Implementatieplan

Aanbeveling	Tijdspad voor implementatie: < 1 jaar, 1 tot 3 jaar of > 3 jaar	Verwacht effect op kosten	Randvoorwaarden voor implementatie (binnen aangegeven tijdspad)	Mogelijke barrières voor implementatie¹	Te ondernemen acties voor implementatie²	Verantwoordelijken voor acties³	Overige opmerkingen
Onderzoek de oorzaak en uitlokkende factoren van de agitatie en/of agressie en behandel deze zo mogelijk.	<1 jaar	Geen	Samenwerking revalidatie-instellingen, GGZ, ziekenhuizen en eerste lijn werkzaam met NAH patiënten voor afstemming over inzet van diagnostische middelen.	Gegevensuitwisseling van patiënten.	Heldere afspraken over gegevensuitwisseling.	Betrokken afdelingen in de revalidatie-, ziekenhuis-, GGZ- en eerstelijns-setting.
Creëer bij patiënten met inprentingsstoornissen in het kader van PTA of confusional state een prikkelarme, voorspelbare omgeving voor de patiënt, waarbij aandacht is voor geruststelling van patiënt.	< 3 jaar	Geen De verwachting van de werkgroep is dat agressie afneemt en hiermee druk op zorgpersoneel	Scholing personeel Ontwikkeling voorlichtingsmateriaal naasten Toegankelijkheid tolk Mogelijkheid voor rooming- in Beschikbaarheid prikkelarme (ziekenhuis)kamers Minimale overplaatsingen patiënt	kosten	Scholing personeel Ontwikkeling voorlichtingsmateriaal naasten Toegankelijkheid tolk Mogelijkheid voor rooming- in Beschikbaar stellen prikkelarme (ziekenhuis)kamers	Zorginstellingen
Overweeg inzet van favoriete muziek bij patiënten met inprentingsstoornissen in het kader van PTA of confusional state om agitatie tijdelijk te verminderen.	< 1 jaar	geen	Kennis van favoriete muziek Locatie voor patiënt om muziek te luisteren	geen	geen	Afdelingen zorginstellingen
Wees terughoudend met inzet van fysieke vrijheidsbeperkende interventies, vooral in combinatie met sedatie. Zie ook module wettelijke kaders ten aanzien van gedwongen zorg bij patiënten met niet aangeboren hersenletsel.	< 1 jaar	geen	Scholing personeel	geen	Scholing personeel	Zorginstellingen
Maak op basis van het leerniveau en de behandelsetting keuze voor de behandeling	< 1 jaar	Kostenbesparing door gerichtere verwijzing naar effectievere behandeling (zorg op juiste plek)	Beschikbaarheid gekwalificeerde zorgverleners Gerichte verwijzing op basis van ernst problematiek, leerniveau en fase na letsel	Beperkt aantal GGZ-instellingen met als aandachtsgebied neuropsychiatrie	Inzichtelijke zorgkaart en (supra) regionale afspraken over verwijsstromen	Betrokken afdelingen in de revalidatie-, ziekenhuis-, GGZ- en eerstelijns-setting.
Verwijs bij twijfel naar de revalidatiearts of psycholoog om het leerniveau in te schatten.	< 1 jaar	Geen	Afspraken binnen ziekenhuis en netwerk over verwijsstromen	Wachttijden	Verwijsafspraken over type patiënt en toegangsduur	Betrokken afdelingen in de revalidatie-, ziekenhuis-, GGZ- en eerstelijns-setting.
Overweeg -bij patiënten met voldoende leerniveau om te profiteren van vaardigheids- en strategietraining en hun naasten- de inzet van cognitieve gedragstherapie gericht op educatie, bewustwording en het aanleren van probleemoplossende strategieën.	< 1 jaar	Directe kosten nemen mogelijk toe, indirecte kosten (door preventie ziekte en uitval naasten) nemen af Daarnaast kostenontwikkeling behandelprotocol of aanpassing bestaande behandelprotocollen	Verwijzing voor bepaling leerniveau Sociale kaart gekwalificeerde zorgverleners (CGT bij agressie bij NAH) Ontwikkeling behandelprotocol toepasbaar bij hersenletsel en patiënten en naasten met lage sociaaleconomische status of taalbarrière	Kostenontwikkeling scholing, behandelprotocol en sociale kaart	Verwijsafspraken voor bepaling leerniveau Sociale kaart gekwalificeerde zorgverleners (CGT bij agressie bij NAH) Ontwikkeling/aanpassingenbehandelprotocol toepasbaar bij hersenletsel en patiënten en naasten met lage sociaaleconomische status of taalbarrière	Zorginstellingen Federatie Medisch Specialisten, VRA in afstemming met Nederlands Instituut voor Psychologen
Vraag in de chronische fase na hersenletsel expliciet naar tekenen van agressie en agitatie en de impact hiervan op naasten en maak dit bespreekbaar.	< 1 jaar	geen	Creëren bewustzijn zorgverleners van agressieproblematiek bij NAH Onderzoek naar toepasbaarheid van bestaande screeningsvragenlijsten neuropsychiatrische gevolgen/agressie na hersenletsel en indien bruikbaar, deze beschikbaar stellen voor zorgverleners en naasten (online)	Bereiken zorgverleners in kwestie	Creëren bewustzijn zorgverleners van agressieproblematiek bij NAH Eventueel ontwikkeling screeningsvragenlijst neuropsychiatrische gevolgen na hersenletsel en beschikbaar stellen voor zorgverleners en naasten (online)	FMS in samenwerking met wetenschappelijke verenigingen, psychologen, specialisten ouderengeneeskunde

_{¹ Barrières kunnen zich bevinden op het niveau van de professional, op het niveau van de organisatie (het ziekenhuis) of op het niveau van het systeem (buiten het ziekenhuis). Denk bijvoorbeeld aan onenigheid in het land met betrekking tot de aanbeveling, onvoldoende motivatie of kennis bij de specialist, onvoldoende faciliteiten of personeel, nodige concentratie van zorg, kosten, slechte samenwerking tussen disciplines, nodige taakherschikking, etc.}

_{² Denk aan acties die noodzakelijk zijn voor implementatie, maar ook acties die mogelijk zijn om de implementatie te bevorderen. Denk bijvoorbeeld aan controleren aanbeveling tijdens kwaliteitsvisitatie, publicatie van de richtlijn, ontwikkelen van implementatietools, informeren van ziekenhuisbestuurders, regelen van goede vergoeding voor een bepaald type behandeling, maken van samenwerkingsafspraken.}

_{³ Wie de verantwoordelijkheden draagt voor implementatie van de aanbevelingen, zal tevens afhankelijk zijn van het niveau waarop zich barrières bevinden. Barrières op het niveau van de professional zullen vaak opgelost moeten worden door de beroepsvereniging. Barrières op het niveau van de organisatie zullen vaak onder verantwoordelijkheid van de ziekenhuisbestuurders vallen. Bij het oplossen van barrières op het niveau van het systeem zijn ook andere partijen, zoals de NZA en zorgverzekeraars, van belang.}