Methodologische inleiding

Op initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) en het Nederlands Instituut van Psychologen (nip) heeft de ‘richtlijnwerk­groep Autisme bij volwassenen' een multidisciplinaire richtlijn ontwik­keld over diagnostiek en behandeling van autismespectrumstoornissen bij volwassenen. De ontwikkeling vond plaats in nauwe samenwerking met het Britse National Collaborative Centre for Mental Health (nccmh): het uitvoeringsorgaan van het National Institute for Health and Care Excellence (nice) voor onderwerpen in de geestelijke gezondheids­zorg. nice ontwikkelde gelijktijdig de Engelse richtlijn Autism in adults (CG142). De Nederlandse richtlijnwerkgroep heeft zowel voor de afba­kening als voor de uitgangsvragen van de richtlijn de keuzen gevolgd die gemaakt zijn door nice. Dit was noodzakelijk om een nauwe samenwer­king tussen beide partijen mogelijk te maken. In een toekomstige update van deze Nederlandse richtlijn kan worden besloten of de afbakening en uitgangsvragen aangepast dienen te worden aan de Nederlandse situatie.

 

Doelstelling en doelgroep

Deze richtlijn is ontwikkeld als hulpmiddel. De richtlijn geeft aanbe­velingen en handelingsinstructies voor de herkenning, diagnostiek en behandeling (behandeling in engere zin, dus uitsluitend behandeling, niet begeleiding) van volwassenen met autismespectrumstoornissen. De richtlijn geeft aanbevelingen ter ondersteuning van de praktijkvoering van alle professionals die betrokken zijn bij de zorg voor volwassenen met een autismespectrumstoornis (ASS). Op basis van de resultaten van wetenschappelijk onderzoek en overige overwegingen geeft de richtlijn een overzicht van goed (‘optimaal') handelen als waarborg voor kwalitatief hoogwaardige zorg. De richtlijn kan tevens richting geven aan de onderzoeksagenda voor wetenschappelijk onderzoek naar autismespectrumstoornissen.

Het kan zijn dat de aanbevelingen uit deze richtlijn in de concrete situatie niet aansluiten bij de wensen of behoeften van de persoon met een ASS. In dat geval moet het in principe mogelijk zijn beredeneerd af te wijken van de richtlijn, tenzij de wensen of behoeften van de persoon met een ass naar de mening van de behandelaar hem of haar kunnen schaden, dan wel geen nut hebben.

 

Afbakening

De aanbevelingen in deze richtlijn betreffen uitsluitend behandeling in engere zin. Behandeling in bredere zin zou ook begeleiding van mensen met een ASS omvatten (begeleiding bij wonen, vrijetijdsbesteding, relatie(s) en opvoeding) (begeleiding bij studie en werk behandelt deze richtlijn wel).

In de richtlijn is gezocht naar oorspronkelijke onderzoeken zonder begin­datum en tot 9 september 2011. Naar systematic reviews is gezocht vanaf 1995 tot 9 september 2011. Nog niet gepubliceerde onderzoeken zijn niet meegenomen (wel onderzoeken in druk). Zie meer informatie over de afbakening van de richtlijn: bijlage 1, Afbakening voor de ontwikkeling van de multidisciplinaire richtlijn. Zie voor meer informatie, per uitgangsvraag over de reviewstrategie steeds het reviewprotocol aan het begin van ieder hoofdstuk.

 
Statur van de richtlijn 

De professionaliteit van hulpverleners in de gezondheidszorg brengt met zich mee dat zij (mede door het hanteren van een richtlijn) zo veel als mogelijk evidence-based handelen, volgens de laatste stand van de wetenschap. Wanneer richtlijnen door en binnen de beroepsgroep zijn opgesteld, normeren zij het medisch professioneel handelen en zijn zij een uitwerking van de medisch professionele standaard (Gevers & Aalst, 1998).

Richtlijnen zijn geen wettelijke voorschriften, maar zo veel mogelijk op bewijs gebaseerde inzichten en aanbevelingen waaraan hulpverleners, organisaties, zorgverleners, beleidsmakers, en inhoudelijk adviseurs kennis kunnen ontlenen om kwalitatief hoogwaardige zorg te verlenen en te waarborgen, en waaraan mensen met een psychiatrische diagnose eveneens kennis kunnen ontlenen. De doelgroep van de richtlijn kan, indien zij dat nodig acht, op basis van de eigen professionele autonomie afwijken van de richtlijn. Afwijken van een richtlijn is, als de situatie dat vereist, zelfs noodzakelijk. In dat geval is er is wel een plicht om schriftelijk vast te leggen op welke manier men afwijkt van de betreffende richtlijn. Dit alles betekent dat richtlijnen niet bindend zijn: een richtlijn is dus geen voorschrift (een voorschrift is wel bindend).

 

Noten

 

Literatuur