PMID: 28361826; PMCID: PMC5393084.
Kherallah RY, Harrison D, Preventza O, Silva GV, Dougherty KG, Coulter SA, Simpson L, Strickman NE, Mortazavi A, Palaskas N, Fish RD, Krajcer Z, Stainback RF, Gomez JCP, Livesay JJ, Coselli JS, Koneru S. Transcatheter aortic valve replacement after chest radiation: A propensity-matched analysis. Int J Cardiol. 2021 Apr 15;329:50-55. doi: 10.1016/j.ijcard.2020.12.054. Epub 2020 Dec 24. PMID: 33359282.
Mohanty BD, Coylewright M, Sequeira AR, Shin D, Liu Y, Li D, Fradley M, Alu MC, Mack MJ, Kapadia SR, Kodali S, Thourani VH, Makkar RR, Leon MB, Malenka D. Characteristics and clinical outcomes in patients with prior chest radiation undergoing TAVR: Observations from PARTNER-2. Catheter Cardiovasc Interv. 2022 May;99(6):1877-1885. doi: 10.1002/ccd.30154. Epub 2022 Mar 15. PMID: 35289473.
Nauffal V, Bay C, Shah PB, Sobieszczyk PS, Kaneko T, O'Gara P, Nohria A. Short-Term Outcomes of Transcatheter Versus Isolated Surgical Aortic Valve Replacement for Mediastinal Radiation-Associated Severe Aortic Stenosis. Circ Cardiovasc Interv. 2021 Feb;14(2):e010009. doi: 10.1161/CIRCINTERVENTIONS.120.010009. Epub 2021 Feb 5. PMID: 33541102.
Yasmin F, Moeed A, Alam MT, Virwani V, Khabir Y, Shaikh A, Vyas AV, Alraies MC. Outcomes after transcatheter aortic valve replacement in cancer survivors with prior chest radiation therapy: an updated systematic review and meta-analysis. Cardiooncology. 2024 Sep 12;10(1):61. doi: 10.1186/s40959-024-00265-7. PMID: 39267144; PMCID: PMC11391771.
Yazdchi F, Hirji SA, Nohria A, Percy E, Harloff M, Malarczyk A, Newell P, Kerolos MB, McGurk S, Shekar P, Shah P, Kaneko T. Transcatheter Compared With Surgical Aortic Valve Replacement in Patients With Previous Chest-Directed Radiation Therapy. JACC CardioOncol. 2021 Sep 21;3(3):397-407. doi: 10.1016/j.jaccao.2021.07.005. PMID: 34604800; PMCID: PMC8463724.
Zhang D, Guo W, Al-Hijji MA, El Sabbagh A, Lewis BR, Greason K, Sandhu GS, Eleid MF, Holmes DR, Herrmann J. Outcomes of Patients With Severe Symptomatic Aortic Valve Stenosis After Chest Radiation: Transcatheter Versus Surgical Aortic Valve Replacement. J Am Heart Assoc. 2019 May 21;8(10):e012110. doi: 10.1161/JAHA.119.012110. PMID: 31124737; PMCID: PMC6585322.

Risk of Bias tables

Niet van toepassing.

Table of excluded studies

PICO 1

Reference	Reason for exclusion
Abdel-Rahman O, Alorabi M. Use of angiotensin-converting enzyme inhibitors in the prophylaxis of anthracycline or trastuzumab-related cardiac dysfunction: preclinical and clinical considerations. Expert Rev Anticancer Ther. 2015;15(7):829-37. doi: 10.1586/14737140.2015.1047766. Epub 2015 May 26. PMID: 26013380.	Narrative review
Austin D., Maier R.H., Akhter N., Sayari M., Ogundimu E., Maddox J.M., Vahabi S., Humphreys A.C., Graham J., Oxenham H., Haney S., Cresti N., Verrill M., Osborne W., Wright K.L., Goranova R., Bailey J.R., Kalakonda N., Macheta M., Kilner M.F., Young M.E., Morley N.J., Neelakantan P., Gilbert G., Thomas B.K., Graham R.J., Fujisawa T., Mills N.L., Hildreth V., Prichard J., Kasim A.S., Hancock H.C., Plummer C. Preventing Cardiac Damage in Patients Treated for Breast Cancer and Lymphoma: The PROACT Clinical Trial. JACC: CardioOncology 2024	Wrong population (geen subanalyse voor NLH)
Bolli R, Perin EC, Willerson JT, Yang PC, Traverse JH, Henry TD, Pepine CJ, Mitrani RD, Hare JM, Murphy MP, March KL, Ikram S, Lee DP, O'Brien C, Durand JB, Miller K, Lima JA, Ostovaneh MR, Ambale-Venkatesh B, Gee AP, Richman S, Taylor DA, Sayre SL, Bettencourt J, Vojvodic RW, Cohen ML, Simpson LM, Lai D, Aguilar D, Loghin C, Moyé L, Ebert RF, Davis BR, Simari RD; Cardiovascular Cell Therapy Research Network (CCTRN). Allogeneic Mesenchymal Cell Therapy in Anthracycline-Induced Cardiomyopathy Heart Failure Patients: The CCTRN SENECA Trial. JACC CardioOncol. 2020 Nov;2(4):581-595. doi: 10.1016/j.jaccao.2020.09.001. Epub 2020 Dec 22. PMID: 33403362; PMCID: PMC7781291.	Wrong intervention
Bosch X, Rovira M, Sitges M, Domènech A, Ortiz-Pérez JT, de Caralt TM, Morales-Ruiz M, Perea RJ, Monzó M, Esteve J. Enalapril and carvedilol for preventing chemotherapy-induced left ventricular systolic dysfunction in patients with malignant hemopathies: the OVERCOME trial (preventiOn of left Ventricular dysfunction with Enalapril and caRvedilol in patients submitted to intensive ChemOtherapy for the treatment of Malignant hEmopathies). J Am Coll Cardiol. 2013 Jun 11;61(23):2355-62. doi: 10.1016/j.jacc.2013.02.072. Epub 2013 Apr 10. PMID: 23583763.	Wrong population
Cannata FF. Nebivolol versus placebo in patients undergoing anthracyclines (CONTROL Trial): rationale and study design. 2023 Journal of Cardiovascular Medicine, Jaargang:24, Uitgave:7, Pagina(s):469-474	Study protocol
Cardinale D, Ciceri F, Latini R, Franzosi MG, Sandri MT, Civelli M, Cucchi G, Menatti E, Mangiavacchi M, Cavina R, Barbieri E, Gori S, Colombo A, Curigliano G, Salvatici M, Rizzo A, Ghisoni F, Bianchi A, Falci C, Aquilina M, Rocca A, Monopoli A, Milandri C, Rossetti G, Bregni M, Sicuro M, Malossi A, Nassiacos D, Verusio C, Giordano M, Staszewsky L, Barlera S, Nicolis EB, Magnoli M, Masson S, Cipolla CM; ICOS-ONE Study Investigators. Anthracycline-induced cardiotoxicity: A multicenter randomised trial comparing two strategies for guiding prevention with enalapril: The International CardioOncology Society-one trial. Eur J Cancer. 2018 May;94:126-137. doi: 10.1016/j.ejca.2018.02.005. Epub 2018 Mar 20. PMID: 29567630.	Wrong population
Cozma A, Sporis ND, Lazar AL, Buruiana A, Ganea AM, Malinescu TV, Berechet BM, Fodor A, Sitar-Taut AV, Vlad VC, Negrean V, Orasan OH. Cardiac Toxicity Associated with Immune Checkpoint Inhibitors: A Systematic Review. Int J Mol Sci. 2022 Sep 19;23(18):10948. doi: 10.3390/ijms231810948. PMID: 36142866; PMCID: PMC9502843.	Wrong intervention
Darby SC, Cutter DJ, Boerma M, Constine LS, Fajardo LF, Kodama K, Mabuchi K, Marks LB, Mettler FA, Pierce LJ, Trott KR, Yeh ET, Shore RE. Radiation-related heart disease: current knowledge and future prospects. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2010 Mar 1;76(3):656-65. doi: 10.1016/j.ijrobp.2009.09.064. PMID: 20159360; PMCID: PMC3910096.	Narrative review
de Almeida LB, Laterza MC, Rondon MUPB, Toschi-Dias E, de Matos LDNJ, Oliveira CC, Trevizan PF, Martinez DG. High-dose Chemotherapy Impairs Cardiac Autonomic Control of Hospitalized Cancer Patients Undergoing Autologous Hematopoietic Stem Cell Transplantation. Clin Lymphoma Myeloma Leuk. 2023 Mar;23(3):e131-e138. doi: 10.1016/j.clml.2022.12.010. Epub 2022 Dec 20. PMID: 36604245.	Wrong intervention
Donis N, Oury C, Moonen M, Lancellotti P. Treating cardiovascular complications of radiotherapy: a role for new pharmacotherapies. Expert Opin Pharmacother. 2018 Apr;19(5):431-442. doi: 10.1080/14656566.2018.1446080. Epub 2018 Mar 1. PMID: 29494295.	Narrative review
Georgakopoulos P, Roussou P, Matsakas E, Karavidas A, Anagnostopoulos N, Marinakis T, Galanopoulos A, Georgiakodis F, Zimeras S, Kyriakidis M, Ahimastos A. Cardioprotective effect of metoprolol and enalapril in doxorubicin-treated lymphoma patients: a prospective, parallel-group, randomized, controlled study with 36-month follow-up. Am J Hematol. 2010 Nov;85(11):894-6. doi: 10.1002/ajh.21840. PMID: 20872550.	Wrong study type: letter
Gupta V, Kumar Singh S, Agrawal V, Bali Singh T. Role of ACE inhibitors in anthracycline-induced cardiotoxicity: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Pediatr Blood Cancer. 2018 Nov;65(11):e27308. doi: 10.1002/pbc.27308. Epub 2018 Jul 15. PMID: 30009543.	Wrong population/intervention (timing)
Harries I, Biglino G, Ford K, Nelson M, Rego G, Srivastava P, Williams M, Berlot B, De Garate E, Baritussio A, Liang K, Baquedano M, Chavda N, Lawton C, Shearn A, Otton S, Lowry L, Nightingale AK, Carlos Plana J, Marks D, Emmanueli C, Bucciarelli-Ducci C. Prospective multiparametric CMR characterization and MicroRNA profiling of anthracycline cardiotoxicity: A pilot translational study. Int J Cardiol Heart Vasc. 2022 Nov 8;43:101134. doi: 10.1016/j.ijcha.2022.101134. PMID: 36389268; PMCID: PMC9647504.	Wrong intervention
Henning RJ, Harbison RD. Cardio-oncology: cardiovascular complications of cancer therapy. Future Cardiol. 2017 Jul;13(4):379-396. doi: 10.2217/fca-2016-0081. Epub 2017 Jun 29. PMID: 28660778.	Narrative review
Henriksen PA, Hall P, MacPherson IR, Joshi SS, Singh T, Maclean M, Lewis S, Rodriguez A, Fletcher A, Everett RJ, Stavert H, Broom A, Eddie L, Primrose L, McVicars H, McKay P, Borley A, Rowntree C, Lord S, Collins G, Radford J, Guppy A, Williams MC, Japp A, Payne JR, Newby DE, Mills NL, Oikonomidou O, Lang NN. Multicenter, Prospective, Randomized Controlled Trial of High-Sensitivity Cardiac Troponin I-Guided Combination Angiotensin Receptor Blockade and Beta-Blocker Therapy to Prevent Anthracycline Cardiotoxicity: The Cardiac CARE Trial. Circulation. 2023 Nov 21;148(21):1680-1690. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.123.064274. Epub 2023 Sep 25. PMID: 37746692; PMCID: PMC10655910.\	Wrong population
Henriksen PA, Hall P, Oikonomidou O, MacPherson IR, Maclean M, Lewis S, McVicars H, Broom A, Scott F, McKay P, Borley A, Rowntree C, Lord S, Collins G, Radford J, Guppy A, Payne JR, Newby DE, Mills NL, Lang NN. Rationale and Design of the Cardiac CARE Trial: A Randomized Trial of Troponin-Guided Neurohormonal Blockade for the Prevention of Anthracycline Cardiotoxicity. Circ Heart Fail. 2022 Jul;15(7):e009445. doi: 10.1161/CIRCHEARTFAILURE.121.009445. Epub 2022 Jun 29. PMID: 35766037.	Study protocol
Henriksen P, MacLean M, Atter M, Lewis S, Rodriguez A. High-sensitivity cardiac troponin I-guided combination angiotensin receptor blockade and beta blocker therapy to prevent anthracycline cardiotoxicity: the Cardiac CARE RCT. Southampton (UK): National Institute for Health and Care Research; 2024 Aug. PMID: 39259823.	Duplicate, full EME programme study report of Henriksen 2023
Herrmann J, Lerman A, Sandhu NP, Villarraga HR, Mulvagh SL, Kohli M. Evaluation and management of patients with heart disease and cancer: cardio-oncology. Mayo Clin Proc. 2014 Sep;89(9):1287-306. doi: 10.1016/j.mayocp.2014.05.013. PMID: 25192616; PMCID: PMC4258909.	Narrative review
Jhorawat R, Kumari S, Varma SC, Rohit MK, Narula N, Suri V, Malhotra P, Jain S. Preventive role of carvedilol in adriamycin-induced cardiomyopathy. Indian J Med Res. 2016 Nov;144(5):725-729. doi: 10.4103/ijmr.IJMR_1323_14. PMID: 28361826; PMCID: PMC5393084.	Wrong population?
Li X, Li Y, Zhang T, Xiong X, Liu N, Pang B, Ruan Y, Gao Y, Shang H, Xing Y. Role of cardioprotective agents on chemotherapy-induced heart failure: A systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials. Pharmacol Res. 2020 Jan;151:104577. doi: 10.1016/j.phrs.2019.104577. Epub 2019 Nov 29. PMID: 31790821.	Wrong population, wrong outcome
Maier RH, Plummer C, Kasim AS, Akhter N, Ogundimu E, Maddox J, Graham J, Stewart M, Wardley A, Haney S, Vahabi S, Oxenham H, Humphreys A, Cresti N, Verrill M, Graham R, Chang L, Hancock HC, Austin D. Preventing cardiotoxicity in patients with breast cancer and lymphoma: protocol for a multicentre randomised controlled trial (PROACT). BMJ Open. 2022 Dec 30;12(12):e066252. doi: 10.1136/bmjopen-2022-066252. PMID: 36585130; PMCID: PMC9809245.	Study protocol
Mattiello V, Barone A, Giannarelli D, Noto A, Cecchi N, Rampi N, Cassin R, Reda G. Predictors of ibrutinib-associated atrial fibrillation: 5-year follow-up of a prospective study. Hematol Oncol. 2023 Aug;41(3):363-370. doi: 10.1002/hon.3126. Epub 2023 Feb 15. PMID: 36762406.	Wrong study type (prognostic)
Mondragon K.A.M., Velasquez J.R.H., Sacdalan D.B.L., Abrahan L.L., Real I.O., Punzalan F.E.R. The role of prophylactic renin-angiotensin system inhibitors for the prevention of anthracycline-induced cardiotoxicity among adult cancer patients: A meta-analysis. 2017. Phillippine Journal of Internal Medicine	Wring population
Nowakowska M, Płońska-Gościniak E, Szyszka A, Chrzanowski Ł, Krakowska M, Potemski P, Mizia-Stec K, Gąsior Z, Bodys A, Siński M, Gościńska-Szmagała A, Gościniak P, Różewicz M, Zaborska B, Braksator W, Kosior D, Kasprzak JD. Cardiovascular risk factors among cancer patients qualified for systemic treatment. Analysis of a cardiovascular disease-free cohort from the Polish multicentre study ONCOECHO. Arch Med Sci. 2020 Nov 2;16(6):1295-1303. doi: 10.5114/aoms.2020.100401. PMID: 33224328; PMCID: PMC7667439.	Wrong intervention
Octavia Y, Tocchetti CG, Gabrielson KL, Janssens S, Crijns HJ, Moens AL. Doxorubicin-induced cardiomyopathy: from molecular mechanisms to therapeutic strategies. J Mol Cell Cardiol. 2012 Jun;52(6):1213-25. doi: 10.1016/j.yjmcc.2012.03.006. Epub 2012 Mar 21. PMID: 22465037.	Narrative review
Ohman RE, Yang EH, Abel ML. Inequity in Cardio-Oncology: Identifying Disparities in Cardiotoxicity and Links to Cardiac and Cancer Outcomes. J Am Heart Assoc. 2021 Dec 21;10(24):e023852. doi: 10.1161/JAHA.121.023852. Epub 2021 Dec 16. PMID: 34913366; PMCID: PMC9075267.	Narrative review
Piña P, Taveras A, Khan A, Coyle J, Bueno V, Shah N, Cuello L, Collado S, Mauer A, Danciu S, Herrera CJ. Comparison of Patients' Phenotypes, Guideline-Directed Recommendations Compliance and Rates of Cardiotoxicity between Caribbean and United States Cardio-oncology Programs. Glob Heart. 2022 Sep 20;17(1):67. doi: 10.5334/gh.1153. PMID: 36199568; PMCID: PMC9504154.	Wrong population
Puzzovivo A, Fioretti AM, Minoia C, Villoni R, Carbonara S, Graziano G, Pavone F, Guarini A, Oliva S. Echocardiography Monitoring during Anthracycline Administration in Hodgkin and Non-Hodgkin's Lymphoma: The Tei Index Evaluation. J Pers Med. 2022 Feb 16;12(2):290. doi: 10.3390/jpm12020290. PMID: 35207777; PMCID: PMC8880655.	Wrong intervention
Radmilovic J, Di Vilio A, D'Andrea A, Pastore F, Forni A, Desiderio A, Ragni M, Quaranta G, Cimmino G, Russo V, Scherillo M, Golino P. The Pharmacological Approach to Oncologic Patients with Acute Coronary Syndrome. J Clin Med. 2020 Dec 3;9(12):3926. doi: 10.3390/jcm9123926. PMID: 33287336; PMCID: PMC7761724.	Narrative review, wrong population (unspecified: cancer patients)
Shah S, Nohria A. Advanced heart failure due to cancer therapy. Curr Cardiol Rep. 2015;17(4):16. doi: 10.1007/s11886-015-0570-3. PMID: 25687365.	Narrative review
Smith LA, Cornelius VR, Plummer CJ, Levitt G, Verrill M, Canney P, Jones A. Cardiotoxicity of anthracycline agents for the treatment of cancer: systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. BMC Cancer. 2010 Jun 29;10:337. doi: 10.1186/1471-2407-10-337. PMID: 20587042; PMCID: PMC2907344.	Wrong intervention
Vakilpour A, Lefebvre B, Lai C, Scherrer-Crosbie M. Heartbreaker: Detection and prevention of cardiotoxicity in hematological malignancies. Blood Rev. 2024 Mar;64:101166. doi: 10.1016/j.blre.2023.101166. Epub 2023 Dec 31. PMID: 38182490.	Narrative review
Yun S, Vincelette ND, Abraham I. Cardioprotective role of β-blockers and angiotensin antagonists in early-onset anthracyclines-induced cardiotoxicity in adult patients: a systematic review and meta-analysis. Postgrad Med J. 2015 Nov;91(1081):627-33. doi: 10.1136/postgradmedj-2015-133535. Epub 2015 Sep 23. PMID: 26399268.	Wrong population, wrong outcome

PICO 2

Reference	Reason for exclusion
Chen MH, Blackington LH, Zhou J, Chu TF, Gauvreau K, Marcus KJ, Fisher DC, Diller LR, Ng AK. Blood pressure is associated with occult cardiovascular disease in prospectively studied Hodgkin lymphoma survivors after chest radiation. Leuk Lymphoma. 2014 Nov;55(11):2477-83. doi: 10.3109/10428194.2013.879716. Epub 2014 Feb 27. PMID: 24397615.	Wrong study type
Darby SC, Cutter DJ, Boerma M, Constine LS, Fajardo LF, Kodama K, Mabuchi K, Marks LB, Mettler FA, Pierce LJ, Trott KR, Yeh ET, Shore RE. Radiation-related heart disease: current knowledge and future prospects. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2010 Mar 1;76(3):656-65. doi: 10.1016/j.ijrobp.2009.09.064. PMID: 20159360; PMCID: PMC3910096.	Narrative review
Dieffenbach BV, Murphy AJ, Liu Q, Ramsey DC, Geiger EJ, Diller LR, Howell RM, Oeffinger KC, Robison LL, Yasui Y, Armstrong GT, Chow EJ, Weil BR, Weldon CB. Cumulative burden of late, major surgical intervention in survivors of childhood cancer: a report from the Childhood Cancer Survivor Study (CCSS) cohort. Lancet Oncol. 2023 Jun;24(6):691-700. doi: 10.1016/S1470-2045(23)00154-7. Epub 2023 May 11. PMID: 37182536; PMCID: PMC10348667.	Wrong comparisons
Hodgson DC. Long-term toxicity of chemotherapy and radiotherapy in lymphoma survivors: optimizing treatment for individual patients. Clin Adv Hematol Oncol. 2015 Feb;13(2):103-12. PMID: 25774480.	Narrative/perspective
Jacob A, Thyagarajan B, Kumar MP, Shaikh N, Sharon D. Cardiovascular effects of Hodgkin's lymphoma: a review of literature. J Cancer Res Clin Oncol. 2018 Jan;144(1):99-107. doi: 10.1007/s00432-017-2560-x. Epub 2017 Dec 18. PMID: 29255934.	Narrative review
Ohman RE, Yang EH, Abel ML. Inequity in Cardio-Oncology: Identifying Disparities in Cardiotoxicity and Links to Cardiac and Cancer Outcomes. J Am Heart Assoc. 2021 Dec 21;10(24):e023852. doi: 10.1161/JAHA.121.023852. Epub 2021 Dec 16. PMID: 34913366; PMCID: PMC9075267.	Narrative review
Oliva S, Puzzovivo A, Gerardi C, Allocati E, De Sanctis V, Minoia C, Skrypets T, Guarini A, Gini G. Late Cardiological Sequelae and Long-Term Monitoring in Classical Hodgkin Lymphoma and Diffuse Large B-Cell Lymphoma Survivors: A Systematic Review by the Fondazione Italiana Linfomi. Cancers (Basel). 2021 Dec 23;14(1):61. doi: 10.3390/cancers14010061. PMID: 35008222; PMCID: PMC8750391.	Wrong intervention/comparison
Shell D. The role of cardiac surgery in radiation-associated heart disease: a scoping review. Gen Thorac Cardiovasc Surg. 2023 Nov;71(11):629-638. doi: 10.1007/s11748-023-01939-2. Epub 2023 May 11. PMID: 37166740.	Narrative
Stone CR, Mickle AT, Boyne DJ, Mohamed A, Rabi DM, Brenner DR, Friedenreich CM. Treatment for lymphoma and late cardiovascular disease risk: A systematic review and meta-analysis. Health Sci Rep. 2019 Aug 13;2(10):e135. doi: 10.1002/hsr2.135. PMID: 31667360; PMCID: PMC6811739.	Wrong intervention/control
Yasmin F, Moeed A, Alam MT, Virwani V, Khabir Y, Shaikh A, Vyas AV, Alraies MC. Outcomes after transcatheter aortic valve replacement in cancer survivors with prior chest radiation therapy: an updated systematic review and meta-analysis. Cardiooncology. 2024 Sep 12;10(1):61. doi: 10.1186/s40959-024-00265-7. PMID: 39267144; PMCID: PMC11391771.	Wrong intervention (RT vs no RT)

Beoordelingsdatum en geldigheid

Publicatiedatum : 26-03-2026

Beoordeeld op geldigheid : 26-03-2026

Initiatief en autorisatie

Initiatief:

Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie

Geautoriseerd door:

Nederlandse Internisten Vereniging
Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen
Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
Nederlandse Vereniging voor Cardiologie
Nederlandse Vereniging voor Radiologie

Algemene gegevens

De ontwikkeling/herziening van deze richtlijnmodule werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd uit de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijnmodule.

Samenstelling werkgroep

Voor het ontwikkelen van de richtlijnmodule is in 2021 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van alle relevante specialismen (zie hiervoor de Samenstelling van de werkgroep) die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met late effecten na hodgkinlymfoom en/of diffuus grootcellig B-cellymfoom (DLBCL).

Werkgroep

dr. B.M.P. (Berthe) Aleman (voorzitter), radiotherapeut Antoni van Leeuwenhoek, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
dr. L.A. (Laurien) Daniels, radiotherapeut Amsterdam UMC, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
dr. F. (Francisca) Ong, radiotherapeut Medisch Spectrum Twente, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
drs. C.P.M. (Cécile) Janus, radiotherapeut Erasmus MC, Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie
drs. L.C.J. (Liane) te Boome, internist hematoloog Haaglanden MC, Nederlandse Internisten Vereniging
dr. D.J. (Dick Johan) van Spronsen, internist hematoloog Radboudumc, Nederlandse Internisten Vereniging
dr. T.M. (Tanya) Bisseling, MDL-arts Radboudumc, Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen
dr. A. (Arco) Teske, cardioloog UMC Utrecht, Nederlandse Vereniging voor Cardiologie
dr. A. (Adriaan) Coenen, radioloog Erasmuc MC, Nederlandse Vereniging voor Radiologie
dr. Ir. J.A. (Jan) Mol, patiëntvertegenwoordiger, Stichting Hematon

Met dank aan

dr. W.K. (Wouter) de Jong, longarts UMC Utrecht, Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose

Met ondersteuning van

dr. A. (Anja) van der Hout, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (vanaf november 2024)
dr. C. (Charlotte) Gaasterland, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (tot november 2024)
dr. M. (Michiel) Oerbekke, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
dr. R.J.S. (Rayna) Anijs, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
dr. E. (Ekaterina) van Dorp – Baranova, adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
drs. T. (Thibaut) Dederen, junior adviseur Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten

Belangenverklaringen

De Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling is gevolgd. Alle werkgroepleden hebben schriftelijk verklaard of zij in de laatste drie jaar directe financiële belangen (betrekking bij een commercieel bedrijf, persoonlijke financiële belangen, onderzoeksfinanciering) of indirecte belangen (persoonlijke relaties, reputatiemanagement) hebben gehad. Gedurende de ontwikkeling of herziening van een module worden wijzigingen in belangen aan de voorzitter doorgegeven. De belangenverklaring wordt opnieuw bevestigd tijdens de commentaarfase.

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten.

Werkgroeplid	Functie	Nevenfuncties	Gemelde belangen	Ondernomen actie
Aleman (voorzitter)	Radiotherapeut-oncoloog Antoni van Leeuwenhoek	Eenmalige bijdrage aan e-learning "(Over)Leven met kanker" voor MSD Academy - betaald door MSD (november 2022) Educatieve video-opname en dia-serie gericht op het verbeteren van (h)erkenning van late effecten na behandeling voor Hodgkin lymfoom en de waarde van nazorg voor lymfoom overlevers (betaald door Takeda 31-03-2025).	Projectleider/principal investigator op aantal onderzoeksprojecten: * KWF - Prediction tools for HL patient to weigh benefits and harms of different treatment and harms (Projectleider NEE) * ZE&GG - Evaluation of nationwide long-term follow-up care for lymphoma survivors in the NL (Projectleider JA) * KWF - the BETER-REFLECT Biobank: a Resourse for studies on late Effects	Geen
Bisseling	Maagdarmleverarts Radboudumc	-	Geen	Geen
Coenen	Radioloog Erasmus MC	-	Geen	Geen
Daniëls	Radiotherapeut-oncoloog Amsterdam UMC	Masterclass Blaascarcinoom met sponsoring via Pfeizer 2023 en 2024	Varian - Blaascarcinoom (Projectleider NEE)	Geen
Janus	Radiotherapeut-oncoloog Erasmus MC Rotterdam	-	Geen	Geen
Mol	Stichting Hematon, Raad van toezicht	* Adviesraad KWF (tot april 2025), * Lid Demonstrator Advisory Board van Oncode Accelerator * Lid Stakeholder Network Europese HTA namens Lymphoma Coalition	Geen	Geen
Ong	Radiotherapeut-oncoloog, Medisch Centrum Twente, Enschede	* Gastlessen over Radiotherapie aan oncologie verpleegkundigen i.o. (betaling aan afdeling) * eenmalige presentatie tijdens Masterclass Hematologie voor verpleegkundigen (betaald door Janssen), nov 2023	Geen	Geen
Te Boome	Internist-hematoloog, Haaglanden Medisch Centrum	Hovon lymfoom werkgroep, onbetaald	1. IKNL - Health Related Quality of Life among Lymphoma (geen projectleider) 2. EORTC - protocol 1537-LYMG-COBRA (Projectleider NEE) 3. AbbVie - Protocol for Study M20-621 Epcoritamab in Combination With R-CHOP Compared to R-CHOP in Newly (Projectleider NEE) 4. HOVON - HOVON 174 (geen projectleider) 5. EORTC - A randomised phase III trial with a PET response adapted design comparing ABVD +/- ISRT with A2VD +/- ISRT in patients with previously untreated stage IA/IIA Hodgkin lymphoma (Projectleider NEE)	Geen
Teske	Staflid cardiologie, afdeling cardiologie, divisie hart en longen, Universitair Medisch Centrum Utrecht	-	Geen	Geen
Van Spronsen	Internist-hematoloog in het Radboudumc in Nijmegen	-	Geen	Geen

Inbreng patiëntenperspectief

Er werd aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door het uitnodigen van patiëntenorganisaties voor de schriftelijke knelpunteninventarisatie, een afgevaardigde namens een patiëntenorganisatie in de werkgroep. De verkregen input is meegenomen bij het opstellen van de uitgangsvragen, de keuze voor de uitkomstmaten en bij het opstellen van de overwegingen. De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan Hematon en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijnmodule is conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uitgevoerd om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema op de Richtlijnendatabase).

Module	Uitkomst raming	Toelichting
Behandeling van hart- en vaatziekten	geen financiële gevolgen	Hoewel uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) breed toepasbaar zijn (5.000-40.000 patiënten), volgt ook uit de toetsing dat [het overgrote deel (±90%) van de zorgaanbieders en zorgverleners al aan de norm voldoet. Er worden daarom geen substantiële financiële gevolgen verwacht.

Werkwijze

AGREE

Deze richtlijnmodule is opgesteld conform de eisen vermeld in het rapport Medisch Specialistische Richtlijnen 2.0 van de adviescommissie Richtlijnen van de Raad Kwaliteit. Dit rapport is gebaseerd op het AGREE II instrument (Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation II; Brouwers, 2010).

Knelpuntenanalyse en uitgangsvragen

Tijdens de voorbereidende fase inventariseerde de werkgroep de knelpunten in de zorg voor patiënten met hodgkinlymfoom en/of diffuus grootcellig B-cellymfoom (DLBCL).

De werkgroep beoordeelde de aanbeveling(en) uit de eerdere richtlijnen over late effecten na hodgkinlymfoom:

Cardiovasculaire schade na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
Fertiliteit en osteoporose na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
Miltschade na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
Nekklachten na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
Overige late effecten na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
Schildklierschade na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)
Tweede tumoren na hodgkinlymfoom (NVRO, 2016)

Tevens zijn er knelpunten aangedragen tijdens een schriftelijke knelpunteninventarisatie. Een verslag hiervan is opgenomen onder aanverwante producten.

Op basis van de uitkomsten van de knelpuntenanalyse zijn door de werkgroep concept-uitgangsvragen opgesteld en definitief vastgesteld.

Uitkomstmaten

Na het opstellen van de zoekvraag behorende bij de uitgangsvraag inventariseerde de werkgroep welke uitkomstmaten voor de patiënt relevant zijn, waarbij zowel naar gewenste als ongewenste effecten werd gekeken. Hierbij werd een maximum van acht uitkomstmaten gehanteerd. De werkgroep waardeerde deze uitkomstmaten volgens hun relatieve belang bij de besluitvorming rondom aanbevelingen, als cruciaal (kritiek voor de besluitvorming), belangrijk (maar niet cruciaal) en onbelangrijk. Tevens definieerde de werkgroep tenminste voor de cruciale uitkomstmaten welke verschillen zij klinisch (patiënt) relevant vonden.

Methode literatuursamenvatting

Een uitgebreide beschrijving van de strategie voor zoeken en selecteren van literatuur is te vinden onder ‘Zoeken en selecteren’ onder Onderbouwing. Indien mogelijk werd de data uit verschillende studies gepoold in een random-effects model. Review Manager 5.4 werd gebruikt voor de statistische analyses. De beoordeling van de kracht van het wetenschappelijke bewijs wordt hieronder toegelicht.

Beoordelen van de kracht van het wetenschappelijke bewijs

De kracht van het wetenschappelijke bewijs werd bepaald volgens de GRADE-methode. GRADE staat voor ‘Grading Recommendations Assessment, Development and Evaluation’ (zie http://www.gradeworkinggroup.org/). De basisprincipes van de GRADE-methodiek zijn: het benoemen en prioriteren van de klinisch (patiënt) relevante uitkomstmaten, een systematische review per uitkomstmaat, en een beoordeling van de bewijskracht per uitkomstmaat op basis van de acht GRADE-domeinen (domeinen voor downgraden: risk of bias, inconsistentie, indirectheid, imprecisie, en publicatiebias; domeinen voor upgraden: dosis-effect relatie, groot effect, en residuele plausibele confounding).

GRADE onderscheidt vier gradaties voor de kwaliteit van het wetenschappelijk bewijs: hoog, redelijk, laag en zeer laag. Deze gradaties verwijzen naar de mate van zekerheid die er bestaat over de literatuurconclusie, in het bijzonder de mate van zekerheid dat de literatuurconclusie de aanbeveling adequaat ondersteunt (Schünemann, 2013; Hultcrantz, 2017).

GRADE	Definitie
Hoog	er is hoge zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt; het is zeer onwaarschijnlijk dat de literatuurconclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.
Redelijk	er is redelijke zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt; het is mogelijk dat de conclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.
Laag	er is lage zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt; er is een reële kans dat de conclusie klinisch relevant verandert wanneer er resultaten van nieuw grootschalig onderzoek aan de literatuuranalyse worden toegevoegd.
Zeer laag	er is zeer lage zekerheid dat het ware effect van behandeling dichtbij het geschatte effect van behandeling ligt; de literatuurconclusie is zeer onzeker.

Bij het beoordelen (graderen) van de kracht van het wetenschappelijk bewijs in richtlijnen volgens de GRADE-methodiek spelen grenzen voor klinische besluitvorming een belangrijke rol (Hultcrantz, 2017). Dit zijn de grenzen die bij overschrijding aanleiding zouden geven tot een aanpassing van de aanbeveling. Om de grenzen voor klinische besluitvorming te bepalen moeten alle relevante uitkomstmaten en overwegingen worden meegewogen. De grenzen voor klinische besluitvorming zijn daarmee niet één op één vergelijkbaar met het minimaal klinisch relevant verschil (Minimal Clinically Important Difference, MCID). Met name in situaties waarin een interventie geen belangrijke nadelen heeft en de kosten relatief laag zijn, kan de grens voor klinische besluitvorming met betrekking tot de effectiviteit van de interventie bij een lagere waarde (dichter bij het nuleffect) liggen dan de MCID (Hultcrantz, 2017).

Overwegingen (van bewijs naar aanbeveling)

Om te komen tot een aanbeveling zijn naast (de kwaliteit van) het wetenschappelijke bewijs ook andere aspecten belangrijk en worden meegewogen, zoals aanvullende argumenten uit bijvoorbeeld de biomechanica of fysiologie, waarden en voorkeuren van patiënten, kosten (middelenbeslag), aanvaardbaarheid, haalbaarheid en implementatie. Deze aspecten zijn systematisch vermeld en beoordeeld (gewogen) onder het kopje ‘Overwegingen’ en kunnen (mede) gebaseerd zijn op expert opinion. Hierbij is gebruik gemaakt van een gestructureerd format gebaseerd op het evidence-to-decision framework van de internationale GRADE Working Group (Alonso-Coello, 2016a; Alonso-Coello 2016b). Dit evidence-to-decision framework is een integraal onderdeel van de GRADE methodiek.

Formuleren van aanbevelingen

De aanbevelingen geven antwoord op de uitgangsvraag en zijn gebaseerd op het beschikbare wetenschappelijke bewijs en de belangrijkste overwegingen, en een weging van de gunstige en ongunstige effecten van de relevante interventies. De kracht van het wetenschappelijk bewijs en het gewicht dat door de werkgroep wordt toegekend aan de overwegingen, bepalen samen de sterkte van de aanbeveling. Conform de GRADE-methodiek sluit een lage bewijskracht van conclusies in de systematische literatuuranalyse een sterke aanbeveling niet a priori uit, en zijn bij een hoge bewijskracht ook zwakke aanbevelingen mogelijk (Agoritsas, 2017; Neumann, 2016). De sterkte van de aanbeveling wordt altijd bepaald door weging van alle relevante argumenten tezamen. De werkgroep heeft bij elke aanbeveling opgenomen hoe zij tot de richting en sterkte van de aanbeveling zijn gekomen.

In de GRADE-methodiek wordt onderscheid gemaakt tussen sterke en zwakke (of conditionele) aanbevelingen. De sterkte van een aanbeveling verwijst naar de mate van zekerheid dat de voordelen van de interventie opwegen tegen de nadelen (of vice versa), gezien over het hele spectrum van patiënten waarvoor de aanbeveling is bedoeld. De sterkte van een aanbeveling heeft duidelijke implicaties voor patiënten, behandelaars en beleidsmakers (zie onderstaande tabel). Een aanbeveling is geen dictaat, zelfs een sterke aanbeveling gebaseerd op bewijs van hoge kwaliteit (GRADE gradering HOOG) zal niet altijd van toepassing zijn, onder alle mogelijke omstandigheden en voor elke individuele patiënt.

Implicaties van sterke en zwakke aanbevelingen voor verschillende richtlijngebruikers
	Sterke aanbeveling	Zwakke (conditionele) aanbeveling
Voor patiënten	De meeste patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak kiezen en slechts een klein aantal niet.	Een aanzienlijk deel van de patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak kiezen, maar veel patiënten ook niet.
Voor behandelaars	De meeste patiënten zouden de aanbevolen interventie of aanpak moeten ontvangen.	Er zijn meerdere geschikte interventies of aanpakken. De patiënt moet worden ondersteund bij de keuze voor de interventie of aanpak die het beste aansluit bij zijn of haar waarden en voorkeuren.
Voor beleidsmakers	De aanbevolen interventie of aanpak kan worden gezien als standaardbeleid.	Beleidsbepaling vereist uitvoerige discussie met betrokkenheid van veel stakeholders. Er is een grotere kans op lokale beleidsverschillen.

Organisatie van zorg

In de knelpuntenanalyse en bij de ontwikkeling van de richtlijnmodule is expliciet aandacht geweest voor de organisatie van zorg: alle aspecten die randvoorwaardelijk zijn voor het verlenen van zorg (zoals coördinatie, communicatie, (financiële) middelen, mankracht en infrastructuur). Randvoorwaarden die relevant zijn voor het beantwoorden van deze specifieke uitgangsvraag zijn genoemd bij de overwegingen van de modules.

Commentaar- en autorisatiefase

De conceptrichtlijnmodule werd aan de betrokken (wetenschappelijke) verenigingen en (patiënt) organisaties voorgelegd ter commentaar. De commentaren werden verzameld en besproken met de werkgroep. Naar aanleiding van de commentaren werd de conceptrichtlijnmodule aangepast en definitief vastgesteld door de werkgroep. De definitieve richtlijnmodule werd aan de deelnemende (wetenschappelijke) verenigingen en (patiënt) organisaties voorgelegd voor autorisatie en door hen geautoriseerd dan wel geaccordeerd.

Literatuur

Agoritsas T, Merglen A, Heen AF, Kristiansen A, Neumann I, Brito JP, Brignardello-Petersen R, Alexander PE, Rind DM, Vandvik PO, Guyatt GH. UpToDate adherence to GRADE criteria for strong recommendations: an analytical survey. BMJ Open. 2017 Nov 16;7(11):e018593. doi: 10.1136/bmjopen-2017-018593. PubMed PMID: 29150475; PubMed Central PMCID: PMC5701989.

Alonso-Coello P, Schünemann HJ, Moberg J, Brignardello-Petersen R, Akl EA, Davoli M, Treweek S, Mustafa RA, Rada G, Rosenbaum S, Morelli A, Guyatt GH, Oxman AD; GRADE Working Group. GRADE Evidence to Decision (EtD) frameworks: a systematic and transparent approach to making well informed healthcare choices. 1: Introduction. BMJ. 2016 Jun 28;353:i2016. doi: 10.1136/bmj.i2016. PubMed PMID: 27353417.

Alonso-Coello P, Oxman AD, Moberg J, Brignardello-Petersen R, Akl EA, Davoli M, Treweek S, Mustafa RA, Vandvik PO, Meerpohl J, Guyatt GH, Schünemann HJ; GRADE Working Group. GRADE Evidence to Decision (EtD) frameworks: a systematic and transparent approach to making well informed healthcare choices. 2: Clinical practice guidelines. BMJ. 2016 Jun 30;353:i2089. doi: 10.1136/bmj.i2089. PubMed PMID: 27365494.

Brouwers MC, Kho ME, Browman GP, Burgers JS, Cluzeau F, Feder G, Fervers B, Graham ID, Grimshaw J, Hanna SE, Littlejohns P, Makarski J, Zitzelsberger L; AGREE Next Steps Consortium. AGREE II: advancing guideline development, reporting and evaluation in health care. CMAJ. 2010 Dec 14;182(18):E839-42. doi: 10.1503/cmaj.090449. Epub 2010 Jul 5. Review. PubMed PMID: 20603348; PubMed Central PMCID: PMC3001530.

Hultcrantz M, Rind D, Akl EA, Treweek S, Mustafa RA, Iorio A, Alper BS, Meerpohl JJ, Murad MH, Ansari MT, Katikireddi SV, Östlund P, Tranæus S, Christensen R, Gartlehner G, Brozek J, Izcovich A, Schünemann H, Guyatt G. The GRADE Working Group clarifies the construct of certainty of evidence. J Clin Epidemiol. 2017 Jul;87:4-13. doi: 10.1016/j.jclinepi.2017.05.006. Epub 2017 May 18. PubMed PMID: 28529184; PubMed Central PMCID: PMC6542664.

Medisch Specialistische Richtlijnen 2.0 (2012). Adviescommissie Richtlijnen van de Raad Kwalitieit. http://richtlijnendatabase.nl/over_deze_site/over_richtlijnontwikkeling.html.

Neumann I, Santesso N, Akl EA, Rind DM, Vandvik PO, Alonso-Coello P, Agoritsas T, Mustafa RA, Alexander PE, Schünemann H, Guyatt GH. A guide for health professionals to interpret and use recommendations in guidelines developed with the GRADE approach. J Clin Epidemiol. 2016 Apr;72:45-55. doi: 10.1016/j.jclinepi.2015.11.017. Epub 2016 Jan 6. Review. PubMed PMID: 26772609.

Schünemann H, Brożek J, Guyatt G, et al. GRADE handbook for grading quality of evidence and strength of recommendations. Updated October 2013. The GRADE Working Group, 2013. Available from http://gdt.guidelinedevelopment.org/central_prod/_design/client/handbook/handbook.html.

Zoekverantwoording

Algemene informatie

PICO 1

Cluster/richtlijn: NVRO Late effecten na hodgkinlymfoom
Uitgangsvraag/modules:1.3a Hoe dienen (de risicofactoren van) hart- en vaatziekten na hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom te worden behandeld?
Database(s): Embase.com, Ovid/Medline	Datum: 24 september 2024
Periode: vanaf 2010	Talen: geen restrictie
Literatuurspecialist: Alies Oost	Rayyan: https://rayyan.ai/reviews/1166100
BMI-zoekblokken: voor verschillende opdrachten wordt (deels) gebruik gemaakt van de zoekblokken van BMI-Online https://blocks.bmi-online.nl/
Toelichting: Voor deze vraag is gezocht op de elementen: hodgkinlymfoom/ diffuus grootcellig B-cellymfoom overlevers/ behandeld met radiotherapie/ chemotherapie ace-remmers, bètablokkers, ARB, ARNI, MRA
Te gebruiken voor richtlijntekst: In de databases Embase.com en Ovid/Medline is op 24 september 2024 systematisch gezocht naar systematische reviews en RCTs vanaf 2010 over ace-remmers, bètablokkers, ARB, ARNI, MRA bij hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom overlevers. De literatuurzoekactie leverde 64 unieke treffers op.

Zoekopbrengst

	EMBASE	OVID/MEDLINE	Ontdubbeld
SR	21	1	21
RCT	41	6	43
Totaal	62	7	64*

*in Rayyan

Zoekstrategie

Embase.com

No.	Query	Results
#1	('hodgkin disease'/exp OR hodgkin:ti,ab,kw OR (((lymphogranuloma OR granuloma) NEAR/3 malign):ti,ab,kw) OR lymphogranulomatos:ti,ab,kw OR 'reed sternberg':ti,ab,kw OR 'diffuse large b cell lymphoma'/exp OR dlbcl:ti,ab,kw OR ((('large b cell' OR 'diffuse large cell' OR immunoblast OR plasmablast* OR centroblast* OR 'double hit' OR 'double expressor' OR histiocytic) NEAR/3 lymphoma):ti,ab,kw)) AND ('survival'/exp OR 'cancer survivor'/exp OR 'childhood cancer survivor'/exp OR 'survivor'/de OR 'survivorship'/exp OR 'remission'/exp OR surviv:ti,ab,kw OR remission:ti,ab,kw OR caya:ti,ab,kw OR (((late OR long) NEAR/3 (effect* OR risk* OR sequelae)):ti,ab,kw) OR (((after OR following) NEXT/3 hl):ti,ab,kw) OR 'radiotherapy'/exp OR 'stereotactic radiotherapy'/exp OR 'radical radiotherapy'/exp OR 'proton radiation'/exp OR 'radiosurgery'/exp OR 'radiation injury'/de OR 'radiation exposure'/de OR radiotherap:ti,ab,kw OR radiotreatment:ti,ab,kw OR radiat:ti,ab,kw OR irradiat:ti,ab,kw OR sbrt:ti,ab,kw OR sabr:ti,ab,kw OR inrt:ti,ab,kw OR isrt:ti,ab,kw OR imrt:ti,ab,kw OR vmat:ti,ab,kw OR chemoradi:ti,ab,kw OR 'chemo radi':ti,ab,kw OR radiosurg:ti,ab,kw OR 'radi* surg':ti,ab,kw OR ((volumetric NEAR/3 modulat NEAR/3 arc):ti,ab,kw) OR (((radio* OR roentgen OR rontgen OR 'x ray') NEAR/3 (therap* OR treatment)):ti,ab,kw) OR (((proton OR photon) NEAR/3 (therap OR beam OR irradiat* OR recoil OR radiat* OR radio)):ti,ab,kw) OR ((bucky NEAR/3 (ray OR radi OR therap* OR treatment)):ti,ab,kw) OR 'neoadjuvant therapy'/exp OR 'chemotherapy'/exp OR chemo:ti,ab,kw OR 'chemotherap':ti,ab,kw OR chemoimmuno:ti,ab,kw OR 'cytostatic agent'/exp OR 'cytostatic':ti,ab,kw OR 'anthracycline antibiotic agent'/exp OR anthracyclin:ti,ab,kw OR 'alkylating agent'/exp OR alkylat:ti,ab,kw OR 'doxorubicin'/exp OR 'doxorubicin':ti,ab,kw OR adriamycin:ti,ab,kw OR doxil:ti,ab,kw OR 'mitoxantrone'/exp OR 'mitoxantron':ti,ab,kw OR novantron:ti,ab,kw OR 'epirubicin'/exp OR 'epirubicin':ti,ab,kw OR 'procarbazine'/exp OR 'procarbazin':ti,ab,kw OR natulan:ti,ab,kw) OR (((after OR following) NEXT/3 (hodgkin OR lymphoma* OR dlbcl)):ti,ab,kw)	106731
#2	'dipeptidyl carboxypeptidase inhibitor'/exp OR (((ace OR 'converting enzyme' OR 'dipeptidyl carboxypeptidase' OR 'kininase ii' OR 'peptidyl dipeptidase' OR 'peptidyldipeptide hydrolase') NEAR/3 (inhibit OR block)):ti,ab,kw) OR acei:ti,ab,kw OR aceis:ti,ab,kw OR 'beta adrenergic receptor blocking agent'/exp OR (((beta OR β) NEAR/3 (block OR antagonist)):ti,ab,kw) OR betablock:ti,ab,kw OR 'angiotensin receptor antagonist'/exp OR ((angiotensin NEAR/3 receptor NEAR/3 (antagonist* OR block)):ti,ab,kw) OR arb:ti,ab,kw OR arbs:ti,ab,kw OR 'angiotensin receptor neprilysin inhibitor'/exp OR (('angiotensin receptor' NEAR/3 'neprilysin inhibitor'):ti,ab,kw) OR arni:ti,ab,kw OR arnis:ti,ab,kw OR 'mineralocorticoid antagonist'/exp OR antimineralocorticoid:ti,ab,kw OR 'anti mineralocorticoid':ti,ab,kw OR ((mineralocorticoid NEAR/3 antagonist):ti,ab,kw) OR ((aldosterone NEAR/3 (antagonis* OR anti)):ti,ab,kw) OR antialdosterone*:ti,ab,kw	621812
#3	#1 AND #2 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)	532
#4	#3 AND [2010-2024]/py	395
#5	'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly:ti,ab OR 'meta analy':ti,ab OR metanaly:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview)):ti,ab) OR ((systemic NEAR/1 review):ti,ab) OR (((systemati OR literature OR database* OR 'data base') NEAR/10 search):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic) NEAR/3 search):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review):ti,ab) AND (search:ti,ab OR database:ti,ab OR 'data base':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes)):ti) OR ((((critical OR rapid) NEAR/3 (review OR overview* OR synthes)):ab) AND (search:ab OR database:ab OR 'data base':ab)) OR metasynthes:ti,ab OR 'meta synthes':ti,ab	1064095
#6	'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo:ab,ti	4112327
#7	#4 AND #5 - SR	21
#8	#4 AND #6 NOT #7 - RCT	41
#9	#7 OR #8	62

Ovid/Medline

#	Searches	Results
1	((exp Hodgkin Disease/ or hodgkin.ti,ab,kf. or ((lymphogranuloma or granulomatos) adj3 malign).ti,ab,kf. or lymphogranulomatos.ti,ab,kf. or 'reed sternberg'.ti,ab,kf. or exp Lymphoma, Large B-Cell, Diffuse/ or dlbcl.ti,ab,kf. or (('large b cell' or 'diffuse large cell' or immunoblast or plasmablast* or centroblast* or 'double hit' or 'double expressor' or histiocytic) adj3 lymphoma).ti,ab,kf.) and (exp Survival/ or Survivors/ or exp Cancer Survivors/ or exp Survivorship/ or surviv.ti,ab,kf. or remission.ti,ab,kf. or caya.ti,ab,kf. or ((late or long) adj3 (effect* or risk* or sequelae)).ti,ab,kf. or exp Radiotherapy/ or exp Radiation Injuries/ or exp Radiation Exposure/ or radiotherap.ti,ab,kf. or radiotreatment.ti,ab,kf. or radiat.ti,ab,kf. or irradiat.ti,ab,kf. or sbrt.ti,ab,kf. or sabr.ti,ab,kf. or inrt.ti,ab,kf. or isrt.ti,ab,kf. or imrt.ti,ab,kf. or vmat.ti,ab,kf. or chemoradi.ti,ab,kf. or 'chemo radi'.ti,ab,kf. or radiosurg.ti,ab,kf. or 'radi* surg'.ti,ab,kf. or (volumetric adj3 modulat adj3 arc).ti,ab,kf. or ((radio* or roentgen or rontgen or 'x ray') adj3 (therap* or treatment)).ti,ab,kf. or ((proton or photon) adj3 (therap or beam or irradiat* or recoil or radiat* or radio)).ti,ab,kf. or (bucky adj3 (ray or radi or therap* or treatment)).ti,ab,kf. or exp Neoadjuvant Therapy/ or exp Chemoradiotherapy/ or exp Chemotherapy, Adjuvant/ or exp Consolidation Chemotherapy/ or exp Induction Chemotherapy/ or exp Maintenance Chemotherapy/ or exp Antineoplastic Combined Chemotherapy Protocols/ or chemo.ti,ab,kf. or 'chemotherap'.ti,ab,kf. or chemoimmuno.ti,ab,kf. or exp Cytostatic Agents/ or 'cytostatic'.ti,ab,kf. or exp Anthracyclines/ or anthracyclin.ti,ab,kf. or exp Antineoplastic Agents, Alkylating/ or alkylat.ti,ab,kf. or exp Doxorubicin/ or 'doxorubicin'.ti,ab,kf. or adriamycin.ti,ab,kf. or doxil.ti,ab,kf. or exp Mitoxantrone/ or 'mitoxantron'.ti,ab,kf. or novantron.ti,ab,kf. or exp Epirubicin/ or 'epirubicin'.ti,ab,kf. or exp Procarbazine/ or 'procarbazin'.ti,ab,kf. or natulan.ti,ab,kf.)) or ((after or following) adj3 (hodgkin or lymphoma* or dlbcl)).ti,ab,kf.	54050
2	exp Angiotensin-Converting Enzyme Inhibitors/ or ((ace or 'converting enzyme' or 'dipeptidyl carboxypeptidase' or 'kininase ii' or 'peptidyl dipeptidase' or 'peptidyldipeptide hydrolase') adj3 (inhibit or block)).ti,ab,kf. or ACEI.ti,ab,kf. or ACEIs.ti,ab,kf. or exp Adrenergic beta-Antagonists/ or ((beta or "β") adj3 (block or antagonist)).ti,ab,kf. or betablock.ti,ab,kf. or exp Angiotensin Receptor Antagonists/ or (angiotensin adj3 receptor adj3 (antagonist* or block)).ti,ab,kf. or arb.ti,ab,kf. or arbs.ti,ab,kf. or ('angiotensin receptor' adj3 'neprilysin inhibitor').ti,ab,kf. or arni.ti,ab,kf. or arnis.ti,ab,kf. or exp Mineralocorticoid Receptor Antagonists/ or antimineralocorticoid.ti,ab,kf. or 'anti mineralocorticoid'.ti,ab,kf. or (mineralocorticoid adj3 antagonist).ti,ab,kf. or (aldosterone adj3 (antagonis* or anti)).ti,ab,kf. or antialdosterone*.ti,ab,kf.	206196
3	(1 and 2) not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/)	39
4	limit 3 to yr="2010 -Current"	28
5	meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview)).ti,ab,kf. or (systemic adj1 review).ti,ab,kf. or ((systemati or literature or database* or data-base) adj10 search).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic) adj3 search).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review) and (search or database* or data-base)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review or overview* or synthes)).ti. or (((critical or rapid) adj3 (review or overview* or synthes)) and (search or database* or data-base)).ab. or (metasynthes or meta-synthes*).ti,ab,kf.	777398
6	exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random.ti,ab. or (clinic adj trial).tw. or ((singl or doubl* or treb* or tripl) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo.tw.	2782672
7	4 and 5 - SR	1
8	(4 and 6) not 7 - RCT	6
9	7 or 8	7

Algemene informatie

PICO 2

Cluster/richtlijn: NVRO Late effecten na hodgkinlymfoom
Uitgangsvraag/modules: 1.3b Hoe dienen (de risicofactoren van) hart- en vaatziekten na hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom te worden behandeld?
Database(s): Embase.com, Ovid/Medline	Datum: 24 september 2024
Periode: vanaf 2010	Talen: geen restrictie
Literatuurspecialist: Alies Oost	Rayyan: https://rayyan.ai/reviews/1166204
BMI-zoekblokken: voor verschillende opdrachten wordt (deels) gebruik gemaakt van de zoekblokken van BMI-Online https://blocks.bmi-online.nl/ Deduplication: voor het ontdubbelen is gebruik gemaakt van http://dedupendnote.nl:9777/
Toelichting: Voor deze vraag is gezocht op de elementen: hodgkinlymfoom/ diffuus grootcellig B-cellymfoom overlevers/ behandeld met radiotherapie/ chemotherapie Klepvervanging/ kleplijden
Te gebruiken voor richtlijntekst: In de databases Embase.com en Ovid/Medline is op 24 september 2024 systematisch gezocht naar systematische reviews en RCTs vanaf 2010 over klepvervanging bij hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom overlevers. De literatuurzoekactie leverde 47 unieke treffers op.

Zoekopbrengst

	EMBASE	OVID/MEDLINE	Ontdubbeld
SR	16	4	18
RCT	27	5	29
Totaal	43	9	47*

*in Rayyan

Zoekstrategie

Embase.com

No.	Query	Results
#1	('hodgkin disease'/exp OR hodgkin:ti,ab,kw OR (((lymphogranuloma OR granuloma) NEAR/3 malign):ti,ab,kw) OR lymphogranulomatos:ti,ab,kw OR 'reed sternberg':ti,ab,kw OR 'diffuse large b cell lymphoma'/exp OR dlbcl:ti,ab,kw OR ((('large b cell' OR 'diffuse large cell' OR immunoblast OR plasmablast* OR centroblast* OR 'double hit' OR 'double expressor' OR histiocytic) NEAR/3 lymphoma):ti,ab,kw)) AND ('survival'/exp OR 'cancer survivor'/exp OR 'childhood cancer survivor'/exp OR 'survivor'/de OR 'survivorship'/exp OR 'remission'/exp OR surviv:ti,ab,kw OR remission:ti,ab,kw OR caya:ti,ab,kw OR (((late OR long) NEAR/3 (effect* OR risk* OR sequelae)):ti,ab,kw) OR (((after OR following) NEXT/3 hl):ti,ab,kw) OR 'radiotherapy'/exp OR 'stereotactic radiotherapy'/exp OR 'radical radiotherapy'/exp OR 'proton radiation'/exp OR 'radiosurgery'/exp OR 'radiation injury'/de OR 'radiation exposure'/de OR radiotherap:ti,ab,kw OR radiotreatment:ti,ab,kw OR radiat:ti,ab,kw OR irradiat:ti,ab,kw OR sbrt:ti,ab,kw OR sabr:ti,ab,kw OR inrt:ti,ab,kw OR isrt:ti,ab,kw OR imrt:ti,ab,kw OR vmat:ti,ab,kw OR chemoradi:ti,ab,kw OR 'chemo radi':ti,ab,kw OR radiosurg:ti,ab,kw OR 'radi* surg':ti,ab,kw OR ((volumetric NEAR/3 modulat NEAR/3 arc):ti,ab,kw) OR (((radio* OR roentgen OR rontgen OR 'x ray') NEAR/3 (therap* OR treatment)):ti,ab,kw) OR (((proton OR photon) NEAR/3 (therap OR beam OR irradiat* OR recoil OR radiat* OR radio)):ti,ab,kw) OR ((bucky NEAR/3 (ray OR radi OR therap* OR treatment)):ti,ab,kw) OR 'neoadjuvant therapy'/exp OR 'chemotherapy'/exp OR chemo:ti,ab,kw OR 'chemotherap':ti,ab,kw OR chemoimmuno:ti,ab,kw OR 'cytostatic agent'/exp OR 'cytostatic':ti,ab,kw OR 'anthracycline antibiotic agent'/exp OR anthracyclin:ti,ab,kw OR 'alkylating agent'/exp OR alkylat:ti,ab,kw OR 'doxorubicin'/exp OR 'doxorubicin':ti,ab,kw OR adriamycin:ti,ab,kw OR doxil:ti,ab,kw OR 'mitoxantrone'/exp OR 'mitoxantron':ti,ab,kw OR novantron:ti,ab,kw OR 'epirubicin'/exp OR 'epirubicin':ti,ab,kw OR 'procarbazine'/exp OR 'procarbazin':ti,ab,kw OR natulan:ti,ab,kw) OR (((after OR following) NEXT/3 (hodgkin OR lymphoma* OR dlbcl)):ti,ab,kw)	106731
#2	'heart valve surgery'/exp OR (((cardiac OR heart OR aort* OR pericard* OR mitral OR pulmonary OR tricuspid OR atrioventricular OR percutaneous OR 'trans apical' OR 'trans arterial' OR 'trans catheter' OR 'trans cutaneous' OR 'trans femoral' OR transapical OR transarterial OR transcatheter OR transcutaneous OR transfemoral) NEAR/3 (valve* OR valvular OR subvalv* OR paravalv) NEAR/3 (replac OR implant* OR transplant* OR xenotransplant* OR prosthes* OR prosthet* OR bioprosthes* OR bioprosthet* OR xenograft* OR surg* OR procedure)):ti,ab,kw) OR (((valve OR valvular OR bicuspid OR bicaval OR caval OR mitral OR tricuspid) NEAR/3 (replac* OR implant* OR transplant* OR xenotransplant* OR prosthes* OR prosthet* OR bioprosthes* OR bioprosthet* OR xenograft* OR mechanical)):ti,ab,kw) OR ((artificial NEAR/3 (cardiac OR heart OR aort* OR mitral OR pulmonary OR tricuspid OR atrioventricular) NEAR/3 (valve* OR valvular)):ti,ab,kw) OR tavi:ti,ab,kw OR tavr:ti,ab,kw OR 'valvular heart disease'/exp OR 'heart valve'/exp OR (((valve* OR valvular OR subvalv* OR paravalv) NEAR/3 (abnormal OR calcificat* OR defect* OR degenerat* OR disease* OR dysfunction* OR endocardit* OR insufficien* OR leak* OR lesion* OR prolaps* OR regurgitat* OR restenos* OR stenos)):ti,ab,kw) OR valvulopath:ti,ab,kw OR ((aort* NEAR/3 (stenos* OR stenot* OR calcificat)):ti,ab,kw) OR aortastenos:ti,ab,kw OR aortostenos*:ti,ab,kw	401384
#3	#1 AND #2 NOT ('conference abstract'/it OR 'editorial'/it OR 'letter'/it OR 'note'/it) NOT (('animal'/exp OR 'animal experiment'/exp OR 'animal model'/exp OR 'nonhuman'/exp) NOT 'human'/exp)	582
#4	#3 AND [2010-2024]/py	429
#5	'meta analysis'/exp OR 'meta analysis (topic)'/exp OR metaanaly:ti,ab OR 'meta analy':ti,ab OR metanaly:ti,ab OR 'systematic review'/de OR 'cochrane database of systematic reviews'/jt OR prisma:ti,ab OR prospero:ti,ab OR (((systemati OR scoping OR umbrella OR 'structured literature') NEAR/3 (review* OR overview)):ti,ab) OR ((systemic NEAR/1 review):ti,ab) OR (((systemati OR literature OR database* OR 'data base') NEAR/10 search):ti,ab) OR (((structured OR comprehensive* OR systemic) NEAR/3 search):ti,ab) OR (((literature NEAR/3 review):ti,ab) AND (search:ti,ab OR database:ti,ab OR 'data base':ti,ab)) OR (('data extraction':ti,ab OR 'data source':ti,ab) AND 'study selection':ti,ab) OR ('search strategy':ti,ab AND 'selection criteria':ti,ab) OR ('data source':ti,ab AND 'data synthesis':ti,ab) OR medline:ab OR pubmed:ab OR embase:ab OR cochrane:ab OR (((critical OR rapid) NEAR/2 (review* OR overview* OR synthes)):ti) OR ((((critical OR rapid) NEAR/3 (review OR overview* OR synthes)):ab) AND (search:ab OR database:ab OR 'data base':ab)) OR metasynthes:ti,ab OR 'meta synthes':ti,ab	1064095
#6	'clinical trial'/exp OR 'randomization'/exp OR 'single blind procedure'/exp OR 'double blind procedure'/exp OR 'crossover procedure'/exp OR 'placebo'/exp OR 'prospective study'/exp OR rct:ab,ti OR random:ab,ti OR 'single blind':ab,ti OR 'randomised controlled trial':ab,ti OR 'randomized controlled trial'/exp OR placebo:ab,ti	4112327
#7	#4 AND #5 - SR	16
#8	#4 AND #6 NOT #7 - RCT	27
#9	#7 OR #8	43

Ovid/Medline

#	Searches	Results
1	((exp Hodgkin Disease/ or hodgkin.ti,ab,kf. or ((lymphogranuloma or granulomatos) adj3 malign).ti,ab,kf. or lymphogranulomatos.ti,ab,kf. or 'reed sternberg'.ti,ab,kf. or exp Lymphoma, Large B-Cell, Diffuse/ or dlbcl.ti,ab,kf. or (('large b cell' or 'diffuse large cell' or immunoblast or plasmablast* or centroblast* or 'double hit' or 'double expressor' or histiocytic) adj3 lymphoma).ti,ab,kf.) and (exp Survival/ or Survivors/ or exp Cancer Survivors/ or exp Survivorship/ or surviv.ti,ab,kf. or remission.ti,ab,kf. or caya.ti,ab,kf. or ((late or long) adj3 (effect* or risk* or sequelae)).ti,ab,kf. or exp Radiotherapy/ or exp Radiation Injuries/ or exp Radiation Exposure/ or radiotherap.ti,ab,kf. or radiotreatment.ti,ab,kf. or radiat.ti,ab,kf. or irradiat.ti,ab,kf. or sbrt.ti,ab,kf. or sabr.ti,ab,kf. or inrt.ti,ab,kf. or isrt.ti,ab,kf. or imrt.ti,ab,kf. or vmat.ti,ab,kf. or chemoradi.ti,ab,kf. or 'chemo radi'.ti,ab,kf. or radiosurg.ti,ab,kf. or 'radi* surg'.ti,ab,kf. or (volumetric adj3 modulat adj3 arc).ti,ab,kf. or ((radio* or roentgen or rontgen or 'x ray') adj3 (therap* or treatment)).ti,ab,kf. or ((proton or photon) adj3 (therap or beam or irradiat* or recoil or radiat* or radio)).ti,ab,kf. or (bucky adj3 (ray or radi or therap* or treatment)).ti,ab,kf. or exp Neoadjuvant Therapy/ or exp Chemoradiotherapy/ or exp Chemotherapy, Adjuvant/ or exp Consolidation Chemotherapy/ or exp Induction Chemotherapy/ or exp Maintenance Chemotherapy/ or exp Antineoplastic Combined Chemotherapy Protocols/ or chemo.ti,ab,kf. or 'chemotherap'.ti,ab,kf. or chemoimmuno.ti,ab,kf. or exp Cytostatic Agents/ or 'cytostatic'.ti,ab,kf. or exp Anthracyclines/ or anthracyclin.ti,ab,kf. or exp Antineoplastic Agents, Alkylating/ or alkylat.ti,ab,kf. or exp Doxorubicin/ or 'doxorubicin'.ti,ab,kf. or adriamycin.ti,ab,kf. or doxil.ti,ab,kf. or exp Mitoxantrone/ or 'mitoxantron'.ti,ab,kf. or novantron.ti,ab,kf. or exp Epirubicin/ or 'epirubicin'.ti,ab,kf. or exp Procarbazine/ or 'procarbazin'.ti,ab,kf. or natulan.ti,ab,kf.)) or ((after or following) adj3 (hodgkin or lymphoma* or dlbcl)).ti,ab,kf.	54050
2	exp Heart Valve Prosthesis Implantation/ or exp Heart Valve Prosthesis/ or exp Cardiac Valve Annuloplasty/ or ((cardiac or heart or aort* or pericard* or mitral or pulmonary or tricuspid or atrioventricular or percutaneous or 'trans apical' or 'trans arterial' or 'trans catheter' or 'trans cutaneous' or 'trans femoral' or transapical or transarterial or transcatheter or transcutaneous or transfemoral) adj3 (valve* or valvular or subvalv* or paravalv) adj3 (replac or implant* or transplant* or xenotransplant* or prosthes* or prosthet* or bioprosthes* or bioprosthet* or xenograft* or surg* or procedure)).ti,ab,kf. or ((valve or valvular or bicuspid or bicaval or caval or mitral or tricuspid) adj3 (replac* or implant* or transplant* or xenotransplant* or prosthes* or prosthet* or bioprosthes* or bioprosthet* or xenograft* or mechanical)).ti,ab,kf. or (artificial adj3 (cardiac or heart or aort* or mitral or pulmonary or tricuspid or atrioventricular) adj3 (valve* or valvular)).ti,ab,kf. or tavi.ti,ab,kf. or tavr.ti,ab,kf. or exp Heart Valve Diseases/ or exp Heart Valves/ or ((valve* or valvular or subvalv* or paravalv) adj3 (abnormal or calcificat* or defect* or degenerat* or disease* or dysfunction* or endocardit* or insufficien* or leak* or lesion* or prolaps* or regurgitat* or restenos* or stenos)).ti,ab,kf. or valvulopath.ti,ab,kf. or (aort* adj3 (stenos* or stenot* or calcificat)).ti,ab,kf. or aortastenos.ti,ab,kf. or aortostenos*.ti,ab,kf.	237421
3	(1 and 2) not (comment/ or editorial/ or letter/) not ((exp animals/ or exp models, animal/) not humans/)	203
4	limit 3 to yr="2010 -Current"	116
5	meta-analysis/ or meta-analysis as topic/ or (metaanaly* or meta-analy* or metanaly).ti,ab,kf. or systematic review/ or cochrane.jw. or (prisma or prospero).ti,ab,kf. or ((systemati or scoping or umbrella or "structured literature") adj3 (review* or overview)).ti,ab,kf. or (systemic adj1 review).ti,ab,kf. or ((systemati or literature or database* or data-base) adj10 search).ti,ab,kf. or ((structured or comprehensive* or systemic) adj3 search).ti,ab,kf. or ((literature adj3 review) and (search or database* or data-base)).ti,ab,kf. or (("data extraction" or "data source") and "study selection").ti,ab,kf. or ("search strategy" and "selection criteria").ti,ab,kf. or ("data source" and "data synthesis").ti,ab,kf. or (medline or pubmed or embase or cochrane).ab. or ((critical or rapid) adj2 (review or overview* or synthes)).ti. or (((critical or rapid) adj3 (review or overview* or synthes)) and (search or database* or data-base)).ab. or (metasynthes or meta-synthes*).ti,ab,kf.	777398
6	exp clinical trial/ or randomized controlled trial/ or exp clinical trials as topic/ or randomized controlled trials as topic/ or Random Allocation/ or Double-Blind Method/ or Single-Blind Method/ or (clinical trial, phase i or clinical trial, phase ii or clinical trial, phase iii or clinical trial, phase iv or controlled clinical trial or randomized controlled trial or multicenter study or clinical trial).pt. or random.ti,ab. or (clinic adj trial).tw. or ((singl or doubl* or treb* or tripl) adj (blind$3 or mask$3)).tw. or Placebos/ or placebo.tw.	2782672
7	4 and 5 - SR	4
8	(4 and 6) not 7 - RCT	5
9	7 or 8	9

Richtlijnendatabase

Late effecten na hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom

Late effecten na hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom

Behandeling van hart- en vaatziekten

Uitgangsvraag

Aanbeveling

Overwegingen

Onderbouwing

Beoordelingsdatum en geldigheid

Initiatief en autorisatie

Algemene gegevens

Samenstelling werkgroep

Belangenverklaringen

Inbreng patiëntenperspectief

Werkwijze

Zoekverantwoording

Late effecten na hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom

Late effecten na hodgkinlymfoom en diffuus grootcellig B-cellymfoom

Uitgangsvraag

Aanbeveling

Overwegingen

Onderbouwing

Achtergrond

Conclusies / Summary of Findings

Samenvatting literatuur

Zoeken en selecteren

Referenties

Evidence tabellen

Verantwoording

Beoordelingsdatum en geldigheid

Initiatief en autorisatie

Algemene gegevens

Samenstelling werkgroep

Belangenverklaringen

Inbreng patiëntenperspectief

Werkwijze

Zoekverantwoording

Bijlagen

De Federatie Medisch Specialisten maakt gebruik van cookies