Implementatieplan

Aanbeveling	Tijdspad voor implementatie: < 1 jaar, 1 tot 3 jaar of > 3 jaar	Verwacht effect op kosten	Randvoorwaarden voor implementatie (binnen aangegeven tijdspad)	Mogelijke barrières voor implementatie¹	Te ondernemen acties voor implementatie²	Verantwoordelijken voor acties³	Overige opmerkingen
Zet psychosociale/ palliatieve zorg in vanaf het eerste consult (al dan niet naast het inzetten van diagnostiek). Besteed daarbij ook aandacht aan de naasten.	<1 jaar	Geen of afname door lagere zorgcon-sumptie door minder SEH-bezoek en zieken-huis-opnames	Attitude en tijd van de behandelaars	Gebrek aan attitude en/of tijd van de behandelaars. Vergoeding gesprekken proactieve zorgplanning	Bijscholing van behandelaars	Behandelaars en beroepsverenigingen
Raadpleeg zo nodig de richtlijnen palliatieve zorg en het boek ‘Psychologische patiëntenzorg in de oncologie – handboek voor professionals’. Raadpleeg zo nodig Palliaweb voor informatie en hulpbronnen.	<1 jaar	geen	geen	geen	geen	nvt	Continueren van huidige standaardzorg, dus geen aanpassingen nodig
Stem af met de patiënt en de huisarts wie de palliatieve zorg levert. Stel dit bij in de loop van de tijd als daar aanleiding voor is, bijv. bij staken van palliatieve systemische therapie en/of bij achteruit gaan van de toestand van de patiënt. Bespreek met de patiënt hoe de relatie met de huisarts is en moedig aan om deze zo nodig te versterken.	<1 jaar	geen	Overleg 1^e en 2^e lijn	Geen overleg	Afspraken wie de palliatieve zorg levert	Behandelaars, huisarts
Overweeg een deskundige te raadplegen, bijv. een verpleegkundig specialist/gespecialiseerde verpleegkundige, psycholoog, psychiater, geestelijk verzorger, interculturele zorgconsulent of een consulent van een palliatief team.	<1 jaar	Geen of afname door lagere zorgcon-sumptie door minder SEH-bezoek en zieken-huis-opnames	Beschikbaarheid en vergoeding van deskundige	Niet beschikbaar of geen vergoeding	Zorgen voor beschikbaarheid en vergoeding	Behandelaars, verpleegkundig specialist/ gespecialiseerd verpleegkundige, psycholoog, psychiater, geestelijk verzorger, interculturele zorgconsulent of een consulent van een palliatief team. Overheid

_{¹ Barrières kunnen zich bevinden op het niveau van de professional, op het niveau van de organisatie (het ziekenhuis) of op het niveau van het systeem (buiten het ziekenhuis). Denk bijvoorbeeld aan onenigheid in het land met betrekking tot de aanbeveling, onvoldoende motivatie of kennis bij de specialist, onvoldoende faciliteiten of personeel, nodige concentratie van zorg, kosten, slechte samenwerking tussen disciplines, nodige taakherschikking, etc.}

_{² Denk aan acties die noodzakelijk zijn voor implementatie, maar ook acties die mogelijk zijn om de implementatie te bevorderen. Denk bijvoorbeeld aan controleren aanbeveling tijdens kwaliteitsvisitatie, publicatie van de richtlijn, ontwikkelen van implementatietools, informeren van ziekenhuisbestuurders, regelen van goede vergoeding voor een bepaald type behandeling, maken van samenwerkingsafspraken.}

_{³ Wie de verantwoordelijkheden draagt voor implementatie van de aanbevelingen, zal tevens afhankelijk zijn van het niveau waarop zich barrières bevinden. Barrières op het niveau van de professional zullen vaak opgelost moeten worden door de beroepsvereniging. Barrières op het niveau van de organisatie zullen vaak onder verantwoordelijkheid van de ziekenhuisbestuurders vallen. Bij het oplossen van barrières op het niveau van het systeem zijn ook andere partijen, zoals de NZA en zorgverzekeraars, van belang.}