Uitgangsvraag

Wat is de optimale behandeling van oudere patiënten met colorectale metastasen?

Aanbeveling

De werkgroep is van mening dat een systemische behandeling niet uitsluitend op grond van een oudere leeftijd dient te worden onthouden.

 

Samenvatting literatuur

Patiënten ouder dan 70-75 jaar zijn slecht vertegenwoordigd in klinische studies, en er zijn zeer weinig prospectieve studies bij oudere patiënten. In algemene zin kan worden gesteld dat leeftijd een minder belangrijk criterium is dan algemene conditie en comorbiditeit. Op grond hiervan dienen patiënten niet op voorhand op grond van leeftijd alleen te worden uitgesloten van behandeling (1).

 

Een retrospectieve analyse van patiënten ouder dan 75 jaar in de OPTIMOX studie toonde een geringe maar hanteerbare toename van toxiciteit en vergelijkbare effectiviteit van het FOLFOX schema ten opzichte van jongere patiënten (3). Een retrospectieve vergelijking in de Nederlandse CAIRO en CAIRO2 studies met chemotherapie en targeted therapie in verschillende combinaties van patiënten met een leeftijd van >75, 70-75 en <70 jaar toonde geen relevante verschillen in de algemene kwaliteit van leven. Ook de effectiviteit en toxiciteit van de verschillende behandelingen was niet verschillend met uitzondering van het feit dat capecitabine monotherapie bij oudere patiënten tot een hoger percentage objectieve remissies als ook dosisreducties leidde (9). Een prospectieve studie toonde aan dat oudere en fragiele patiënten veilig behandeld kunnen worden met fluoropyrimidine- en oxaliplatin-bevattende chemotherapie mits initiële dosisreducties worden gehanteerd (8). De toevoeging van bevacizumab aan chemotherapie resulteert in een vergelijkbare overlevingswinst en toxiciteit bij patiënten ≥ 65 jaar ten opzichte van patiënten <65 jaar (6). De overlevingswinst van de toevoeging van bevacizumab aan capecitabine monotherapie is eveneens aangetoond in een prospectieve, gerandomiseerde fase 3 studie bij patiënten van 70 jaar en ouder (2). De effectiviteit en toxiciteit van behandeling met cetuximab + irinotecan bleek niet verschillend tussen patiënten jonger en ouder dan 65 jaar (5).

Er komen steeds meer gegevens dat geriatrische scoringssystemen de toxiciteit en belasting van systemische therapie kunnen voorspellen, maar de resultaten zijn nog onvoldoende consistent voor gebruik in de algemene praktijk (4).

 

Voor alle leeftijdsgroepen, en dus ook voor oudere patiënten, geldt dat de resultaten van klinische studies alleen bij patiënten in de dagelijkse praktijk kunnen worden bereikt indien deze patiënten voldoen aan de veiligheidscriteria die in de betreffende studies werden gehanteerd (7).

Referenties

  1. 1 - Audisio RA, Papamichael D. Treatment of colorectal cancer in older patients. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 2012;9:716-25.
  2. 2 - Cunningham D, Lang I, Marcuello E, et al. Bevacizumab plus capecitabine versus capecitabine alone in elderly patients with previously untreated metastatic colorectal cancer (AVEX): an open-label, randomised phase 3 trial. Lancet Oncol 2013;14:1077-85.
  3. 3 - Figer A, Perez-Staub N, Carola E, et al. FOLFOX in patients aged between 76 and 80 years with metastatic colorectal cancer: an exploratory cohort of the OPTIMOX1 study. Cancer. 2007 Dec 15;110(12):2666-71.
  4. 4 - Hamaker ME, Vos AG, Smorenburg CH, et al. The value of geriatric assessments in predicting treatment tolerance and all-cause mortality in older patients with cancer. Oncologist 2012;17:1439-49.
  5. 5 - Jehn CF, Böning L, Kröning H, et al. Cetuximab-based therapy in elderly comorbid patients with metastatic colorectal cancer. Br J Cancer. 2012 Jan 17;106(2):274-8. doi: 10.1038/bjc.2011.554. Epub 2012 Jan 3.
  6. 6 - Kabbinavar FF, Hurwitz HI, Yi J, et al. Addition of bevacizumab to fluorouracil-based first-line treatment of metastatic colorectal cancer: pooled analysis of cohorts of older patients from two randomized clinical trials. J Clin Oncol 2009;27:199-205.
  7. 7 - Mol L, Koopman M, van Gils CWM, et al. Comparison of treatment outcome in metastatic colorectal cancer patients included in a clinical trial versus daily practice in The Netherlands. Acta Oncol. 2013 Jun;52(5):950-5.
  8. 8 - Seymour MT, Thompson LC, Wasan HS, et al. Chemotherapy options in elderly and frail patients with metastatic colorectal cancer (MRC FOCUS2): an open-label, randomised factorial trial. Lancet 2011;377:1749-59.                                                                                                          
  9. 9 - Venderbosch S, Doornebal J, Teerenstra S, et al. Outcome of first line systemic treatment in elderly compared to younger patients with metastatic colorectal cancer: a retrospective analysis of the CAIRO and CAIRO2 studies of the Dutch Colorectal Cancer Group (DCCG). Acta Oncol 2012;51:831-9.

Overwegingen

Er zijn geen overwegingen beschreven.

Autorisatiedatum en geldigheid

Laatst beoordeeld : 16-04-2014

Laatst geautoriseerd : 16-04-2014

Initiatief en autorisatie

Initiatief : Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie

Doel en doelgroep

Doelstelling

Deze richtlijn en de daarin gekoppelde modules zijn zoveel mogelijk gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en/of consensus. Het is een document met aanbevelingen ter ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering van zorgverleners die betrokken zijn bij patiënten met (een mogelijk) coloncarcinoom, rectumcarcinoom of colorectale lever- of longmetastase(n). De richtlijn en de daarin gekoppelde modules geven aanbevelingen over de diagnostiek, behandeling, nacontrole en nazorg en organisatie van zorg. De richtlijn en de daarin gekoppelde modules beogen hiermee de kwaliteit van de zorgverlening te verbeteren, het klinisch handelen meer te baseren op bewijs dan op ervaringen en meningen, de transparantie van keuze voor behandelingen te vergroten en de diversiteit van handelen door professionals te verminderen.

 

Doelpopulatie

Per jaar wordt het colorectaal carcinoom bij circa 13.000 nieuwe patiënten vastgesteld. Bij ongeveer 1 op de 3 patiënten van deze groep gaat het om een rectumcarcinoom. In Nederland staat het colorectaal carcinoom zowel bij mannen als bij vrouwen op de derde plaats van de oncologische aandoeningen qua incidentie. Bij mannen volgt het colorectaal carcinoom met 14% van het totaal aantal tumoren, na prostaatcarcinoom (22%) en huidkanker (exclusief basaalcelcarcinoom) (14%). Bij vrouwen staat deze aandoening met 13%, na mammacarcinoom (29%) en huidkanker (exclusief basaalcelcarcinoom) (15%) op de incidentielijst. Naar verwachting zal het aantal patiënten bij wie de diagnose colorectaal carcinoom gesteld wordt in 2020 gestegen zijn tot ongeveer 17.000, als gevolg van een licht stijgende incidentie (met name bij mannen), de bevolkingsgroei en de vergrijzing.

Het colorectaal carcinoom komt iets vaker voor bij mannen dan bij vrouwen en negentig procent van de patiënten is 55 jaar of ouder. Meer informatie is te vinden op www.cijfersoverkanker.nl

 

Deze richtlijn en de daarin gekoppelde modules zijn van toepassing op alle volwassen patiënten met een (verdenking op) een primair colorectaal carcinoom als voor patiënten met (uitgebreid) gemetastaseerde ziekte. Er wordt extra aandacht besteedt aan de oudere patiënt. Voor volwassen patiënten met een verhoogd risico op erfelijke darmkanker is een aparte richtlijn beschikbaar.

 

Doelgroep

Deze richtlijn en de daarin gekoppelde modules zijn bestemd voor alle professionals die betrokken zijn bij de diagnostiek, behandeling en begeleiding van patiënten met een (gemetastaseerd) colorectaal carcinoom, zoals chirurgen, huisartsen, IKNL-consulenten, internisten, MDL-artsen, MDL-verpleegkundigen, klinisch genetici, paramedici, pathologen, radiologen, radiotherapeuten en verpleegkundig (specialist)en.

De complete richtlijn is gebruikt bij het ontwikkelen van een patiëntenvoorlichtingstekst vanuit de Nederlandse patiënten consumenten federatie (NPCF). Naast informatie over diagnostiek en behandeling geven we in deze richtlijn informatie over hoe de patiënt de verschillende ingrepen kan beleven.