Implementatieplan

Tabel A: (De-)Implementatietabel met impuls analyse

Aanbeveling – 1
Wat was het onderliggende probleem om deze uitgangsvraag uit te werken?	X Ongewenste praktijkvariatie □ Nieuwe evidentie □ Anders Toelichting: Hoewel dysfagie kan worden behandeld met zowel compensatiestrategieën als sliktrainingsprogramma’s, is de indicatiestelling voor intensieve sliktrainingsprogramma’s en de wetenschappelijke onderbouwing van hun effectiviteit nog onvoldoende uitgewerkt. Compensatiestrategieën bieden directe functionele verbetering, maar dragen niet bij aan herstel van de slikfunctie. Intensieve trainingsprogramma’s daarentegen zijn gericht op functioneel herstel en verbetering van kwaliteit van leven, maar de resultaten treden doorgaans pas na een langere periode op en zijn niet bij alle patiëntengroepen gelijk. Het is onduidelijk welke patiënten het meeste baat hebben bij dergelijke programma’s en onder welke voorwaarden deze interventies het meest effectief zijn.
Maak een inschatting over hoeveel patiënten het ongeveer gaat waar de aanbeveling betrekking op heeft?	□ < 1000 □ < 5000 □ 5000-40.000 X > 40.000
Maakt de aanbeveling deel uit van een set van interventies voor hetzelfde probleem?	X Ja: hoe verhoudt deze aanbeveling zich tot de andere aanbevelingen uit deze module/ richtlijn of uit andere richtlijnen(modules)? Dient hier rekening mee gehouden te worden bij de implementatie of kan dit worden gezien als een losstaande aanbeveling? Toelichting: Deze aanbeveling hangt samen met aanbevelingen over sliktraining, diëtetische behandeling en eventueel biofeedback of elektrostimulatie. Implementatie dient in samenhang met deze modules te gebeuren. □ Nee
Belemmeringen en kansen op verschillende niveaus voor landelijke toepassing van de aanbeveling:	*Voorbeelden*		Wat zijn mogelijke belemmerende factoren?	Wat zijn mogelijke bevorderende factoren?
Richtlijn/ klinisch traject (innovatie)	Voortschrijding/vooruitgang in de praktijk, haalbaarheid, geloofwaardigheid, toegankelijkheid, aantrekkelijkheid		Variatie in kennis en toepassing van richtlijnen; beperkte tijd en capaciteit voor scholing; onvoldoende bekendheid met evidentie	Scholing en bij-/nascholing logopedisten; duidelijke richtlijn en implementatietools; integratie in multidisciplinaire protocollen
Zorgverleners (artsen en verpleegkundigen)	Bewustzijn, kennis, houding, motivatie om te veranderen, gedragsroutines		Beperkte kennis over rol logopedie bij dysfagie; lage prioriteit in drukke klinische setting	Multidisciplinaire samenwerking, goede communicatie met logopedie, interne scholing
Patiënt/ cliënt (naasten)	Kennis, vaardigheden, houding, compliance		Verminderde motivatie of belastbaarheid; beperkte cognitieve vaardigheden	Duidelijke uitleg over nut van behandeling; betrokkenheid van naasten; op maat gemaakte oefeningen
Sociale context	Mening van collega’s, cultuur van het netwerk, samenwerking, leiderschap		Gebrek aan samenwerking tussen disciplines; onvoldoende aansturing	Steun van management en teamleiders; opbouwen van multidisciplinair dysfagieteam
Organisatorische context	Organisatie van zorgprocessen, personeel, capaciteiten, middelen, structuren		Onvoldoende aantal gespecialiseerde logopedisten; beperkte tijd en ruimte voor behandeling	Structurele inbedding in zorgpad; gebruik van e-health en online sliktraining
Economische en politieke context	Financiële regelingen, regelgeving, beleid (vergoede zorg, betaaltitel)		Beperkingen in vergoedingsstructuren; onzekerheid over vergoeding extra sessies	Herziening vergoedingsbeleid; onderbouwing van kosteneffectiviteit in toekomstig onderzoek
Welke personen/partijen zijn van belang bij het toepassen van de aanbeveling in de praktijk?		X Patiënt/ cliënt (naaste) X Professional X Beroepsvereniging X Ziekenhuis(bestuurder) X Zorgverzekeraars/ NZa □ Zorginstituut [duiding nodig] □ …………………………………… (graag aanvullen met alle relevante partijen, e.g., industrie)
Wat zouden deze personen/ partijen moeten veranderen in hun gedrag of organisatie om de aanbeveling toe te passen?		Professionals (logopedisten en artsen): Logopedisten dienen standaard compensatiestrategieën op te nemen in het behandelplan bij orofaryngeale dysfagie. Artsen en verpleegkundigen moeten (laten) verwijzen naar logopedie bij signalen van slikproblemen. Interdisciplinaire afstemming moet structureel onderdeel zijn van het zorgproces (o.a. met diëtist en ergotherapeut). Beroepsverenigingen en opleidingen: Opnemen van de aanbeveling in richtlijnen, scholingen en nascholingsmodules. Vergroten van kennis over compensatiestrategieën en patiëntgerichte besluitvorming. Patiënten en naasten: Actieve deelname aan behandeling; toepassen van adviezen in de thuissituatie. Bereidheid tot aanpassing van eetgedrag en leefstijl waar nodig
Binnen welk tijdsbestek moet de aanbeveling zijn geïmplementeerd?		□ < 1 jaar X < 2 jaar □ < 3 jaar Een implementatieperiode van twee jaar is realistisch. Dit biedt ruimte voor: integratie van de aanbeveling in lokale protocollen; scholing van logopedisten en zorgverleners; aanpassing van multidisciplinaire zorgpaden en vergoedingsstructuren; ontwikkeling van ondersteunend voorlichtingsmateriaal voor patiënten.
Conclusie: is er extra aandacht nodig voor implementatie van de aanbeveling (anders dan publicatie van deze richtlijnmodule)?		*□ Ja X Nee Toelichting:**

Aanbeveling – 2
Wat was het onderliggende probleem om deze uitgangsvraag uit te werken?	X Ongewenste praktijkvariatie □ Nieuwe evidentie □ Anders Toelichting: Hoewel dysfagie kan worden behandeld met zowel compensatiestrategieën als sliktrainingsprogramma’s, is de indicatiestelling voor intensieve sliktrainingsprogramma’s en de wetenschappelijke onderbouwing van hun effectiviteit nog onvoldoende uitgewerkt. Compensatiestrategieën bieden directe functionele verbetering, maar dragen niet bij aan herstel van de slikfunctie. Intensieve trainingsprogramma’s daarentegen zijn gericht op functioneel herstel en verbetering van kwaliteit van leven, maar de resultaten treden doorgaans pas na een langere periode op en zijn niet bij alle patiëntengroepen gelijk. Het is onduidelijk welke patiënten het meeste baat hebben bij dergelijke programma’s en onder welke voorwaarden deze interventies het meest effectief zijn.
Maak een inschatting over hoeveel patiënten het ongeveer gaat waar de aanbeveling betrekking op heeft?	□ < 1000 □ < 5000 □ 5000-40.000 X > 40.000
Maakt de aanbeveling deel uit van een set van interventies voor hetzelfde probleem?	X Ja: hoe verhoudt deze aanbeveling zich tot de andere aanbevelingen uit deze module/ richtlijn of uit andere richtlijnen(modules)? Dient hier rekening mee gehouden te worden bij de implementatie of kan dit worden gezien als een losstaande aanbeveling? Toelichting: Deze aanbeveling sluit aan bij de aanbevelingen over biofeedback, elektrostimulatie en diëtetische behandeling bij dysfagie. □ Nee
Belemmeringen en kansen op verschillende niveaus voor landelijke toepassing van de aanbeveling:	*Voorbeelden*		Wat zijn mogelijke belemmerende factoren?	Wat zijn mogelijke bevorderende factoren?
Richtlijn/ klinisch traject (innovatie)	Voortschrijding/vooruitgang in de praktijk, haalbaarheid, geloofwaardigheid, toegankelijkheid, aantrekkelijkheid		Onvoldoende duidelijkheid over optimale trainingsfrequentie en duur; beperkte standaardisatie tussen instellingen	Landelijke richtlijn ondersteunt uniformiteit; opname in revalidatie- en KNO-protocollen; beschikbare trainingsprogramma’s (CTAR, EST, Shaker-oefeningen)
Zorgverleners (artsen en verpleegkundigen)	Bewustzijn, kennis, houding, motivatie om te veranderen, gedragsroutines		Onvoldoende bekendheid met effectiviteit functiegerichte sliktraining; variatie in ervaring met instrumentele evaluatie	Nascholing en e-learning; multidisciplinaire casuïstiekbesprekingen; betrokkenheid van revalidatieartsen en logopedisten met specialisatie in dysfagie
Patiënt/ cliënt (naasten)	Kennis, vaardigheden, houding, compliance		Lage therapietrouw bij vermoeidheid of cognitieve problemen	Actieve patiëntvoorlichting; gebruik van thuisoefenapps; motivatieondersteuning door naasten
Sociale context	Mening van collega’s, cultuur van het netwerk, samenwerking, leiderschap		Onvoldoende afstemming tussen ziekenhuis, revalidatie en eerstelijn	Inrichting van regionale netwerken; structureel MDO tussen disciplines
Organisatorische context	Organisatie van zorgprocessen, personeel, capaciteiten, middelen, structuren		Beperkt aantal slikgespecialiseerde logopedisten; tijdsdruk in revalidatiesetting	Opleiding en scholing van extra specialisten; inzet van digitale training; ondersteuning door paramedisch management
Economische en politieke context	Financiële regelingen, regelgeving, beleid (vergoede zorg, betaaltitel)		Onzekerheid over vergoeding van intensieve of online trainingsvormen; beperkte tijd per patiënt	Onderbouwing van kosteneffectiviteit (Dyreborg 2023); onderhandeling met zorgverzekeraars over passende bekostiging
Welke personen/partijen zijn van belang bij het toepassen van de aanbeveling in de praktijk?		X Patiënt/ cliënt (naaste) X Professional X Beroepsvereniging X Ziekenhuis(bestuurder) □ Zorgverzekeraars/ NZa □ Zorginstituut [duiding nodig] □ …………………………………… (graag aanvullen met alle relevante partijen, e.g., industrie)
Wat zouden deze personen/ partijen moeten veranderen in hun gedrag of organisatie om de aanbeveling toe te passen?		Professionals: Logopedisten: implementeren van functiegerichte sliktraining als standaard onderdeel bij herstellende dysfagie; aanpassen van intensiteit op basis van belastbaarheid. Artsen en verpleegkundigen: tijdige verwijzing en monitoring van herstel; stimuleren van therapietrouw. Diëtisten en ergotherapeuten: afstemming van voeding en houding met logopedie. Beroepsverenigingen / opleidingen: Integratie van functiegerichte sliktraining in curricula en nascholing. Bevorderen van onderzoek naar langetermijneffecten en kosteneffectiviteit. Patiënten en naasten: Actieve deelname aan training; oefenen volgens instructie. Betrokkenheid bij samen-beslissen over doel en intensiteit van behandeling.
Binnen welk tijdsbestek moet de aanbeveling zijn geïmplementeerd?		□ < 1 jaar X < 2 jaar □ < 3 jaar Twee jaar is realistisch om scholing, protocollen en financiering aan te passen en de behandeling landelijk te standaardiseren.
Conclusie: is er extra aandacht nodig voor implementatie van de aanbeveling (anders dan publicatie van deze richtlijnmodule)?		*□ Ja X Nee**

_{*Deze aanbeveling komt in aanmerking voor plaatsing op de Implementatie Agenda van het programma Zorg Evaluatie & Gepast Gebruik (ZE&GG). In het programma ZE&GG werken patiënten, zorgverleners, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en overheid samen aan de bewezen beste zorg voor de patiënt. Daarmee is ZE&GG een programma van alle betrokken partijen in de Medisch Specialistische Zorg. FMS is één van deze betrokken partijen.}

_{De implementatieagenda van ZE&GG bevat onderwerpen over wat de bewezen beste zorg is en die in de dagelijkse zorgpraktijk geïmplementeerd zouden moeten worden. Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Nederlandse Vereniging voor Ziekenhuizen (NVZ) hebben landelijke afspraken gemaakt over de implementatie van de onderwerpen van de implementatieagenda. Deze afspraken zijn onderdeel van de zorginkoopafspraken tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders.}

_{Vanuit FMS worden sterke, goed onderbouwde aanbevelingen, getoetst op de behoefte aan een implementatie impuls aangedragen. Voor de beoordeling van onderwerpen uit richtlijnen wordt gekeken naar bovenstaande tabel voor een inschatting van de implementatie impuls. Met de ingevulde implementatietabel kunnen we vanuit FMS de andere HLA-MSZ partijen goed informeren om zo samen te beslissen of de aanbeveling daadwerkelijk op de implementatie agenda zal worden geplaatst.}

Tabel B: Implementatietabel

Aanbeveling – 3

Op basis van de beschikbare evidentie en ervaring uit de praktijk kon er onvoldoende richting aan de besluitvorming worden gegeven. Om die reden is er geen beschrijving van belemmeringen en kansen voor implementatie van de aanbeveling toegevoegd. Disseminatie van de kennis in deze module verloopt via de standaard route. De module wordt gepubliceerd op de Richtlijnendatabase.