Implementatieplan

Aanbeveling	Tijdspad voor implementatie: <1 jaar, 1-3 jaar of >3 jaar	Verwacht effect op kosten	Randvoorwaarden voor implementatie (binnen aangegeven tijdspad)	Mogelijke barrières voor implementatie¹	Te ondernemen acties voor implementatie²	Verantwoordelijken voor acties³
Module Screening ondervoeding
Screen ouderen met een kwetsbare gezondheid die worden opgenomen in het ziekenhuis op het risico op ondervoeding binnen 24 uur na opname. Gebruik hiervoor bij voorkeur de MNA-sf versie 1.	<1 jaar	Weinig effect verwacht op de investeringskosten, het screenen op het risico op ondervoeding van alle klinische patiënten is onderdeel van de reguliere zorg en veelal geïntegreerd in het elektronisch patiëntendossier als onderdeel van de verpleegkundige anamnese. Mogelijk moeten kosten gemaakt worden voor het inbouwen in het EPD van de MNA- sf en het trainen van verpleegkundigen om deze af te kunnen nemen.	Screeningsinstrument integreren in EPD. Aansluiten bij andere richtlijnen en beleidsdocumenten waarin voor doelgroep ouderen met een kwetsbare gezondheid screeningsinstrumenten worden aanbevolen.	Aanpassen van gedrag/vaste routines Aanpassen interne werkafspraken en protocollen Mogelijke extra handeling binnen bepaalde tijd. Gebrek aan vaardigheden.	Training personeel, inbedding in EPD en protocol(len). Draagvlak creëren en medewerkers motiveren. Bv door aanspreekpunt per ziekenhuis/vakgroep/Webinar	Ziekenhuisbestuurders en management/ leidinggevende kliniek geriatrie/ouderengeneeskunde NVKG, V&VN, NIV Ook de andere medisch specialisten, werknemersmanagers/ lager in de organisatie of op de werkvloer.
Screen ouderen met een kwetsbare gezondheid die op de polikliniek komen op het risico op ondervoeding. Gebruik hiervoor bij voorkeur de MNA-sf versie 1. Overweeg deze screening op indicatie te herhalen.	<1 jaar	Geen effect verwacht op de investeringskostenkosten, omdat op veel poliklinieken geriatrie screening op ondervoeding al onderdeel is van de reguliere zorg. In veel ziekenhuizen wordt daarbij al de MNA gebruikt.	Screeningsinstrument integreren in EPD. Aansluiten bij andere richtlijnen en beleidsdocumenten waarin voor doelgroep ouderen met een kwetsbare gezondheid screeningsinstrumenten worden aanbevolen.	Aanpassen van gedrag/vaste routines Aanpassen interne werkafspraken en protocollen Mogelijke extra handeling binnen bepaalde tijd. Gebrek aan vaardigheden.	Training personeel, inbedding in EPD en protocol(len). Draagvlak creëren en medewerkers motiveren. Bv door aanspreekpunt per ziekenhuis/ vakgroep/ Webinar	Ziekenhuisbestuurders en management/ leidinggevende polikliniek Geriatrie/ ouderengeneeskunde NVKG, V&VN, NIV
Module Screening sarcopenie
Overweeg geen screeningsinstrument te gebruiken, zoals de SARC-F en de MSRA, om op sarcopenie te screenen bij ouderen met een kwetsbare gezondheid in het ziekenhuis. Overweeg bij aanwijzingen voor functionele achteruitgang of bij een risicoanalyse voor de aanwezigheid van sarcopenie, om direct over te gaan op een spierkracht meting (zie module Meetinstrumenten spierkracht).	<1 jaar	Geen effect verwacht op investeringskosten omdat het gebruik van screeningsinstrumenten niet standaard wordt aanbevolen.	Geen	Geen barrières te verwachten	Geen acties te ondernemen	Geen verantwoordelijken
Module Meetinstrumenten spierkracht
Gebruik een handknijpkrachtmeting, volgens gestandaardiseerd Southampton protocol en de afkappunten <27 kg (m) en <16 kg (v)	<1 jaar	Weinig/geen investeringskosten. Een handknijpkracht meter is vaak al aanwezig. Indien aanschaf noodzakelijk zijn de kosten laag (<€500)	Training personeel Inbedding in protocol	Geen barrières te verwachten, handknijpkrachtmeting is vaak al onderdeel van diagnostiek geriatrie	Werkafspraken maken: wie neemt de test af?	Lid vakgroep geriatrie/ interne geneeskunde
Indien normaal: gebruik ook de chair-stand-test (5tCST) Gebruik direct de 5tCST wanneer er handproblemen zijn die het moeilijk maken om de handknijpkrachtmeting goed uit te voeren.	<1 jaar	Geen investeringskosten, materiaal (reguliere stoel) is aanwezig.	Training personeel Inbedding in protocol	Geen barrières te verwachten, de 5tCST is vaak onderdeel van diagnostiek geriatrie, de m30sCST is een aangepaste versie hiervan en het is te verwachten dat ook deze test snel/makkelijk ingebed kan worden.	Werkafspraken maken: wie neemt de test af?	Lid vakgroep geriatrie/ interne geneeskunde
Gebruik de modified chair-stand-test (m30STS) indien de 5tCST niet uitvoerbaar is voor follow-up doeleinden (responsiviteit).	<1 jaar	Geen investeringskosten, materiaal (reguliere stoel) is aanwezig.	Training personeel Inbedding in protocol	Geen barrières te verwachten, 5tCST is vaak al onderdeel van diagnostiek geriatrie. De m30sCST is een aangepaste versie hiervan en het is te verwachten dat ook deze test snel/ makkelijk ingebed kan worden.	Werkafspraken maken: wie neemt de test af?	Lid vakgroep geriatrie/ interne geneeskunde
Module Meetinstrumenten spiermassa
Gebruik bij ouderen met een kwetsbare gezondheid en een lage spierkracht de MF-BIA als spiermassa bepaling als de diagnose sarcopenie definitief vastgesteld dient te worden.	1 – 3 jaar	Investeringskosten voor aanschaf apparaat (1500-20000 euro) + Kosten/tijd training personeel	Training personeel, inbedding in protocol	1. Kosten 2. Gebrek aan motivatie specialisten 3. Extra handeling binnen bepaalde tijd	Uitleg belang. Bv door aanspreekpunt per ziekenhuis/vakgroep/Webinar Maken van samenwerkingsafspraken binnen ziekenhuizen; wie verricht de BIA? En duidelijk protocol intern over wat te doen met welke uitslag.	Lid vakgroep geriatrie/ interne geneeskunde
Gebruik MF-BIA om spiermassa te meten indien dit nodig is bij de diagnostiek van ondervoeding. Hanteer de volgende afkapwaarden: Vrouwen: ASMI <5.5 kg/m2 Mannen: ASMI <7.0 kg/m2 Gebruik geen BIA indien sprake is van een ICD of pacemaker.	1-3 jaar	Weinig investeringskosten / tijd	Training personeel, inbedding in protocol	1. Kosten 2. Gebrek aan motivatie specialisten 3. Extra handeling binnen bepaalde tijd	Uitleg belang. Bv door aanspreekpunt per ziekenhuis/vakgroep/Webinar Maken van samenwerkingsafspraken binnen ziekenhuizen; wie verricht de kuitomtrekmeting? En duidelijk protocol intern over wat te doen met welke uitslag.	Lid vakgroep geriatrie/ interne geneeskunde
Vraag als alternatief op de BIA een spiermassameting m.b.v. de DEXA aan voor poliklinische geriatrische patiënten met een verhoogd risico op ondervoeding en/of sarcopenie, indien al een DEXA wordt verricht, zoals patiënten die een DEXA krijgen voor osteoporose screening.	1 – 3 jaar	Weinig effect op investeringskosten aangezien DEXA al gemaakt is/wordt	Training personeel, inbedding in protocol	1. Uitbreiding protocol reguliere DEXA 2. Gebrek aan motivatie specialisten	Uitleg belang. Bv door aanspreekpunt per ziekenhuis/vakgroep/Webinar Maken van samenwerkingsafspraken met de radiologie; En duidelijk protocol intern over wat te doen met welke uitslag.	Lid vakgroep geriatrie/ interne geneeskunde
Vraag als alternatief op de BIA een spiermassameting m.b.v. de CT-scan aan voor poliklinische oncologische patiënten met verhoogd risico op ondervoeding en/of sarcopenie, indien zij een CT-scan krijgen voor diagnostiek/ stadiëring van maligniteit.	1-3 jaar	Weinig effect op investeringskosten aangezien CT-scan al gemaakt is/wordt	Training personeel, inbedding in protocol	1. Uitbreiding protocol reguliere CT 2. Gebrek aan motivatie specialisten	Uitleg belang. Bv door aanspreekpunt per ziekenhuis/vakgroep/Webinar Maken van samenwerkingsafspraken met de radiologie; En duidelijk protocol intern over wat te doen met welke uitslag.	Lid vakgroep geriatrie/ interne geneeskunde
Module 4 Meetinstrumenten fysiek functioneren
Gebruik de 4m looptest (≤0.8 m/s) bij ouderen met een kwetsbare gezondheid en sarcopenie om fysiek functioneren in kaart te brengen als de diagnose ernstige sarcopenie definitief vastgesteld dient te worden.	<1 jaar	Geen investeringskosten, materiaal (stopwatch) is aanwezig.	Training personeel Inbedding in protocol	Geen barrières te verwachten, Meting loopsnelheid is vaak al onderdeel van het diagnostisch proces	Werkafspraken maken: wie neemt de test af?	Lid vakgroep geriatrie/ interne geneeskunde