Kennisvragen

De werkgroep heeft de volgende drie kennisvragen geformuleerd:

 

• Wat is de effectiviteit van gestructureerde educatieprogramma's voor farmacotherapie, specifiek insulinebehandeling, bij patiënten met diabetes mellitus type 2 in Nederlandse ziekenhuizen vergeleken met de huidige standaardzorg?

Toelichting: Deze kennisvraag is relevant omdat patiënten in de tweede lijn vaak complexe insulineschema's gebruiken die specifieke educatie vereisen, maar Nederlandse evidence hiervoor ontbreekt terwijl internationale programma's zoals DAFNE zich vooral richten op diabetes mellitus type 1. De huidige praktijk is gebaseerd op expert opinion zonder wetenschappelijke onderbouwing van effectiviteit op HbA1c, hypoglykemieën en kwaliteit van leven. Een multicenter gerandomiseerde gecontroleerde trial (RCT) waarbij een gestructureerd insuline-educatieprogramma wordt vergeleken met usual care kan uitwijzen of investering in dergelijke programma's gerechtvaardigd is. Primaire uitkomstmaat zou HbA1c-verandering na 12 maanden zijn, met secundaire uitkomsten zoals hypoglykemie-incidentie, therapietrouw en kosteneffectiviteit.

 

• Welke vorm van diabeteseducatie (groepseducatie versus individuele educatie versus hybride vormen) is het meest effectief voor welke specifieke patiëntengroepen met diabetes mellitus type 2 in de tweede lijn, en wat is de optimale rol van partners/mantelzorgers en peers hierin?

Toelichting: Deze vraag is cruciaal omdat de tweedelijns diabetespopulatie zeer heterogeen is (verschillende culturele achtergronden, cognitieve capaciteiten, sociale steun) en one-size-fits-all educatie waarschijnlijk suboptimaal is, terwijl personeel en middelen beperkt zijn. Internationale studies tonen wisselende resultaten voor groeps- versus individuele educatie, maar Nederlandse data ontbreken volledig. Een pragmatische trial met adaptive randomization op basis van patiëntkenmerken (leeftijd, taalvaardigheid, digitale geletterdheid, sociale steun) kan identificeren welke patiënten het meest profiteren van welke educatievorm. Dit onderzoek zou ook moeten evalueren hoe partners en peers optimaal betrokken kunnen worden, aangezien zij vaak een cruciale rol spelen in dagelijks diabetesmanagement.

 

• Welke trainingsmethoden en competenties zijn het meest effectief voor het opleiden van diabetesverpleegkundigen en diëtisten in het verzorgen van diabeteseducatie in de tweede lijn, en wat is de impact van deze training op patiëntuitkomsten?

Toelichting: Deze kennisvraag adresseert een fundamentele lacune: hoewel diabetesverpleegkundigen en diëtisten het leeuwendeel van de educatie verzorgen, is er geen evidence-based training curriculum en ontbreekt inzicht in welke educator-competenties leiden tot betere patiëntuitkomsten. Dit is problematisch gezien de toenemende complexiteit van diabeteszorg en het belang van gedragsverandering naast kennisoverdracht. Een mixed-methods stepped-wedge cluster RCT waarbij ziekenhuizen gefaseerd een nieuw trainingsprogramma implementeren (inclusief motivational interviewing, culturele competenties, digitale vaardigheden) kan zowel de effectiviteit op educator-niveau als de doorwerking naar patiëntuitkomsten evalueren. Koppeling met routine zorgdata maakt langetermijn follow-up van patiëntuitkomsten mogelijk tegen beperkte kosten.